Phẩm thứ chín: Nương vào tính Không mà được thỏa nguyện (phẩm: chương, mục trong kinh Phật; tính Không: mọi sự vật không có thực thể riêng, cố định).
Lúc ấy, thiện nữ thiên Như Ý Bảo Quang Diệu (thiện nữ thiên: cách gọi kính một vị nữ thần cõi trời có lòng lành; Như Ý Bảo Quang Diệu là tên vị ấy) từ trong đại chúng rời chỗ ngồi đứng dậy, để trần vai phải (cách mặc áo tỏ lòng cung kính theo lễ nghi Ấn Độ), quỳ gối phải sát đất, chắp tay cung kính, dùng kệ (thể văn vần trong kinh Phật) thưa với Phật:
Con xin hỏi Đấng soi sáng thế gian, bậc Lưỡng Túc Tối Thắng Tôn (danh hiệu của Phật: bậc tôn quý, cao vượt nhất trong loài hai chân là người và trời; cũng hiểu là bậc đầy đủ cả phúc đức lẫn trí tuệ),
về pháp tu hành chân chính của các Bồ-tát (người phát nguyện cầu thành Phật, vừa tự tu vừa cứu giúp mọi chúng sinh); cúi mong Ngài rủ lòng nghe và chấp thuận.
Phật nói: Này thiện nữ thiên, nếu con có điều gì còn ngờ,
cứ tùy ý mà hỏi, Ta sẽ phân tích giảng giải cho.
Các Bồ-tát làm thế nào thực hành hạnh chân chính để đạt bồ-đề (sự giác ngộ trọn vẹn),
lìa cả sinh tử (vòng sống chết luân hồi không dứt) lẫn Niết-bàn (cảnh giới vắng lặng, dứt hết khổ đau phiền não; ở đây ý là không bám vào Niết-bàn cho riêng mình), để làm lợi ích cho mình và cho người?
Phật nói: Này thiện nữ thiên, hãy nương vào pháp giới (thực tính chân thật, bình đẳng của mọi sự vật hiện tượng) mà thực hành pháp bồ-đề, tu hạnh bình đẳng. Này thiện nữ thiên, thế nào là nương vào pháp giới mà thực hành pháp bồ-đề, tu hạnh bình đẳng? Này thiện nữ thiên, ngũ ấm (năm nhóm yếu tố hợp thành thân tâm con người: sắc là thân thể vật chất, thọ là cảm giác, tưởng là sự nhận hình dung, hành là các hoạt động của tâm ý, thức là sự nhận biết) có thể hiển lộ pháp giới; pháp giới là ngũ ấm. Nhưng không thể nói pháp giới là ngũ ấm, cũng không thể nói pháp giới không phải ngũ ấm. Vì sao? Nếu ngũ ấm là pháp giới thì đó là đoạn kiến (cái thấy sai lầm cho rằng mọi thứ rồi đứt mất hẳn, chết là hết); nếu lìa ngũ ấm mà có pháp giới thì đó là thường kiến (cái thấy sai lầm cho rằng có một cái gì thường còn, không đổi). Lìa cả hai bên, không dính mắc vào hai bên ấy, thì không thể thấy, vượt ngoài sự thấy(?); điều được thấy thì không có tên, không có tướng (hình tướng). Như vậy gọi là nói về pháp giới.
Này thiện nữ thiên, thế nào là ngũ ấm có thể hiển lộ pháp giới? Này thiện nữ thiên, ngũ ấm như thế không sinh ra từ nhân duyên (nhân là nguyên nhân chính, duyên là các điều kiện phụ giúp). Vì sao? Nếu sinh từ nhân duyên, thì là đã sinh rồi mới được sinh, hay chưa sinh mà được sinh? Nếu đã sinh rồi thì còn cần nhân duyên gì để sinh nữa? Đã sinh rồi thì không do nhân duyên mà sinh. Còn nếu lúc chưa sinh thì không thể sinh được. Vì sao? Các pháp (mọi sự vật, hiện tượng) chưa sinh thì là không có, không tên, không tướng, không thể dùng tính đếm hay ví dụ mà biết được, không phải do nhân duyên sinh ra.
