Phẩm Thọ ký (Phật báo trước cho người nào đó rằng về sau người ấy sẽ thành Phật), thứ ba, phần hai
Khi ấy, Thế Tôn (Đấng được cả thế gian tôn kính, tức Đức Phật) lại bảo Hỷ Vương Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát: người phát nguyện cầu thành Phật để cứu giúp mọi chúng sinh; Ma-ha-tát: bậc lớn, chỉ vị Bồ-tát đã tu lâu và có công hạnh lớn): "Này Hỷ Vương! Giả sử có vị Bồ-tát vì chúng sinh, trong số kiếp (kiếp: một khoảng thời gian dài đến mức không thể đếm) nhiều như cát sông Hằng-già (sông Hằng ở Ấn Độ), mà làm bố thí (đem của cải, sức lực, lời dạy cho người khác), giữ gìn giới (giữ các điều răn cấm), nhẫn nhục (chịu đựng điều trái ý mà không giận), tinh tấn (siêng năng không lười), nhập định (giữ tâm chuyên chú lắng yên) và tu trí tuệ. Lại có vị Bồ-tát tin hiểu rằng các pháp đều vô ngã (pháp: mọi sự vật, hiện tượng; vô ngã: không có một cái 'tôi' thật có, thường còn, tự làm chủ). Khối phúc đức sinh ra từ người sau nhiều hơn người trước, và người sau mau chứng được Vô thượng chính giác (sự giác ngộ đúng đắn cao nhất, tức quả vị Phật). Vì sao vậy?
Này Hỷ Vương! Xưa kia, ở thời quá khứ, cách đây số kiếp không đếm được, lại hơn thế nữa là vô số, rộng lớn không lường được, nhiều vô lượng, không thể nghĩ bàn. Vào thời ấy, lúc ấy, có Đức Như Lai tên là Bảo Quang Uy Luân Vương ra đời, có đủ các danh hiệu: Ứng (đáng được cúng dường), Chính Biến Tri (hiểu biết đúng đắn và khắp hết), Minh Hạnh Túc (trí sáng và đức hạnh đầy đủ), Thiện Thệ (bậc đã khéo đi đến nơi giải thoát), Thế Gian Giải (hiểu rõ mọi việc thế gian), Vô Thượng (cao nhất, không ai hơn), Điều Ngự Trượng Phu (bậc khéo dắt dẫn, điều phục người), Thiên Nhân Giáo Sư (thầy của trời và người), Phật (bậc giác ngộ), Bà-già-bà (Thế Tôn, bậc được tôn kính). (Như Lai: một danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đến từ chân lý.) Thế giới ấy tên là Hữu Bảo (Có Châu Báu), kiếp tên là Ứng Vãng.
Lại nữa, Hỷ Vương! Vào thời ấy, lúc ấy, thế giới Hữu Bảo của Thế Tôn Bảo Quang Uy Luân Vương Như Lai giàu có, sung túc, dồi dào, rất đáng vui thích; người đông đúc nhộn nhịp; đất bằng phẳng như lòng bàn tay, không có gạch đá sỏi vụn, có rất nhiều vàng bạc; sờ vào mềm mại như chạm vào áo ca-chân-lân-đề-ca (một loại vải cực kỳ mềm mịn). Tám con đường giao nhau nối liền, toàn bằng ngọc tỳ-lưu-ly (lưu ly, một loại đá quý màu xanh biếc). Lại có những hoa sen thân bằng vàng Diêm-phù-na-đà (thứ vàng tốt nhất theo truyền thuyết Ấn Độ), tự nhiên mọc lên từ mặt đất, lớn như bánh xe, hương và sắc đẹp đẽ tuyệt diệu.
Thế giới ấy rộng lớn, có sáu mươi bốn câu-chi (một con số rất lớn, thường hiểu là mười triệu) trăm nghìn châu (lục địa). Trong mỗi cõi bốn châu (?) có sáu mươi bốn câu-chi trăm nghìn thành. Các thành lớn ấy rộng ba mươi hai du-xà-na (do-tuần, đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, khoảng mười mấy cây số), đều có tường thành làm bằng bảy thứ báu, có nhiều câu-chi na-do-đa (cũng là một con số cực lớn) trăm nghìn chúng sinh cư ngụ. Mỗi thành lớn có mười hai nghìn làng, đồn, phường, ấp bao quanh. Mỗi thành lớn ấy có năm trăm khu vườn để hưởng dùng, được bao quanh và trang hoàng bằng đủ loại cây hoa, cây quả, cây thơm và cây báu.
Trong mỗi khu vườn ấy có ba mươi hai ao hoa, nước có đủ tám công đức (tám phẩm chất tốt của nước: trong, mát, ngọt, mềm, thấm nhuận, êm dịu, trừ đói khát, nuôi lớn thân thể) đầy khắp trong ao; cát vàng trải dưới đáy, lan can báu bao quanh, xen kẽ bằng ngọc tỳ-lưu-ly. Lại có các hoa bằng châu báu: ưu-ba-la (sen xanh), ba-đầu-ma (sen hồng), cứu-mâu-đà (sen vàng nhạt/súng trắng), bôn-trà-lợi (sen trắng) mọc trong ao. Giữa những đám hoa ưu-ba-la, ba-đầu-ma, cứu-mâu-đà, bôn-trà-lợi ấy có ngỗng, nhạn, cò giao tinh (một loài chim nước), công, uyên ương, chim ca-la-loại-ca (một loài chim hót hay) (?), chim mạng mạng (loài chim hai đầu chung một thân theo truyền thuyết), từng bầy đậu ở đó, mỗi con đều cất tiếng hót.
Này Hỷ Vương! Vào thời ấy, lúc ấy, Thế Tôn Bảo Quang Uy Luân Vương Như Lai có một khu vườn tên là Ái Kiến (Thấy Là Yêu Thích). Đó là nơi Thế Tôn đi lại; nương vào kinh đô của vua tên là Hữu Nguyệt mà ở, cùng với bảy mươi hai câu-chi vị Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu để tự giải thoát) và tám mươi bốn câu-chi vị Bồ-tát, tất cả đều bất thoái chuyển (không còn lùi bước trên đường tu thành Phật).
Này Hỷ Vương! Kinh đô Hữu Nguyệt có bảy mươi hai câu-chi chúng sinh cư ngụ; trong các nơi ấy tám con đường thông nhau. Lại nữa, Hỷ Vương! Kinh đô Hữu Nguyệt rộng sáu mươi bốn du-xà-na, có bảy lớp tường thành, lan can bằng bảy báu, cổng và cột bằng đủ thứ báu, lại có những hàng cây đa-la (cây thốt nốt) treo lưới chuông khắp nơi.
Lại nữa, Hỷ Vương! Vào thời ấy, lúc ấy, trong kinh đô Hữu Nguyệt có vị vua tên là Bảo Nguyệt, làm Chuyển luân vương (vị vua lý tưởng, cai trị bằng chính pháp, làm chủ cả một cõi lớn) tự tại trên bốn nghìn châu, là vị vua theo chính pháp, hành theo chính pháp. Lại nữa, Hỷ Vương! Vua Bảo Nguyệt ấy ở kinh đô Hữu Nguyệt dựng cung điện làm bằng bảy báu, rộng bốn du-xà-na, có bảy lớp tường thành, cho đến lưới chuông bằng bảy báu treo bao quanh, lại có lưới ngọc ma-ni (ngọc báu sáng trong, được xem là quý nhất) phủ lên trên.
Trong cung điện ấy, bốn phía có bốn khu vườn lớn: một tên là Tạp Họa Xa (Xe Vẽ Nhiều Màu), hai tên là Thường Khai Hoa (Hoa Luôn Nở), ba tên là Hỷ Kiến (Thấy Là Vui), bốn tên là Chính Hành Lạc (Niềm Vui Của Hạnh Chính). Trong các vườn lớn ấy có đủ loại cây mọc, đó là: cây báu, cây hoa, cây thơm, cây quả, cây chuỗi ngọc, cây y phục, cây âm nhạc, cây phú-sa (?), cây Nguyệt Thượng (?), cây Nhật Thượng Viêm (?).
Trong mỗi vườn lớn ấy có bốn ao hoa lớn, nước chiên-đàn (nước thơm mùi gỗ đàn hương) đầy khắp; lan can báu bao quanh; cát vàng Diêm-phù-na-đà cùng các thứ báu trải khắp; hoa ưu-ba-la, ba-đầu-ma, cứu-mâu-đà, bôn-trà-lợi phủ trên mặt nước; chim uyên ương hót hòa vang.
Lại nữa, Hỷ Vương! Vua Bảo Nguyệt có bốn mươi hai nghìn cung nữ, đẹp như các thiên nữ. Trong đó có một vị hoàng hậu lớn nhất tên là Hữu Phúc, nhan sắc rạng rỡ hơn cả các vị trời. Lại nữa, Hỷ Vương! Vua Bảo Nguyệt có mười hai nghìn người con, dáng vẻ đẹp đẽ tuyệt vời, ai thấy cũng tin mến; sắc thân trong sạch bậc nhất, tròn đầy viên mãn, có hai mươi tám tướng đại trượng phu (những nét tướng tốt đặc biệt trên thân của bậc vĩ nhân) trang nghiêm khắp thân.
Này Hỷ Vương! Lúc ấy vua Bảo Nguyệt ra vườn Ý Hỷ Kiến dạo chơi vui thú. Trong lòng hoàng hậu lớn nhất tên Hữu Phúc bỗng có một bé trai hóa sinh (sinh ra một cách tự nhiên, không qua bào thai), ngồi kiết già (ngồi xếp bằng, hai bàn chân đặt ngửa lên hai đùi), dáng vẻ đẹp tuyệt vời, ai thấy cũng tin mến, có đủ hai mươi tám tướng đại trượng phu. Ngay lúc sinh ra, đứa bé nói thế này: "Các hành (mọi sự vật do nhân duyên hợp lại mà thành) là vô thường, không đứng yên, không có chỗ yên nghỉ; là pháp đi đến chỗ đổ nát, nối tiếp nhau trôi theo." Rồi nói bài kệ (bài thơ tụng) này:
Các hành vô thường, không yên ổn, không đứng yên, không bền chắc, là pháp đi về chỗ đổ nát.
