Thiên 13 — Phẩm 9 – Quán tượng Phật

 Phẩm Quán Tượng, thứ chín (phẩm dạy cách quán, tức chuyên tâm nhìn và hình dung tượng Phật cho rõ trong tâm).

 Bấy giờ trong hội có một vị Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát: người tu hành cầu thành Phật và nguyện cứu giúp mọi chúng sinh; Ma-ha-tát: bậc lớn) tên là Di-lặc (vị Bồ-tát sẽ thành Phật kế tiếp sau Phật Thích-ca). Ngài liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, để trần vai áo bên phải (cách mặc áo tỏ lòng cung kính), cúi đầu lạy sát chân Phật. Ngài cởi chuỗi anh lạc (chuỗi ngọc đeo làm trang sức) trên người dâng lên Như Lai (một danh hiệu của Phật: bậc từ chân lý mà đến). Ngài lấy hoa kết bằng ngọc trai rải lên Phật Thế Tôn (danh hiệu của Phật: bậc được cả thế gian tôn kính) và Văn-thù-sư-lợi (vị Bồ-tát tiêu biểu cho trí tuệ).

 Chuỗi anh lạc vừa rải ra tự nhiên vọt lên, dừng giữa hư không, hóa thành tám vạn ức đài báu. Trong mỗi đài có trăm ức Phật Thích-ca Văn. Các Phật đều phóng ánh sáng và hiện khắp sắc thân (thân có hình tướng, mắt thấy được). Núi rừng sông biển, vẻ đẹp của mọi chúng sinh, sao trời, mặt trời, mặt trăng, các núi Tu-di (ngọn núi khổng lồ ở trung tâm mỗi thế giới theo quan niệm vũ trụ của đạo Phật), các trời, rồng, thần cùng các cung điện của họ cũng hiện ra trong đó. Các thần tiên có năm thần thông (năm năng lực phi thường: thấy xa, nghe xa, biết tâm người khác, biết các đời trước, đi lại và biến hóa tự do), trăm ức phép chú thuật, chín mươi lăm phái đạo tà kiến (các đạo ngoài đạo Phật có cái thấy sai lệch), nghề thuốc, kỹ nghệ, nghề khéo tay, văn chương thơ phú: tất cả những việc ấy đều hiện rõ trong một sợi lông. Những gì mà chúng sinh thế gian có cái thấy sai lệch, ham muốn nhơ bẩn mong được thấy cũng đều tự vọt ra trong ánh sáng. Địa ngục, súc sinh, các A-tu-la (loài thần hung hăng, hay gây chiến với chư thiên), tám nạn (tám hoàn cảnh khó được gặp Phật, nghe pháp), bốn điên đảo (bốn cái thấy lộn ngược: cho cái không bền là bền, cái khổ là vui, cái không có "tôi" thật là có "tôi", cái nhơ là sạch), các việc chẳng lành, quả báo tốt xấu phải chịu, cũng ở trong cảnh tượng này mà tự biết rõ.

 Những hoa ngọc trai rải ra mà dừng trên Phật thì hóa thành trăm ức luồng ánh sáng màu trắng. Những hoa dừng trên Văn-thù thì hóa thành trăm nghìn ức luồng ánh sáng màu sắc kỳ diệu. Các luồng ánh sáng ấy đan xen vào nhau, như vua rồng lớn cuộn mình quay vào nhau. Trong mỗi luồng ánh sáng có năm ức luồng sáng báu, giống như tấm áo tăng-già-lê (áo đại y, tấm áo lớn nhất của tăng sĩ, ghép từ nhiều mảnh vải cắt rời) có các mảnh cắt rõ ràng, được ánh sáng màu vàng khâu giữ cho liền lại. Chỗ đường chỉ đi ra đi vào sinh ra hoa bằng bốn thứ báu. Trong mỗi hoa có một vị Bồ-tát của Hiền kiếp (kiếp hiện tại; kiếp là một khoảng thời gian cực kỳ dài; trong Hiền kiếp có một nghìn vị Phật ra đời) ngồi kiết già (ngồi xếp bằng, hai bàn chân đặt ngửa trên hai đùi).

