Thiên 2 — Quyển trung

 Kinh Đại Phương Quảng Bảo Khiếp, quyển giữa (Đại Phương Quảng: tên chung của các kinh Đại thừa, có giáo lý rộng lớn, sâu xa; Bảo Khiếp: cái hộp quý).

 Đời Tống (tức nhà Lưu Tống thời Nam triều), ngài Tam tạng (vị thầy thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh, Luật, Luận) người Thiên Trúc (Ấn Độ) là Cầu-na-bạt-đà-la dịch.

 Bấy giờ đồng tử Văn-thù-sư-lợi (vị Bồ-tát tiêu biểu cho trí tuệ; "đồng tử" là cách gọi tôn kính, chỉ người giữ hạnh trong sạch như trẻ nhỏ) chú tâm vào phía trước. Ngài dùng thần lực của Bồ-tát (người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu giúp mọi chúng sinh), trong khoảnh khắc một niệm (một ý nghĩ thoáng qua, khoảng thời gian cực ngắn), tạo ra một tấm lưới hoa sen phủ khắp trên lửa. Đi qua trên đó xong, ngài nói với tôi: "Thưa Đại đức (bậc có đức lớn, cách gọi tôn kính các vị tỳ-kheo) Xá-lợi-phất (đệ tử của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất), ý ngài thế nào? Thần lực của ngài hơn, hay của tôi hơn?"

 Tôi liền đáp: "Văn-thù-sư-lợi, vua chim Kim sí điểu (loài chim thần cánh vàng khổng lồ trong truyền thuyết Ấn Độ) bay nhanh hơn, hay chim nhỏ bay nhanh hơn?" Văn-thù-sư-lợi hỏi lại tôi: "Ý ngài thế nào? Hai con chim ấy, con nào nhanh hơn?" Tôi đáp: "Thần lực của tôi giống như con chim nhỏ kia. Thần lực của ngài nhanh vượt bậc, hơn cả Kim sí điểu." Văn-thù-sư-lợi nói với tôi: "Đại đức Xá-lợi-phất, có lúc ở một mình, ngài đã nghĩ: thần lực của Văn-thù và thần lực của ta ngang nhau, không khác gì." Tôi đáp: "Không thể sánh được." Văn-thù hỏi: "Sao ngài biết?" Tôi đáp: "Người Thanh văn (người tu theo con đường nghe lời Phật dạy để tự giải thoát cho riêng mình) chưa dứt hết tập khí (những thói quen, dấu vết phiền não còn sót lại từ trước), cho nên trước kia tôi đã coi cái không ngang bằng là ngang bằng."

 Văn-thù-sư-lợi nói: "Hay thay, hay thay! Đúng như lời ngài. Xá-lợi-phất, thuở xa xưa, bên bờ biển lớn có hai vị tiên ở. Một vị tên Dục Pháp, một vị tên Phạm Dữ. Khi ấy tiên Dục Pháp đã được ngũ thông (năm phép thần thông: thấy xa, nghe xa, biết tâm người khác, biết các đời trước, đi lại biến hóa tự do). Còn tiên Phạm Dữ thì nhờ sức chú thuật mà bay được trên không. Một lần, hai người đều dùng sức của mình bay vượt biển lớn rồi trở về chỗ ở. Tiên Phạm Dữ nói: 'Thần lực của Dục Pháp và thần lực của ta ngang nhau, không khác gì.' Một lần khác, họ bay từ bờ biển bên này sang bờ bên kia, đến bãi cồn của quỷ La-xoa (loài quỷ dữ ăn thịt người, cũng gọi là La-sát). Khi ấy có quỷ La-xoa thổi tiêu sáo. Tiên Phạm Dữ nghe tiếng ấy liền rơi từ trên không xuống, mất hết sức chú thuật. Tiên Dục Pháp thương Phạm Dữ, nắm cánh tay phải của ông mà đưa về chỗ ở. Đại đức Xá-lợi-phất, ý ngài thế nào? Tiên Phạm Dữ ấy đâu phải người nào khác. Chớ nghĩ là người khác, chính là ngài đấy. Còn tôi chính là tiên Dục Pháp kia. Xá-lợi-phất, thuở ấy ngài đã coi không bằng là bằng, nay ngài cũng lại coi không bằng là bằng. Vì sao? Vì cái nhìn thiên lệch."

 Bấy giờ Xá-lợi-phất lại nói với Tu-bồ-đề (đệ tử của Phật, hiểu lý "Không" bậc nhất): "Tôi lại nhớ có lần cùng Văn-thù-sư-lợi đi về phương nam, vượt qua trăm nghìn cõi Phật. Ở đó có một nước tên là Nhất Thiết Trang Nghiêm, có Phật hiệu là Bảo Đại. Tôi và Văn-thù-sư-lợi cùng đến nước ấy. Đến nơi rồi, Văn-thù-sư-lợi nói với tôi: 'Nay ngài có thấy cõi Phật này không? Các nước đã đi qua, ngài có thấy hết không?' Tôi nói đã thấy. Ngài lại hỏi: 'Trong các nước ấy, ngài thấy những gì?' Tôi đáp: 'Có nơi tôi thấy đầy nước, có nơi thấy đầy lửa, có nơi thấy trống không, có nơi thấy giàu có vui vẻ.' Văn-thù lại hỏi: 'Ngài thấy như thế nào?' Tôi đáp: 'Thấy đầy nước thì nói là thấy nước, thấy đầy lửa thì nói là thấy lửa, thấy trống không thì nói là thấy trống không, thấy giàu vui thì nói là thấy giàu vui.' Văn-thù-sư-lợi nói: 'Cảnh giới ngài thấy là như thế.'

 Tôi hỏi: 'Văn-thù-sư-lợi, còn ngài thì thấy các cõi Phật như thế nào?' Văn-thù đáp: 'Thế giới hư không chính là thế giới của chư Phật. Vì sao? Vì ngài bị huyễn hoặc (bị ảo ảnh làm mê lầm) nên mới thấy đầy nước, đầy lửa, trống không, giàu vui. Xá-lợi-phất, những gì ngài thấy đều không thật, luôn đi liền với sinh ra và mất đi. Còn thế giới hư không thì không do nhân duyên mà có, bản tánh của nó đứng yên vững chắc. Cũng vậy, Xá-lợi-phất, phiền não khách trần (phiền não như bụi bặm từ ngoài bay vào, không phải bản chất của tâm) làm dơ bẩn tâm, nhưng tâm tánh (bản chất thật của tâm) thì rốt cuộc không thể bị làm dơ. Đại đức Xá-lợi-phất, như ngọn lửa tai kiếp (lửa lớn thiêu rụi thế giới vào lúc tận kiếp; kiếp là một khoảng thời gian cực kỳ dài) cháy rực suốt số kiếp nhiều như cát sông Hằng, rốt cuộc cũng không đốt được hư không. Cũng vậy, Xá-lợi-phất, mỗi một chúng sinh suốt số kiếp nhiều như cát sông Hằng gây ra tội nghịch (những tội cực nặng như giết cha, giết mẹ, giết bậc A-la-hán, làm thân Phật chảy máu, phá sự hòa hợp của chúng tăng) cùng các nghiệp chẳng lành, nhưng tâm tánh rốt cuộc vẫn không thể bị làm dơ.

 Xá-lợi-phất, nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân (người nam, người nữ có lòng lành, tin theo Phật) hiểu biết được rằng bản tánh của pháp giới (toàn thể mọi sự vật, hiện tượng) vốn trong sạch, không có cái gì che lấp hay trói buộc (cái: năm thứ che lấp tâm là tham muốn, giận dữ, mê muội buồn ngủ, xao động hối tiếc, nghi ngờ; triền: các phiền não quấn trói), không có điều dơ bẩn trói buộc nào quấy rối được tâm, thì đó gọi là pháp môn (cửa ngõ đi vào giáo pháp) Không có che lấp trói buộc. Nếu nương theo pháp môn này thì không pháp nào che lấp được, hiểu rằng thể tánh của mọi pháp đều trong sạch, rốt cuộc không có pháp nào che được tâm.'