Kẻ phàm phu nông cạn cho chúng là thường còn, yên ổn; vì ham muốn mà buông thả, không có chính niệm (sự nhớ biết, tỉnh thức đúng đắn).
Chư thiên và loài người chạy theo ham muốn; tất cả đều mang bản chất vô thường, là pháp sẽ diệt tận.
Đối với dục lạc chưa từng biết đủ; dục lạc không bền chắc, là khổ, là gốc rễ của khổ.
Có bậc tên là Bảo Quang, cao nhất trong loài người; Ngài nói pháp không nhơ, pháp vô vi (pháp không do nhân duyên tạo thành, không sinh không diệt, tức cảnh giới Niết-bàn).
Trong đó các căn (các giác quan) đều lắng yên hết sạch; và có niềm vui bồ-đề (giác ngộ) của bậc thánh, vô lậu (không còn phiền não rò rỉ).
Xin Ngài nay nghe lời con nói: Như Lai ra đời thật quý, khó gặp.
Nên cùng nhau đến chỗ đấng Thiện Thệ, bậc Trời hơn cả các trời, hạnh sáng ngời.
Này Hỷ Vương! Bấy giờ vua Bảo Nguyệt hướng về đồng tử ấy, lại nói bài kệ:
Ngươi là trời, là rồng, là dạ-xoa (một loài quỷ thần), hay là thần? Đồng tử, hãy nói cho ta biết điều này.
Ngươi vừa sinh ra đã nói lời như thế, khen ngợi Phật pháp.
Ngươi chết ở đâu mà sinh đến đây? Tên ngươi là gì, hãy nói cho ta.
Ánh sáng tỏa khắp cả khu vườn này; đức thù thắng và uy thần của ngươi chiếu rạng.
Đồng tử đáp:
Ở phương đông có bậc cao nhất trong loài người, vị Đạo sư (người thầy dẫn đường) tên là Tu-mê-lưu Tụ.
Con chết ở nơi ấy rồi sinh đến đây, vì muốn được thấy Pháp vương (vua của chính pháp, tức Phật) Bảo Quang.
Tên con là Pháp Thượng, xin biết như vậy; nay con phát tâm tu hành hướng đến trí tuệ thù thắng của Phật.
Nếu Ngài muốn nghe pháp, nên cùng nhau đến chỗ đấng Thiện Thệ.
Này Hỷ Vương! Bấy giờ vua Bảo Nguyệt cùng đồng tử Pháp Thượng, các cung nữ, các vương tử và rất đông người khác vây quanh đi trước, đến vườn Ái Kiến, nơi Thế Tôn Bảo Quang Uy Luân Vương Như Lai, Ứng, Chính Biến Tri. Đến nơi, vua cúi đầu lạy sát chân Phật, đi quanh theo chiều bên phải ba vòng (một cách bày tỏ lòng tôn kính), rồi lui đứng một bên. Đông đảo mọi người cũng cúi đầu lạy chân Thế Tôn Bảo Quang Uy Luân Vương Như Lai, Ứng, Chính Biến Tri rồi lui đứng một bên.
Đồng tử Pháp Thượng lạy chân Thế Tôn rồi, đưa miệng hôn chân Ngài và nói: "Bạch Thế Tôn, Như Lai Tu-mê-lưu Tụ gửi lời thăm hỏi Thế Tôn: Ngài có ít bệnh, ít phiền não, đi đứng nhẹ nhàng, khí lực dồi dào, sống an vui chăng?" Đồng tử Pháp Thượng nói xong, đứng trước Thế Tôn Bảo Quang Uy Luân Vương Như Lai, hướng về Thế Tôn mà nói bài kệ:
Bậc không thể nghĩ bàn, đáng được cúng dường, bậc tôn quý cao nhất; bậc tối thắng diễn nói hạnh không tranh cãi.
Ngài độ thoát vô lượng chúng sinh; nay con kính lạy đấng chủ của loài người đang ngồi đây.
Ngài làm vua giáo hóa của tam thiên thế giới (ba nghìn đại thiên thế giới: một hệ thống vũ trụ gồm vô số thế giới); Thế Tôn có thể đem pháp báu bố thí.
Vì người khác Ngài nói rộng kho báu chính pháp, phá tan quân la-sát (quỷ dữ) của vua Ma-la (Ma vương, kẻ ngăn trở người tu đạo).
Giữa đại chúng Ngài như vầng trăng chiếu sáng khắp; nói rộng con đường tu hành đưa sang bờ bên kia (bờ giải thoát).
Bậc Thầy có ngũ căn (năm năng lực gốc: niềm tin, tinh tấn, chính niệm, thiền định, trí tuệ) và ngũ lực (năm sức mạnh do năm căn ấy phát triển thành), có ngũ nhãn (năm loại mắt: mắt thịt, mắt trời, mắt tuệ, mắt pháp, mắt Phật); con xin quy mệnh (đem cả thân mạng nương về) đấng Thiện Thệ.
Bậc Thầy đã lìa sạch mọi phiền não, là vị Chuyển luân vương đi trong cõi này.
Ngài trừ bỏ ba thứ nhơ (tham lam, giận dữ, si mê), như con mắt; mắt của thế gian lìa nhơ, trong sạch khắp cả.
Ma-hầu-la-già (một loài thần mình rắn lớn), chúng sinh và loài người, không ai không hướng về bậc cao nhất trong loài người.
Đấng tối thắng không cao cũng không thấp; nay con kính lạy đấng thân thiết của khắp thế gian.
Được hay không được, Ngài đều đối xử bình đẳng; các tướng tốt nở như hoa, bậc trượng phu như vầng trăng.
Không nhiễm pháp đời như hoa sen; đấng thân thiết của thế gian có thể chặt đứt cành ái dục.
Ngài đầy đủ, khéo điều phục, tâm đã thuần phục; bố thí, giữ giới bình đẳng, tâm không giận dữ.
Bao chúng sinh khó thuần phục, Ngài đã điều phục được nhiều; đấng Thiện Thệ tâm đã thuần, là vầng trăng giữa loài người.
Lời nói mềm mại, êm đẹp, khéo thuận lòng người; khi Ngài nói có thể làm rung động cả ba nghìn thế giới.
Trời, rồng, a-tu-la (một loài thần hay gây chiến) và loài người, ai nấy đều nghĩ: "Ngài đang nói cho ta."
Không có tính chất chúng sinh, đó là Không (mọi pháp không có tự tính cố định, thật có); không có tướng, mà sự mong cầu cũng lìa bỏ.
Ngài nói rằng trong đó không có chỗ đi, cũng không có đến và không có chết.
Pháp giới (toàn thể thực tại của mọi pháp) không lay động, không có chỗ trụ; quá khứ và tương lai đều không vướng mắc.
Ở khoảng giữa cũng như hư không; Ngài nói pháp này không thể suy nghĩ.
Thế Tôn thường nói về thật tế (cái chân thật rốt ráo của mọi sự vật); trong đó các thế gian mê loạn xoay vần.
Như người mù, đầy phiền não và sân giận, họ khởi nghĩ có "ta" và có "người".
Pháp này giống như trò huyễn thuật và như mây; cái mắt thấy được thì trống không, không lay động.
Nếu ai đạt được sự nhẫn (sự thấu hiểu và an trụ vững chắc vào chân lý) thù diệu này, bậc Thầy thường theo bên họ (?).
Như vẽ đủ thứ lên hư không, không có chỗ nào, không có một chỗ nào để trụ.
Trụ như vậy thì giác ngộ tự nhiên; vì thế không có một chỗ nào giống như vậy (?).
Các âm thanh khi nghe đều không có thật, cũng không thể thấy, không có chỗ trụ.
Dù nghe hay nói cũng đều như thế; bản tính của chúng là không, không lay động.
Pháp thể của bậc tối thắng cũng không có tướng; nên thấy như cảnh huyễn hiện ra.
Nếu thấy được thể như như (bản chất chân thật như vậy) không phân biệt, thì nên thấy đấng Thiện Thệ cũng như vậy.
Các cõi đều bình đẳng, cõi không phải là cõi; chư Phật đều bình đẳng về công đức Phật.
Các pháp đều bình đẳng, pháp vốn không và vắng lặng; các chúng sinh bình đẳng, không có chúng sinh.
Cái không tận, cái tận chìm mất trong cái tận; cái không tận, cái tận chìm mất trong cái vô tận (?).
Cái tận, cái không tận, tận và không tận: sự nhẫn này luôn tùy thuận như vậy.
Phân biệt, phân biệt rồi khởi phân biệt; các pháp cũng không có chỗ nào khởi.
Cái được khởi ra thì thường không khởi; sự nhẫn này luôn tùy thuận như vậy.
Thấy, rồi thấy, mà thường không có thể của cái thấy; nếu có thấy thì chẳng đúng như thật, nên quán như thế (?).
Nếu các pháp ấy đều trống rỗng hư không, sự nhẫn này luôn tùy thuận như vậy.
Chưa từng có ai biết được điểm khởi đầu (thuở trước); thật tế tối thắng vì không thể biết được.
Nếu biết rằng giới hạn thường không có giới hạn, thì điểm khởi đầu của người ấy liền dứt.
Đối với có bờ hay không bờ đều không nương tựa; bờ bên này, bờ bên kia đều thường không trụ.
Nếu trong tam hữu (ba cõi tồn tại: cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc) không có chỗ trụ, thì người ấy trụ trong thật tế.
Nếu người ấy trụ trong thật tế, thì trong ba cõi không có chỗ trụ.
Nếu trong ba cõi không có chỗ trụ, thì người ấy thường trụ trong thật tế.
Nếu biết sắc (thân thể, vật chất) giống như đám bọt nước, biết thọ (cảm giác) cũng như bong bóng nổi trên nước;
Tưởng (tri giác, hình dung) như ảo ảnh dưới nắng; nếu biết như vậy thì trụ trong thật tế.