 Chư Phật mười phương và các hóa Phật (Phật do thần lực biến hiện ra) ngồi trên hoa sen báu, vì các vị đại Bồ-tát của Hiền kiếp mà nói về Bát-chu tam-muội rất sâu (tam-muội: trạng thái tâm lắng yên, chuyên chú trọn vẹn vào một đối tượng; Bát-chu tam-muội là phép định khiến người tu thấy chư Phật hiện ra đứng trước mặt). Các Ngài cũng khen ngợi nhân duyên ban đầu của việc quán Phật, cảnh giới niệm Phật của Duy-vô tam-muội (?), và Kim cương thí định (phép định vững chắc như kim cương, không gì phá nổi).

 Nói pháp ấy xong, các Như Lai đều duỗi tay phải xoa đầu A-nan (vị thị giả của Phật Thích-ca, người nghe nhiều và nhớ giỏi nhất) mà bảo: "Hỡi con của Pháp! Nay con phải khéo giữ lời Phật, cẩn thận chớ để quên mất."

 Bấy giờ Bồ-tát Di-lặc bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Cúi mong Thiên Tôn (bậc tôn quý hơn cả các trời) đại từ đại bi thương xót tất cả đời sau. Đời sau có nhiều chúng sinh tạo nghiệp bất thiện (việc làm xấu ác). Khi Phật không còn ở đời, họ biết nương tựa vào đâu để trừ được tội lỗi?"

 Phật bảo Di-lặc: "Này A-dật-đa (một tên khác của Di-lặc)! Hãy lắng nghe, lắng nghe, và khéo suy nghĩ. Sau khi Như Lai diệt độ (nhập niết-bàn, tức qua đời và vào cõi tịch lặng tuyệt đối), sẽ có nhiều chúng sinh vì không thấy Phật mà làm các điều ác. Với những người như vậy, nên dạy họ quán tượng. Nếu quán tượng thì cũng như quán thân ta, không khác gì cả."

 Khi Phật nói lời ấy, trên không trung có hoa rơi xuống, chư Phật mười phương đứng giữa hư không, chắp tay khen rằng: "Lành thay, con Phật, đã khéo hỏi việc này! Chỉ có Thích-ca Văn, bậc cứu khổ cho đời, mới vì các chúng sinh mù tối ở đời sau rốt mà nói phép quán tượng. Nay chính là lúc, chớ có ngờ vực." Bồ-tát Di-lặc lại tha thiết khẩn cầu Thế Tôn nói phép quán tượng.

 Bấy giờ Thế Tôn phóng ánh sáng thường (vầng sáng luôn tỏa quanh thân Phật) chiếu tinh xá Ni-câu-lâu-đà (tinh xá: nơi tăng chúng ở và tu tập) và các cõi nước mười phương, tất cả đều thành màu vàng. Nhờ thần lực của Phật, mặt đất vàng ấy chia làm hai phần. Trong mỗi phần có năm trăm ức đức Phật từ cõi phương dưới tự vọt lên, đứng giữa hư không, chắp tay khen ngợi Bồ-tát Ma-ha-tát Di-lặc rằng: "Lành thay, con Phật! Đã biết thương xót chúng sinh đời sau sinh vào thời mạt pháp (thời kỳ cuối, giáo pháp suy tàn), khẩn cầu Thế Tôn nói về phép quán tướng của tượng." Các hóa Phật nói lời ấy xong, vọt thân lên hư không, làm mười tám phép biến hóa.

 Phật Thích-ca Văn liền mỉm cười. Khi cười, trong miệng sinh ra hoa sen lớn. Hoa ấy có ánh sáng như gộp lại của trăm ức mặt trời, mặt trăng và sao trời. Giữa các sao và mặt trăng có trăm ức hóa Phật ngồi kiết già trên tòa sư tử (tòa ngồi của Phật; ví Phật như sư tử, chúa tể giữa loài người).

