Thiên 9 — Trọn bộ phép đạo dẫn dưỡng sinh

 Toàn tập các phép dưỡng sinh đạo dẫn (dưỡng sinh: nuôi dưỡng sự sống, giữ gìn sức khỏe; đạo dẫn: phép tập co duỗi, vận động thân thể kết hợp điều hòa hơi thở để dẫn khí huyết lưu thông)

 Mục Trúng phong (bệnh do "phong" – một thứ tà khí như gió độc – xâm nhập, gây méo miệng, liệt nửa người, tê bại…)

 Một phép: Đứng thẳng tựa lưng vào tường, nín thở, vận khí (dùng ý dẫn luồng khí trong người đi) từ đầu xuống tới chân thì thôi. Chữa khỏi chứng sán (đau bụng dưới, sa ruột, thoát vị), đại phong (bệnh phong nặng, như bệnh hủi hoặc trúng phong nặng), thiên khô (liệt nửa người, một bên thân teo khô) và các chứng phong tý (đau nhức, tê bại do phong tà làm khí huyết bế tắc).

 Một phép: Cong ngửa các ngón của hai chân lên, giữ trong năm hơi thở thì thôi, kéo duỗi lưng. Trừ chứng tý ở lưng (lưng tê đau, cứng), thiên khô, giúp tai nghe được tiếng. Tập thường xuyên thì mắt, tai và các giác quan không bị vướng mắc trở ngại.

 Một phép: Tựa lưng thẳng, duỗi hai chân và các ngón chân, nhắm mắt lắng lòng, dẫn khí từ đỉnh đầu, tưởng tượng cho khí đi tới mười ngón chân và lòng bàn chân, chừng hai mươi mốt lần, dẫn đến khi thấy lòng bàn chân như nhận được khí thì thôi. Đó chính là trên dẫn từ Nê hoàn (vùng não ở đỉnh đầu, theo cách gọi của Đạo gia), dưới tới huyệt Dũng tuyền (huyệt ở giữa lòng bàn chân).

 Một phép: Đứng thẳng như cây cột tựa vào tường, nín thở, vận khí từ miệng, cốt cho khí lên tới đầu mới thôi. Chữa nhọt độc sâu, chứng tý, đại phong, thiên khô.

 Một phép: Một chân giẫm đất, giữ yên không động; chân kia đưa sang bên, xoay người nghiêng theo, cùng lúc vươn tay hết sức, rồi nhanh chóng quay về; bên trái bên phải thay nhau mười bốn lần. Trừ phong lạnh ở cột sống, thiên khô, khí huyết không thông nhuận.

 Một phép: Hai tay luân phiên trước sau, thay nhau đẩy ra hết sức hai mươi mốt lần, bàn tay úp xuống, cúi đầu, mặt hướng vào ngực, dẫn khí đi xuống tới Dũng tuyền và Thương môn (?), rồi gắng sức một lúc, lấy thế cho khí tản ra, buông lỏng thân thể; khí đã bình thì cử động đầu, vai nghiêng trước sau sang hai bên, xoay mềm mại mười bốn lần. Trừ lạnh ở vai và huyết lạnh, gân co rút, dần dần như tan hết.

 Một phép: Hai tay ôm gối trái, vươn thẳng lưng, mũi hít khí bảy hơi, duỗi chân phải. Trừ chứng khó co duỗi, khó lạy xuống đứng lên, ống chân đau, teo yếu.

 Một phép: Hai tay ôm gối phải áp vào ngực, trừ chứng phần dưới thân nặng nề, khó co duỗi.

 Một phép: Ngồi xổm, duỗi chân phải, hai tay ôm đầu gối trái, vươn lưng, mũi hít khí, tự gắng đến hết mức, bảy hơi, duỗi chân phải ra ngoài. Trừ chứng khó co duỗi, khó lạy xuống đứng lên, ống chân đau tê.

 Một phép: Đứng thẳng người, trên dưới ngay ngắn, một tay đẩy lên, ngửa bàn tay như thế đẩy vật, một tay hướng xuống như thế ấn vật. Lên xuống qua lại, đổi tay hai mươi tám lần.

 Trừ lạnh ở vai cùng huyết lạnh bên trong, nội phong (phong sinh ra từ bên trong cơ thể), gân mạch ở hai vai, hai nách co rút.

 Một phép: Ngồi xổm, duỗi chân trái, hai tay ôm gối phải, vươn lưng, mũi hít khí, tự gắng đến hết mức, bảy hơi, duỗi chân trái ra ngoài. Trừ chứng khó co duỗi, khó lạy xuống đứng lên, ống chân đau.

 Một phép: Nằm ngửa, chụm hai gối, xoè hai bàn chân, vươn lưng, miệng hít khí, rung bụng, bảy hơi. Trừ đau ở tư thế nằm sấp (?), hai ống chân không cử động theo ý muốn.

 Một phép: Chữa tứ chi đau, bứt rứt và không cử động theo ý muốn, khí tích tụ trong bụng. Giường chiếu phải bằng phẳng vững vàng, nằm ngửa ngay ngắn, nới dây áo, gối cao ba tấc. Ác cố (nắm chặt tay để giữ khí): dùng bốn ngón tay nắm lấy ngón cái của chính tay mình; duỗi cánh tay, mỗi bên cách thân năm tấc; hai bàn chân dựng ngón lên, cách nhau năm tấc. Yên lòng định ý, điều hòa hơi thở, đừng nghĩ việc gì khác, chuyên ý vào khí.

 "Từ từ súc lễ tuyền" (súc miệng bằng suối ngọt, tức nước bọt): lấy lưỡi liếm qua môi, miệng, răng, rồi nuốt nước bọt; từ từ thở ra bằng miệng, hít vào bằng mũi; khí vào cổ họng phải làm khẽ khàng, chậm rãi, không được vội vàng gượng ép. Đợi hơi thở điều hòa tốt rồi mới dẫn khí, đừng để chính mình nghe thấy tiếng hơi ra vào. Mỗi lần dẫn khí, trong lòng nghĩ đưa khí đi, cho khí ra từ đầu ngón chân. Dẫn khí năm, sáu hơi; một lần thở ra là một hơi. Đếm từ một hơi đến mười hơi, dần dần tăng thêm, được tới một trăm hơi, hai trăm hơi thì bệnh khỏi.

 Không ăn rau sống, cá, thịt béo; sau khi ăn quá no, lúc mừng, giận, lo, tức đều không được hành khí; chỉ nên hành khí lúc gần sáng, yên tĩnh trong lành, rất tốt, chữa được muôn bệnh.

 Một phép: Duỗi hai chân, đưa lên. Trừ chứng bất nhân (tê dại, mất cảm giác) và ống chân lạnh.

 Toàn tập các phép dưỡng sinh đạo dẫn

 Mục Phong tý

 Một phép: Lấy gót chân phải móc ngón cái chân trái, trừ phong tý. Lấy gót chân trái móc ngón cái chân phải, trừ chứng quyết (khí nghịch lên, tay chân lạnh giá) và tý. Hai tay thay nhau kéo mu bàn chân đặt lên gối, trừ chứng tý toàn thân.

 Một phép: Nằm ngửa, chụm hai đầu gối, lật hai bàn chân, vươn lưng ngồi (?), miệng hít khí cho bụng phình lên, tự gắng đến hết mức, bảy hơi. Trừ tý gây đau, nóng gây đau, hai ống chân không cử động theo ý muốn.