Các uẩn (các nhóm hợp thành con người: sắc, thọ, tưởng, hành, thức) không bền chắc, là pháp hữu vi (do nhân duyên tạo thành); nếu biết chúng giống như thân cây chuối (bóc mãi không có lõi);
Biết ý thức cũng giống như trò huyễn, thì "kẻ sát nhân" là các uẩn ấy đã bị diệt.
Nếu khéo tu tập lòng từ bi, đối với mình và người đều không bám víu;
Tu tập hạnh thanh tịnh tối thượng, người ấy sẽ thành Phật như vị trời thanh tịnh (?).
Nếu lìa bỏ hết mọi phiền não rộng khắp, người ấy chưa từng nắm giữ, bám chấp.
Buông bỏ mọi thứ mình có, không gì không buông; sự bố thí ấy được đấng Thiện Thệ khen ngợi.
Nếu biết thân như trăng dưới nước, biết lời nói như tiếng vọng trong núi,
Biết tâm như tia chớp trên không; giới hạnh ấy thù thắng trong ba cõi.
Nếu nhẫn nhục và tự chế đã đến bờ bên kia (đạt mức viên mãn), việc bên ngoài không thể làm tổn hại tâm ý.
Biết được sáu căn (mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý) như làng hoang không người; sự nhẫn nhục ấy được đấng Thiện Thệ khen ngợi.
Nếu ưa ở riêng chốn vắng mà không sợ hãi, bậc sáng trí nhiều lần đi vào cảnh giới thiền (?);
Thân tâm vắng lặng, hành xử thuần hậu ngay thẳng; sự tinh tấn ấy thù thắng trong ba cõi.
Nếu người nào phiền não đã diệt từ gốc, bậc trí rỗng không, không phân biệt, vắng lặng;
Nếu đối với ba cõi, ý tưởng không còn chuyển động; thiền định ấy được đấng Thiện Thệ khen ngợi.
Nếu biết trong đây không có "người", người ấy sẽ đạt được trí tuệ tối thượng.
Nên lìa bỏ hý luận (những lời bàn luận, phân biệt vô ích) mà sống vắng lặng; trí tuệ ấy thù thắng trong ba cõi.
Nếu ở trong vòng sinh tử mà không mỏi mệt, chịu khổ khi tu hành suốt câu-chi kiếp;
Chưa từng ham mộ cỗ xe thấp kém (con đường tu chỉ cầu giải thoát riêng cho mình), thì quân Ma-la đều kinh sợ.
Như lấy một giọt nước từ biển cả, con chỉ nói được chừng ấy công đức của bậc tối thắng.
Phật pháp rộng lớn không có bờ bến, chưa từng ai đến được bờ mé của nó.
Này Hỷ Vương! Bấy giờ, khi đồng tử Pháp Thượng nói bài kệ ấy trước Thế Tôn Bảo Quang Uy Luân Vương Như Lai, khắp cả ba nghìn đại thiên thế giới rung động theo sáu cách; trăm nghìn câu-chi na-do-đa nhạc khí đồng thời tự trỗi lên; mưa xuống các thứ hương, tràng hoa, hương xoa và hương bột. Tám nghìn vị Bồ-tát đều đạt được vô sinh pháp nhẫn (sự chứng biết vững chắc rằng các pháp vốn không sinh không diệt). Vua Bảo Nguyệt cùng các cung nữ, các đồng tử và đại chúng đều phát tâm cầu Vô thượng chính giác.
Này Hỷ Vương! Bấy giờ đồng tử Pháp Thượng thưa với Thế Tôn Bảo Quang Uy Luân Vương Như Lai rằng: "Bạch Thế Tôn! Có tam-ma-địa (trạng thái thiền định, tâm chuyên chú vào một đối tượng) nào giúp Bồ-tát Ma-ha-tát: để thâu nhận được mọi pháp; để có được sự trang nghiêm bằng công đức của cõi Phật; để có đầy đủ chúng Thanh văn và chúng Bồ-tát; để có được của cải hưởng dùng cao quý nhất; để vượt qua các ma và những điều ác của phiền não; để đầy đủ chính niệm, ý chính, hướng đi chính, biết hổ thẹn, giữ vững trí tuệ; để thâu giữ được mọi điều đã nghe; để đầy đủ ngũ thông (năm năng lực thần thông) và trí thù thắng; để có được tổng trì (năng lực ghi nhớ, giữ gìn mọi lời dạy không quên) với tài thuyết pháp vui vẻ không vướng mắc; để đầy đủ tài biện luận;
để đầy đủ sáu ba-la-mật (sáu hạnh đưa người sang bờ giác ngộ: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ); để đầy đủ dòng dõi gia đình, dung mạo và của cải hưởng dùng tốt đẹp; để có được lời nói và việc làm khiến người vui lòng; để đầy đủ mọi công đức; để khéo biết vào và ra các định, các pháp giải thoát và tam-ma-địa; để đầy đủ trí tuệ về mọi loại công đức; để khi chưa đạt nhất thiết trí (trí biết khắp tất cả) vẫn luôn làm Phật sự vì chúng sinh?" Nói như thế rồi, đồng tử đứng trước Phật.
Thế Tôn Bảo Quang Uy Luân Vương Như Lai bảo đồng tử Pháp Thượng: "Này đồng tử! Hãy lắng nghe, lắng nghe, khéo chú tâm ghi nhớ, Ta sẽ vì con mà giảng nói. Nếu đầy đủ tam-ma-địa này, Bồ-tát Ma-ha-tát sẽ đạt được những điều ấy cùng vô lượng, vô số công đức thù thắng không thể đo lường khác, lại sẽ mau tiến đến đạo tràng bồ-đề (nơi thành Phật). Này đồng tử! Có một tam-ma-địa tên là 'Nói Về Sự Quán Sát Quyết Định Hạnh Của Các Pháp'. Đạt được tam-ma-địa ấy rồi, Bồ-tát Ma-ha-tát vượt qua cảnh giới của các ma, sẽ mau chứng được Vô thượng chính giác." Khi ấy, Như Lai vì đồng tử ấy, dùng kệ tụng mà nói rộng về tam-ma-địa này:
Nói thế nào thì làm thế ấy; làm rồi không nói dối.
Thân, miệng, ý trong sạch; làm lợi ích, có lòng từ.
Không để mất lòng bi; và chán bỏ những việc ham muốn.
Luôn vui thích tìm cầu chính pháp; lời nguyện cầu trí tuệ cũng không bỏ.
Khéo léo trong lời nói; đi sâu vào trí hiểu của chúng sinh.
Không tiếc công sức thân mình; đối với thân cũng không tham đắm.
Phải lìa lời nói thô ác; trong tâm không hý luận.
Cứu giúp chúng sinh khổ sở; luôn thức tỉnh người buông lung.
Người siêng năng thì dạy cho thích hợp; người hối hận thì giúp họ gỡ bỏ.
Không trụ vào ý niệm về chúng sinh; (bản tiếng Phạn của bài kệ vốn thiếu một câu).
Không phân biệt ý niệm về sự vật; xa lìa việc nắm giữ, chấp lấy.
Các tướng cũng nên diệt; không động trước những gì mình cảm nhận.
Luôn nên tìm cầu trí tuệ; xa lìa chuyện đời.
Nên cầu điều vượt khỏi thế gian; chính niệm không để quên mất.
Theo dõi, ghi nhớ các pháp; như thế sẽ trở nên khéo léo.
Việc làm được đầy đủ; và cũng tùy thuận hạnh thế gian.
Nên tin vào nghiệp báo (hành động thiện ác ắt có quả báo tương ứng); xa lìa tâm không tin.
Nên tin chư Phật; nên thường nhớ nghĩ đến các Ngài.
Thường nên sám hối tội lỗi; với khối phúc của người khác nên vui theo.
Và thỉnh cầu chư Phật (thuyết pháp, ở lại đời); lễ lạy, lại hồi hướng (đem công đức mình làm được hướng về giác ngộ và chia cho mọi chúng sinh).
Luôn hàng phục lòng kiêu mạn; làm việc thiện không biết đủ.
Lại luôn siêng năng chuyên chú; làm đi làm lại, chớ buông bỏ.
Thành tựu sự tu hành đúng đắn; nên biết nhân của việc mình làm.
Chớ chạy theo danh xưng đặt ra; bị chê trách chớ nổi giận.
Chớ bám vào lời nói; chớ nghĩ rằng đó là thật.
Không cầu ở cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc, hay bất cứ cõi nào.
Như nghiệp đã làm mà nhận quả báo; nên tin vào quả ấy.
Chia sẻ những vật mình dùng; không làm tổn hại giáo pháp.
Có tâm bình đẳng với chúng sinh; không làm hại dù chỉ một người.
Người siêng hay người lười đều chớ giận; chớ ganh tị với những gì người khác được.
Nên làm thỏa mãn điều người ta mong muốn; theo đúng chính pháp mà giữ gìn lời nguyện.
Đối với giới chớ lìa bỏ; lòng kiêu mạn nên diệt trừ.
Quay lưng với lỗi sân giận; si mê cũng nhổ tận gốc.
Không để tham dục khởi lên; được gì thì biết đủ với thứ ấy.
Lìa bỏ người thân quen biết; không được lợi thì lòng không chùng xuống.
Được lợi cũng không tự cao; chỉ vui khi được lợi ích của pháp.
Luôn chia phần bình đẳng; nên lìa việc cất giữ tích trữ.
Những lời ác nghe được, nhờ nhẫn nhục mà dung chứa được.
Luôn giữ gìn lời nói; nên nói về cỗ xe bồ-đề (con đường dẫn đến giác ngộ).
Luôn khuyên người siêng năng chuyên chú; thường gần gũi người tinh tấn.
Luôn nên hỏi bậc trí; tu tập thêm chính định vi tế.