 Bấy giờ Phật Thích-ca Văn bảo Bồ-tát Di-lặc: "Hãy lắng nghe, lắng nghe, và khéo suy nghĩ. Như Lai nay vì chúng sinh đời sau chịu năm nỗi khổ (các nỗi khổ như sinh, già, bệnh, chết…), vì các tỳ-kheo (tăng sĩ nam) phạm giới cấm, những kẻ ác bất thiện, những kẻ phạm năm tội nghịch (năm tội nặng nhất: giết cha, giết mẹ, giết bậc A-la-hán, làm thân Phật chảy máu, phá sự hòa hợp của chúng tăng), những kẻ phỉ báng chánh pháp, những kẻ theo mười sáu thứ ác luật nghi (mười sáu nghề sống bằng sát hại và độc ác như nuôi heo để giết, săn bắn, chài lưới…). Vì những kẻ như thế mà ta nói phép trừ tội."

 Bấy giờ A-nan bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Sau khi Phật niết-bàn, những kẻ ngu ấy không chỗ nương, không chỗ dựa, không nơi quy y (về nương tựa). Vì sao Như Lai lại nói phép trừ tội?"

 Phật bảo A-nan: "Đối với Phật pháp, tâm con chưa hiểu trọn. Như khi ta còn ở đời, người nào quy y ta thì gọi là quy y Phật, quy y Pháp, quy y Tăng. Sau khi Phật diệt độ, trong đời ác trược (đời xấu ác, nhơ đục), các chúng sinh nếu muốn trừ tội lỗi, muốn ngay đời này chứng được từ quả Tu-đà-hoàn (quả vị đầu tiên của bậc thánh, mới vào dòng thánh) cho đến quả A-la-hán (quả vị cao nhất, dứt sạch phiền não, không còn tái sinh), muốn phát tâm Tam-bồ-đề (tâm cầu giác ngộ trọn vẹn như Phật), muốn hiểu mười hai nhân duyên (chuỗi mười hai mắt xích nhân quả khiến chúng sinh xoay vòng sinh tử), thì phải siêng năng tu tập Quán Phật tam-muội (phép định chuyên tâm quán thân tướng Phật)."

 A-nan bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Khi Như Lai còn ở đời, chúng sinh thấy tận mắt, quán tướng hảo của Phật (ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp phụ trên thân Phật), quán ánh sáng của Phật, mà còn chưa thấy rõ ràng. Huống chi sau khi Phật diệt độ, Phật không còn hiện ra trước mắt, thì phải quán thế nào?"

 Phật bảo A-nan: "Sau khi Phật diệt độ, trước mắt không có Phật thì nên quán tượng Phật. Người quán tượng Phật, dù là tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni (tăng sĩ nữ), ưu-bà-tắc (nam cư sĩ tu tại gia), ưu-bà-di (nữ cư sĩ tu tại gia), hay trời rồng tám bộ (tám loài thần hộ trì Phật pháp: trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà, a-tu-la, ca-lâu-la, khẩn-na-la, ma-hầu-la-già), hay bất cứ chúng sinh nào, nếu muốn quán tượng thì trước hết hãy vào tháp Phật, lấy bùn thơm tốt và các thứ đất ngói trát nền cho sạch. Tùy theo sức mình, đốt hương rải hoa cúng dường tượng Phật. Nói ra những lỗi ác mình đã làm, lạy Phật sám hối (bày tỏ lỗi lầm và hối cải).