 Một phép: Ngồi xổm, vươn lưng, hai tay kéo hai gót chân, mũi hít khí, tự gắng đến hết mức, bảy hơi. Xoè hai đầu gối ra, trừ tý, nôn mửa; kéo hai tay.

 Một phép: Nằm ngửa, duỗi ngay hai tay hai chân, mũi hít khí, tự gắng đến hết mức, bảy hơi, lắc chân ba mươi lần thì thôi. Trừ ngực và chân lạnh, tý khắp thân, quyết nghịch (khí nghịch lên, tay chân lạnh giá).

 Một phép: Đứng thẳng tựa lưng vào tường, nín thở, vận khí từ đầu xuống tới chân thì thôi. Chữa khỏi đại phong, thiên khô và các chứng tý.

 Một phép: Hai tay trái phải chống xuống đất hai bên thân, ngửa người kéo lưng, năm hơi thì thôi; trừ chứng nuy tý (teo yếu, tê bại), thông lợi chín khiếu (chín lỗ trên thân: hai mắt, hai tai, hai lỗ mũi, miệng, lỗ tiểu, hậu môn).

 Một phép: Cong ngửa các ngón của hai chân lên, năm hơi thì thôi, kéo duỗi lưng; trừ tý ở lưng, thiên khô, giúp tai nghe được tiếng. Tập lâu thì mắt, tai và các giác quan không bị vướng mắc trở ngại.

 Một phép: Ngồi xổm, duỗi chân phải, hai tay ôm đầu gối trái, vươn lưng, mũi hít khí, tự gắng đến hết mức, bảy hơi. Trừ chứng khó co duỗi, khó lạy xuống đứng lên, ống chân đau, tê.

 Một phép: Hai cánh tay vòng chắp sang trái sang phải, nín thở, chín lượt. Chữa tay chân đau, mệt nhọc, phong tý, không cử động theo ý muốn.

 Một phép: Phàm người thường thấy sống lưng cứng đơ mà bứt rứt, thì ngửa mặt, gồng vai, cùng hướng lên trên, đầu xoay về hai phía trái phải mà ấn (?), trái phải hai mươi mốt lần thì dừng một lúc. Đợi huyết chạy, khí động đã yên rồi mới làm tiếp. Lúc đầu chậm, sau nhanh, không được trước nhanh sau chậm. Nếu không có bệnh, thường nên tập vào ba thời: sáng sớm khi dậy, giờ Ngọ (giữa trưa, khoảng 11 giờ đến 13 giờ), lúc mặt trời lặn; mỗi thời làm riêng mười bốn lần. Trừ bệnh hàn nhiệt (lúc rét lúc sốt), đau hai gối, sống lưng, eo, cổ, gáy, phong tý.

 Một phép: Mũi hít khí, tự gắng đến hết mức, bảy hơi; trừ tý ở eo, đau lưng; miệng lở loét, đau răng do phong, chóng mặt đều trừ hết.

 Toàn tập các phép dưỡng sinh đạo dẫn

 Mục Đau vùng ngực bụng

 Một phép: Nằm ngửa, duỗi hai ống chân, hai tay, cong ngửa ngón chân, mũi hít khí, tự gắng đến hết mức, bảy hơi. Trừ trong bụng căng như dây cung, đau như cắt.

 Một phép: Nằm ngửa, miệng hít khí, mũi thở ra, trừ chứng bụng trong co thắt và no tức; nuốt khí vài chục lần, làm ấm cái lạnh bên trong bụng. Nôn khan, đau bụng: miệng hít khí chừng bảy mươi lần, rung bụng mạnh, nuốt khí vài lần, xoa hai bàn tay cho nóng rồi xoa bụng, cho khí đi xuống.

 Một phép: Nằm ngửa, ngửa hai chân, hai tay, mũi hít khí bảy hơi. Trừ trong bụng căng như dây cung, đau như cắt.

 Toàn tập các phép dưỡng sinh đạo dẫn

 Mục Hoắc loạn (bệnh thổ tả cấp: vừa nôn vừa tiêu chảy dữ dội)

 Một phép: Bị chuột rút (gân co rút) không dứt, đàn ông lấy tay kéo dương vật, đàn bà lấy tay kéo vú về hai bên.

 Một phép: Nằm ngửa, duỗi hai ống chân, hai tay, hai gót chân ngoài (?) hướng vào nhau, cũng mũi hít khí, tự gắng đến hết mức, bảy hơi. Trừ hai gối lạnh, xương ống chân đau, chuột rút.

 Một phép: Nằm sấp, nhìn sang bên, dựng hai gót chân, vươn lưng, mũi hít khí. Trừ chuột rút.

 Toàn tập các phép dưỡng sinh đạo dẫn

 Mục Nôn mửa

 Một phép: Ngồi ngay ngắn, hai tay đưa ra sau nắm cổ tay, lật ngược chống xuống chiếu hết sức, khiến bụng căng như dây cung, lên xuống bảy lần; đổi tay trái phải cũng vậy. Trừ khí lạnh trong bụng, khí cũ tích tụ, miệng dạ dày lạnh, ăn uống vào rồi lại nôn ngược ra.

 Một phép: Nằm ngửa, duỗi hai ống chân, hai tay, nhấc hai gót chân sang trái, mũi hít khí, tự gắng đến hết mức, bảy hơi. Trừ bệnh ở eo, ăn vào thì khổ vì nôn.

 Một phép: Ngồi, duỗi thẳng hai chân, hai tay kéo hai bàn chân, tự gắng đến hết mức, mười hai lượt. Chữa khỏi ruột và dạ dày không nhận thức ăn, nôn ngược. Lấy hai tay đan thẳng vào lòng hai bàn chân, hai chân duỗi hết cỡ, gục đầu lên gối, tự gắng đến hết mức, mười hai lượt, chữa khỏi ruột và dạ dày không nhận thức ăn, nôn ngược.

 Toàn tập các phép dưỡng sinh đạo dẫn

 Mục Bệnh về khí

 Một phép: Hai tay đưa ra sau, chắp tay đỡ eo, đẩy lên hết sức, rung lắc cánh tay và khuỷu tay qua lại bảy lần mới được. Tay không dời chỗ, thẳng lên thẳng xuống hết sức, qua lại mười bốn lần. Trừ khí ở sống lưng, tim, phổi bị ủng tắc, bứt rứt.

 Một phép: Ngón của hai chân hướng vào nhau, năm hơi thì thôi. Dẫn khí của tim và phổi, trừ quyết nghịch và thượng khí (khí nghịch lên gây thở gấp, ho). Dùng sức hết mức cho hai chân hướng vào nhau, ý dừng lại. Dẫn khí trong phổi ra; người bệnh tập phép này thì trong ngoài phổi xoay chuyển, co duỗi đều thuận, không có gì trái nghịch.

 Toàn tập các phép dưỡng sinh đạo dẫn

 Mục Đàm ẩm (chứng nước dịch, đờm đục ứ đọng trong cơ thể)

 Một phép: Nằm nghiêng bên trái hoặc bên phải, nín thở, mười lượt, chữa đàm ẩm không tiêu. Bên phải có bệnh dịch ứ thì nằm nghiêng bên phải; bên trái có bệnh dịch ứ thì nằm nghiêng bên trái. Lại có khí không tiêu thì đẩy nó đi, trái phải mỗi bên mười hai hơi, chữa đàm ẩm.