Này thiện nữ thiên, ví như tiếng trống nhờ có gỗ, có da, có dùi, có sức người đánh… mà phát ra tiếng. Tiếng trống ấy là không (trống rỗng, không có thực thể riêng): quá khứ cũng không, vị lai cũng không, hiện tại cũng không. Vì sao? Tiếng trống ấy không sinh ra từ gỗ, không sinh từ da, không sinh từ dùi, không sinh từ sức người; tiếng ấy không sinh trong ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai), như vậy tức là không sinh. Nếu không thể sinh thì không thể diệt. Nếu không thể diệt thì không từ đâu đến. Nếu không từ đâu đến thì cũng không đi về đâu. Nếu không đi về đâu thì không thường còn cũng không đứt mất. Nếu không thường còn không đứt mất thì không phải một cũng không phải khác. Vì sao? Nếu là một, tức ngũ ấm không khác pháp giới, thì kẻ phàm phu lẽ ra đã thấy được chân đế (chân lý tuyệt đối) và đạt Niết-bàn an vui cao tột. Điều ấy không đúng, cho nên không phải là một. Nếu nói là khác, thì cách hành trì của tất cả chư Phật và Bồ-tát chính là chấp trước (bám víu, cố chấp), chưa được giải thoát, còn bị phiền não (các trạng thái tâm gây rối loạn, khổ đau như tham lam, giận dữ, si mê) trói buộc, thì không thể đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn khắp, tức quả vị Phật). Vì sao? Tất cả thánh nhân (những người đã chứng ngộ chân lý) đối với pháp "hành" và "phi hành" (có tạo tác và không tạo tác) đều cùng hành bằng trí tuệ như nhau; vì thế không phải là khác.
Cho nên ngũ ấm không phải là có, không do nhân duyên sinh; nhưng cũng không phải không có ngũ ấm, vì không vượt ra ngoài cảnh giới của bậc thánh. Nó không phải lời nói có thể với tới, không tên, không tướng, không nhân, không duyên, không có cảnh giới, không có gì để ví dụ, từ đầu đến cuối đều vắng lặng, xưa nay tự nó là không. Vì vậy ngũ ấm có thể hiển lộ pháp giới. Này thiện nữ thiên, nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân (người nam, người nữ có lòng lành, tức người tu hành nói chung) muốn cầu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, thì [thấy] chân là khác, tục là khác (chân: chân lý tuyệt đối; tục: chân lý theo quy ước thế gian) — điều như thế thật khó suy lường(?); đối với cảnh giới của thánh và của phàm, suy xét mà không thấy khác nhau; không bỏ tục, không bỏ chân; nương vào pháp giới mà thực hành hạnh bồ-đề.
Khi Thế Tôn (danh hiệu Phật: bậc được cả thế gian tôn kính) nói xong lời ấy, thiện nữ thiên vui mừng hớn hở, liền đứng dậy, để trần vai phải, quỳ gối phải sát đất, chắp tay cung kính, một lòng cúi đầu đảnh lễ, bạch Phật: Bạch Thế Tôn, hạnh bồ-đề chân chính như Ngài vừa nói, nay con sẽ học theo.
Bấy giờ Đại Phạm Thiên vương, chủ của thế giới Ta-bà (Ta-bà: cõi thế giới chúng ta đang sống, nơi chúng sinh phải nhẫn chịu nhiều khổ; Đại Phạm Thiên vương: vua của cõi trời Phạm thiên), ở trong đại chúng hỏi thiện nữ thiên Như Ý Bảo Quang Diệu: Hạnh bồ-đề này thật khó tu hành; tâm cô làm sao lại được tự tại (làm chủ, thông suốt, không vướng mắc) đối với hạnh bồ-đề này?