 Hàng phục tâm như thế trải qua bảy ngày. Lại vào trong chúng tăng, quét dọn và trát nền chỗ tăng ở, dọn sạch phân rác nhơ bẩn, hướng về chúng tăng mà sám hối, lạy dưới chân các vị tăng. Lại trải qua bảy ngày. Cúng dường như thế mà lòng không mỏi chán. Nếu là người xuất gia thì nên tụng tỳ-ni (giới luật của người tu) cho thật thuộc làu. Nếu là người tại gia thì nên hiếu dưỡng cha mẹ, cung kính thầy và bậc bề trên. Điều phục tâm cho mềm. Nếu tâm không mềm thì phải gắng sức bẻ dẹp cho tâm thuần thục, như người thuần phục voi ngựa, không để sẩy cương.

 Khi tâm đã mềm thuận, hãy ở nơi vắng lặng, đốt các thứ hương quý, lạy Phật Thích-ca Văn mà nói: 'Nam-mô (kính lạy, xin quy về) Đại Đức, Đại Hòa thượng (bậc thầy lớn) của con, bậc Ứng Cúng (đáng được trời người cúng dường), bậc Chánh Biến Tri (hiểu biết đúng đắn và khắp tất cả), Thế Tôn đại bi! Xin lấy mây từ bi che chở đệ tử.' Nói xong, năm vóc gieo xuống đất (hai đầu gối, hai khuỷu tay và trán đều chạm đất, cách lạy cung kính nhất), khóc lóc trước tượng.

 Rồi từ dưới đất đứng dậy, sửa y phục cho ngay ngắn, ngồi kiết già, buộc tâm niệm vào một chỗ tùy theo căn cơ của mỗi chúng sinh như đã nói trước (?): hoặc buộc tâm vào chóp mũi, hoặc buộc tâm trên trán, hoặc buộc tâm vào ngón chân. Các cách như thế, tùy ý mà buộc tâm niệm, chuyên đặt vào một chỗ, chớ để tâm rong ruổi tán loạn mà lay động. Nếu tâm lay động thì cong lưỡi chống lên vòm họng, ngậm miệng, nhắm mắt, chắp tay ngồi ngay. Từ một ngày đến bảy ngày, khiến thân được yên ổn. Thân yên ổn rồi sau đó mới tưởng tượng (hình dung tượng Phật trong tâm).

 Người ưa quán ngược thì từ ngón chân tượng lần lượt ngước lên mà quán. Trước hết quán ngón chân, buộc tâm cho chuyên nhất. Đặt tâm vào ngón chân Phật suốt bảy ngày, khiến dù nhắm mắt hay mở mắt cũng thấy rõ ràng ngón chân của tượng vàng. Dần dần lại quán mu hai bàn chân cho thấy rõ. Kế đó quán tướng bắp chân như nai chúa (một trong ba mươi hai tướng tốt: bắp chân thon tròn như vua loài nai) (?). Khi tâm đã chuyên nhất, lần lượt quán lên đến búi tóc. Từ búi tóc quán xuống mặt; nếu không thấy rõ thì lại sám hối, tự thúc ép, chịu khổ gấp bội. Nhờ giới hạnh trong sạch mà thấy mặt tượng Phật như tấm gương vàng ròng, rõ ràng phân minh.

 Quán như thế rồi thì quán sợi lông giữa hai mày (bạch hào: sợi lông trắng xoáy giữa hai chân mày Phật, phát ra ánh sáng), như hạt pha-lê xoáy về bên phải, uốn lượn. Khi tướng này hiện ra thì thấy mày và mắt Phật như do thợ vẽ cõi trời vẽ nên. Thấy được như vậy rồi, kế đó quán vầng sáng trên đỉnh đầu cho rõ ràng. Quán các tướng theo cách như thế gọi là quán ngược.

 Quán xuôi tượng là: từ các lọn tóc xoắn như vỏ ốc trên đỉnh đầu, buộc tâm quán kỹ từng lọn một, khiến tâm thấy rõ lọn tóc xoắn của Phật như tơ đen xoáy về bên phải, uốn lượn. Kế đó quán mặt Phật. Quán mặt Phật xong thì quán trọn cả thân, dần dần xuống đến chân. Lên xuống như thế cả thảy mười bốn lượt, quán kỹ một tượng cho thật rõ ràng. Quán một tượng thành công rồi thì dù ra định hay vào định (định: trạng thái tâm lắng yên, chuyên nhất), lúc nào cũng thấy tượng đứng trước mặt hành giả (người tu).