 Toàn tập các phép dưỡng sinh đạo dẫn

 Mục Lao trái (bệnh lao, bệnh suy kiệt lâu ngày, có thể lây truyền)

 Một phép: Hai tay để trên đầu đan vào nhau, hít hơi dài rồi thở ra ngay. Ngồi xuống đất, duỗi chậm hai chân, hai tay ôm vòng ngoài khoảng giữa đầu gối, nhanh chóng cúi đầu vào giữa hai gối, hai tay đan trên đầu, mười ba lượt, chữa khỏi tam thi (ba thứ trùng, ba thứ quỷ ẩn trong người theo quan niệm Đạo giáo, gây bệnh tật, làm giảm tuổi thọ).

 Một phép: Gõ răng mười bốn lượt, nuốt khí mười bốn lần, cứ thế đủ ba trăm lượt thì thôi. Làm được hai mươi ngày thì tà khí (khí độc gây bệnh) đi hết; sáu mươi ngày thì bệnh nhỏ khỏi; trăm ngày thì bệnh lớn trừ. Trừ được trùng, phục thi (thứ "thi" ẩn nấp trong người gây bệnh) đều đi hết, mặt và thân thể sáng bóng tươi nhuận.

 Toàn tập các phép dưỡng sinh đạo dẫn

 Mục Đau sườn

 Một phép: Nằm nghiêng một bên sườn, duỗi tay, thẳng chân, mũi hít khí, miệng thở ra, trừ đau sườn, đau ngoài da, bảy hơi thì thôi.

 Một phép: Ngồi ngay ngắn, vươn lưng, mắt ngoái nhìn sang phải, miệng hít khí rồi nuốt vào, ba mươi lần. Trừ đau sườn trái, làm sáng mắt.

 Một phép: Hai tay đan trên gáy nắm lấy nhau, tự gắng đến hết mức, chữa đau dưới sườn. Ngồi xuống đất, đan hai tay, nắm chưa trọn vòng (?), nắm thì nên kéo; tập lâu thì thân chắc như kim cương, hơi thở điều hòa và dài, như gió mây, như sấm.

 Toàn tập các phép dưỡng sinh đạo dẫn

 Mục Đau eo lưng

 Một phép: Một tay hướng lên hết sức, bàn tay xoay về bốn phía, một tay hướng xuống gắng sức; chắp bàn tay, gắng sức các ngón, nghiêng người lệch thân, xoay người như đang nhìn, bàn tay hướng lên, khí trong lòng đi xuống tản ra thư thái; biết khí đã đi xuống rồi theo lên, mới làm hết sức; trái phải trên dưới hai mươi tám lần cũng như vậy. Trừ đau bứt rứt ở vai, sườn, eo, sống lưng.

 Một phép: Quỳ thẳng, duỗi dài hai tay chống xuống chiếu về phía trước, đợi khi eo và sống lưng cần xoay, khắp thân xương khớp giãn ra, khí tản đi, thì kéo dài eo hết sức, rồi mới lui về quỳ; ngay đó gấp như thể khí lạnh từ thịt sống lưng thoát ra, khiến cánh tay và vai đau, đau tới mức như bứt rứt thì quay về ngồi; qua lại mười bốn lần. Trừ ngũ tạng (năm tạng: tim, gan, tỳ, phổi, thận) không hòa, lưng đau bứt rứt.

 Toàn tập các phép dưỡng sinh đạo dẫn

 Mục Cước khí (bệnh chân phù, tê yếu, đau nhức, đi lại khó khăn)

 Một phép: Ngồi, duỗi dài hai chân, tự buông lỏng thân, hít khí đưa xuống, khiến trong lòng mềm hòa, thư thái tản ra; rồi co một chân đặt dưới gối, gắng sức; duỗi dài chân kia, ngửa ngón chân lên trên, liền nhanh chóng nằm ngửa, đầu không chạm chiếu, hai tay gấp gắng sức hướng ra trước, đầu gắng ngẩng kéo lên, cùng một lúc các bộ phận đều lấy thế; qua lại mười bốn lần, luân phiên đổi bên cũng vậy. Trừ đau eo, eo và vai lạnh, huyết lạnh, phong tý, ngày càng giảm dần.

 Một phép: Nằm sấp, nhìn sang gót chân phía trong, vươn lưng, mũi hít khí, tự gắng đến hết mức, bảy hơi. Trừ trong chân căng đau, chuột rút, chân mỏi đau, chân tê yếu.

 Một phép: Ngồi duỗi hai chân, tản khí hướng về Dũng tuyền, chừng ba lượt; khí thấu suốt rồi mới thu lại; co cuộn chân phải, đem hai tay nhanh chóng nắm chỗ Dũng tuyền của bàn chân, kéo chân về, chân đạp vào tay, cùng một lúc lấy thế, tay chân dùng sức, dẫn khí ngược xuống hai mươi mốt lần, không sai số hơi thở. Trừ khí lạnh trong thận, gối lạnh, chân đau.

 Một phép: Co một chân, ngón chân ngửa lên, liền nhanh chóng nắm chân kia đặt lên đầu gối, ý tản về hai gót chân, thở khí hướng xuống; một tay đỡ đầu gối, ấn mạnh xuống, một tay chống ra sau lên chiếu, cùng lúc hết sức; trái phải cũng vậy, mười bốn lần. Trừ gối tê đau, co rút.

 Một phép: Một chân đạp đất, một chân đưa ra sau, đem chỗ huyệt Giải khê (huyệt ở nếp gấp phía trước cổ chân) đặt lên [chữ khuyết] (?), gấp gắng sức hai tay lệch về một bên, nghiêng người ra sau như xoay, hết sức mười bốn lần, trái phải cũng vậy. Trừ chân đau, tê co rút, đau eo.

 Toàn tập các phép dưỡng sinh đạo dẫn

 Mục Tích tụ (khối u cục, hòn báng tích lại trong bụng)

 Một phép: Lấy chân trái giẫm lên chân phải, trừ tích tụ ở vùng dưới tim (vùng trên rốn, chỗ thượng vị).

 Một phép: Ngồi ngay ngắn, vươn lưng, đảo mắt, ngửa đầu, từ từ hít khí bằng miệng rồi nuốt vào, ba mươi lượt thì thôi. Làm sáng mắt, trừ tích tụ dưới tim.

 Một phép: Nằm nghiêng sườn trái, duỗi tay, thẳng chân, miệng hít khí, mũi thở ra, hết vòng lại bắt đầu. Trừ tích tụ, vùng dưới tim khó chịu.

 Một phép: Tay trái ấn sườn phải, giơ tay phải lên hết sức. Trừ tích tụ và huyết cũ (huyết ứ đọng lâu ngày).

 Một phép: Ngậm miệng, thở khẽ, ngồi quay về phía vượng khí (phương hướng mà khí đang thịnh theo mùa), mở mũi lấy khí, ép đưa xuống dưới rốn, hé miệng thở ra khẽ, mười hai lượt, để trừ khối kết tụ. Cúi đầu nín thở mười hai lượt để tiêu đồ ăn uống, khiến thân nhẹ nhàng khỏe mạnh; tập vào những tháng mùa đông thì không thấy lạnh.