 Đại đức Tu-bồ-đề, Văn-thù-sư-lợi biến hóa thần thông và thuyết pháp như thế đó. Tôi thấy ngài làm những việc thần thông mà Bồ-tát còn không thấu hiểu, huống chi là Thanh văn."

 Bấy giờ Đại đức A-nan (thị giả của Phật, nghe nhiều nhớ nhiều bậc nhất) lại nói với Xá-lợi-phất: "Tôi cũng từng thấy Văn-thù-sư-lợi biến hóa thần thông. Đại đức Xá-lợi-phất, xưa có một lần, Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức là Phật) ở tại tinh xá Cấp Cô Độc (tinh xá: nơi chư tăng ở tu hành; tinh xá này do trưởng giả Cấp Cô Độc dâng cúng) trong rừng Kỳ-đà thuộc nước Xá-vệ, cùng với tám trăm vị đại tỳ-kheo tăng (tỳ-kheo: người nam xuất gia đã thọ giới đầy đủ; tăng: đoàn thể những người xuất gia), và chúng Bồ-tát một vạn hai nghìn vị. Lúc ấy nổi lên mây mưa lớn trái mùa, suốt bảy ngày bảy đêm không dứt. Các vị đại đức Thanh văn đã được thiền định (trạng thái tâm lắng yên, tập trung sâu) và giải thoát thì nhập định bảy ngày không ăn. Còn những người phàm phu (người thường, chưa chứng đạo) và các vị hữu học (người đã chứng quả nhưng còn phải tu học thêm) thì nhịn đói năm ngày, đói mệt gầy yếu, không thể đến gặp Phật Thế Tôn để lễ kính, cúng dường.

 Tôi nghĩ: 'Các vị tỳ-kheo này khổ quá, ta nên đến thưa với Phật.' Tôi liền đến chỗ Phật Thế Tôn, cúi đầu lễ dưới chân Phật, thưa: 'Bạch Thế Tôn, chúng tỳ-kheo nhịn đói đã năm ngày, gầy yếu cùng cực, không thể tự đứng dậy rời khỏi giường.' Thế Tôn bảo tôi: 'A-nan, nay ông có thể đem việc này đến nói với Văn-thù-sư-lợi. Vị ấy sẽ cho chúng tỳ-kheo đủ thức ăn.' Tôi vâng lời Phật dạy, đến phòng của Văn-thù-sư-lợi, kể lại đầy đủ sự việc. Lúc ấy Văn-thù-sư-lợi đang thuyết pháp cho Thích, Phạm và Hộ thế (Thích: Đế Thích, vua cõi trời Đao-lợi; Phạm: Phạm Thiên, vua các cõi trời cao hơn; Hộ thế: bốn vị Thiên vương canh giữ bốn phương thế gian), liền đáp tôi: 'A-nan, ông đi trải chỗ ngồi đi. Đến giờ thì đánh kiền chùy (dụng cụ bằng gỗ hoặc kim loại, gõ lên để báo hiệu tập họp chúng tăng).'

 Nghe Văn-thù-sư-lợi nói vậy, tôi liền đi trải chỗ ngồi, rồi đứng ở một chỗ chờ xem lúc nào Văn-thù-sư-lợi ra khỏi phòng. Văn-thù-sư-lợi vừa mới thuyết rộng cho Thích, Phạm và các vị Thiên vương Hộ thế một pháp gọi là Tam-muội Phân biệt tất cả thân (tam-muội: trạng thái tâm định sâu, chuyên nhất), nên chưa ra khỏi phòng. Tôi nghĩ: 'Phải chăng Văn-thù-sư-lợi sắp làm các tỳ-kheo lỡ giờ ăn?' Văn-thù-sư-lợi liền hóa ra một thân khác của mình để tiếp tục thuyết Tam-muội Phân biệt tất cả thân cho Thích, Phạm, Hộ thế; còn chính ngài thì cũng nhập vào Tam-muội Phân biệt tất cả thân ấy rồi ra khỏi phòng, vào thành lớn Xá-vệ khất thực (đi xin thức ăn) lần lượt từng nhà. Lúc ấy tôi không thấy.

 Ma vương Ba-tuần (vua loài ma, chuyên phá hoại người tu đạo) nghĩ: 'Văn-thù-sư-lợi đã rống tiếng sư tử (nói pháp oai hùng, không chút sợ hãi) xong, nay vào thành lớn Xá-vệ đi khất thực. Bây giờ ta nên che lấp thành Xá-vệ, khiến các bà-la-môn (giai cấp tu sĩ, tư tế của Ấn Độ), trưởng giả (người giàu có, có uy tín), cư sĩ (người tu tại gia) không ai ra vào, không cho họ bố thí thức ăn.' Bấy giờ đồng tử Văn-thù-sư-lợi đi đến đâu thì cửa nẻo nơi ấy đều đóng kín, không có ai qua lại. Văn-thù-sư-lợi liền quán sát và biết rằng ma Ba-tuần đã che lấp mọi người, bèn nghĩ: 'Nay ta nên lập lời thề chân thật.'

 Ngài liền nói lời chí thành: 'Phước đức và trí tuệ mà ta đã tích tập trong một lỗ chân lông, giả sử các thế giới của chư Phật nhiều như cát sông Hằng chứa đầy ma, tất cả bọn ma ấy cũng không có được. Nếu lời ta là thật, thì sự che lấp của ma phải tan đi, và khiến chính thân ma hóa làm hình người cư sĩ, đi khắp các ngã tư đường, ngõ hẻm mà rao lên: "Hãy cúng dường Văn-thù! Hãy cúng dường Văn-thù! Ai cúng dường vị này sẽ được quả báo lớn. Dù bố thí cho tất cả chúng sinh trong tam thiên đại thiên thế giới (một vũ trụ rộng lớn gồm một tỷ thế giới nhỏ), cấp cho họ mọi đồ dùng vui sướng suốt trăm nghìn ức năm, phước ấy cũng không bằng phước do cúng dường Văn-thù-sư-lợi dù chỉ bằng đầu móng tay."'

 Văn-thù-sư-lợi lập lời thề ấy chỉ trong chốc lát. Bấy giờ chư thiên (các vị trời) mở hết mọi cửa nẻo trong thành, khiến dân chúng đều kéo đến chỗ đồng tử Văn-thù-sư-lợi. Ma Ba-tuần hóa làm hình người cư sĩ, đi khắp các ngã tư đường, ngõ hẻm mà rao lên: "Hãy cúng dường Văn-thù! Hãy cúng dường Văn-thù! Ai cúng dường vị này sẽ được quả báo lớn. Dù bố thí cho tất cả chúng sinh trong tam thiên đại thiên thế giới mọi đồ dùng vui sướng suốt trăm nghìn năm, phước ấy cũng không bằng phước do cúng dường Văn-thù-sư-lợi dù chỉ bằng đầu móng tay."