 Thấy một tượng rõ rồi thì tưởng hai tượng. Thấy hai tượng rồi thì tưởng ba tượng. Cho đến tưởng mười tượng, đều làm cho rõ ràng. Thấy mười tượng rồi thì tưởng một căn phòng chứa đầy tượng Phật, không có chỗ trống. Đầy một phòng rồi thì càng tinh tấn (siêng năng không lười), đốt hương, rải hoa, quét tháp, trát nền, tắm rửa cho chúng tăng; xoa bóp điều hòa thân thể cho cha mẹ, thầy và bậc bề trên, tắm rửa thân thể cho các vị, xoa dầu vào chân. Đi khất thực (xin ăn) bốn phương, được món ngon tốt thì trước dâng thầy và bậc bề trên, rồi chia phần dâng cha mẹ.

 Làm các hạnh ấy rồi, hãy phát thệ nguyện lớn: "Con nay quán Phật, đem công đức này không nguyện được làm người, làm trời, làm Thanh văn (hàng đệ tử nghe lời Phật dạy mà tu để tự giải thoát riêng mình), hay Duyên giác (hàng tự quán nhân duyên mà ngộ đạo, cũng chỉ lo cho riêng mình), mà chỉ muốn chuyên cầu đạo giác ngộ của Phật." Phát nguyện ấy rồi, nếu thật hết lòng cầu Đại thừa (con đường tu cầu thành Phật và cứu độ tất cả chúng sinh), thì nên làm hạnh sám hối. Sám hối xong thì làm hạnh thỉnh Phật (thỉnh Phật ở lại đời và thuyết pháp). Thỉnh Phật xong thì làm hạnh tùy hỉ (vui theo với việc thiện của người khác). Tùy hỉ xong thì làm hạnh hồi hướng (đem công đức của mình hướng về giác ngộ và chia cho chúng sinh). Hồi hướng xong thì làm hạnh phát nguyện.

 Phát nguyện xong thì ngồi thẳng thân, buộc tâm niệm ở phía trước, quán cảnh giới của Phật cho dần dần rộng lớn: một tăng phường (khu nhà ở của chúng tăng) đầy ắp tượng Phật, thân vuông vức cao một trượng sáu (khoảng bốn mét theo thước đo xưa), dưới chân có hoa sen, vầng sáng tròn rộng một tầm (chừng một sải tay), cùng ánh sáng toàn thân có hình như ngọn lửa ngọc ma-ni (ngọc báu quý nhất), cùng các hóa Phật và thị giả của hóa Phật, ánh sáng muôn màu, đều làm cho rõ ràng. Một tăng phường đã rõ, lại khiến tâm rộng thêm: một khoảnh đất (đơn vị diện tích xưa, bằng một trăm mẫu) đầy ắp tượng Phật.

 Tưởng này thành thì tâm được yên ổn, thân thể vui thích. Dù đi hay đứng, vì tâm tưởng sắc bén nên thấy một khoảnh đất đầy ắp tượng Phật; hương hoa, đồ cúng và các tràng phan (cờ phướn dài treo để cúng Phật) đều đi theo tượng. Vì tâm sắc bén nên phải trái trước sau đều thấy tượng đi. Tâm dần rộng lớn, thấy trăm khoảnh đất đầy ắp tượng Phật. Dù mở mắt hay nhắm mắt cũng đều để tâm tưởng, tưởng này nối tưởng kia không dứt, tâm này nối tâm kia liên tục, như người khát nghĩ đến nước uống.