 Một phép: Ngồi ngay ngắn, vươn lưng, duỗi thẳng hai cánh tay lên trên, ngửa hai bàn tay, mũi hít khí rồi nín lại, tự gắng đến hết mức, bảy hơi, gọi là "Đài vua Thục". Trừ tích tụ dưới sườn.

 Một phép: Lúc gần sáng, bỏ gối, nằm ngửa ngay ngắn, duỗi tay và ống chân, nhắm mắt, ngậm miệng nín thở đến cực điểm, phình bụng, (duỗi) hai chân, rồi thở lại; chốc lát hóp bụng, ngửa hai chân, nắm chặt tay (?), muốn thì tự thở khẽ, hơi thở yên rồi lại làm. Mùa xuân ba lần, mùa hạ năm lần, mùa thu bảy lần, mùa đông chín lần; gột rửa ngũ tạng, thấm nhuận lục phủ (sáu phủ: mật, dạ dày, ruột non, ruột già, bàng quang, tam tiêu), bệnh gì cũng khỏi. Nếu còn tích tụ thì phình hóp bụng đến khi nóng lên mới thôi, trưng hà (các khối u báng trong bụng) tan vỡ thì khỏi.

 Toàn tập các phép dưỡng sinh đạo dẫn

 Mục Tỳ vị (lá lách và dạ dày; theo Đông y là hai cơ quan chủ việc tiêu hóa)

 Một phép: Tỳ vị không hòa, không ăn uống được. Nghiêng người, hai tay cùng lệch về một bên, gấp gắng thân, vươn đầu, cùng với tay ra sức cào kéo nhau, dần dần cùng lúc hết sức, khí và lực đều hòa; qua lại trái phải cũng vậy, mỗi bên hai mươi mốt lần. Hai góc trước sau của cổ (?), chậm rãi duỗi tay như thế, như cào ra phía ngoài, buông lỏng thân tâm, lắc mười bốn lần, luân phiên cũng vậy. Trừ thái thương (tức dạ dày) không hòa, tay và eo hư yếu bứt rứt.

 Toàn tập các phép dưỡng sinh đạo dẫn

 Mục Bổ ích (bồi bổ thân thể)

 (Nửa phần trước có nội dung giống thiên "Thận tu nội pháp" trong sách "Thái Thanh đạo dẫn dưỡng sinh kinh", có thể tham khảo.)

 Phép Ngũ cầm hí (bài tập bắt chước năm loài thú: hổ, gấu, hươu, vượn, chim)

 Sách "Đạo tạng kinh" (bộ sách lớn gom các kinh điển Đạo giáo) chép: Lão Quân (tức Lão Tử, được Đạo giáo tôn làm thần) nói: Các bậc tiên thời xưa làm việc đạo dẫn, biết vươn mình như chim, kéo duỗi eo và thân, cử động các khớp, để mong lâu già, gọi là trò chơi của năm loài thú. Kéo duỗi chân tay như móng guốc của thú để thay (?), đạo dẫn khi trong người thấy khó chịu. Đứng dậy làm trò của một loài thú, cho ra mồ hôi rồi thôi, nhờ đó thân thể nhẹ nhàng, nhanh nhẹn. Thực hành rộng rãi, sống hơn chín trăm tuổi, tai mắt tinh tường, răng còn đủ và chắc. Làm đạo dẫn rất dễ mà người chịu thực hành rất hiếm, đáng buồn thay!

 Hổ hí (bắt chước hổ): Bốn chi chống đất, nhảy tiến lên ba bước, nhảy lùi ba bước, vươn dài lưng, chợt tiến chợt lùi. Ngửa lên trời rồi lại phục xuống, chống đất mà đi, tiến lùi mỗi thứ bảy lần.

 Hùng hí (bắt chước gấu): Nằm ngửa thẳng, hai tay ôm gối, ngẩng đầu lên, lăn sang trái chạm đất bảy lần, sang phải cũng bảy lần. Ngồi xổm, tay trái tay phải chống đất mỗi bên bảy lần.

 Lộc hí (bắt chước hươu): Bốn chi chống đất, vươn cổ ngoái nhìn ra sau, trái ba lần phải ba lần; bên trái duỗi chân phải, bên phải duỗi chân trái, co duỗi trái phải cũng ba lần.

 Viên hí (bắt chước vượn): Vin vào vật mà treo mình, co duỗi thân thể, lên xuống bảy lần. Lấy chân móc vào vật mà treo ngược, trái bảy lần phải bảy lần. Ngồi, tay trái tay phải móc chân năm lần, ấn đầu mỗi bên bảy lần.

 Điểu hí (bắt chước chim): Đứng dậy, co nhấc một chân, dang hai tay, nhướng mày dùng sức, mỗi bên mười bốn lần. Ngồi, duỗi chân, tay kéo ngón chân mỗi bên bảy lần, co duỗi hai tay mỗi bên bảy lần.

 Phép Ngũ cầm hí này tùy sức mà làm, lấy lúc ra mồ hôi làm giới hạn. Làm nhẹ thân, tiêu cốc khí (khí sinh từ thức ăn ngũ cốc), tăng khí lực, trừ trăm bệnh. Hoa Đà (danh y cuối đời Hán, người đặt ra phép này) tập phép này, sống quá vạn tuổi.

 Ông dạy truyền lại cho học trò là Ngô Phổ, người đất Quảng Lăng, Ngô Phổ cũng được sống lâu.

 Bí quyết phục khí thổ nạp (phục khí: nuốt khí, luyện khí; thổ nạp: thở ra khí cũ, hít vào khí mới)

 Chữ Tứ (?) (chữ bị khuyết trong bản gốc): Tứ chủ về phổi; phổi liên thông với năm tạng, bị nhiễm phong thì nghẹt mũi. Có bệnh thì thở ra theo âm "tứ", dùng phép thổ nạp mà chữa.

 Chữ Ha: Ha chủ về tim; tim liên thông với lưỡi. Trong năm tạng mà tim nóng thì lưỡi khô. Có bệnh thì thở ra theo âm "ha", dùng phép thổ nạp mà chữa.

 Chữ Hô: Hô chủ về tỳ; tỳ liên thông với môi. Sách luận nói: tỳ bị thấp (ẩm ướt ứ đọng) thì môi khô nẻ. Có bệnh thì thở ra theo âm "hô", dùng phép thổ nạp mà chữa.

 Chữ Hư: Hư chủ về gan; gan liên thông với mắt. Sách luận nói: khí gan quá thịnh thì mắt đỏ. Có bệnh thì thở ra theo âm "hư", dùng phép thổ nạp mà chữa.

 Chữ Xuy: Xuy chủ về thận; thận liên thông với tai. Sách luận nói: thận hư yếu thì tai điếc. Có bệnh thì thở ra theo âm "xuy", dùng phép thổ nạp mà chữa.

 Chữ Hi: Hi chủ về tam tiêu (ba vùng trên, giữa, dưới trong thân, chủ việc vận hành khí và nước). Có bệnh thì thở ra theo âm "hi", dùng phép thổ nạp mà chữa.

 Toàn tập các phép dưỡng sinh đạo dẫn

 Mục Tiêu khát (bệnh khát nhiều, uống nhiều, tiểu nhiều, người gầy sút — gần với bệnh tiểu đường)

 Một phép: Khi ngủ chớ há miệng, lâu ngày thành tiêu khát và mất máu. Xích Tùng Tử (một vị tiên thời thượng cổ) nói: nằm nhắm mắt, nín thở mười hai lượt, chữa ăn uống không tiêu.