Thiện nữ thiên đáp Phạm vương: Thưa Đại Phạm vương, điều Phật nói là chân thật, rất sâu xa; tất cả phàm phu không nếm được hương vị ấy. Đó là cảnh giới của bậc thánh, vi diệu khó biết. Nếu tâm tôi nương vào pháp này mà được an vui an trú, và đây là lời chân thật, thì xin cho vô lượng vô biên chúng sinh trong khắp cõi đời ác ngũ trược (đời xấu ác có năm thứ vẩn đục: thời thế nhiễu loạn, tư tưởng sai lệch, lòng người đầy phiền não, chúng sinh kém cỏi nhiều khổ, tuổi thọ ngắn ngủi) đều được thân màu vàng, đủ ba mươi hai tướng tốt (ba mươi hai đặc điểm tốt đẹp trên thân Phật), không phải nam cũng không phải nữ, ngồi trên hoa sen báu hưởng vui sướng vô lượng; trời mưa hoa mầu nhiệm, các nhạc khí cõi trời không ai đánh mà tự vang lên, mọi thứ cúng dường (dâng cúng lên Phật, Pháp, Tăng) đều đầy đủ.
Thiện nữ thiên nói lời ấy xong, tất cả chúng sinh trong cõi đời ác ngũ trược đều có thân màu vàng, đủ ba mươi hai tướng tốt, không phải nam không phải nữ, ngồi trên hoa sen báu hưởng vui sướng vô lượng, giống như ở cung trời Tha Hóa Tự Tại (tầng trời cao nhất của cõi Dục, nơi chư thiên hưởng những thú vui do kẻ khác biến hóa ra), không còn các đường ác (địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh); cây báu mọc thành hàng, hoa sen bằng bảy báu (vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xà cừ, xích châu, mã não) phủ khắp thế giới; trời mưa xuống các thứ bảy báu và hoa trời tuyệt đẹp, trỗi lên nhạc trời. Thiện nữ thiên Như Ý Bảo Quang Diệu liền chuyển thân nữ thành thân Phạm thiên.
Bấy giờ Đại Phạm Thiên vương hỏi Bồ-tát Như Ý Bảo Quang Diệu: Xưa kia cô đã thực hành hạnh bồ-đề bằng cách nào? Bồ-tát đáp: Thưa Phạm vương, nếu bóng trăng dưới nước có thể thực hành hạnh bồ-đề thì tôi cũng đã thực hành hạnh bồ-đề. Nếu người trong mộng thực hành hạnh bồ-đề thì tôi cũng thực hành hạnh bồ-đề. Nếu ánh nắng dợn và giọt sương thực hành hạnh bồ-đề thì tôi cũng thực hành hạnh bồ-đề. Nếu tiếng vang thực hành hạnh bồ-đề thì tôi cũng thực hành hạnh bồ-đề. Đại Phạm vương nghe vậy, nói với Bồ-tát: Cô dựa vào đâu mà nói như thế? Đáp: Thưa Phạm vương, không có một pháp nào có thực tướng (thực thể chân thật, cố định), vì nhân và quả nương vào nhau mà thành. Phạm vương lại thưa với Bồ-tát: Nếu vậy thì mọi phàm phu lẽ ra đều phải đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.
Bồ-tát đáp: Ngài suy nghĩ thế nào mà nói như vậy? Thưa Phạm vương, người mê muội là khác, người trí tuệ là khác; bồ-đề là khác, không phải bồ-đề là khác; giải thoát là khác, không phải giải thoát là khác. Thưa Phạm vương, thế nhưng các pháp như vậy đều bình đẳng, không khác; trong pháp giới này đều như như (đúng y thực tính vốn có, không đổi khác), không khác, không có khoảng giữa nào để có thể nắm giữ, không tăng không giảm.