 Tưởng này thành thì thấy một do-tuần (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, chừng mười mấy cây số) đầy ắp tượng Phật. Dần dần càng rộng xa, đầy cả trăm do-tuần, thấy tất cả các tượng với ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp phụ đều rực rỡ rõ ràng. Tưởng này thành thì tưởng một cõi Diêm-phù-đề (châu lục phía nam núi Tu-di, nơi loài người chúng ta ở) rộng tám nghìn do-tuần đầy ắp tượng Phật. Tưởng này thành thì tưởng cõi Phất-bà-đề ở phương đông (châu lục phía đông núi Tu-di) rộng tám nghìn không trăm sáu mươi do-tuần đầy ắp tượng Phật. Tưởng này thành thì lại tưởng cõi Cù-da-ni ở phương tây (châu lục phía tây núi Tu-di) rộng tám nghìn chín trăm do-tuần đầy ắp tượng Phật. Tưởng này thành thì lại quán cõi Uất-đan-việt ở phương bắc (châu lục phía bắc núi Tu-di) rộng một vạn sáu nghìn do-tuần đầy ắp tượng Phật. Tưởng này thành thì lại càng rộng xa, thấy trăm cõi Diêm-phù-đề đầy ắp tượng Phật. Tưởng này thành thì thấy trăm ức "bốn thiên hạ" (một thế giới gồm bốn châu lục quanh núi Tu-di) đầy ắp tượng Phật.

 Tưởng này thành rồi thì trừ lúc ăn và lúc đi đại tiểu tiện, mọi lúc khác đều luôn thấy tượng Phật: hư không và mặt đất đầy ắp tượng Phật, tượng nối tượng không có chỗ trống. Niệm tưởng thành rồi thì thân tâm vui mừng, càng tinh tấn gấp bội, đội lên đầu và cung kính mười hai bộ kinh (toàn bộ giáo pháp của Phật, chia làm mười hai thể loại). Đối với người thuyết pháp thì coi như bậc đại sư; đối với Phật, Pháp, Tăng thì coi như cha mẹ. Khiến tâm điều hòa mềm mại, không nổi lòng giận. Nếu lúc nào nổi giận thì nên đến trước kinh Bát-nhã ba-la-mật (kinh dạy về trí tuệ thấu suốt, đưa người sang bờ giải thoát), năm vóc gieo xuống đất, thành tâm sám hối. Năm pháp đã nói ở trên nên lần lượt mà làm.

 Niệm tưởng thành rồi thì nhắm mắt, chắp tay, ngồi ngay ngắn vào chánh thọ (trạng thái nhập định đúng đắn), lại làm phép tưởng xa hơn: thấy tất cả các tượng đầy khắp mười phương cõi, thân thuần màu vàng ròng, phóng ánh sáng lớn. Nếu ai phạm giới, làm điều bất thiện, dù phạm giới ở thân đời trước hay ở thân đời này, thì thấy các tượng Phật hoặc đen hoặc trắng. Nhờ sám hối nên dần thấy màu đỏ. Thấy màu đỏ rồi dần thấy màu vàng. Thấy màu vàng rồi thì thân tâm vui mừng, khẩn cầu các tượng phóng ánh sáng. Khi khởi tưởng này, vì niệm tưởng sắc bén nên thấy tất cả các tượng, khắp lỗ chân lông trên thân đều phóng ánh sáng. Mỗi luồng ánh sáng có trăm ức màu báu; trong mỗi màu có vô lượng màu xen lẫn; những cảnh giới kỳ diệu đều tự vọt ra. Niệm tưởng này thành thì gọi là quán tượng đứng.