 Một phép: Cởi áo nằm ngửa, vươn lưng, phình (?) bụng dưới, năm hơi thì thôi. Dẫn khí thận, trừ tiêu khát, làm lợi âm dương. Cởi áo là để không vướng víu; nằm ngửa là để không nghĩ ra bên ngoài, khí dễ đi; vươn lưng là để thận không bị ép bó; phình (?) là gắng sức mạnh cho khí đầy; bụng dưới tức là phình bụng kéo khí; năm hơi tức là cứ làm như vậy; dẫn khí thận là dẫn nước (bọt) lên mà nuốt, chỉ để làm nhuận phần trên, trừ bệnh tiêu khát khô héo; làm lợi âm dương là tăng thêm khí lực.

 Trong phép này, số lần nhiều ít (?) cần theo thời tiết mà làm; tránh lúc vừa ăn xong và lúc quá đói. Hai lúc ấy không được đạo dẫn, sẽ hại người. Cũng tránh ngày xấu; lúc thời tiết không thuận hòa cũng tránh. Tập đạo dẫn xong, trước hết đi bộ một trăm hai mươi bước, nhiều thì một nghìn bước, rồi mới ăn. Phép ăn: không quá lạnh, quá nóng, năm vị điều hòa; đồ cũ ôi thiu, thức ăn để qua đêm, thứ bị sâu bọ, bò cạp bò vào, đồ ăn thừa đều không được ăn. Mỗi lần cho ít vào miệng, nhai nhiều lần, nuốt từng chút. Ăn xong cũng chớ ngủ. Như thế gọi là thức ăn và khí hòa hợp, đó mới thật là thuốc tốt.

 Toàn tập các phép dưỡng sinh đạo dẫn

 Mục Trướng mãn (bụng trướng đầy)

 Một phép: Ngồi xổm, giữ lòng yên, cuộn hai tay gạt từ ngực xuống, tay trái tay phải lắc cánh tay, luân phiên nghiêng người, hết thế vai, cuộn đầu dồn vào bụng, hai tay đẩy theo Xung mạch (một mạch lớn chạy dọc giữa bụng) (?) xuống dưới rốn, qua lại hai mươi mốt lần, dần trừ bụng trướng, co thắt bứt rứt, ăn không tiêu.

 Một phép: Trong bụng nếu trướng, có chỗ bế tắc, thì thở ra bằng miệng theo âm "hô", ba mươi lượt thì thôi.

 Một phép: Nếu trong bụng đầy, ăn uống như đã no, thì ngồi ngay ngắn, vươn lưng, miệng hít khí vài chục lần, đầy rồi thì thở ra, lấy lúc thấy dễ chịu làm mức; chưa dễ chịu thì làm lại. Có hàn khí (khí lạnh), trong bụng không yên cũng tập phép này.

 Một phép: Ngồi ngay ngắn, vươn lưng, miệng hít khí vài chục lần, trừ bụng đầy, ăn uống quá no, hàn nhiệt, bệnh đau bụng.

 Một phép: Hai tay hướng về một bên thân, cùng lệch về một phía, hết sức, phát từ đỉnh đầu đến chân, khí tản xuống, như vật nhũn rã tan ra. Ngón và bàn tay duỗi thẳng, trái phải đều như thế. Qua lại hai mươi mốt lần, rồi mới ngay người, xoay chuyển vai và eo trước sau bảy lần. Trừ bụng trướng, bệnh bàng quang, eo và sống lưng, tay lạnh, huyết mạch co cứng, tim hồi hộp.

 Một phép: Nếu trong bụng đầy đồ ăn uống, khổ vì no, thì ngồi ngay ngắn, vươn lưng, miệng hít khí mười lần, lấy lúc thấy dễ chịu làm mức; chưa thì làm lại.

 Một phép: Tỳ chủ về Thổ (thuộc hành Thổ trong ngũ hành), ấm như thịt người. Như lúc mới ra mồ hôi, trừ phong lạnh và tà khí. Nếu trong bụng có khí trướng, trước hết phải làm ấm chân, xoa trên dưới cùng huyệt Khí hải (huyệt dưới rốn chừng một tấc rưỡi), không hạn số lượt, càng nhiều càng tốt. Rồi mới xoay trái quay phải mà đứng, bảy lượt thì khí hòa; như dùng mười lăm phép trong eo và thân, xoay chuyển ba trăm sáu mươi khớp xương, làm động mạch, xoa gân, khí huyết lan tỏa thấm nhuần, hai mươi bốn khí hòa, làm nhuận tạng phủ, khí được quân bình.

 Dùng đầu lắc động, rung, khí ở tay hướng lên, khí ở tim hướng xuống, biết rõ đường đi lại, chớ để lẫn vào nhau. Để bằng tay, nghiêng eo, xoay người, xoa chỗ khí co thắt, xoay động, hết lòng cho khí tản ra, đưa xuống tới Dũng tuyền hai lần (?), không sai lệch đường đi của khí. Dùng thì có ích.

 Người không hiểu cách dùng thì khí như bị rối loạn (?).

 Toàn tập các phép dưỡng sinh đạo dẫn

 Mục Mắt

 Một phép: Ngồi xổm, duỗi chân phải, hai tay ôm gối trái, vươn lưng, mũi hít khí, tự gắng đến hết mức, bảy hơi; trừ chứng khó co duỗi, khó lạy xuống đứng lên, trừ ống chân đau, tý, phong, mắt mờ, tai điếc.

 Một phép: Ngồi xổm, duỗi chân trái, hai tay ôm gối phải, vươn lưng, mũi hít khí, tự gắng đến hết mức, bảy hơi, duỗi chân ra ngoài; trừ chứng khó co duỗi, khó lạy xuống đứng lên, trừ ống chân đau. Một bản khác chép: trừ phong, mắt mờ, tai điếc.

 Một phép: Mũi hít khí, tay trái bóp mũi, trừ mắt mờ, chảy nước mắt. Mũi hít khí, ngậm miệng, tự gắng đến hết mức, bảy hơi, trừ khí huyết tích tụ dưới hai sườn.

 Một phép: Ngồi ngay ngắn, vươn lưng, từ từ hít khí bằng mũi, tay phải bóp mũi, trừ mắt mờ, khổ vì chảy nước mắt. Nhắm mắt thở ra, thịt thừa trong mũi, tai điếc cũng chữa được như vậy; trừ thương hàn (bệnh cảm do lạnh gây sốt), đau đầu, choáng váng mơ hồ, đều lấy lúc ra mồ hôi làm mức.

 Một phép: Ngồi xổm, hai tay nâng đầu năm ngón chân, tự gắng đến hết mức, thì khí của năm tạng đi khắp. Chủ trị tai không nghe, mắt không sáng; làm lâu khiến tóc bạc đen trở lại.

 Một phép: Duỗi ngón hai chân, năm hơi thì thôi, kéo duỗi lưng, trừ tý ở lưng, thiên khô, khiến tai thính; tập lâu thì mắt, tai và các giác quan đều không bị vướng mắc trở ngại.