Thưa Phạm vương, ví như một nhà ảo thuật giỏi nghề cùng các đệ tử của ông, ở ngã tư đường lấy đất, cát, cỏ, cây, lá… gom lại một chỗ, làm đủ trò ảo thuật cho người ta thấy: đoàn voi, đoàn ngựa, đoàn xe, đoàn quân, đống bảy báu, đủ loại kho lẫm. Nếu có chúng sinh ngu si không có trí, không biết suy xét, không biết gốc rễ của trò ảo thuật, thì khi thấy hay nghe sẽ nghĩ rằng: "Những đoàn voi ngựa mà ta thấy đây là thật." Họ cứ theo điều thấy nghe, tùy sức mình mà mỗi người bám chặt vào cái mình thấy, tự cho rằng điều đó là thật, còn ý người khác là sai, rồi sau đó không suy xét lại. Người có trí thì biết suy xét, hiểu rõ gốc rễ của trò ảo thuật; khi thấy hay nghe sẽ nghĩ rằng: "Những đoàn voi ngựa mà ta thấy đây không phải thật, chỉ là trò ảo thuật làm mê hoặc mắt người. Ở đây gọi tên là đoàn voi, ngựa và các kho lẫm, nhưng chỉ có tên gọi chứ không có thực thể." Những gì mình thấy nghe, họ tùy sức mình mà không bám chặt, không tự cho rằng điều đó là thật còn ý người khác là sai, rồi sau đó không suy xét lại nữa. Những người trí ấy nói theo lời lẽ thông thường của thế gian, chỉ là để người khác hiểu được nghĩa thật; còn khi thấy nghe mà suy xét thì không phải như thế.
Cũng vậy, thưa Phạm vương, nếu có chúng sinh là phàm phu ngu si, vì chưa có được trí tuệ thánh vượt khỏi thế gian, chưa biết rằng tất cả các pháp là như như, không thể dùng lời mà nói, thì những kẻ phàm ngu ấy khi thấy hay nghe về pháp "hành" và "phi hành" liền nghĩ rằng: "Thật có các pháp như thế, đúng như ta đã thấy, đã nghe." Những phàm phu ấy theo điều thấy nghe, tùy sức mình mà bám chặt vào cái mình thấy, tự cho rằng điều đó là thật còn ý người khác là sai, rồi sau đó không suy xét lại. Nếu có chúng sinh không phải phàm phu, đã thấy đệ nhất nghĩa đế (chân lý cao nhất, tuyệt đối), có được trí tuệ thánh vượt khỏi thế gian, biết tất cả các pháp là như như, không thể nói ra, thì các bậc thánh ấy khi thấy hay nghe về pháp hành và phi hành, tùy sức mình mà không bám chặt vào cái mình thấy, không tự cho rằng điều đó là thật còn ý người khác là sai, rồi sau đó không suy xét lại nữa. [Họ biết rằng] không có pháp hành nào là thật, không có pháp phi hành nào là thật, những gì ta thấy ta nghe chỉ là do suy nghĩ hư vọng mà ra tướng hành và phi hành, làm mê hoặc trí người(?). Ở đây gọi tên là pháp hành và phi hành, nhưng chỉ có tên gọi chứ không có thực thể. Những gì mình thấy nghe, họ tùy sức mình mà không bám chặt, không tự cho rằng điều đó là thật còn ý người khác là sai, rồi sau đó không suy xét lại nữa. Các bậc thánh ấy nói theo lời lẽ thế gian, thuận theo cách nói ấy, là để người khác hiểu được nghĩa chân thật. Cũng vậy, thưa Phạm vương, các bậc thánh nhờ thấy bằng trí thánh nên [biết] pháp là như như, không thể nói ra, bao gồm cả pháp hành và phi hành; pháp ấy là như như. Vì muốn giúp người khác chứng được trí ấy nên mới nói ra đủ thứ tên gọi.