 Lúc ấy Văn-thù-sư-lợi dùng sức thần thông khiến cái bát (đồ đựng thức ăn của người xuất gia) mình cầm nhận đủ mọi món ăn uống ngon lành cùng bánh trái, không trộn lẫn vào nhau, như được đựng trong những đồ riêng. Thức ăn cho tám trăm tỳ-kheo và một vạn hai nghìn Bồ-tát đều nằm trong một bát, mà không thấy bát vơi đi hay đầy thêm. Bấy giờ đồng tử Văn-thù-sư-lợi khất thực trong thành lớn Xá-vệ đã đủ, ra khỏi thành, đặt bát xuống đất, bảo ma Ba-tuần: "Ngươi làm tịnh nhân (người phục vụ, lo việc vặt cho người xuất gia), hãy cầm bát này đi trước." Ma Ba-tuần không nhấc nổi bát, sinh lòng hổ thẹn, nói với Văn-thù-sư-lợi: "Nay tôi không thể nhấc cái bát dưới đất này lên." Văn-thù-sư-lợi nói với Ba-tuần: "Ngươi nay có sức oai thần lớn, sao lại không nhấc nổi cái bát nhỏ dưới đất?" Ma Ba-tuần dốc hết thần lực mà không nhấc bát lên được dù chỉ bằng một sợi lông, lấy làm lạ chưa từng có, nói với Văn-thù-sư-lợi: "Thần lực của tôi nhấc được cả núi Y-sa-đà, đặt trên bàn tay rồi ném lên không trung, vậy mà nay không nhấc nổi cái bát nhỏ này dù chỉ bằng một sợi lông."

 Văn-thù-sư-lợi nói với Ba-tuần: "Cái bát do bậc chúng sinh lớn, bậc đại nhân có sức lớn cầm giữ, thì ngươi, Ba-tuần, không thể nâng lên được." Lúc ấy đồng tử Văn-thù-sư-lợi liền dùng một ngón tay nhấc cái bát dưới đất đặt vào tay Ba-tuần, bảo: "Ngươi làm tịnh nhân, cầm bát đi trước." Ma Ba-tuần dốc hết sức cầm bát đi trước. Bấy giờ thiên tử Tự Tại (thiên tử: con trời, chỉ các vị trời) cùng một vạn hai nghìn thiên tử theo hầu vây quanh, đi đến chỗ đồng tử Văn-thù-sư-lợi, cúi đầu lễ dưới chân ngài, đi vòng quanh về bên phải (đi vòng theo chiều kim đồng hồ để tỏ lòng tôn kính) xong, nói với Ba-tuần: "Ngươi đâu phải kẻ sai vặt, cớ sao lại cầm bát đi trước người khác?" Ma nói: "Thưa thiên tử, nay tôi không đương nổi việc tranh đua với bậc có sức mạnh." Thiên tử nói: "Ba-tuần, ngươi cũng có sức oai thần lớn mà."

 Bấy giờ Ba-tuần, vì bị sức của Văn-thù-sư-lợi chi phối, nên đáp: "Thưa thiên tử, sức của ngu si là sức của ma; sức của trí tuệ sáng suốt là sức của Bồ-tát. Sức của kiêu mạn là sức của ma; sức của đại trí tuệ là sức của Bồ-tát. Sức của các tà kiến (những cái thấy biết sai lầm) là sức của ma; sức của không, vô tướng, vô tác (thấy mọi pháp vốn trống rỗng, không có hình tướng để bám vào, không có gì để mong cầu tạo tác) là sức của Bồ-tát. Sức của các điên đảo (cái thấy ngược với sự thật) là sức của ma; sức của chân lý chân chính là sức của Bồ-tát. Sức chấp ngã và ngã sở (chấp có cái ta và cái của ta) là sức của ma; sức của đại từ bi là sức của Bồ-tát. Sức của tham, sân, si (tham lam, giận dữ, ngu mê) là sức của ma; sức của tam giải thoát (ba cửa giải thoát: không, vô tướng, vô tác) là sức của Bồ-tát. Sức của sinh tử là sức của ma; sức của không sinh không diệt, không có các hành tạo tác, sức của vô sinh nhẫn (sự an trú vững chắc trong chân lý rằng các pháp vốn không sinh không diệt) là sức của Bồ-tát."

 Khi ma vương Ba-tuần nói pháp ấy, trong chúng trời có năm trăm thiên tử phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (tâm cầu sự giác ngộ cao nhất, chân chính và trọn vẹn của Phật), một nghìn hai trăm Bồ-tát đạt được vô sinh pháp nhẫn. Lúc ấy Văn-thù-sư-lợi cùng ma Ba-tuần đem bát cơm này đặt trong vườn hoa Ca-lợi-la, rồi cùng đi ra ngoài.

 (A-nan kể tiếp:) "Lúc ấy tôi không thấy Văn-thù-sư-lợi, đến giờ ăn mà ngài vẫn chưa ra khỏi phòng. Tôi nghĩ: 'Phải chăng Văn-thù-sư-lợi sắp làm chúng tăng tỳ-kheo lỡ giờ ăn trong ngày? Ta nên đến chỗ Phật thưa rõ việc này.' Tôi liền đến chỗ Phật, cúi đầu lễ dưới chân Phật, thưa: 'Bạch Thế Tôn, đã đến giờ rồi mà Văn-thù-sư-lợi vẫn chưa ra khỏi phòng.' Phật bảo tôi: 'A-nan, ông không đến vườn Ca-lợi-la này mà xem sao?' Tôi thưa Phật: 'Bạch Đại đức Thế Tôn, con thấy một cái bát nhỏ đựng đầy thức ăn.' Phật bảo tôi: 'Mau đánh kiền chùy tập họp chúng tăng tỳ-kheo.' Tôi thưa: 'Bạch Thế Tôn, chúng tăng tỳ-kheo đông như vậy, một bát cơm này nên cho ai?' Phật bảo tôi: 'Ông chớ lo việc ấy. Giả sử tất cả chúng sinh trong tam thiên đại thiên thế giới ăn bát cơm này suốt trăm nghìn năm cũng không hết. Vì sao? Vì đây là cái bát do sức của Văn-thù-sư-lợi gìn giữ. Văn-thù-sư-lợi có đàn ba-la-mật (hạnh bố thí đạt đến mức hoàn hảo, giúp đưa sang bờ giác ngộ) với vô lượng công đức.'

 Nghe lời Phật, tôi liền đánh kiền chùy tập họp chúng tăng tỳ-kheo. Lúc ấy thức ăn trong bát không trộn lẫn vào nhau, thơm ngon đủ vị, lấy mãi không hết; cả đại chúng đều ăn no mà bát cơm không vơi. Khi ấy ma Ba-tuần muốn quấy rối đồng tử Văn-thù-sư-lợi, liền hóa ra bốn nghìn tỳ-kheo, áo quần rách nát, dáng vẻ thô xấu, cầm bát vỡ, mũi lệch mắt lé (?), tay co quắp, chân què, hình dạng xấu xí, ngồi đi ở hàng dưới. Bát cơm này cũng cho họ ăn no đủ. Ma Ba-tuần lại khiến mỗi tỳ-kheo hóa ra đều ăn mười loại thức ăn của nước Ma-già-đà, nhưng bát cơm vẫn đầy, không vơi; khiến những người giữ vườn và người làm sai vặt phải chia thức ăn đến mệt lả.

 Lúc ấy Văn-thù-sư-lợi dùng thần lực khiến bát của các tỳ-kheo do ma Ba-tuần hóa ra không vơi đi, tay và miệng họ đều đầy thức ăn mà không nuốt được, nghẹt thở, trợn mắt, đều ngã lăn ra đất. Văn-thù-sư-lợi nói với Ba-tuần: "Các tỳ-kheo của ngươi sao không ăn nữa?" Ác ma đáp: "Văn-thù-sư-lợi, các tỳ-kheo này nằm dưới đất sắp chết, phải chăng ông đã cho họ ăn thức ăn có độc?" Văn-thù-sư-lợi nói với Ba-tuần: "Người đã trừ sạch độc thì làm sao còn có độc? Trong mình có độc thì mới đem độc cho người; trong mình không có độc thì không đem độc cho người. Ba-tuần, cái gọi là độc chính là tham, sân, si. Người đã được điều phục (thuần hóa, chế ngự) trong giáo pháp được khéo ngợi khen mà lại đem độc cho người, thì không có lẽ nào như vậy.