Chớ bỏ việc ngủ nghỉ nơi vắng vẻ; sống ít ham muốn, giữ hạnh đầu-đà (lối tu khổ hạnh: sống đơn giản, xin ăn, ở nơi vắng, không tích trữ).
Nên tin hiểu về Không; đối với sự vật không đụng chạm, bám dính.
Đối với các uẩn không nương tựa; đối với các giới (các yếu tố cấu thành kinh nghiệm) cũng không tham đắm.
Không thấy có "cái tôi" bên trong; không yêu đắm cảnh giới bên ngoài.
Diệt các ý tưởng điên đảo; đối với tâm luôn giữ vững.
Nên phát sinh trí tuệ; luôn làm những việc thuộc chính hạnh.
Tâm không nhút nhát, hẹp hòi; nên nghĩ đến ruộng phúc thanh tịnh (người đáng được cúng dường, như gieo hạt vào ruộng tốt).
Các hành nên buông bỏ; bố thí rồi không mong đáp đền.
Cũng không nghĩ mình giữ giới; đối với nhẫn nhục chớ phân biệt.
Không khởi tâm tinh tấn (vì đã tự nhiên); trong định cũng không nương bám.
Không quên mất các pháp; luôn nên tỉnh giác bằng trí tuệ.
Nên đi vào các ba-la-mật; đối với công đức của mình chưa từng nghĩ đến.
Nghe công đức của người khác không ghét bỏ; đối với hữu vi và vô vi, tâm bình đẳng.
Luôn hướng tâm về Niết-bàn (sự dứt sạch phiền não, giải thoát hoàn toàn khỏi vòng sinh tử); luôn nên xa lìa các pháp hữu vi.
Luôn biết giải thoát là an ổn; nghĩ về các uẩn như nghĩ về kẻ giết người.
Với Niết-bàn luôn sinh lòng yêu mến; luôn sống trong sự hòa nhã, nhẫn nại.
Mặt tươi cười, chớ cau mày nhăn nhó; gặp người khác thì chào hỏi trước.
Với người già, bậc tu lâu thì thương yêu kính trọng; và giữ cho tâm trí tuệ luôn nối tiếp tốt đẹp.
Đối với người khác chưa từng trách phạt; những cuộc tranh cãi đều khiến lắng yên.
Luôn ca ngợi nơi vắng lặng; luôn khuyên dạy chúng sinh hòa hợp với nhau.
Với người mình thương hay không thương, tâm luôn bình đẳng; luôn nên tìm cầu pháp môn tổng trì.
Thương mọi chúng sinh như mẹ thương con; thương chúng thánh như cha thương con.
Thương bậc mình tôn kính như thầy dạy gần gũi (?); thương các Bồ-tát như thương Phật-đà (Phật).
Thương pháp như thương chính thân mình; và tìm cầu nghe học không biết đủ.
Nghe pháp rồi tu hành đúng đắn; lại luôn cúng dường Như Lai.
Đối với pháp thù thắng cao thượng nên tin hiểu; không có tâm e thẹn rụt rè, không lười biếng.
Luôn cúng dường Tam bảo (ba ngôi báu: Phật, Pháp, Tăng); luôn nhẫn chịu lời nói bất chính.
Luôn không quyến luyến thân mình; mạng sống cũng không tham tiếc.
Sống trong sạch, luôn đi khất thực; không bỏ hạnh đầu-đà, luôn xin lần lượt từng nhà.
Chưa từng rời việc ngủ nghỉ nơi vắng; nên bỏ đồ chúng, càng xa càng tốt.
Chớ ưa sống chung với người tại gia; chớ làm người xuất gia sống hỗn tạp.
Chớ ưa thích, chớ dối trá, nói lời hiền lành trước; giáo hóa nhiều người vào trí tuệ Phật.
Khi thuyết pháp, tâm không rụt rè; khéo dùng phương tiện để quán biết người khác.
Đối với Phật, nhiều lần chú tâm nhớ nghĩ; và luôn suy nghĩ về pháp, không buông lung.
Lại luôn tôn kính Tăng; và luôn cúng dường bậc trí.
Cũng luôn gần gũi người có trí khéo léo; với người tu định luôn không tranh cãi.
Với người tinh tấn thì giúp đỡ bằng tâm tốt; cũng nghĩ đến việc tu pháp, niềm tin và việc phúc.
Giáo hóa chúng sinh khiến họ làm điều thiện; với người có niềm tin thì yêu thương, tâm không cong vạy.
Nếu gặp việc khổ thì có thể gỡ bỏ; luôn làm đúng thời, bỏ việc không đúng thời.
Luôn biết sợ hãi và hổ thẹn; đối với tội ác sinh lòng hổ thẹn và kinh sợ.
Xa lìa mọi hạnh bất chính rồi, luôn gần gũi phụng sự người đã được chính hạnh.
Giữ gìn giới để được giải thoát; lại cũng nên tìm cầu thánh hạnh.
Luôn nên tu tập tứ niệm xứ (bốn phép quán: quán thân, quán cảm giác, quán tâm, quán các pháp); cũng luôn gần gũi tứ chính đoạn (bốn sự siêng năng đúng đắn: ngăn điều ác chưa sinh, trừ điều ác đã sinh, làm điều thiện chưa có, tăng điều thiện đã có).
Và nên thành tựu các như ý túc (bốn nền tảng của thần thông: ý muốn, tinh tấn, tâm, quán xét); cũng nên làm phát sinh các căn.
Nên cầu các lực, cũng như định; đối với thất giác chi (bảy yếu tố giác ngộ: niệm, chọn pháp, tinh tấn, hỷ, khinh an, định, xả) luôn quán sát.
Luôn nên tu hành bát chính đạo (tám con đường chân chính: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ đúng, định đúng); cũng cầu tích tập xa-ma-tha (chỉ: làm cho tâm dừng lắng, yên tĩnh).
Luôn phát sinh tỳ-bát-xá-na (quán: sự quán chiếu sáng suốt để thấy rõ thật tướng) và chân lý; vui theo những gì trong tâm mà quán sát.
Vui mừng trong pháp, lại sinh thêm hỷ lạc; cũng nên vượt qua mọi sự bám víu vào đối tượng.
Nghe nói về chỗ không có chỗ trụ thì không kinh sợ; ở nơi chẳng thể nắm bắt được chớ buông lung.
Luôn nên mong cầu hạnh bồ-đề; đối với hạnh Phật nên lấy niềm tin mà cân nhắc.
Nên chán bỏ hạnh chạy theo cảnh giới; những việc đã làm trước kia cũng nên buông bỏ.
Giữ nghiệp mình trong sạch, chớ nói lỗi người; luôn giữ luật hạnh không vi phạm.
Khéo học giới cấm, giới biệt giải thoát (những điều giới cho người xuất gia, giữ được điều nào thì thoát khỏi lỗi điều ấy); luôn làm đúng thời, bỏ việc không đúng thời.
Khéo biết cân nhắc nên đến hay nên đi; với vật tốt thì biết chừng mực, tự kiềm chế.
Và đối với các thánh chủng (những hạnh biết đủ của bậc thánh về y phục, thức ăn, chỗ ở và ưa tu tập) đều biết đủ; lại cầu vào được trí và thần thông thù thắng.
Trong tam-ma-địa nên chuyên chú; và đối với các hạnh thiền định nhiều lần biết cách đi vào.
Nên hiểu thấu điều tâm chúng sinh mong muốn; làm theo lời bậc Đạo sư đã dạy.
Cũng nên thâu nhận lời dạy về vô ngã; ai siêng năng hòa hợp thì làm cho họ vui mừng.
Như cách tu tập của bậc tối thắng, luôn nên nhớ nghĩ tam-ma-địa này.
Nghe về chính hạnh của Thanh văn rồi thì tin; đối với đạo Độc giác (người tự giác ngộ không cần thầy, cũng không giáo hóa người khác) nên học theo.
Dòng giống chư Phật phá tan ma quân; luôn nên tìm cầu tam-ma-địa này.
Phát tâm tu hành hướng tới giác ngộ thù thắng là nhờ bố thí; đây là chỗ hành của bậc bất thoái chuyển và của Phật.
Là chỗ hành của bậc trí suốt nhiều câu-chi kiếp; là chỗ hành pháp của người đã nghe học rộng như biển.
Đối với người tôn trọng pháp thuộc cảnh giới này, nếu tin hiểu được thì đó là của báu thật.
Đây chỉ bày chỗ Phật an trụ; đây là kho pháp cho người tìm của báu.
Ai tìm quả thì tìm trong ruộng này; người bị phiền não đốt nóng thì đây là vườn vui.
Người ưa giữ pháp thì đây là khu vườn; đây là tam-ma-địa của người ưa nhìn thấy (?).
Muốn cầu pháp trắng (pháp thiện, trong sạch) thì đây là mẹ sinh ra; người có điều mong cầu mà không có chỗ nương tựa (thì nương đây).
Các tướng thù diệu nên buộc giữ lấy; các vẻ đẹp đi theo tướng (những nét đẹp phụ của thân Phật) cũng được bày đặt từ đây.
Sự trang nghiêm cõi nước an lập từ đây; cũng nhờ đây mà đạt được khả năng nghe đâu nhớ đó.
Đây là sự tùy thuận giác ngộ về mọi điều xuất hiện; là lời nói trong sạch, là tiếng nói chân thật.
Cũng có thể vượt qua cảnh giới của ma; thâu giữ lâu dài, như mặc áo giáp (ví lời nguyện bền chắc không lay chuyển).
Giết hại phiền não, là chỗ nương để điều phục; điều này cũng phá tan các điều bất thiện.
Muốn làm cho các điều thiện thêm rực rỡ, muốn đạt được lời nguyện để làm trang nghiêm (thì nhờ đây).
Rất nhiều ma cũng không phá được điều này; điều này khi nói ra cũng không cùng tận.
Điều này cầu mong cho bình đẳng với mọi thế gian; các luận sư ngoại đạo (người theo giáo thuyết ngoài Phật pháp) nói không đúng (không sánh được).
Điều này có thể vượt hơn pháp Thanh văn; là nhân duyên cho bậc tối thắng trong hàng Độc giác.