 Phật bảo A-nan: "Quán như thế gọi là chánh quán (quán đúng). Nếu quán khác đi thì gọi là tà quán (quán sai). Nếu có tướng khác hiện ra, ấy là cảnh giới khác xen vào, phải mau trừ bỏ. Người quán như thế trừ được tội sinh tử của sáu mươi ức kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài), cũng gọi là thấy Phật. Ở đời sau, vì tâm tưởng sắc bén, người ấy sẽ gặp nghìn vị Phật Thế Tôn của Hiền kiếp làm hòa thượng (thầy truyền giới) cho mình, ở trong Phật pháp lần lượt xuất gia; ở chỗ mỗi đức Phật đều thấy thân tướng Phật rõ ràng phân minh, nghe Phật thuyết pháp nhớ giữ không quên; đến chỗ Phật Quang Minh trong Tinh Tú kiếp (kiếp tương lai, kế sau Hiền kiếp) sẽ được thọ ký (được Phật báo trước sẽ thành Phật) ngay trước mặt. Chỉ với tâm thô sơ mà quán tượng còn được vô lượng công đức như thế, huống chi là buộc tâm niệm quán ánh sáng của tướng lông trắng giữa mày Phật."

 Khi Phật nói lời ấy, Đại Phạm Thiên vương (vua của cõi trời Phạm thiên) cùng vô lượng chúng Phạm thiên cầm các hoa cõi trời dâng rải lên Thế Tôn, cởi chuỗi anh lạc trên mình dâng lên Phật. Hoa kết như mây, dừng giữa không trung. Chuỗi anh lạc đã dâng biến thành đài vàng. Trong đài vàng có ánh sáng vàng. Ánh sáng ấy biến thành tượng tôn quý của bảy vị Phật, đoan nghiêm kỳ diệu, sắc tướng đầy đủ.

 Phạm vương Loa Kế (vị Phạm vương có búi tóc xoắn như vỏ ốc) quỳ thẳng chắp tay, khẩn cầu Thế Tôn rằng: "Như Lai đại bi thương xót chúng sinh, xin vì chúng sinh mù tối ở đời sau mà diễn nói đầy đủ phép quán tướng tượng, khiến các chúng sinh theo lời Phật dạy mà luôn được gặp chư Phật Thế Tôn, được Niệm Phật tam-muội (phép định chuyên tâm nhớ nghĩ đến Phật); nhờ sức tam-muội mà các chúng sinh xa lìa tội ác; nhờ tội đã diệt mà thấy chư Phật hiện ra trước mắt." Phật bảo Phạm vương: "Đúng vậy, đúng vậy, đúng như lời ông nói."

 Bấy giờ Thế Tôn lại vì chúng sinh đời sau mà nói thêm phép quán tượng ngồi. Quán tượng ngồi là: hết lòng buộc tâm niệm, khiến dưới chân tượng đứng ở phía trước sinh ra hoa. Khi hoa này sinh, hãy khởi tưởng niệm, khiến mặt đất lớn này thành màu vàng ròng, thành màu bảy báu (bảy thứ quý: vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xà cừ, san hô, mã não), theo tưởng mà hiện ra. Mỗi màu báu lấy vàng ròng làm đường ranh; giữa mỗi đường ranh sinh hoa sen báu. Khi tưởng như thế, có hoa sen báu đủ nghìn cánh, ứng theo tưởng mà hiện ra.

 Thấy hoa rồi, hãy thỉnh các tượng mình tưởng ra ngồi lên hoa báu. Khi các tượng ngồi xuống, mặt đất tự nhiên phát ra ánh sáng trắng lớn, như màu lưu ly (ngọc trong suốt), trắng sạch đáng yêu. Giữa các ánh sáng trắng có trăm ức vị Bồ-tát trắng như núi tuyết, từ lỗ chân lông của thân tượng tưởng mà đi ra. Từ lỗ chân lông của mỗi vị Bồ-tát phát ra ánh sáng vàng; ánh sáng ấy như núi, trăm nghìn ánh vàng của vàng Diêm-phù-đàn (thứ vàng quý nhất, màu vàng tía), chói lọi không đếm xuể, ứng theo tưởng mà hiện ra. Trên mỗi đỉnh núi có một tượng tưởng cao lớn rõ ràng, đáng ngắm nhìn, màu vàng Diêm-phù-đàn, ánh sáng rất rực rỡ, chiếu mười phương cõi đều thành màu vàng. Thấy mặt đất và không trung cũng thành màu vàng, chứa đầy tượng vàng, ánh sáng vàng, lọng vàng, đài vàng, hoa vàng, phướn vàng.