 Lại nữa, ma Ba-tuần, cái gọi là độc là: vô minh (sự tối tăm, không thấy chân lý) và hữu ái (lòng ham muốn được tiếp tục tồn tại); thấy có ta và cái của ta; thấy rằng không có nhân duyên; thấy có danh sắc (tâm và thân); thấy có yêu thương, hờn giận; thấy có ta, thấy có chúng sinh; thấy các thứ che lấp trói buộc; chấp chặt vào các ấm (năm nhóm hợp thành con người: thân xác, cảm giác, nhận biết, ý muốn tạo tác, ý thức); khởi lòng kiêu mạn về dòng giống; chấp chặt vào các nhập (các giác quan và những đối tượng mà chúng tiếp xúc); cứ ở mãi trong tam giới (ba cõi luân hồi: cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc), bị ràng buộc vào chỗ nương tựa, lo giữ gìn, lo lấy bỏ; dù đến hay đi đều yêu đắm thân mình; bám chặt vào mạng sống; suy nghĩ điều dơ bẩn, ưa thích tâm nhiễm ô; gây ra nhiều lỗi lầm; trái nghịch với nhân duyên; đoạn kiến và thường kiến (chấp rằng chết là hết, và chấp rằng có cái ta tồn tại mãi mãi); dua nịnh quanh co, kiêu mạn; vọng tưởng phân biệt; bày ra sự giả dối; chấp chặt vào hang ổ; lúc ẩn lúc hiện, lúc co lúc duỗi, sợ hãi cái không;

 trong cái không có tưởng lại sinh ý nghĩ sa đọa; trong cái không tạo tác lại sinh ý nghĩ sợ sinh tử; ở chỗ không bám víu lại sinh ý nghĩ sợ hãi; ở chỗ ra khỏi sinh tử lại sinh ý nghĩ bị trói buộc; ở giữa dòng phiền não sai khiến cuốn trôi lại không sinh ý nghĩ vượt qua; đối với các pháp giúp cho giác ngộ lại sinh ý nghĩ là trái pháp; trong tà kiến lại sinh ý nghĩ là chánh kiến (cái thấy đúng đắn); đối với ác tri thức (bạn xấu, thầy xấu dẫn vào đường sai) lại sinh ý nghĩ là thiện tri thức (bạn tốt, thầy tốt dẫn vào đường đúng); chống trái Phật, phỉ báng Pháp, khinh mạn Tăng; không bỏ kiêu mạn, càng thêm tranh cãi kiện tụng; với cái thật lại nghĩ là không thật, với cái không thật lại nghĩ là thật; trong dục lạc lại sinh ý nghĩ là công đức; đối với pháp hữu vi (những gì do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt) thì tâm sinh cuồng loạn mê lầm; đối với việc sinh tử thì không thấy lỗi của nó; đối với Niết-bàn (cảnh giới dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sinh tử) lại sinh ý nghĩ kinh sợ. Ba-tuần, những pháp như thế, trong giáo pháp mầu nhiệm gọi là độc. Trong chánh pháp của Phật không có những việc như thế.

 Ba-tuần, pháp cam lồ (nước ngọt bất tử, ví cho giáo pháp làm dứt khổ) gọi là Phật pháp. Pháp an ổn gọi là Phật pháp. Pháp không hý luận (lời bàn suông vô ích) gọi là Phật pháp. Pháp không có lỗi ác gọi là Phật pháp. Pháp không có kết sử (phiền não trói buộc và sai khiến) gọi là Phật pháp. Pháp xuất yếu (con đường cốt yếu để ra khỏi sinh tử) gọi là Phật pháp. Pháp không sợ hãi gọi là Phật pháp. Pháp không phân biệt gọi là Phật pháp. Pháp không chấp mình chấp người gọi là Phật pháp. Pháp không bị chê trách gọi là Phật pháp. Pháp làm nhà che, làm chỗ nương, làm nơi quy y (nương tựa trở về), làm bãi cồn (chỗ đứng vững giữa dòng nước lũ), làm sự che chở, gọi là Phật pháp. Pháp điều phục và vắng lặng gọi là Phật pháp. Pháp tự trong sạch, không dơ bẩn, soi sáng, gọi là Phật pháp. Pháp hướng đúng, đi đúng gọi là Phật pháp. Pháp không có vọng tưởng, khéo điều phục gọi là Phật pháp. Pháp khéo dạy, khéo dẫn dắt, tùy theo chỗ thích hợp gọi là Phật pháp. Pháp tự mình nói và nói cho người khác gọi là Phật pháp. Pháp điều phục các ngoại đạo (các đạo ngoài Phật giáo) đúng như pháp gọi là Phật pháp. Pháp hàng phục các ma gọi là Phật pháp. Pháp cắt đứt dòng sinh tử gọi là Phật pháp.

 Pháp chánh niệm (ý nghĩ chân chính, luôn tỉnh giác) gọi là Phật pháp, vì an trú nơi niệm xứ (bốn chỗ quán niệm: thân, cảm thọ, tâm, các pháp). Pháp chánh đoạn (sự siêng năng chân chính trừ ác làm lành) gọi là Phật pháp, vì dứt các điều ác. Pháp thần túc (các nền tảng sinh ra thần thông) gọi là Phật pháp, vì quán thấy thân tâm nhẹ nhàng. Pháp các căn (năm căn lành: tin, siêng năng, nhớ nghĩ, định, tuệ) gọi là Phật pháp, vì lấy lòng tin làm đầu. Pháp các lực (năm sức mạnh phát triển từ năm căn) gọi là Phật pháp, vì không gì hàng phục được. Pháp các giác (bảy yếu tố giác ngộ) gọi là Phật pháp, vì giác ngộ theo thứ lớp. Pháp chánh đạo (tám con đường chân chính) gọi là Phật pháp, vì chảy vào đúng dòng. Pháp tam-muội gọi là Phật pháp, vì rốt ráo vắng lặng. Pháp trí tuệ gọi là Phật pháp, vì xuyên suốt các pháp giải thoát của bậc thánh. Pháp chân đế (chân lý tuyệt đối) gọi là Phật pháp, vì không giận dữ. Pháp các biện tài (tài thuyết giảng không trở ngại) gọi là Phật pháp, vì đối với giáo pháp, lời lẽ, ý nghĩa và sự vui thích thuyết giảng đều không vướng mắc. Pháp hiểu rõ vô thường, khổ, vô ngã (mọi thứ đều đổi thay, đều đem lại khổ, không có cái ta thật) gọi là Phật pháp, vì chê bỏ mọi pháp hữu vi. Pháp không gọi là Phật pháp, vì hàng phục mọi ngoại đạo. Pháp vắng lặng gọi là Phật pháp, vì hướng về Niết-bàn.

 Pháp ba-la-mật (các hạnh tu đạt đến mức hoàn hảo, đưa sang bờ bên kia là giác ngộ) gọi là Phật pháp, vì đến được bờ bên kia. Pháp phương tiện (cách thức khéo léo để giáo hóa) gọi là Phật pháp, vì khéo thu nhận chúng sinh. Pháp từ (lòng thương, ban vui) gọi là Phật pháp, vì là trí không lỗi lầm (?). Pháp bi (lòng xót thương, cứu khổ) gọi là Phật pháp, vì không bức bách. Pháp hỷ (niềm vui theo cái vui của người) gọi là Phật pháp, vì diệt sự không vui. Pháp xả (tâm buông bỏ, bình thản) gọi là Phật pháp, vì việc cần làm đã làm xong. Pháp thiền gọi là Phật pháp, vì diệt kiêu mạn. Pháp không làm đứt Tam bảo (ba ngôi quý: Phật, Pháp, Tăng) gọi là Phật pháp, vì phát tâm bồ-đề (tâm cầu giác ngộ). Pháp hết thảy đều an vui, không khổ não gọi là Phật pháp, vì không còn trở lại các cõi tái sinh."