Nhất thiết trí trí (trí tuệ biết hết thảy của Phật) được giữ gìn nhờ đây; nơi chúng sinh hướng về cũng trụ ở đây.
Điều này có thể dạy bảo người khác đúng như thật; đây là lời của bạn lành trong lúc lựa chọn.
Với người có căn không nhơ thì đây là thiên nhãn (mắt trời, thấy xa không bị ngăn che); và cho người muốn cầu pháp nhãn (mắt pháp, thấy rõ chân lý).
Với người cầu thuyết pháp thì đây là ngọn đuốc thắp sáng; với người cầu lời nguyện chân thật thì đây là sự chân thật.
Với người cầu bố thí của cải thì đây là sự buông xả; với người cầu thấy giải thoát thì đây là sự siêng năng chuyên chú.
Với người cầu định hoan hỷ thì đây là niềm tin trong sạch; với người muốn nghe biển pháp thì đây là chính hạnh.
Với người cầu định Mê-lưu (định vững như núi Tu-di) (?) thì đây là sức mạnh; với người muốn cầu đạo pháp thì đây là bậc chủ của họ.
Với người muốn sự trang nghiêm trong sạch tuyệt diệu, tự điều phục tâm mình, thì đó là phạm hạnh (hạnh thanh tịnh).
Đây là tâm vui khi dùng phương tiện cầu pháp; và là chỗ hành của bậc bất thoái chuyển.
Đây là chỗ hướng đến của hạnh ngôn từ; của người lợi căn (người có căn tính sắc bén, hiểu nhanh) luôn nhớ nghĩ trí tuệ.
Đây là việc phương tiện của người mới bắt đầu tu; là cờ trí tuệ của bậc trượng phu như ngưu vương (con bò chúa, ví bậc dẫn đầu dũng mãnh).
Với người muốn cầu thắng lợi thì đây là cây cung của họ; với người cầu vô ngã thì đây là Na-la-dạ (vị thần có sức mạnh lớn lao).
Nếu hướng về nhất thiết trí thì đây là con đường; với người cầu giải thoát tốt đẹp thì đây là giới bình đẳng.
Điều này được chư thiên thường lễ bái; điều này được loài rồng thường rải hoa.
Và được loài người cúng dường; được dạ-xoa ngợi khen là hiếm có.
Hàng trăm vị La-hán (bậc đã dứt sạch phiền não, ra khỏi sinh tử) cũng làm lễ; các vị trời thù thắng hướng về bồ-đề cũng ngợi khen.
Đây là điều chính các Như Lai nhớ nghĩ; với người muốn giữ gìn các căn thì đây là thành trì của họ.
Người an trụ đúng pháp thì hợp với phương tiện; người nương vào định thì họ đạt được.
Ai có nghi ngờ thì khiến phá tan; ai có mê lầm thì khiến dứt hết.
Phiền não cao ngạo khiến diệt trừ; ai muốn sang bờ bên kia thì có thể giúp sang.
Với người bị bệnh tật bức bách thì đây là thuốc hay; với người có bệnh thì đây là cách chữa thật.
Có thể nhổ ra mũi tên độc phiền não; với người muốn hợp lẽ phải thì giúp suy nghĩ.
Giữa đại chúng không sợ hãi, cất tiếng sư tử rống (lời thuyết pháp mạnh mẽ, uy dũng như tiếng sư tử); đối với đấng Thiện Thệ thì cầu nghe pháp.
Và đây luôn là con đường dẫn đến Niết-bàn; có thể cắt đứt mọi đường ác (các cõi khổ như địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh).
Vượt qua đồng đều cả ba cõi; với người cầu cõi công đức thì đây là sự trang nghiêm.
Định kim cang dụ (định vững chắc như kim cương, phá được mọi phiền não, là định cuối cùng trước khi thành Phật) có được ở đây; và tòa sư tử của đời sinh cuối cùng (đời cuối cùng trước khi thành Phật).
Phúc đức tìm cầu nhờ đây không mất; những gì mong cầu nhờ đây thâu nhận.
Người thường mỏi mệt thì khiến khao khát (pháp); người chưa có tinh tấn thì nhờ đây phát lòng ham muốn.
Người bám víu vào đối tượng thì khiến được đứng vững; người tu hành lệch khác thì ngăn lại khiến dừng.
Có thể chất bình đẳng thì nhờ đây thành tựu; kiêu ngạo vì nương vào vật chất thì nhờ đây vứt bỏ.
Chấp lấy sai lầm, bám giữ đồ vật thì nhờ đây buông bỏ; trí biết khắp mọi loại, trí trùm khắp.
Người cầu trí tuệ thì nhờ đây phát sinh; người cầu phúc qua việc mở hội bố thí thì nhờ đây không mất.
Người nương tựa ba cõi thì khiến dứt bỏ mong cầu; luôn không chấp tướng mà cầu bồ-đề.
Mọi pháp trong ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai) đều không; biết vậy rồi mà không bỏ (chúng sinh).
Trí phương tiện thường xuyên vì các thế gian mà làm việc.
Than thở về dòng giống Phật; trí Phật là chỗ do đó mà có.
Chớ tìm lỗi lầm nơi người thuyết pháp.
Cũng chớ khinh lấn những người mình thấy chưa học.
Chớ giận người thuyết pháp; nên tôn trọng, ở gần.
Nghe điều thật thì nên biết là thật; chớ hủy báng bậc trí.
Bố thí pháp chớ cầu vật chất; thuyết pháp cũng chớ keo kiệt.
Nghe pháp thì cùng nhau tôn trọng; tâm ý chớ tán loạn.
Hết lòng vì người mà thuyết pháp, khi thấy người ưa thích muốn nghe.
Chớ dứt việc bố thí pháp; chớ để tâm vào việc khác.
Nhẫn nại với người hỏi một cách thẳng thắn; nếu được hỏi thì giảng giải.
Nếu gặp người có tâm ác, đối với họ nên nhẫn nhục.
Sự hối hận và nghi ngờ của họ, ngươi đều phải dứt trừ cho.
Nếu thấy người chưa đắc đạo, thì đem đạo mà giảng cho họ.
Khi suy ngẫm về định này, dễ đạt được trí tuệ Phật.
Mọi việc làm, mọi sự cúng dường, đều hướng về người thuyết pháp.
Cầu tám nhánh đạo thù thắng (bát chính đạo); chớ để tâm vào việc khác.
Nếu có tranh giành, tâm ác, khó điều phục, thì luôn khiến được điều phục.
Kẻ không chỗ nương thì đây là đủ cho họ; nếu muốn cầu thần túc (năng lực thần thông đi lại tự tại).
Niệm, tuệ và chỗ hành, đối với những người cầu pháp,
Thì khởi lên lời nói cho họ, nếu họ phát tâm hướng bồ-đề.
Chỉ bày cho thấy câu-chi chư Phật, cùng ở tại cõi nước ấy.
Giảng nói, giáo hóa các chúng sinh; nếu là người thuyết pháp,
Thì hương vị này là ngon nhất; nếu ai sống hạnh a-lan-nhã (ở nơi vắng lặng) (?),
Và cầu thần thông tự tại như dạo chơi, mà cất tiếng sư tử rống,
Đó là hạnh của bậc trí, để ca ngợi sự tịch diệt (sự lặng tắt mọi phiền não).
Dứt nóng bức thì có mát mẻ; đây là câu (pháp) không đọa lạc.
Nói về sự cởi trói và lợi ích; niềm vui mừng phát ra nơi thân.
Tâm cũng kinh ngạc vui mừng; trí của bậc trí dạo chơi tự tại.
Họ cầu trí biết khắp; tin trong sạch vào các pháp ấy.
Trụ vào trí Phật không thoái lui, quyết định hướng về bồ-đề.
Pháp trắng thuận theo mà huân tập (thấm dần vào như mùi hương ướp); mọi điều ác đều nên bỏ.
Giết hại phe đen (phe điều ác) (?), thì pháp trắng tự nhiên đến.
Những người học giới, nếu muốn cầu phúc đức,
Thì nhờ đây họ thành tựu; nếu cầu thì sẽ tương ứng.
Họ nhờ đây mà được tướng đẹp đoan nghiêm nơi thân.
Hạnh này Phật thuận biết; đã gần gũi các bậc thánh,
Chiếu sáng trong trí của trí, được trí Phật, trí biết khắp.
Trụ vào đây rồi sẽ thấy câu-chi cõi nước đoan nghiêm.
Trong đây, bậc trí có sức lớn hỏi về những điều nghi.
Dứt trừ những nghi ngờ này; mọi mê lầm đều bỏ diệt.
Trong đây sinh ra Phật pháp, được bậc thù thắng ngợi khen.
Lìa bỏ đời ác, mọi phiền não nhiễm ô.
Không mất các phúc đức, nếu ai muốn cầu phúc.
Đó là duyên của bậc trí; yêu pháp là cao nhất.
Và vui với con mắt pháp này; gần gũi người dũng mãnh.
Kho tài biện luận, dòng suối pháp chảy, cho ai muốn cầu lời nói khéo léo.
Đã nói về sự che chở cho họ, cho mọi người thuyết pháp,
Và các nhân duyên của trí, cho người nương tựa yêu thích nhìn thấy (?).
Khéo ứng hợp trong các pháp: hòa hợp và không hòa hợp.
Phần thể của trí và phương tiện, sau khi đã nói các pháp,
Như thế hiển bày các pháp, suy nghĩ bằng trí chân thật.
Trong đó cắt đứt lưới khát ái; nên bỏ mọi sự yêu đắm.
Vô minh (sự không hiểu biết chân lý, gốc của mê lầm) trong đó tan đi; sẽ được trí sáng hiện ra trước mắt.
Trong đó biết khắp các số (các pháp) (?); điều họ nói không có vướng mắc.
Trí, ý, các loại tâm, ở đây đã nói rộng rồi.
Thâu nhận sắc và danh (thân vật chất và phần tinh thần), những điều ấy được nói trong đây.