 Một phép: Duỗi ống chân trái, co gối phải, ép vào, năm hơi thì thôi, dẫn khí phổi, trừ bệnh phong hư (cơ thể hư yếu bị phong xâm nhập), khiến mắt sáng. Theo kinh mà làm, dẫn khí trong phổi, trừ bệnh phong hư, khiến mắt sáng, ban đêm nhìn màu sắc không khác ban ngày.

 Một phép: Lúc gà gáy, xoa hai tay cho nóng rồi áp lên mắt, ba lượt; lấy ngón tay ấn mắt, hai bên thấy có ánh sáng lóe lên, khiến mắt sáng, không đau.

 Một phép: Ngồi quay về hướng đông, nín thở hai lượt, lấy hai ngón tay giữa, nhổ nước bọt vào mười bốn lần, xoa vào nhau rồi lau mắt, khiến mắt sáng. Lấy nước suối ngọt súc miệng rồi rửa mắt, trừ màng mộng và ghèn bẩn, khiến mắt trong sáng. Trên thì dùng khí bên trong mà rửa thân, giữa thì làm cho tròng mắt bên trong sạch, rồi dùng nước rửa bên ngoài để trừ bụi che mờ (?).

 Một phép: Nằm kéo duỗi ba lần, lấy móng tay cào dọc mạch bên cổ năm lượt, khiến mắt sáng. Nằm ngay, ngả đầu xuống ra sau, ngẩng kéo ba lượt, lấy móng tay hai bàn tay cào dọc mạch lớn bên cổ năm lượt, trừ bệnh mắt mờ; tập lâu thì ban đêm mắt thấy được màu sắc. Tập lâu không ngừng thì nhìn thấu mười phương, không có giới hạn.

 Một phép: Lúc gà gáy sắp dậy, trước hết co tay trái, liếm muối, lấy các ngón tay xoa vào nhau, khấn rằng: "Con gái của Tây Vương Mẫu (vị nữ thần trong truyền thuyết Đạo giáo) tên là Ích Dũ, ban cho tôi đôi mắt, tôi nhận lấy từ miệng", thì tinh khí xoa vào thân luôn (?); lúc gà gáy bôi nước bọt mười bốn lần, trừ mắt mờ mịt, ánh tinh khí của mắt nhìn thấu muôn dặm, thấy khắp bốn phương. Nuốt nước bọt mười bốn lần, lấy ngón tay nóng xoa mắt mười bốn lần, khiến mắt không mờ.

 Toàn tập các phép dưỡng sinh đạo dẫn

 Mục Họng và lưỡi

 Một phép: Một tay duỗi dài, bàn tay ngửa lên, một tay nắm chân liên tục kéo, hướng ra ngoài, cùng lúc hết sức mười bốn lần, trái phải cũng vậy. Tay không động, nghiêng sang hai bên gấp kéo mười bốn lần; trừ xương cổ co cứng, đầu phong (đau đầu do phong), choáng váng, hầu tý (họng sưng đau, tắc nghẽn), khí lạnh dồn trong vai, thiên phong (phong ở nửa người).

 Một phép: Hai tay đỡ hai má, tay không động, khép khuỷu tay cho chặt, trong eo cũng vậy. Dừng yên rồi buông hai sườn, đầu hướng ra ngoài, khí ở khuỷu, vai, eo tản ra, hết sức, thấy rất bứt rứt mới thôi, qua lại bảy lần, làm thông chứng hầu tý.

 Toàn tập các phép dưỡng sinh đạo dẫn

 Mục Miệng và răng

 Một phép: Thường vào ngày bản mệnh (ngày có can chi trùng với năm sinh của mình), lúc bắt đầu chải tóc, gõ răng chín lượt, thầm khấn rằng: "Đại Đế tỏa linh khí, Ngũ Lão (năm vị thần của năm phương) trở về chân tính, Nê hoàn rực sắc huyền diệu, giữ tinh còn mãi.

 Bên trái xoay mà giữ lấy mặt trăng, bên phải dẫn lấy gốc mặt trời. Lục hợp (sáu cõi: trên, dưới và bốn phương) trong sạch, trăm bệnh đều khỏi." Rồi nuốt nước bọt ba lần. Thường làm nhiều lần thì răng không đau, tóc chắc không bạc, đầu não không đau.

 Một phép: Ngồi quay về hướng đông, nín thở bốn lượt, gõ răng trên dưới ba mươi sáu lần, chữa đau răng.

 Một phép: Phàm người thấy sống lưng cứng đơ, không kể lúc nào, rụt cổ vào trong vai, ngửa mặt, gồng vai, cùng hướng lên trên, đầu xoay về hai phía trái phải mà ấn, trái phải mười bốn lần thì dừng một lúc; đợi huyết chạy, khí động đã yên rồi mới làm tiếp. Lúc đầu chậm, sau nhanh, không được trước nhanh sau chậm. Nếu không có bệnh, thường nên tập vào ba thời: sáng sớm khi dậy, giờ Ngọ, lúc mặt trời lặn; mỗi thời làm riêng mười bốn lần. Trừ bệnh hàn nhiệt, đau sống lưng, eo, cổ, gáy, phong tý, miệng lở loét, đau răng do phong, chóng mặt, rốt cuộc đều trừ hết.

 Toàn tập các phép dưỡng sinh đạo dẫn

 Mục Mũi

 Một phép: Ngồi quay về hướng đông, nín thở ba lượt, tay bóp hai lỗ mũi. Chữa bệnh trong mũi. Bắt chéo chân ngồi kiểu "cơ tọa" (ngồi bệt duỗi hai chân ra như cái nia), chữa bệnh trong mũi, thông nhọt lở ở chân (?), trừ nước mũi, đờm dãi, khiến đường mũi thông, ngửi được mùi thơm thối. Tập lâu không ngừng thì ngửi thấu mười phương.

 Một phép: Ngồi xổm, chụm hai gối, giạng hai chân, nín thở năm lượt, chữa lở mũi.

 Một phép: Ngồi ngay ngắn, vươn lưng, từ từ hít khí bằng mũi, tay phải bóp mũi, trừ mắt mờ, khổ vì chảy nước mắt. Từ từ nhắm mắt thở ra, thịt thừa trong mũi, tai điếc cũng trừ được. Thương hàn, đau đầu, choáng váng mơ hồ, đều lấy lúc ra mồ hôi làm mức.

 Một phép: Ngồi quay về hướng đông, nín thở ba lượt, tay bóp hai lỗ mũi, chữa thịt thừa trong mũi.

 Toàn tập các phép dưỡng sinh đạo dẫn

 Mục Tai

 Một phép: Ngồi xuống đất, bắt chéo hai chân, luồn hai tay vào từ chỗ chân co, cúi đầu, đan tay trên gáy; chữa chứng lạnh tắc lâu ngày không tự ấm lên được, tai không nghe tiếng.

 Một phép: Gác chân lên gáy, nín thở mười hai lượt, ắt khỏi chứng lạnh tắc nặng (?), không thấy ấm nóng, bệnh lạnh tê lâu ngày, tai điếc, mắt hoa. Tập lâu thì thành phép, pháp thân năm sáu không thể biến đổi (?).