 Khi nói pháp ấy, năm trăm thiên tử do ma vương dẫn theo phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, và nói: "Bạch Thế Tôn, pháp được ngợi khen này, nguyện cho chúng con được an trú trong đó." Bấy giờ Thế Tôn liền mỉm cười. Đại đức A-nan tiến lên thưa Phật: "Bạch Đại đức Thế Tôn, nay vì duyên cớ gì mà Ngài mỉm cười?" Phật bảo A-nan: "Ông có thấy các tỳ-kheo do Ba-tuần hóa ra không?" A-nan thưa: "Bạch Thế Tôn, con đã thấy." Phật nói: "A-nan, năm trăm năm sau, lúc giáo pháp sắp diệt, sẽ có những tỳ-kheo hình dạng xấu xí như thế, mặc áo xấu như thế vì ăn mặc không chỉnh tề, hèn kém như thế, không có trí như thế. Vì sao? Vì tỳ-kheo đời sau nặng về kết sử, tham đắm lợi dưỡng (lợi lộc và sự cung phụng), lo toan nhiều việc, bỏ các tỳ-ni (giới luật), vượt qua giới giải thoát, xa lìa pháp trong sạch. Đi đến đâu cũng chỉ trọng lợi ích trước mắt, không trọng đời sau. Những kẻ mù, điếc, què, quặt, già lẫn, không có trí, mắc đủ thứ bệnh, đều đến trong giáo pháp của ta xuất gia thọ giới, vì muốn có quyến thuộc và người hầu hạ, chứ không phải vì trọng giáo pháp. A-nan, pháp ta nói ngay thẳng như thế, đáng quý như thế, mà đến lúc ấy không còn ai thấy, không còn ai nghe (?); chư thiên buồn rầu, còn ma vương Ba-tuần thì rất vui mừng, không còn lo nghĩ gì nữa."

 Tôi hỏi Phật: "Vì sao ma vương Ba-tuần vui mừng mà không còn lo nghĩ?" Phật bảo A-nan: "Vì những kẻ ác ấy đã làm việc của ma, nên ma vương Ba-tuần chẳng cần làm gì nữa. Vì sao? Vì các tỳ-kheo kia không có hạnh chân chính. Nếu có tỳ-kheo siêng năng tinh tấn như cứu lửa đang cháy trên đầu, thì với những người như thế, ma mới phải tìm chỗ sơ hở. Vì vậy, A-nan, nên siêng năng dùng phương tiện: chưa được thì làm cho được, chưa hiểu thì làm cho hiểu, chưa chứng thì làm cho chứng; hàng phục bè đảng của ma, làm cho Phật pháp rực sáng, giữ gìn chánh pháp, lấy giáo pháp mà cúng dường, chớ buông lung. Đó là giáo pháp của ta."

 Khi nói pháp ấy, năm trăm tỳ-kheo buông bỏ thân mạng, thưa: "Bạch Thế Tôn, chúng con không muốn thấy đời ác ấy." Họ vọt lên hư không, dùng lửa tự thiêu thân, trăm nghìn chư thiên cúng dường họ. Hai trăm tỳ-kheo xa lìa bụi bặm dơ bẩn, được pháp nhãn tịnh (con mắt thấy chân lý trong sạch, tức là bước đầu chứng đạo). Hai trăm tỳ-kheo dứt hẳn các lậu (phiền não rỉ chảy, khiến trôi lăn sinh tử), tâm được giải thoát. Ba vạn hai nghìn Bồ-tát đạt được pháp nhẫn. Thích, Phạm, Hộ thế cùng các quyến thuộc lễ dưới chân Phật, nói: "Cúi mong Thế Tôn sống lâu ở đời, chớ để chúng con thấy đời ác ấy. Bạch Thế Tôn, nếu có chúng sinh được nghe kinh này, thì trọn đời không còn làm điều biếng nhác, trái pháp, cũng không làm các nghiệp ác của ma nữa." Tôi nghe xong ngất xỉu, ngã xuống đất. Đại đức Xá-lợi-phất, tôi đã thấy đồng tử Văn-thù-sư-lợi có sức thần thông không thể nghĩ bàn như thế, và những pháp ngài nói, chính mắt tôi đã thấy."

 Bấy giờ Đại đức Ca-diếp (tức Ma-ha Ca-diếp, đệ tử của Phật, tu hạnh khổ hạnh bậc nhất) nói với Xá-lợi-phất: "Tôi cũng từng thấy thần thông hiếm có của Văn-thù-sư-lợi. Xá-lợi-phất, lúc ấy Thế Tôn thành Phật chưa lâu, còn tôi thì đã xuất gia từ lâu. Khi ấy đồng tử Văn-thù-sư-lợi mới lần đầu đến cõi Ta-bà (thế giới chúng ta đang sống, có nghĩa là cõi phải chịu đựng nhiều khổ), từ chỗ Phật Bảo Tướng ở thế giới Bảo Vương mà đến, muốn gặp Phật Thích-ca Mâu-ni để cúng dường, cung kính. Bấy giờ Thế Tôn ở tinh xá Cấp Cô Độc trong rừng Kỳ-đà nước Xá-vệ, an cư mùa hạ ba tháng (ba tháng mùa mưa chư tăng ở yên một chỗ để tu tập). Lúc ấy tôi không thấy Văn-thù-sư-lợi, dù là trước mặt Như Lai, trong chúng tăng, lúc ăn, ngày thuyết giới (ngày chư tăng tụ họp đọc giới luật), hay lúc chúng tăng đi theo hàng lối, đều không thấy ngài. Qua ba tháng, sắp đến lễ tự tứ (lễ cuối mùa an cư, mỗi vị thỉnh cầu đại chúng chỉ ra lỗi của mình để sám hối), tôi mới thấy mặt ngài.

 Tôi liền hỏi: 'Văn-thù-sư-lợi, ngài an cư mùa hạ ở đâu?' Ngài đáp: 'Đại đức Ca-diếp, tôi ở trong hậu cung của vua Ba-tư-nặc tại thành lớn Xá-vệ một tháng, lại ở trường học của trẻ nhỏ một tháng, lại ở nhà các kỹ nữ một tháng.' Nghe vậy, tôi rất không vui, liền nghĩ: 'Sao lại cùng người không trong sạch này làm lễ tự tứ?' Tôi liền ra khỏi giảng đường đánh kiền chùy, muốn tẩn xuất (đuổi ra khỏi chúng tăng) đồng tử Văn-thù-sư-lợi. Bấy giờ Thế Tôn bảo đồng tử Văn-thù-sư-lợi: 'Ông hãy đi xem Ma-ha Ca-diếp kia, nay vì cớ gì mà đánh kiền chùy?' Văn-thù thưa: 'Bạch Thế Tôn, con đã thấy rồi, ông ấy muốn tẩn xuất con.' Phật bảo đồng tử Văn-thù-sư-lợi: 'Nay ông có thể hiện thần lực tự tại và cảnh giới thần thông của mình, khiến vị Thanh văn ấy tâm được trong sạch, chớ sinh tâm không trong sạch đối với ông.'

 Lúc ấy đồng tử Văn-thù-sư-lợi liền nhập tam-muội, tên tam-muội ấy là Hiện tất cả cõi Phật. Khi Văn-thù-sư-lợi nhập tam-muội, ở mười phương, mỗi phương có các thế giới của chư Phật nhiều như cát sông Hằng, trong đó đều có Ma-ha Ca-diếp, bậc đầu-đà bậc nhất (đầu-đà: hạnh tu khổ hạnh như đi khất thực, ngày ăn một bữa, ngủ dưới gốc cây...), đều đang đánh kiền chùy. Lúc ấy Thế Tôn liền hỏi tôi: 'Ma-ha Ca-diếp, nay vì cớ gì ông đánh kiền chùy?' Tôi thưa: 'Bạch Thế Tôn, Văn-thù-sư-lợi tự nói rằng trong ba tháng mùa hạ đã ở hậu cung của vua và nhà kỹ nữ. Vì muốn tẩn xuất vị ấy nên con đánh kiền chùy.'