Quán sát chỗ của sáu căn như thấy làng hoang không người.
Biết sự xúc chạm là bên ngoài, sẽ thấy được trí Phật.
Nếu lìa ba loại lời nói (?), những điều ấy được lấy trong đây.
Và diệt ba thứ ái (ái dục, ái muốn tồn tại, ái muốn không tồn tại), những điều ấy được nói trong đây.
Trong đó nói về sự buông bỏ những nơi mình sẽ sinh ra.
Họ dứt bỏ sự tồn tại (trong sinh tử), điều đó được nói trong định này.
Dứt sự sinh hợp với bệnh, và lìa mũi tên độc của cái chết.
Mọi khổ trong đó lặng yên; người phân biệt các dòng chảy (dòng phiền não),
Khiến các nỗi buồn thành vui; khiến ý ác tan rã.
Thành tựu phương tiện trong sạch, nếu là người hành theo pháp.
Những gì quán sát đều no đủ; nếu có ai cầu điều thù thắng,
Trong sân giận ác độc thì làm cho sáng; nếu có ai mắt mê mờ,
Thì trong đây là tiếng sấm của Phật, lúc chuyển bánh xe pháp (thuyết giảng chính pháp, ví như bánh xe lăn đi khắp nơi phá tan tà kiến).
Bậc mạnh mẽ được ca ngợi ở đây; nếu có trí của thế gian,
Thì ở đây được rửa sạch khắp; nếu có phiền não đục loạn,
Thì ở đây diệt hết các tà kiến; nếu có sự nương tựa vào cái tôi,
Việc nhận lấy và giữ gìn, ở đây đều đã nói.
Không lầm lẫn trong trí Phật, như thế sẽ được thù thắng.
Luôn làm tăng trưởng các pháp; đây là con đường của trí khéo léo.
Luôn tích tụ pháp trắng, xa lìa các nghiệp ác.
Luôn nhớ nghĩ tu tập Phật pháp; khi nói không keo kiệt.
Chớ cắt đứt dòng giống Phật; nên an trụ trong đó.
Làm rực sáng dòng giống pháp; có thể thâu nhiếp khắp chúng thánh.
Nên hàng phục các luận sư ngoại đạo muốn nổi lên.
Khi thuyết pháp mà khen là hay, thì họ nên tán thán.
Luôn làm hạnh bồ-đề, mà đối với hạnh ấy không có tâm chấp nghĩ.
Như mặt trăng đối với chúng sinh, luôn có ý là bạn bè.
Như mặt trời đối với các pháp, luôn giữ sự suy nghĩ đúng đắn.
Luôn nghĩ đến bậc thầy, trong đó suy ngẫm về định này.
Định này như vua; vì chúng sinh mà nói rộng.
Là bậc dẫn đường cho người có trí; tâm tin đúng vào pháp trắng.
Làm chín quả cam lồ (thứ nước bất tử của cõi trời, ví quả giải thoát); khiến nhớ lại những đời trước.
Thụ thai không bị nhiễm ô; chán bỏ những pháp của trẻ ngu.
Công đức của Phật, bậc đại tiên; khi ca ngợi là bậc vô biên.
Khi giữ gìn (định này) thì có trí tuệ Phật, khi đấng Thiện Thệ thuyết giảng.
Và khi người có trí chép lại, khi nói ra thì sẽ được phúc.
Xa lìa các ngoại đạo; đây là chỗ không lay động.
Điều được nói, được thế gian thọ nhận, là điều chư Phật đã nói.
Công đức của chư Phật quá khứ, niềm mong mỏi về vị lai,
Chư Phật đang ở hiện tại: đây là các kho báu.
Khiến chúng sinh vào được hạnh; vì họ nói cỗ xe Thanh văn.
Đối với trí không quên mất; đây là ấn (dấu xác nhận) của Phật pháp.
Bậc dũng mãnh xuất phát từ đây; báu này không biến đổi.
Và mau đạt được các trí; muốn hỏi về công đức Phật,
Muốn pháp không biết đủ, dập tắt lửa phiền não.
Sẽ được trí phương tiện, suy nghĩ riêng về địa đại (yếu tố đất, tính cứng chắc);
Sẽ vào trong thủy đại (yếu tố nước, tính ướt), vào định về hỏa đại (yếu tố lửa, tính nóng);
Phong đại (yếu tố gió, tính chuyển động) không chỗ trụ; không đại (yếu tố hư không) không mê lầm;
Chỉ bày trong trí giới (yếu tố thức, sự hiểu biết), khiến vào được pháp giới.
Chán lìa các hành, khiến tan đi sự nhiễm ái.
Ghét bỏ biển các cõi tồn tại; diệt trừ mọi sự nhờn dính (ham muốn đeo bám).
Khiến buông bỏ các pháp; tự phân biệt một cách khéo biết.
Cũng khéo biết hạnh của người khác; muốn nói thì không cùng tận.
Trong phương tiện không đục vẩn; nên thuận biết chỗ xuất ly.
Kiến chấp về ngã nên bỏ; những gì thuộc về ngã cũng xa lìa.
Nhiễm đắm nên vứt bỏ; kiêu mạn luôn nên hàng phục.
Vì miếng ăn mà đi như chó (khiêm hạ, không kén chọn) (?); trong việc bố thí bình đẳng, không tham.
Những gì ăn nên cho no đủ; ăn xong nên biết vui.
Ở trong bóng mát chớ để mỏi mệt (?); nước lớn thì nên mau vượt qua.
Các luận thuyết không phá được; thuần hậu ngay thẳng, không bám víu.
Xa lìa sự ngủ nghỉ (mê muội); gần gũi người thuyết pháp.
Vượt qua sự xao động đùa giỡn; cũng nên diệt nghi ngờ.
Và làm tan các dục lạc; sự lười biếng cũng xa lìa.
Không thấy chỗ nào có "ta"; làm sáng tỏ lẽ vô ngã.
Không trụ vào ý niệm có kẻ sống (một sinh mệnh thường còn); pháp cũng không nên chạm vào (bám dính).
Trong pháp không tranh cãi; nói bình đẳng, hợp với nghĩa lý.
Lấy tâm mà khéo suy nghĩ: các hành đều không có gì cả.
Nên gần gũi bậc trí; ở mọi nơi không nhút nhát.
Đối với điều ấy nên tin hiểu; ở giữa đại chúng chớ sợ hãi.
Nên nói công đức của người khác; chớ tự đề cao bản thân.
Chỗ hành của bậc trí biết khắp, lúc nào cũng nên thực hành.
Chớ yêu đắm chỗ ở; nên đi như chim bay.
Chớ hành vì lợi lộc cúng dường; cũng chớ tính toán cho thân mình.
Tâm cũng không suy giảm kém cỏi; khéo biết nơi kinh hành (nơi đi qua lại chậm rãi để tu tập).
Nên tùy thuận nhớ nghĩ tu tập; chớ suy tính, cũng chớ hồi tưởng.
Cũng nên cầu giải thoát; luôn nên ở nơi yên tĩnh.
Luôn nhớ nghĩ tu phạm hạnh (hạnh thanh tịnh), sẽ mau đạt được định.
Từ là tâm bình đẳng; bi là tùy thuận mà thâu nhận.
Lấy hỷ làm pháp vui; chỗ nên xả thì xả bỏ.
Lấy giới mà thương xót người; lấy định mà giác ngộ pháp.
Lấy trí mà làm điều nên làm; về sau không hối hận buồn phiền.
Nên phát ra trí vô tận, cũng nên có lời lẽ khéo léo.
Ta nói về việc đi vào ngôn ngữ; ở chỗ thuyết pháp chớ cầu lợi.
Chớ ưa lời nói hỗn tạp nơi đông người; đó là cách trụ mà không mỏi mệt.
Không bỏ cũng không lấy các pháp: đó là Bồ-tát.
Chớ làm hoại diệt các pháp; nói như thế là sáng tỏ.
Đối với chúng sinh không lừa dối; đối với Tam bảo nên quy y (nương về).
Nên thâu nhận chính pháp; lập nguyện nên bền chắc.
Chớ ham mộ Tiểu thừa (con đường tu chỉ cầu giải thoát cho riêng mình); ngày đêm nên siêng năng chuyên chú.
Vì cầu các pháp, mà trí biết khắp từ đó mà đến.
Đây là kho tàng của chư Phật; tam-ma-địa này như biển cả.
Này Hỷ Vương! Bấy giờ Như Lai Bảo Quang Uy Luân Vương vì đồng tử Pháp Thượng, dùng lời kệ ca tụng mà nói rộng về tam-ma-địa "Nói Về Sự Quán Sát Quyết Định Hạnh Của Các Pháp" này. Khi Ngài nói tam-ma-địa ấy, vua Bảo Nguyệt cùng các con và quyến thuộc đạt được bất thoái chuyển đối với Vô thượng chính giác; tròn một nghìn chúng sinh phát tâm cầu Vô thượng chính giác; vô lượng chúng sinh tiến bộ trong hàng hữu học (bậc còn đang tu học, chưa đạt quả cuối cùng).
Này Hỷ Vương! Ý ông nghĩ sao, vào thời ấy, lúc ấy, người tên là đồng tử Pháp Thượng là người nào khác chăng? Chớ nghĩ là người khác. Vì sao vậy? Này thiện gia tử (người con nhà lành), chính ông là đồng tử Pháp Thượng vào thời ấy, lúc ấy. Này thiện gia tử, vị vua tên Bảo Nguyệt vào thời ấy, lúc ấy, nay chính là Bồ-tát Ma-ha-tát Từ Thị (Bồ-tát Di-lặc, vị Phật tương lai). Còn các vương tử ấy, chính là chúng Bồ-tát Ma-ha-tát đang ngồi trong hội này.