 Toàn tập các phép dưỡng sinh đạo dẫn

 Mục Di tiết (tinh dịch tự xuất ra ngoài ý muốn)

 Một phép: Chữa di tinh (xuất tinh không tự chủ), bạch trọc (nước tiểu hoặc dịch đục trắng), các chứng lạnh khiến không sinh con được. Khoảng giờ Tuất và giờ Hợi (khoảng 7 giờ tối đến 11 giờ đêm), lúc âm thịnh dương suy, một tay bọc lấy ngoại thận (bìu và tinh hoàn), một tay xoa dưới rốn tám mươi mốt lần, rồi đổi tay, mỗi tay chín lần; bọc và xoa chín ngày thì thấy hiệu nghiệm, tám mươi mốt ngày thì thành công.

 Một phép: Chữa di tinh: kê giường chiếu ngắn hẹp; nằm co như cánh cung, cong hai gối và hóp rốn, nằm nghiêng bên trái hoặc bên phải, một tay đỡ bìu, một tay đặt lên đan điền (vùng dưới rốn, nơi chứa tinh khí theo Đạo gia); cốt phải yên lòng, nằm với ý trong sạch, kiêng chuyện phòng the và ham muốn; nếu giữ chắc không để tiết ra thì giữ được thân yên ổn.

 Toàn tập các phép dưỡng sinh đạo dẫn

 Mục Lâm (chứng tiểu buốt, tiểu rắt, tiểu khó)

 Một phép: Nằm ngửa, hai chân xoè đầu gối ra, nghiêng gót chân đặt ở dưới mông, hít khí, rung bụng, thở ra bằng mũi; trừ chứng lâm, đi tiểu nhiều lần.

 Một phép: Ngồi xổm cao chừng một thước, hai tay từ ngoài luồn vào phía trong gối đang co, tới mu bàn chân, nhanh chóng nắm năm ngón chân, gắng hết sức một lượt, khiến co vào trong tám lần (?). Làm lợi eo và hông, chữa chứng lâm.

 Một phép: Nằm ngửa, hai chân, đầu gối, nghiêng gót chân đặt ở dưới mông, hít khí, rung bụng, thở ra bằng mũi; trừ chứng lâm, đau trong dương vật.

 Một phép: Lấy hai gót chân xoè gối ra (?), trừ chứng lung (bí tiểu).

 Một phép: Nằm ngửa, hai chân xoè đầu gối ra, lấy gót chân đặt dưới mông, hít khí bằng miệng, bụng phình lên tự gắng đến hết mức, thở ra bằng mũi bảy hơi; trừ khí lung (bí tiểu do khí uất), đi tiểu nhiều lần, đau trong dương vật, vùng dưới bộ phận sinh dục ẩm ướt, bụng dưới đau, gối không cử động theo ý muốn.

 Toàn tập các phép dưỡng sinh đạo dẫn

 Mục Đại tiểu tiện không thông

 Một phép: Ngồi ngay ngắn, hai tay bắt chéo sau lưng, gọi là "đới tiện", chữa khỏi không đi đại tiện, tiểu tiện được, làm lợi bụng, chữa khỏi hư nhược, gầy yếu. Lật ngược hai tay đặt lên lưng, đẩy lên cho tới chỗ ngang tim, ngồi kiểu cơ tọa, ngả ngược ra sau chín lượt, chữa khỏi không đi đại tiện, tiểu tiện được, làm lợi bụng, chữa khỏi hư nhược, gầy yếu.

 Một phép: Phép rùa hành khí (thở theo cách loài rùa): nằm trong chăn áo, trùm kín miệng, mũi, đầu, mặt, nằm ngửa, nín thở chín lượt, mũi thở ra khẽ; chữa đại tiện bế tắc không thông.

 Một phép: Nằm ngửa, duỗi thẳng hai tay, véo nắm sườn trái phải; trừ đại tiện khó, đau bụng, bụng lạnh. Miệng hít khí, mũi thở ra, nuốt khí ấm vài chục lần thì bệnh khỏi.

 Toàn tập các phép dưỡng sinh đạo dẫn

 Mục Sán khí (thoát vị, sa ruột xuống bìu, đau bụng dưới)

 Một phép: Kéo ngón hai chân, năm hơi thì thôi, dẫn khí trong bụng, trừ sán hà (khối u cục gây đau trong bụng), làm thông lợi các lỗ khiếu.

 Một phép: Ngồi duỗi hai chân, hai tay nắm ngón chân cái, cho chân lên đầu xuống, kéo hết mức, năm hơi thì thôi, dẫn khí trong bụng đi khắp thân thể, trừ sán hà, thông lợi các lỗ khiếu. Qua lại dễ làm, tập lâu thì tinh thần sảng khoái, sáng suốt, sống lâu (?).

 Toàn tập các phép dưỡng sinh đạo dẫn

 Mục Các chứng trĩ

 Một phép: Chỉ cần kê gối cao nằm ngửa, lòng bình thản, khí yên định, gót chân tự thu lại.

 Một phép: Một chân đạp đất, một chân co gối, hai tay ôm chỗ dưới huyệt Độc tỵ (huyệt ở chỗ lõm phía ngoài, dưới xương bánh chè), gấp kéo về phía thân hết sức, trái phải đổi nhau hai mươi tám lần. Trừ trĩ, ngũ lao (năm thứ suy tổn do làm lụng, lo nghĩ quá sức), khí ở huyệt Tam lý (huyệt dưới đầu gối) không đi xuống (?).

 Một phép: Ngồi xổm, chụm hai gối, giạng hai chân, nín thở hai lượt, chữa ngũ trĩ (năm loại bệnh trĩ).

 Một phép: Hai tay ôm chân, đầu không động, chân đưa về phía miệng để nhận khí, khí ở các khớp tản ra, qua lại hai mươi mốt lần thì được. Nắm (chân) nghiêng người sang trái phải, mỗi bên hết sức, kéo eo mà không động. Trừ lạnh trong tủy ở tứ chi và eo trên dưới, huyết lạnh, gân co rút, trĩ gây bứt rứt.

 Một phép: Hai lòng bàn chân áp vào nhau, gấp dồn về phía đầu bộ phận sinh dục, hai tay nâng hai đầu gối về hai phía, nâng hết sức mười bốn lần, gắng thân nghiêng về hai bên, lấy thế mười bốn lần, gồng eo ra trước ra sau. Trừ tâm lao (tim suy tổn do lo nghĩ quá độ) và bệnh trĩ.

 Toàn tập các phép dưỡng sinh đạo dẫn

 Mục Người già

 Sách "Tu chân thư" (sách về tu luyện giữ gìn chân tính) nói: Mùa xuân thở "hư" làm sáng mắt, giúp gan thuộc Mộc; mùa hạ thở "ha" thì hỏa ở tim tự lui. Mùa thu thở "tứ" ắt phổi thuộc Kim được nhuận; thận thở "xuy" cốt cho Khảm (quẻ Khảm, tượng nước, chỉ thận) được yên. Tam tiêu thở "hi" trừ chứng phiền nhiệt (nóng nảy bứt rứt); bốn mùa thường thở "hô" thì tỳ tiêu hóa thức ăn. Nhớ kỹ phát âm đừng để ra tiếng đến mức miệng tai nghe thấy; công hiệu của nó còn hơn cả thần đan quý.