 Bấy giờ thân Thế Tôn phóng ánh sáng chiếu khắp mười phương, rồi bảo tôi: 'Nay ông hãy nhìn khắp các thế giới mười phương, xem thấy những gì?' Lúc ấy tôi nhìn khắp vô lượng vô biên thế giới mười phương nhiều như cát sông Hằng, trong đó đều có Ma-ha Ca-diếp đang đánh kiền chùy, muốn tẩn xuất Văn-thù; và ở tất cả những nơi ấy cũng đều có Văn-thù đang ngồi trước Phật. Phật bảo tôi: 'Nay ông muốn tẩn xuất Văn-thù ở nơi nào? Ở thế giới này, hay ở các thế giới mười phương?' Lúc ấy tôi liền lễ dưới chân Phật Thế Tôn, thưa: 'Xin cho con sám hối lỗi lầm. Bạch Thế Tôn, Văn-thù-sư-lợi là con của Pháp vương (vua giáo pháp, tức Phật), đã thành tựu công đức không thể nghĩ bàn của Bồ-tát như thế. Con theo Phật chỉ thành tựu được trí có giới hạn, mà lại muốn đo lường trí tuệ vô hạn; vì không biết nên con đã đánh kiền chùy.'

 Phật bảo tôi: 'Ma-ha Ca-diếp, những Văn-thù-sư-lợi mà ông thấy ở các thế giới mười phương cũng đều ba tháng mùa hạ ở hậu cung của vua và nhà kỹ nữ. Còn đồng tử Văn-thù-sư-lợi ở đây thì đã khiến năm trăm người nữ trong cung vua Ba-tư-nặc không còn thoái chuyển (lùi bước) đối với A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, cũng khiến năm trăm kỹ nữ và năm trăm trẻ nhỏ được không thoái chuyển trên con đường chân chính cao nhất. Lại có trăm nghìn chúng sinh được vị ấy điều phục bằng pháp Thanh văn, và vô lượng chúng sinh được sinh lên cõi trời.'

 Tôi thưa: 'Bạch Đại đức Thế Tôn, Văn-thù-sư-lợi đã nói pháp gì mà có thể giáo hóa chúng sinh như thế?' Phật nói: 'Ca-diếp, nay ông có thể hỏi Văn-thù-sư-lợi, vị ấy sẽ tự trả lời ông.' Tôi liền hỏi Văn-thù-sư-lợi: 'Ngài đã nói pháp gì mà giáo hóa, điều phục được những chúng sinh như thế?' Ngài đáp tôi: 'Không chỉ nói pháp để dạy dỗ chúng sinh. Đại đức Ca-diếp, có chúng sinh thì tôi điều phục bằng sự vui chơi thú vị; có chúng sinh thì bằng sự che chở; hoặc bằng oai lực khuất phục; hoặc bằng của cải thu phục; hoặc bằng cách chiều theo lòng tham cầu; hoặc hiện ra sự trang hoàng lộng lẫy; hoặc hiện thần thông; hoặc hiện thân Đế Thích; hoặc hiện thân Phạm Thiên; hoặc hiện thân Hộ thế; hoặc hiện thân Chuyển luân vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thiên hạ bằng chánh pháp); hoặc tùy theo vị trời mà mỗi người thờ phụng mà hiện thân vị ấy; hoặc dùng lời dịu dàng; hoặc dùng lời cứng rắn; hoặc dùng cả hai; hoặc trách phạt; hoặc âm thầm giúp ích; hoặc hiện làm con của họ. Vì sao? Đại đức Ca-diếp, vì chúng sinh có nhiều loại hạnh khác nhau, nên phải dùng nhiều loại pháp khác nhau mà điều phục. Đại đức Ca-diếp, tôi dùng phương tiện giáo hóa thế giới chúng sinh, rồi sau đó mới nói pháp, khiến họ rốt ráo được điều phục hoàn toàn.'

 Tôi hỏi: 'Văn-thù-sư-lợi, ngài đã điều phục được bao nhiêu chúng sinh?' Ngài đáp: 'Đại đức Ca-diếp, số người tôi điều phục ngang bằng với pháp giới.' Tôi lại hỏi: 'Pháp giới lớn bao nhiêu?' Văn-thù đáp: 'Bằng thế giới chúng sinh.' Tôi lại hỏi: 'Thế giới chúng sinh lớn bao nhiêu?' Ngài đáp: 'Bằng thế giới hư không. Như vậy, Ca-diếp, thế giới chúng sinh, pháp giới, thế giới hư không đều bình đẳng, không phải hai, không khác nhau.' Tôi lại hỏi: 'Văn-thù-sư-lợi, vậy Phật ra đời là uổng công, không điều phục được ai sao?'

 Văn-thù-sư-lợi nói: 'Đại đức Ca-diếp, ví như có người bị bệnh sốt nóng, người ấy nói năng bậy bạ đủ điều. Trong trường hợp ấy, có phải bị trời hay quỷ nhập không? Có vị thầy thuốc giỏi cho người ấy uống bơ sữa, bệnh sốt liền khỏi, không nói bậy nữa. Ý ngài thế nào? Trong đó có trời hay quỷ nào bị đuổi đi không?' Tôi đáp: 'Không có, Văn-thù-sư-lợi. Nhờ uống bơ sữa mà bệnh sốt khỏi.' 'Đại đức Ca-diếp, vị thầy thuốc giỏi ấy có làm lợi nhiều cho người kia không?' Tôi đáp: 'Đúng vậy, Văn-thù-sư-lợi.'

 Văn-thù-sư-lợi nói: 'Đại đức Ca-diếp, người đời cũng như thế, mắc bệnh sốt điên đảo: không có ta mà tưởng là có ta. Đã bám vào ý tưởng có ta rồi thì trôi lăn trong sinh tử. Vì vậy Như Lai (một danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân lý mà đến) xuất hiện ở đời, tùy theo hình dạng của họ mà dạy pháp môn thích hợp để họ hiểu, khiến họ hiểu rõ ý tưởng về cái ta mà dứt điên đảo; vì những chúng sinh ấy mà nói pháp. Nghe pháp xong, họ trừ bỏ mọi ý tưởng, không còn bám chấp; hiểu rõ ý tưởng rồi thì vượt qua các dòng nước lũ, đến bờ bên kia, gọi là Niết-bàn. Đại đức Ca-diếp, ý ngài thế nào? Trong đó có cái ta, chúng sinh, thọ mạng, người được nuôi dưỡng, con người, trượng phu (những tên gọi khác nhau mà người đời dùng để chỉ cái ta) nào nhập Niết-bàn không?' Tôi đáp: 'Không có, Văn-thù-sư-lợi.' Văn-thù-sư-lợi nói: 'Đại đức Ca-diếp, chính vì lợi ích ấy mà Như Lai ra đời, chỉ để chỉ bày ý tưởng bình đẳng, không vì sinh ra, không vì diệt đi, chỉ để giúp hiểu rằng phiền não là không thật.'

 Tôi nói: 'Văn-thù-sư-lợi, việc làm của Bồ-tát thật vô cùng hiếm có. Đó là quán biết bản tánh của chúng sinh rốt ráo vắng lặng, mà vì muốn làm lợi ích cho tất cả chúng sinh, vẫn không bỏ đại trang nghiêm (chí nguyện lớn lao, như người chiến sĩ mặc áo giáp ra trận), không chìm xuống cũng không thoát ra. Bản tánh của chúng sinh rốt ráo là Niết-bàn, mà vẫn có thể phát đại thệ trang nghiêm.' Văn-thù-sư-lợi nói: 'Đại đức Ca-diếp, sự trang nghiêm của Bồ-tát bình đẳng như như (như như: bản thể chân thật, vốn như vậy, không thay đổi của mọi pháp).' Tôi lại hỏi Văn-thù-sư-lợi: 'Xin ngài nói về việc Bồ-tát phát đại trang nghiêm.'