Bấy giờ Đại Phạm vương hỏi Bồ-tát Như Ý Bảo Quang Diệu: Có bao nhiêu chúng sinh có thể hiểu, có thể thông suốt chính pháp vi diệu sâu xa như thế này? Bồ-tát đáp: Thưa Phạm vương, có bao nhiêu tâm số (các hoạt động, trạng thái của tâm) của những người do ảo thuật hóa ra, thì có bấy nhiêu chúng sinh có thể hiểu, có thể thông suốt pháp sâu xa này. Phạm vương lại nói: Người do ảo thuật hóa ra thì vốn không có; vậy tâm số ấy từ đâu mà có?
Bồ-tát đáp: Thưa Phạm vương, pháp giới như thế không phải có cũng không phải không; những chúng sinh như thế có thể hiểu, có thể thông suốt nghĩa sâu xa này.
Bấy giờ Phạm vương bạch Phật: Bạch Thế Tôn, Bồ-tát Như Ý Bảo Quang Diệu này thông suốt nghĩa sâu xa như vậy, thật không thể nghĩ bàn. Phật nói: Đúng vậy, đúng vậy, Phạm vương, đúng như ông nói. Vì sao? Vì Bồ-tát Như Ý Bảo Quang Diệu này đã dạy Phạm vương học quán xét pháp vô sinh nhẫn (sự an trú vững vàng nơi chân lý rằng mọi pháp vốn không sinh không diệt). Khi ấy Đại Phạm Thiên vương cùng các chúng Phạm thiên rời chỗ ngồi đứng dậy, để trần vai phải, quỳ gối phải sát đất, chắp tay cung kính, cúi đầu lạy dưới chân Bồ-tát Như Ý Bảo Quang Diệu mà nói rằng: Thật hiếm có, thật hiếm có! Hôm nay chúng con được thấy bậc đại sư, được nghe chính pháp.
Bấy giờ Thế Tôn, bậc thông suốt không vướng ngại đối với mọi pháp, bảo Phạm vương: Bồ-tát Như Ý Bảo Quang Diệu này ở đời vị lai sẽ thành Phật, hiệu là Đức Bảo Diệm Cát Thượng Tạng Như Lai, Ứng Cúng, Chính Biến Tri (Như Lai: bậc từ chân như mà đến; Ứng Cúng: bậc xứng đáng nhận sự cúng dường của trời người; Chính Biến Tri: bậc hiểu biết chân chính và trọn khắp — đều là danh hiệu của Phật). Khi Phật nói kinh điển vi diệu Kim Quang Minh (tên bộ kinh này, nghĩa là "Ánh sáng vàng") này, ba nghìn ức Bồ-tát đạt được bất thoái (không còn lùi bước) đối với A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề; tám nghìn ức thiên tử (các vị trời nam) được sạch hết cấu nhiễm, thành tựu pháp nhãn thanh tịnh (con mắt trong sạch thấy rõ chân lý) đối với pháp; vô lượng vô số vua quan và dân chúng được pháp nhãn thanh tịnh. Năm mươi ức tỳ-kheo (người nam xuất gia đã thọ giới đầy đủ) đang tu hạnh bồ-đề mà muốn thoái lui tâm bồ-đề (tâm cầu giác ngộ), nghe Bồ-tát Như Ý Bảo Quang Diệu thuyết pháp, được lời nguyện vững chắc, đầy đủ, không thể nghĩ bàn, lại phát tâm bồ-đề trở lại; ai nấy cởi áo mình cúng dường Bồ-tát, phát lại tâm tiến lên cao tột. Phát tâm tiến lên cao tột rồi, họ nguyện: "Xin cho công đức và thiện căn (gốc rễ điều lành) của chúng con đều không thoái mất, xin hồi hướng (đem công đức hướng về) A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề."