Này Hỷ Vương! Bấy giờ Bồ-tát Ma-ha-tát Pháp Thượng cùng cha mẹ, các bậc tôn trưởng, bạn bè, người quen biết, tròn đủ ba mươi sáu nghìn câu-chi chúng sinh, cùng nhau bỏ nhà xuất gia trong giáo pháp của Thế Tôn Bảo Quang Uy Luân Vương Như Lai. Này Hỷ Vương! Những người yêu mến giáo pháp của Thế Tôn ấy mà làm tỳ-kheo (tăng nam xuất gia), tỳ-kheo-ni (tăng nữ xuất gia), ưu-bà-tắc (cư sĩ nam tại gia giữ giới), ưu-bà-di (cư sĩ nữ tại gia giữ giới) thì rất nhiều.
Bấy giờ Thế Tôn biết rõ nghĩa ấy rồi, muốn làm sáng tỏ thêm, liền nói bài kệ:
Ta nhớ xưa kia nhiều câu-chi kiếp, có bậc tối thắng tên là Bảo Quang.
Ngài có chúng tăng rất đông, những bậc đã dứt sạch các lậu (phiền não) và các Bồ-tát.
Cõi nước của Ngài trong sạch đáng yêu, tự nhiên trang nghiêm như cung trời.
Thành ấp, làng xóm, vườn tược trang nghiêm, hoa rải khắp nơi, đất bằng như bàn tay.
Nơi ấy có vua tên là Bảo Nguyệt, tự tại làm vua ở nhiều nghìn châu.
Phúc và tuệ đầy đủ, là bậc trí, kho tàng vô biên, thần lực rộng lớn.
Vua vui chơi nơi vườn rừng, trong lòng hoàng hậu sinh ra một đồng tử,
Tên là Pháp Thượng, đẹp đẽ đáng nhìn, sắc vàng, tụ đủ tướng tốt trang nghiêm.
Vừa mới sinh ra đã nói lời tuyệt diệu, nói về Phật pháp mà ngợi khen,
Và nói cái xấu của đời tại gia, đức của nơi vắng lặng, lại giảng rộng tội lỗi của các dục.
Giáo hóa cha mẹ và người thân quen; bậc trí nghĩ cần khiến họ có niềm tin trong sạch.
Vua vui mừng hớn hở, lên đường đến chỗ bậc tối thắng Đại tiên.
Đồng tử không trở vào nhà nữa, ngay từ khu vườn ấy cùng với cha,
Cùng các người thân quen và đại chúng, ba mươi sáu ức người đến chỗ Phật.
Vị vua như voi chúa ấy đến nơi rồi, được thấy Pháp vương Bảo Quang.
Lòng hớn hở tăng thêm, yêu kính bậc nhất, lạy chân Ngài rồi ngồi phía trước.
Pháp Thượng cũng lạy chân bậc tối thắng, thu mười ngón tay chắp lại.
Kính trọng bậc tôn quý như thế rồi, đồng tử cất lời ca tụng bằng kệ.
Đồng tử ca ngợi bậc tối thắng rất nhiều, về đức thật của bậc Đạo sư và thể tính của các pháp.
Vua cùng các con và đồ chúng, hướng về bồ-đề mà phát tâm.
Pháp Thượng thưa hỏi Thế Tôn, (Ngài) nói định vắng lặng lìa bụi trần này.
Bậc dũng mãnh trụ trong tam-ma-địa này, chứng ngộ bồ-đề, hàng phục ma.
Đấng tôn quý nhất trong loài hai chân (tức loài người) biết lời thỉnh, biết tâm đồng tử đã có niềm tin trong sạch,
Liền nói định khó thấy này; bậc có uy đức lớn ca bằng lời kệ.
Đấng tôn quý ấy nói tam-ma-địa này, là sự giác ngộ của chư Phật, lìa bụi trần, vắng lặng.
Vua cùng các con và bề tôi, dân chúng, liền trụ vào trí Phật không thoái lui.
Ở nơi ấy có nhiều bậc hữu học và vô học (bậc đã học xong, tức A-la-hán), được nghe định vắng lặng như thế.
Lại có nhiều câu-chi chúng sinh khác hướng về bồ-đề mà phát tâm.
Vua cùng các con và đồ chúng, đều được khiến chán lìa phúc lạc của năm dục (năm thứ ham muốn theo sắc, tiếng, hương, vị, xúc chạm).
Khi ấy đồng tử làm người dẫn đầu, ở đây bỏ nhà đi xuất gia.
Những ai yêu mến bậc Thầy, cả chư thiên và loài người, đều đông đầy khắp.
Ở chỗ đấng Thiện Thệ ấy chúng rất đông, khó mà đếm được số lượng.
Hỷ Vương, ông vào thời xa xưa, chính là đồng tử tên Pháp Thượng ấy.
Người làm vua cha ở nơi ấy, nay là Bồ-tát Từ Thị đây.
Các vương tử thời bấy giờ, chính là các hội chúng đang ngồi đây.
Chúng sinh luôn ở trong cõi nối tiếp (sinh tử); biết vậy rồi, khiến họ tu hạnh trong sạch.
Vì thế nghe định vắng lặng này rồi, nên thọ nhận và luôn giữ niềm tin trong sạch.
Luôn vì người khác mà nói, chớ keo kiệt; sẽ có được trí Phật, đạt được không khó.
Lượng phúc ấy khó mà đo được, dù nói suốt câu-chi nhiều kiếp.
Nếu ai giữ được định cao thượng thù thắng này, hãy vì đại chúng mà nói, chớ buông lung.
Bấy giờ Bồ-tát Ma-ha-tát Hỷ Vương bạch Phật: "Thật hiếm có, bạch Thế Tôn! Tam-ma-địa này làm được nhiều lợi ích, có thể giúp các Bồ-tát phát sinh các pháp công đức. Bạch Thế Tôn! Bồ-tát muốn đạt tam-ma-địa này, thì nên gần gũi pháp nào, nên nhớ nghĩ tu tập pháp nào, nên làm nhiều pháp nào? Pháp nào nên không gần gũi, không nhớ nghĩ tu tập, không làm nhiều? Thật hay thay, bạch Thế Tôn! Có những pháp nào và không có những pháp nào? Bạch Bà-già-bà (Thế Tôn), xin Ngài nói rộng. Bạch Tu-ca-đa (Thiện Thệ), xin Ngài phân biệt rõ: Bồ-tát có pháp nào và không có pháp nào?"
Phật dạy: "Này Hỷ Vương! Bồ-tát ở trong vòng luân chuyển sinh tử không mỏi mệt. Bồ-tát đối với chúng sinh không phân biệt đối xử. Bồ-tát đối với của cải không nắm giữ. Bồ-tát trong bố thí không có gì không bình đẳng. Bồ-tát đối với việc học không có gì không kính trọng. Giữ giới mà không có chỗ (tái) sinh (vì cầu quả báo) (?). Tâm không nóng nảy phiền muộn. Tâm không nhút nhát. Không có hiểu biết tà vạy. Không có việc làm mà không suy nghĩ.
Đối với chúng sinh không giết hại. Đối với của người không trộm cắp. Đối với vợ người không ham muốn. Không có lời nói ác, không có lời chia rẽ, không có lời thô ác, không có lời thêu dệt. Không tham của người. Không chạy theo sân giận. Không có rừng rậm tà kiến. Không có sự ái chấp vượt quá bồ-đề (?), không hủy báng pháp. Không khinh mạn chúng tăng. Đối với các bậc tôn trưởng không có gì không kính trọng. Đối với các pháp môn giải thoát không sợ hãi. Đối với việc người khác làm không mỏi mệt (khi giúp). Không tự khen mình, không chê bai người.
Trong hạnh luân chuyển sinh tử không tùy thuận. Trong hạnh không luân chuyển (giải thoát) không có gì không tùy thuận. Lời nguyện đã phát không bao giờ dời đổi, sa sút. Việc đã làm không bao giờ hủy bỏ lại. Người khác làm cho mình thì biết ơn; mình làm cho người thì không cầu báo đáp. Đối với người yếu thế không khinh lấn. Đối với người chưa học không coi rẻ. Không quyến luyến vợ con, không có yêu ghét. Đối với bậc thầy không có điều giấu giếm riêng tư. Trong pháp làm thầy mà không giấu giếm. Đối với các pháp không có ý nghĩ phá hoại. Trong việc bố thí pháp không mỏi mệt. Trong việc cầu pháp không biếng nhác chán nản.
Không vì bị lợi ràng buộc mà nói. Không lấy bố thí để kết làm bạn. Không nịnh bợ mà phụng sự. Không nói hai lưỡi (đâm thọc chia rẽ). Không dùng mánh khóe dối trá để gần gũi phụng sự. Không ghét bỏ pháp. Không có ngã và ngã sở (cái tôi và cái của tôi). Không quyến luyến thân. Không ham tiếc mạng sống. Không có ngã kiến (chấp có cái tôi thật). Không gây thù oán. Đối với điều thật hay không thật đều không hủy báng. Đối với người phạm lỗi đọa lạc thì không giận dữ tố giác. Không yêu thương chỉ trong chốc lát. Không phụ bạn bè. Đối với vật người thân gửi gắm không lừa dối. Đối với điều thật hay không thật không nêu tội người. Không làm chứng gian. Không sai khiến người lúc không đúng thời.
Đối với chúng sinh khác không có ý tranh giành. Trong việc đã khởi làm không lười biếng. Không làm tổn hại sự nhẫn nhục. Không đáp trả lời ác. Không ôm giữ thù oán. Không khinh người thấp kém. Đối với lời đùa cợt theo tiếng mà nói thì không ham mộ. Đối với vật tinh tế ngon quý không có gì không bỏ được. Đối với thức ăn không có gì không chia sẻ. Khi bố thí không dùng vật xấu. Đối với phụ nữ không có hành vi sai trái. Đối với nam nhân không có sự nhiễm ô. Không bỏ chính tín. Học giới không lơi lỏng. Không có gì không biết thẹn với mình, không có gì không biết hổ với người. Không có phúc ít. Không có nghe học ít. Bố thí rồi không hối tiếc. Đối với trí không lầm lẫn. Đối với Tam bảo không có gì không kính trọng.