 Văn-thù-sư-lợi nói: 'Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc Bồ-tát lớn) phát đại trang nghiêm có ba mươi hai điều. Ba mươi hai điều ấy là gì? Bồ-tát phát đại trang nghiêm nhận lấy vô lượng sinh tử, vì sinh tử có bản tánh trống rỗng như giấc mộng. Bồ-tát phát đại trang nghiêm đưa vô lượng chúng sinh đến Niết-bàn, vì không có tướng ta. Bồ-tát phát đại trang nghiêm cúng dường, phụng sự vô lượng chư Phật Thế Tôn, vì cùng một tướng pháp thân (thân chân thật của Phật, chính là chân lý). Bồ-tát phát đại trang nghiêm lắng nghe và tiếp nhận tất cả Phật pháp, vì pháp có tướng như tiếng vang. Bồ-tát phát đại trang nghiêm giữ gìn tất cả Phật pháp, vì thông hiểu tướng bình đẳng của các pháp. Bồ-tát phát đại trang nghiêm hàng phục tất cả các ma, vì bản tánh và hình tướng của mọi kết sử vốn trong sạch. Bồ-tát phát đại trang nghiêm hàng phục tất cả ngoại đạo, để khiến những người chấp có, chấp không hiểu được tướng nhân duyên. Bồ-tát phát đại trang nghiêm buông bỏ tất cả những gì mình có, vì tướng buông bỏ hết thảy không còn sót.

 Bồ-tát phát đại trang nghiêm tích tập công đức của giới và đầu-đà, vì có tướng không tạo tác. Bồ-tát phát đại trang nghiêm về sức nhẫn nhục, vì có tướng không bị tổn thương. Bồ-tát phát đại trang nghiêm về tinh tấn, vì hiểu tướng vắng lặng của thân tâm. Bồ-tát phát đại trang nghiêm về tất cả thiền định giải thoát, vì có tướng lìa bỏ mọi chỗ nương tựa. Bồ-tát phát đại trang nghiêm về Bát-nhã ba-la-mật (trí tuệ hoàn hảo, thấy thấu bản chất thật của mọi sự) không chướng ngại, vì có tướng trừ sạch vô minh và cái thấy si mê. Bồ-tát phát đại trang nghiêm về phương tiện, vì có tướng thị hiện mọi việc làm. Bồ-tát phát đại trang nghiêm về đại từ, vì có tướng như hư không. Bồ-tát phát đại trang nghiêm về đại bi, vì hiểu rằng năm đường (năm cõi tái sinh: trời, người, súc sinh, ngạ quỷ, địa ngục) có tướng như hư không. Bồ-tát phát đại trang nghiêm về đại hỷ, vì có tướng không lo phiền. Bồ-tát phát đại trang nghiêm về đại xả, vì có tướng lìa khổ và vui.

 Bồ-tát phát đại trang nghiêm tu tập đầy đủ trí đại thần thông, vì có tướng thấy sự giải thoát rõ như nhìn vật trong lòng bàn tay, không chút nghi ngờ. Bồ-tát phát đại trang nghiêm không chỉ nghĩ đến lý các pháp vô ngã, vì có tướng không sợ rơi vào địa vị Thanh văn, Duyên giác (người tự mình giác ngộ nhờ quán lý nhân duyên, chỉ lo giải thoát cho riêng mình). Bồ-tát phát đại trang nghiêm quán các ấm như giặc thù, vì biết chúng có tướng như huyễn. Bồ-tát phát đại trang nghiêm quán tứ đại (bốn yếu tố đất, nước, lửa, gió hợp thành thân thể) như rắn độc, vì cùng một tướng với pháp giới. Bồ-tát phát đại trang nghiêm quán các nhập như xóm làng bỏ trống, vì biết chúng có tướng giặc thù. Bồ-tát phát đại trang nghiêm không đắm trước tam giới, vì không có hang ổ. Bồ-tát phát đại trang nghiêm quyết định nhận lấy các cõi tái sinh, vì có tướng có mà chẳng phải có. Bồ-tát phát đại trang nghiêm về đại bi, vì có tướng không thoái chuyển.

 Bồ-tát phát đại trang nghiêm làm vị vua thầy thuốc lớn, vì có tướng tùy theo bệnh tật của chúng sinh mà cho thuốc giáo pháp. Bồ-tát phát đại trang nghiêm làm vị trưởng đoàn buôn lớn, vì có tướng chỉ dẫn con đường ra của ba thừa (ba cỗ xe, tức ba con đường tu: Thanh văn, Duyên giác, Bồ-tát). Bồ-tát phát đại trang nghiêm không làm đứt dòng giống Tam bảo, vì có tướng biết đền ơn tất cả chư Phật. Bồ-tát phát đại trang nghiêm biết bản tánh các pháp là vô sinh, vì có tướng đạt được vô sinh pháp nhẫn. Bồ-tát phát đại trang nghiêm để đạt địa vị bất thoái chuyển, vì có tướng buông bỏ mọi kết sử trong ba cõi và buông bỏ địa vị Thanh văn, Duyên giác. Bồ-tát phát đại trang nghiêm làm trang nghiêm đạo tràng (nơi Phật thành đạo), vì có tướng dùng trí tuệ tương ứng trong một niệm mà biết đúng như thật tướng của các pháp. Như vậy, Ca-diếp, đó gọi là ba mươi hai loại đại trang nghiêm mà Bồ-tát phát ra. Bồ-tát Ma-ha-tát dùng những sự trang nghiêm này để tự trang nghiêm mình, thì bản tánh của tứ đại còn có thể thay đổi, chứ Bồ-tát ấy đối với đạo cao nhất trọn không bao giờ thoái chuyển.'

 Tôi liền đáp: 'Phát một đại trang nghiêm còn không thoái chuyển, huống chi ba mươi hai. Văn-thù-sư-lợi, trong pháp Thanh văn không có sự trang nghiêm này.' Văn-thù-sư-lợi nói: 'Đại đức Ca-diếp, vì thế Thanh văn không có đại trang nghiêm như các Bồ-tát, cho đến cả cái tên cũng không có. Đại đức Ca-diếp, ý ngài thế nào? Ví như một dũng sĩ lớn dùng áo giáp, binh khí khéo trang bị cho mình, tay cầm dao sắc; lại có một người nhút nhát trang bị sơ sài cho mình. Hai sự trang bị ấy có thể so sánh với nhau không?' Tôi đáp: 'Không thể.' Văn-thù-sư-lợi nói: 'Vì lẽ ấy, Đại đức Ca-diếp, sự trang nghiêm của Bồ-tát thì tất cả Thanh văn và Duyên giác đều không có.' Khi nói về đại trang nghiêm của Bồ-tát, có một vạn hai nghìn thiên tử phát tâm cầu đạo chân chính cao nhất. Vì vậy, Xá-lợi-phất, tôi đã thấy thần thông và trí tuệ không thể nghĩ bàn của đồng tử Văn-thù-sư-lợi vô lượng như thế."

 Bấy giờ Đại đức Phú-lâu-na Di-đa-la-ni tử (đệ tử của Phật, thuyết pháp giỏi bậc nhất) nói với Xá-lợi-phất: "Tôi cũng từng thấy việc làm của đồng tử Văn-thù-sư-lợi. Xưa có một lần, Phật ở trong rừng cây Am-la tại thành Tỳ-xá-ly, cùng với năm trăm vị đại tỳ-kheo. Khi ấy có Tát-già Ni-kiền-đà tử (một thầy ngoại đạo thuộc phái Ni-kiền, phái tu khổ hạnh lõa thể) ở trong thành lớn Tỳ-xá-ly, được sáu vạn quyến thuộc cúng dường, cung kính. Tôi nhập tam-muội quán xét vị Ni-kiền ấy, thấy có trăm nghìn người Ni-kiền đáng được giáo hóa. Tôi liền đến nói pháp cho họ, nhưng không ai chuyên tâm lắng nghe, không ai có lòng tốt, trái lại còn khinh cười, buông lời thô ác. Tôi nhọc công uổng phí suốt ba tháng mà không một ai được giáo hóa. Qua ba tháng, lòng tôi không vui, bèn bỏ đi.