Các tỳ-kheo ấy nương vào công đức này mà tu hành, qua chín mươi đại kiếp (kiếp: đơn vị thời gian cực dài trong quan niệm Phật giáo) sẽ được thành tựu. Các tỳ-kheo ấy ra khỏi sinh tử; Phật thụ ký (báo trước việc thành Phật) cho họ: qua ba mươi a-tăng-kỳ (số nhiều không đếm xuể) kiếp sẽ thành Phật hiệu là Nan Thắng Quang Vương, cõi nước tên là Vô Cấu Quang; cùng một lúc đều đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, cùng chung một danh hiệu, gọi là Nguyện Trang Nghiêm Gian Xí Vương Phật.
Bấy giờ Phật bảo Phạm vương: Nghe đúng đắn, nghe chân chính kinh Kim Quang Minh này có sức thần lớn lao. Này Phạm vương, có người trong trăm nghìn đại kiếp thực hành sáu ba-la-mật (sáu pháp tu đưa người từ bờ mê sang bờ giác: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ) mà không có phương tiện (trí khéo léo biết cách tu cho đúng đích); nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân đã được nghe kinh Kim Quang Minh này, chép kinh ra, cứ nửa tháng lại đọc tụng một lượt, thì khối công đức lành này so với công đức trước, công đức trước không bằng một phần trăm nghìn, cho đến tính đếm hay ví dụ cũng không sao sánh được. Này Phạm vương, vì thế nay Ta khiến [mọi người] tu học, thọ trì (nhận giữ và thực hành) và giảng rộng cho người khác. Vì sao? Kinh điển vi diệu sâu xa như thế này, khi Ta còn thực hành đạo Bồ-tát, như người ở giữa trận chiến không tiếc thân mạng, mới thông suốt được kinh này, thọ trì, đọc tụng, giảng giải cho người khác. Này Phạm vương, ví như Chuyển luân thánh vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thiên hạ bằng chính pháp, có bảy báu vật đi theo): khi vua còn tại thế thì bảy báu không mất; vua mà qua đời thì tất cả bảy báu tự nhiên tiêu mất. Này Phạm vương, kinh điển vi diệu Kim Quang Minh này cũng vậy: nếu còn hiện hữu ở đời thì kho báu chính pháp lớn lao đều không mất. Vì thế nên nương vào kinh Kim Quang Minh mà nghe, đọc tụng, thọ trì, giảng giải cho người khác, khiến người khác chép kinh; trong việc làm công đức thì thực hành tinh tấn ba-la-mật (sự siêng năng không ngừng nghỉ, đưa đến bờ giác), không tiếc tuổi thọ, không ngại mệt nhọc. Các đệ tử của Ta nên siêng năng tu học như thế.
Bấy giờ Đại Phạm Thiên vương, chủ cõi trời, cùng vô lượng chúng Phạm thiên, Đế Thích (vua cõi trời Đao Lợi), bốn vị Thiên vương (bốn vị vua trời giữ bốn phương, hộ trì thế gian) và các chúng dạ-xoa (loài quỷ thần mạnh mẽ, nhanh nhẹn), đều rời chỗ ngồi đứng dậy, để trần vai phải, quỳ gối phải sát đất, chắp tay cung kính, bạch Phật: Tất cả chúng con, vì để giữ gìn và lưu truyền kinh điển vi diệu Kim Quang Minh này, nếu vị pháp sư (người giảng nói kinh pháp) gặp các tai nạn thì chúng con sẽ trừ bỏ, khiến vị ấy đầy đủ mọi điều tốt, sắc diện và ăn uống đầy đủ, tài ăn nói không vướng ngại, thân tâm thư thái; khiến đại chúng trong hội đều được vui vẻ. Nơi đất nước ấy nếu có nạn đói kém, giặc thù, hay nỗi sợ do loài phi nhân (các loài không phải người như quỷ thần) gây ra, chúng con sẽ trừ dẹp, khiến dân chúng sung túc vui vẻ; đó đều là nhờ ân lực của bốn vị Thiên vương chúng con. Nếu ai cúng dường quyển kinh này, chúng con cũng sẽ hết lòng che chở, không khác gì [che chở] Phật.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video