Đối với thế đế (chân lý theo cách hiểu thông thường của thế gian) không chấp là bền chắc. Đối với thắng nghĩa (chân lý tối cao, rốt ráo) không có sự đi vào bám chấp, không có rừng rậm tà kiến. Không có sự chấp ngã, không quên chính niệm. Trong chính đoạn không làm khác đi. Trong thần túc không say đắm mùi vị. Trong các căn không yếu mềm. Trong các lực không suy nhược. Đối với các chi giác ngộ không có gì không biết. Đối với đạo không điên đảo. Trong tam-ma-địa không chấp tướng. Trong xa-ma-tha không trụ cứng. Đối với tỳ-bát-xá-na không phân biệt. Đối với minh và giải thoát không chạm chứng (mà dừng lại) (?). Đối với các chân lý không có chướng ngại. Trong việc vượt sang bờ kia không có gì không khởi làm. Đối với các uẩn không đắm. Đối với các giới không nương. Không gặp lúc không đúng thời (?). Đối với hàng Thanh văn không có sự thấy và chứng (quả Thanh văn) (thứ một trăm).
Đối với các Bồ-tát không có ai không phải là thầy. Đối với các nhập (sáu căn và sáu trần, nơi các giác quan tiếp xúc với đối tượng) không có ý niệm. Đối với các cảnh giới không nương tựa. Không vì nghiệp của mình mà sinh vào đường ác. Khi ở trong thai không có khổ não. Trong vòng luân chuyển không có vui thích. Trong vòng luân chuyển không có ý nghĩ khổ (mà chán bỏ). Đối với các sự xuất ly không kinh sợ. Đối với các chúng sinh không ai không phải là ruộng phúc. Không có ít hạt giống. Đối với chỗ đã gieo trồng không bao giờ mong cầu. Đối với những người nhận trong các ruộng phúc không để thiếu sót. Trong bố thí không giới hạn số lượng. Trong giữ giới không giới hạn. Nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ cũng không giới hạn. Sự luân chuyển (vì chúng sinh) cũng không giới hạn. Lòng từ không gián đoạn. Lòng đại bi không thiên lệch.
Không kiêu mạn vì dòng dõi. Không kiêu mạn vì của cải. Không kiêu mạn vì nhan sắc. Không kiêu mạn vì quyền lực tự tại. Không kiêu mạn vì quyến thuộc. Không kiêu mạn vì nghe học nhiều. Không kiêu mạn vì giữ giới. Không kiêu mạn vì ở nơi vắng lặng. Không kiêu mạn vì công đức đầu-đà và ít ham muốn. Không có mạn mạn (cái kiêu mạn chồng thêm kiêu mạn). Không có sân và si. Không có tùy miên (phiền não ngấm ngầm nằm sẵn trong tâm) và ái. Đối với điên đảo không cho là thật. Đối với sạch và không sạch không coi là hai. Không ham sinh lên cõi trời. Không vui thích dục lạc. Người không cùng nghiệp (không cùng chí hướng) thì không bao giờ gần gũi. Không có gì không siêng năng chuyên chú. Không giữ các luận thuyết thế tục. Đối với ngoại đạo không có gì không thương xót. Đối với sự vật không bị ý tưởng ràng buộc. Đối với thân mình không mong cầu an vui. Không có tình thương giả dối. Không nương vào ma.
Này Hỷ Vương! Các Bồ-tát Ma-ha-tát, lời nguyện đã phát không bao giờ dời đổi lơi lỏng, cho đến khi tới đạo tràng bồ-đề (thứ một trăm năm mươi). Này Hỷ Vương! Các Bồ-tát Ma-ha-tát không có những điều này. Ngoài ra những gì không được làm thì không nên làm.
Trong đó, những pháp nào nên làm? Này Hỷ Vương! Các Bồ-tát nên không hủy báng. Bồ-tát không hủy báng người khác, tự mình được an định. Trong mọi việc làm không dao động, không lơi lỏng. Nên gánh vác gánh nặng. Đối với việc đen (việc ác) không làm theo. Đối với việc trắng (việc thiện) nên làm lợi ích. Trong hạnh nhỏ nên vượt qua. Trong hạnh vô lượng cũng nên đi vào. Đối với việc yêu luyến dính mắc nên xa lìa. Đối với khuôn phép của pháp không xa lìa. Đối với khổ sinh tử nên được giải thoát. Đối với các sự sinh ra mà do suy nghĩ (vì nguyện cứu độ) mà sinh thì không nên thoát (?). Đối với nghiệp bất thiện không thâu nhận. Đối với các căn lành nên thâu nhận.
Đối với sự bố thí cho phiền não, Bồ-tát nên keo kiệt. Đối với sự bố thí pháp, Bồ-tát không nên keo kiệt. Đối với sự học của ngoại đạo không nên học. Đối với sự học được chư Phật chấp nhận nên khéo học. Đối với kiến giải và sự chấp nhận không bình đẳng thì nên không chấp nhận. Đối với kiến giải và sự chấp nhận chân chính thì nên chấp nhận trọn vẹn. Đối với việc làm ác nên lười biếng. Đối với việc làm thiện nên phát tinh tấn. Đối với sự sinh vào cõi Phi tưởng phi phi tưởng (cõi trời cao nhất thuộc cõi vô sắc, nơi tâm ở trạng thái không phải có tưởng cũng không phải không có tưởng) nên quên đi không nhớ đến. Đối với sự dạo chơi của năm thần thông nên có vị của định. Đối với các thuật làm xác chết đứng dậy, bùa trùng độc và các chú thuật đáng sợ nên làm như người không biết. Đối với trí xuất thế gian nên có trí tuệ.
Nên như mặt trăng, đối với chúng sinh có tâm bình đẳng, vì làm cho pháp trắng tăng trưởng. Nên như mặt trời, xa lìa bóng tối, vì làm ánh sáng trí tuệ. Nên như đất, xa lìa sự phân hai, vì có tâm bình đẳng với mọi chúng sinh. Nên như nước, với sạch và không sạch, vì các thứ nhơ đều không ghét bỏ. Nên như lửa, vì đốt cháy các phiền não. Nên như gió, vì đối với các pháp không vướng mắc. Nên biết như hư không, vì trí vô lượng. Nên như biển, vì cầu căn lành không biết đủ. Nên như núi Mê-lưu (núi Tu-di, núi lớn nhất ở trung tâm thế giới theo vũ trụ quan Phật giáo), vì các luận sư khác không thể hàng phục. Nên như hoa sen, vì không nhiễm tám pháp thế gian (được, mất, khen, chê, tiếng tốt, tiếng xấu, vui, khổ). Nên như cây, vì không phân biệt. Nên như dòng giống, vì là pháp vô tận, vì các phiền não không thể giẫm đạp. Vì nên hướng vào hạnh của chúng sinh. Không bám vào các nẻo (luân hồi), vì nên hướng về Niết-bàn.
Nên làm ruộng tốt, vì trừ bỏ gai góc ác độc của sân hận. Nên khéo chọn lựa niềm tin, vì đó là hạnh ban đầu. Nên được quả lớn, vì nói Tứ đế (bốn chân lý: khổ, nguyên nhân của khổ, sự diệt khổ, con đường diệt khổ). Nên được lợi lớn, vì ở trong Phật pháp. Nên được không chướng ngại, vì ở trong trí, giải thoát, tam-ma-địa, tam-ma-bát-đề (trạng thái định sâu, tâm an trụ bình đẳng). Nên được hoan hỷ, vì có niềm vui của pháp. Nên đã vượt qua, vì ra khỏi bùn lầy khổ đau của sinh tử. Nên được tương ứng, vì khéo phương tiện. Nên làm nghiệp thiện, vì thoát lìa điều không tương ứng. Nên quán sát sự nhẫn tốt đẹp, vì ở trong sự chứng ngộ. Nên nói lời ái ngữ (lời nói dịu dàng, thương yêu), vì có niềm tin trong sạch bên trong. Nên làm người bạn bền chắc cho đến Niết-bàn, vì là người bạn tối thắng.
Nên làm người đôn hậu, vì không có mánh khóe dối trá. Nên làm người chất phác ngay thẳng, vì không nịnh bợ quanh co. Nên làm người mềm mỏng, vì dễ sống chung. Nên làm người đáng mến, vì có niềm tin thấm nhuần bên trong. Nên đến được mọi nơi, vì tùy thuận mà chuyển. Nên làm người thấm nhuần, vì có lòng đại bi. Nên làm người khát khao, vì hướng về đạo tràng bồ-đề. Nên làm người không khát, vì đối với các dục lạc. Nên làm cho no đủ, vì đối với các Thanh văn. Nên làm việc giáo hóa, vì đối với các Duyên giác (cũng tức là Độc giác). Nên làm việc nhớ nghĩ, vì đối với các căn lành. Nên làm việc thức tỉnh, vì đối với điều bất thiện. Nên làm việc giữ gìn, vì đối với chính pháp. Nên làm cho không dứt, vì đối với dòng giống Tam bảo. Nên làm cho rực sáng, vì đối với các pháp thiện. Này Hỷ Vương, các Bồ-tát Ma-ha-tát (làm như vậy) là để làm lặng tắt các nghiệp ác.
Này Hỷ Vương! Nói tóm lại, các pháp bất thiện thì các Bồ-tát không có. Các hạnh và các pháp thiện thì nên nói là có. Các ông nên học như thế. Ta có lời dạy bảo như vậy."
Khi Phật nói xong, Bồ-tát Ma-ha-tát Hỷ Vương vui mừng; cùng các Bồ-tát Ma-ha-tát khác từ các phương đến tụ hội, và đại chúng gồm trời, người, a-tu-la, càn-thát-bà (loài thần âm nhạc của cõi trời) v.v., nghe lời Phật nói, không ai không vui theo, hớn hở nhảy nhót không tự kìm được, siêng năng cúng dường; đối với lời Phật nói, tất cả đều rất vui mừng.
Kinh Quán Sát Chư Pháp Hạnh (Kinh Quán Sát Hạnh Của Các Pháp), quyển thứ tư.
◄ Trước
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video