 Khi ấy Văn-thù-sư-lợi liền hóa ra năm trăm người theo đạo khác, tự mình làm thầy, dẫn năm trăm đệ tử đến chỗ Tát-già Ni-kiền tử, cúi đầu lễ dưới chân ông, thưa với Tát-già: 'Tôi từ xa nghe danh tiếng đức hạnh của đại sư nên từ xa tìm đến Tỳ-xá-ly. Ngài là thầy của tôi, tôi là đệ tử của ngài. Xin ngài thu nhận, thương xót dạy bảo, khiến tôi không phải gặp sa-môn (người xuất gia tu hành) Cù-đàm (họ của Phật Thích-ca), không phải nghe giáo pháp trái ngược của ông ta.' Tát-già đáp: 'Hay thay, hay thay! Ông được tâm thuần tịnh, chẳng bao lâu sẽ hiểu pháp điều phục của ta.' Bấy giờ Tát-già liền ra lệnh cho đồ chúng của mình: 'Năm trăm ma-nạp (thanh niên học trò bà-la-môn) này, từ nay trở đi cùng sống hòa hợp với các ngươi, cùng nhau hỏi han trao đổi. Họ nói gì, các ngươi hãy chuyên tâm tiếp nhận.'

 Bấy giờ đồng tử Văn-thù-sư-lợi cùng năm trăm đệ tử do mình hóa ra được ngồi theo thứ tự, thọ trì giới pháp của Ni-kiền, dáng vẻ oai nghi hơn hẳn bọn họ. Thỉnh thoảng ngài khen ngợi công đức của Tam bảo, lại cũng khen ngợi công đức của Tát-già, khiến mọi người trong lòng thân thiết gắn bó. Lại một lúc khác, biết đại chúng đã tụ họp, Văn-thù-sư-lợi liền nói: 'Chú thuật và kinh sách của chúng ta là kinh Tỳ-đề-già; khi đọc tụng, những công đức của sa-môn Cù-đàm có đi vào trong kinh của chúng ta. Sa-môn Cù-đàm ấy có công đức của giáo pháp chân thật. Vì sao? Sa-môn Cù-đàm sinh ra đã đầy đủ, cha mẹ thanh tịnh, thuộc dòng Chuyển luân vương, thân được trang nghiêm bằng các tướng do trăm phước tạo thành. Lại nghe rằng khi ngài sinh ra, mặt đất rung chuyển, Thích và Phạm nâng đỡ hầu hạ; ngài tự đi bảy bước, miệng nói: "Ta trong mọi đời là bậc tối thắng, trong đời là bậc tối đại; nay ta sẽ diệt trừ mọi sinh tử." Trên không tự nhiên tuôn ra hai dòng nước, Thích và Phạm tắm cho ngài; nhạc khí của trời và người không ai đánh mà tự vang lên; ngài phóng ánh sáng lớn chiếu khắp thế giới, diệt các đường ác, kẻ điếc được nghe, kẻ mù được thấy. Ngay lúc ấy, tất cả chúng sinh không bị phiền não quấy rối, an vui, yên ổn tự nhiên.

 Các bà-la-môn xem tướng nói rằng: nếu ngài không xuất gia thì làm Chuyển luân vương, nếu xuất gia thì làm Phật, bậc Pháp vương. Thế mà Cù-đàm ấy đã bỏ ngôi Chuyển luân vương, xuất gia tu đạo, tại đạo tràng hàng phục trăm ức ma, thành tựu đạo bồ-đề (giác ngộ), chuyển bánh xe pháp mầu nhiệm (tức là giảng dạy giáo pháp); mà sa-môn, bà-la-môn, ma, Phạm Thiên và thế gian, dù là trời hay người, không ai trong cõi đời có thể chuyển được. Điều ngài nói chân thật, chính đáng, phần đầu tốt, phần giữa tốt, phần cuối tốt.

 Thế nào là phần đầu tốt? Là thân làm việc lành, miệng và ý làm việc lành. Thế nào là phần giữa tốt? Là học hạnh giới thù thắng, học định thù thắng, tuệ thù thắng. Thế nào là phần cuối tốt? Là pháp môn giải thoát Không tam-muội, pháp môn giải thoát Vô tướng tam-muội, pháp môn giải thoát Vô nguyện tam-muội (ba thứ định: thấy mọi pháp là không, không có hình tướng, không có gì để mong cầu). Lại nữa, phần đầu tốt là có lòng tin, có ý muốn và không buông lung; phần giữa tốt là định niệm vào một chỗ; phần cuối tốt là trí tuệ khéo léo nhiệm mầu. Lại nữa, phần đầu tốt là tin Phật không lay chuyển; phần giữa tốt là tin Pháp không lay chuyển; phần cuối tốt là tin các bậc thánh Tăng đã đắc quả không lay chuyển. Lại nữa, phần đầu tốt là nghe pháp từ người khác; phần giữa tốt là chánh niệm tu hành; phần cuối tốt là đạt được chánh kiến của bậc thánh. Lại nữa, phần đầu tốt là biết khổ, dứt tập (nguyên nhân gây ra khổ); phần giữa tốt là tu theo chánh đạo; phần cuối tốt là chứng được sự diệt tận (sự chấm dứt hoàn toàn của khổ). Đó gọi là phần đầu, giữa, cuối đều tốt của Thanh văn.

 Thế nào là phần đầu, giữa, cuối đều tốt của Bồ-tát? Không bỏ tâm bồ-đề, đó gọi là phần đầu tốt. Không nghĩ đến thừa thấp, đó gọi là phần giữa tốt. Hồi hướng (đem công đức hướng về) nhất thiết trí (trí biết hết tất cả của Phật), đó gọi là phần cuối tốt. Lại nữa, phần đầu tốt là có lòng từ bình đẳng với mọi chúng sinh; phần giữa tốt là khởi tâm đại bi đối với chúng sinh, tìm đủ mọi phương tiện; phần cuối tốt là tâm hỷ và tâm xả cũng bình đẳng như vậy. Lại nữa, phần đầu tốt là hàng phục lòng keo kiệt tham lam, bỏ việc phá giới, xa lìa giận dữ, dứt trừ biếng nhác, không để tâm tán loạn, diệt trừ sự không hiểu biết; phần giữa tốt là bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ; phần cuối tốt là đem các ba-la-mật hồi hướng về nhất thiết trí. Lại nữa, phần đầu tốt là dùng bốn nhiếp pháp (bốn cách thu phục lòng người: bố thí, nói lời dịu dàng, làm việc lợi ích, cùng làm việc với người) để giáo hóa chúng sinh; phần giữa tốt là không tiếc thân mạng để giữ gìn chánh pháp; phần cuối tốt là có phương tiện khéo léo, không rơi vào chánh vị (quả vị Niết-bàn của hàng Thanh văn, Duyên giác, nơi Bồ-tát nếu sa vào sẽ bỏ mất chí nguyện cứu độ). Lại nữa, phần đầu tốt là như mặt đất nâng đỡ bình đẳng, không bỏ tâm thực hành mọi hạnh Bồ-tát; phần giữa tốt là dùng phương tiện khéo léo, biết tiến biết lui, trụ ở địa vị bất thoái chuyển; phần cuối tốt là chỉ còn một đời nữa sẽ được quán đảnh (lễ rưới nước lên đỉnh đầu, ví việc được chính thức trao ngôi vị Phật) vào ngôi vị chân chính. Đó gọi là phần đầu, giữa, cuối đều tốt của Bồ-tát.'"

 Kinh Đại Phương Quảng Bảo Khiếp, quyển giữa.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video