 Bài quyết nói: Gan khi thở "hư" thì mở to mắt; phổi thở "tứ" thì hai tay nâng lên. Tim thở "ha" thì đan tay cao sau gáy; thận thở "xuy" thì ôm gối cho ngang. Tỳ thở "hô" phải chúm môi; tam tiêu có khách nhiệt (nhiệt tà từ ngoài xâm vào) thì nằm thở "hi hi". Bốn mùa đều thường thở "hư"; vào tám tiết (lập xuân, xuân phân, lập hạ, hạ chí, lập thu, thu phân, lập đông, đông chí) không được thở "xuy". Vì gan mang tướng hỏa (lửa phụ trợ trong cơ thể), chỉ có tả (rút bớt) không có bổ; thận là chân thủy (nước gốc của cơ thể), chỉ có bổ không có tả.

 Gan – thở "hư": chủ trị họng khô, mặt như phủ bụi, mắt có ghèn đỏ, chảy nhiều nước mắt, đau nhức, đau dưới sườn, nước tiểu vàng đỏ hoặc tiểu rít.

 Tim – thở "ha": chủ trị bứt rứt nóng nảy, lở họng, sưng nóng, ra nhiều mồ hôi, lòng bàn tay nóng, họng khô khát.

 Tỳ – thở "hô": chủ trị đờm dãi nóng, mắt vàng, hầu tý, nghẹt mũi chảy nước mũi và chảy máu cam, miệng khô, lưỡi đau, thân nặng nề, bụng trướng.

 Phổi – thở "tứ": chủ trị suyễn, ho, bứt rứt khát nước, ngực và hoành cách mô bứt rứt căng tức có đờm, lòng bàn tay nóng, phong nhiệt ra mồ hôi.

 Thận – thở "xuy": chủ trị có bệnh [chữ khuyết] (?), gầy yếu, mặt đen, miệng khô, ù tai, họng sưng, đùi trong đau, dưới bàn chân nóng đau.

 Tam tiêu – thở "hi": chủ trị đau má, hầu tý, tai ù đặc mơ hồ.

 Những điều trên chủ trị tà khí của sáu kinh (sáu đường kinh mạch ứng với năm tạng và tam tiêu) và bệnh gốc; nhưng nếu tạng nào bị thiếu hụt thì phải dựa vào khí và vị của thuốc, thức ăn để bổ. Kinh nói: thân thể nhờ vị mà nuôi, nên vị quy về thân thể; khí nuôi thân thể, nên thân thể quy về khí; khí chuyển hóa thì tinh sinh ra, vị điều hòa thì thân thể lớn lên; cho nên dùng năm vị là thích hợp. Nếu năm chí (năm loại tình cảm: giận, mừng, lo nghĩ, buồn, sợ) quá độ, thuốc không chữa được, thì dùng cách năm thứ chế ngự lẫn nhau là thích hợp.

 Buồn lo thắng giận. Gan thuộc Mộc, về tình cảm là giận; giận quá mức thì lại tự làm hại mình. Cho nên nói giận hại gan, vì thế lấy cái thắng được nó mà chế ngự.

 Sợ thắng mừng. Tim thuộc Hỏa, về tình cảm là mừng; mừng quá mức thì lại tự làm hại mình. Cho nên nói mừng hại tim, vì thế lấy cái thắng được nó mà chế ngự.

 Giận thắng lo nghĩ. Tỳ thuộc Thổ, về tình cảm là lo nghĩ; lo nghĩ quá mức thì lại tự làm hại mình. Cho nên nói lo nghĩ hại tỳ, vì thế lấy cái thắng được nó mà chế ngự.

 Mừng thắng buồn lo. Phổi thuộc Kim, Kim về tình cảm là buồn lo; buồn lo quá mức thì lại tự làm hại mình. Vì thế lấy cái thắng được nó mà chế ngự.

 Lo nghĩ thắng sợ. Thận thuộc Thủy, về tình cảm là sợ; sợ quá mức thì lại tự làm hại mình, vì thế lấy cái thắng được nó mà chế ngự.

 Sách "Thông Huyền tập" nói: Lẽ mầu nhiệm của việc bổ chân khí (khí gốc của sự sống) chỉ cần trong lòng không vướng việc gì, trong ngoài đều quên, buông bỏ hết thảy, nắm giữ cho vững. Dương sinh vào giờ Tý (nửa đêm, khoảng 23 giờ đến 1 giờ), âm sinh vào giờ Ngọ (giữa trưa). Trong phòng yên tĩnh, khoác áo, nắm tay theo phép ác cố, ngồi ngay ngắn, xếp bằng, hạ bụng xuống; chốc lát nhổm thân lên, ưỡn ngực ra trước mà hơi ngả đầu ra sau, mở Giáp tích song quan (hai cửa ải hai bên khoảng giữa sống lưng, nơi khí phải đi qua theo phép luyện đan) ở phía sau, sau khuỷu tay quạt khẽ, ba lần vươn eo; từ huyệt Vĩ lư (huyệt ở chót xương cụt) như có lửa, từ eo bốc lên, dồn lại ở Giáp tích.

 Cẩn thận chớ mở cửa ải; tức thì rất nóng, khí mạnh lên, dần dần mở Giáp tích cho khí đi qua; vẫn ngửa mặt, phía sau gáy ngả chặt để đóng Thượng quan (cửa ải trên, ở sau gáy), cẩn thận chớ để mở ra; liền thấy rất nóng, khí mạnh, dần dần vào đỉnh đầu để bổ Nê hoàn và Tủy hải (bể tủy, tức não), thì thân chịu được nóng lạnh, đó là nền móng để tập phép sống lâu.

 Nếu như trước đó ưỡn ngực, vươn eo, đóng Giáp tích, giữ ý mà đưa lên, mà ở eo lửa không bốc, thì nên ngồi yên mà nội quan (dùng ý nhìn vào bên trong thân), theo phép làm lại, đến khi lửa bốc lên làm mức. Từ giờ Sửu (khoảng 1 giờ đến 3 giờ sáng) tập đến giờ Dần (khoảng 3 giờ đến 5 giờ sáng) rồi có thể thôi. Đó gọi là "Trửu hậu phi kim tinh" (đẩy kim tinh bay lên từ sau khuỷu tay), lại gọi là "trừu duyên" (rút chì — chì là cách gọi tinh khí của thận trong thuật luyện đan), khiến khí thận sinh ra khí gan.

 Lại hơi ngẩng đầu, ngả gáy, buông cho xuống dưới cổ. Khi thấy như có lửa, mới gật đầu về phía trước, cúi đầu, co gáy, rút đầu lưỡi lui về sau mà chống lên [chữ khuyết, có lẽ là vòm miệng trên] (?), tự có nước bọt tiết ra, không súc miệng mà nuốt xuống, trở về Hoàng đình (vùng trung tâm giữa thân, quanh tỳ vị, theo Đạo gia), đó gọi là "kim dịch hoàn đan" (nước vàng trở về thành đan). Bốn mùa không câu nệ giờ giấc, theo thứ tự mà tập phép này, từ Cấn đến Tốn thì thôi (Cấn, Tốn: tên quẻ trong bát quái, dùng chỉ giờ; Cấn ứng giờ Sửu–Dần, Tốn ứng giờ Thìn–Tỵ, tức khoảng từ 1 giờ sáng đến 11 giờ trưa). Buổi tối thì ghìm giữ Dương quan (cửa ải dương, chỉ nơi tinh khí thoát ra ở hạ bộ), phép này làm từ Đoài đến Càn thì thôi (Đoài ứng giờ Dậu, Càn ứng giờ Tuất–Hợi, tức khoảng từ 5 giờ chiều đến 11 giờ đêm).

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video