# Tôn Tử binh pháp (Phép dùng binh của Tôn Tử)
Tôn Tử binh pháp
Thiên Kế (tính toán, so sánh trước khi đánh), thiên thứ nhất
Tôn Tử (tức Tôn Vũ, nhà quân sự thời Xuân Thu, tác giả sách này) nói: Việc binh là việc lớn của nước, là nơi quyết định sống chết của quân dân, là con đường dẫn tới còn hay mất của nước, không thể không xem xét kỹ.
Vì vậy phải lấy năm điều làm gốc để xét, đem các mặt ra so sánh, tính toán để tìm rõ thực tình hai bên. Một là Đạo, hai là Thiên, ba là Địa, bốn là Tướng, năm là Pháp.
Đạo (ở đây là đường lối chính trị khiến lòng dân thuận theo) là làm cho dân cùng một lòng với người cầm quyền, có thể cùng chết với người trên, cùng sống với người trên, mà dân không hề nghi ngại hay phản trắc.
Thiên (ở đây là các điều kiện của trời) là âm dương (sự đổi thay sáng tối, ngày đêm, trời quang hay trời u ám), lạnh nóng, và thời chế (sự thay đổi của các mùa, thời tiết theo thời gian).
Địa (ở đây là các điều kiện địa hình) là cao hay thấp, xa hay gần, hiểm trở hay bằng phẳng, rộng hay hẹp, đất chết (chỗ dễ bị vây hãm, khó thoát) hay đất sống (chỗ có đường tiến lui).
Tướng (người cầm quân) là phải có trí tuệ, giữ chữ tín, có lòng thương người, dũng cảm và nghiêm khắc.
Pháp (phép tắc, chế độ trong quân) là khúc chế (cách tổ chức, biên chế các đơn vị quân đội), quan đạo (chế độ phân định chức vụ, trách nhiệm của các cấp chỉ huy) và chủ dụng (việc quản lý, cung cấp quân nhu, lương thực, vật dụng cho quân).
Phàm năm điều này, làm tướng không ai là chưa từng nghe; nhưng ai hiểu thấu thì thắng, ai không hiểu thấu thì không thắng.
Cho nên phải đem các mặt ra so sánh, tính toán để tìm rõ thực tình hai bên. Tức là xét: Vua bên nào có đường lối được lòng dân hơn? Tướng bên nào tài giỏi hơn? Thời tiết và địa hình bên nào được lợi hơn? Pháp lệnh bên nào được thi hành nghiêm hơn? Quân lực bên nào mạnh hơn? Binh lính bên nào được huấn luyện thành thạo hơn? Thưởng phạt bên nào rõ ràng, công minh hơn? Ta dựa vào những điều đó mà biết được ai thắng ai thua.
Vị tướng nào nghe theo kế sách của ta, dùng người ấy ắt sẽ thắng, thì giữ lại; vị tướng nào không nghe theo kế sách của ta, dùng người ấy ắt sẽ thua, thì cho đi (?).
Kế sách có lợi đã được nghe theo, thì còn phải tạo ra thế (tình thế, sức mạnh có lợi trên chiến trường) để hỗ trợ cho việc đánh bên ngoài. Thế là dựa vào chỗ có lợi mà biến hóa, ứng phó linh hoạt.
Việc binh là con đường của sự lừa dối. Cho nên đánh được thì giả làm như không đánh được; định dùng cách nào thì giả làm như không dùng; muốn đánh gần thì giả làm như sắp đánh xa; muốn đánh xa thì giả làm như sắp đánh gần.
Địch ham lợi thì lấy lợi mà dụ; địch rối loạn thì nhân đó mà đánh chiếm; địch vững chắc thì phải phòng bị cẩn thận; địch mạnh thì tạm tránh; địch dễ nổi giận thì khiêu khích cho rối trí; địch khinh thường ta thì giả làm nhún nhường cho chúng thêm kiêu căng; địch được nghỉ ngơi thì quấy rối cho mệt mỏi; nội bộ địch đoàn kết thì tìm cách chia rẽ. Đánh vào chỗ địch không phòng bị, ra quân vào lúc địch không ngờ tới.
Đó là những cách giành thắng lợi của nhà cầm binh, phải tùy lúc mà biến hóa, không thể định sẵn và truyền dạy từ trước được.
Chưa đánh mà khi miếu toán (việc vua tôi họp ở nhà miếu thờ tổ tiên để bàn tính, so sánh lực lượng hai bên trước khi xuất quân) đã thấy phần thắng, là vì được nhiều điều có lợi; chưa đánh mà khi miếu toán đã thấy không thắng, là vì được ít điều có lợi. Tính toán được nhiều điều có lợi thì thắng, được ít thì không thắng, huống chi là không tính toán gì cả! Ta dựa vào cách đó mà xem xét, thì thắng thua đã thấy rõ.
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video