 Thấy các Bồ-tát tưởng ra thuần màu ngọc trắng, tay cầm phất trần trắng, có vị cầm hoa trắng. Hãy khởi tưởng niệm khiến cho thật tươi trắng. Nếu có các tưởng tạp nhạp khác, cảnh giới lạ hiện ra thì phải mau trừ diệt. Nếu không trừ diệt mà chạy theo các tưởng khác, theo cảnh giới khác thì dễ phát bệnh phong (bệnh do khí trong người rối loạn, gây chóng mặt, loạn trí). Phép tưởng niệm Phật này là cam lộ lớn (nước ngọt bất tử của cõi trời, ví với pháp mầu) làm lợi ích cho chúng sinh. Quán Phật tam-muội như uống thuốc hay, làm lợi ích cho tứ đại (bốn yếu tố đất, nước, lửa, gió tạo nên thân thể). Người uống thuốc này không già không chết.

 Phật bảo A-nan: "Nếu có chúng sinh muốn quán tượng ngồi thì nên quán như thế. Quán như thế gọi là chánh quán; quán khác gọi là tà quán. Nếu có chúng sinh quán tượng ngồi thì trừ được tội sinh tử của năm trăm ức kiếp. Đời sau sẽ gặp nghìn vị Phật của Hiền kiếp. Qua Hiền kiếp rồi, trong Tinh Tú kiếp sẽ gặp chư Phật đủ mười vạn vị. Ở chỗ mỗi đức Phật đều nhận giữ lời Phật, thân tâm yên ổn, trọn không sai lạc rối loạn. Mỗi đức Thế Tôn đều thọ ký ngay trước mặt. Qua vô số kiếp không đếm xuể thì được thành Phật."

 Bấy giờ Thế Tôn bảo A-nan: "Nếu có chúng sinh quán tượng ngồi xong thì nên quán tượng đi. Quán tượng đi là: thấy mười phương cõi đầy ắp tượng đang đi. Trên hư không và mặt đất, thấy từng tượng một từ tòa đứng dậy. Khi mỗi tượng đứng dậy thì có năm trăm ức hoa báu; trong mỗi hoa có vô số ánh sáng; trong mỗi ánh sáng có vô số hóa Phật theo tâm tưởng mà hiện ra. Trong khoảng lúc tượng ngồi đang đứng lên mà chưa đứng hẳn, khi động thân, sợi lông trắng giữa mày xoay chuyển, duỗi dài thu ngắn, giống như Phật thật phóng ánh sáng trắng, thành trăm nghìn màu ánh lên tô điểm cho ánh sáng vàng.

 Giữa các ánh sáng trắng có vô số tượng bạc, thân màu bạc trắng, ánh sáng bạc, hoa bạc, lọng bạc, phướn bạc, đài bạc, tất cả đều bằng bạc. Lúc ấy các tượng vàng cùng các tượng bạc đều động thân muốn đứng dậy. Trong rốn mỗi tượng sinh ra hoa sen; trong hoa sen vọt ra vô số trăm nghìn hóa Phật; mỗi hóa Phật phóng ánh sáng vàng chiếu thân hành giả.

 Lúc ấy, khi vào định, hành giả tự thấy thân mình gồm ba mươi sáu thứ nhơ nhớp không sạch (như tóc, lông, móng, răng, máu, mủ, đờm, phân, nước tiểu…). Khi cảnh không sạch ấy hiện ra, hãy mau trừ diệt và nghĩ rằng: 'Chư Phật ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai) thân tâm thanh tịnh. Ta nay học theo pháp thân chân thật thanh tịnh của Phật (pháp thân: thân chân lý của Phật). Phép quán thân không sạch này sinh ra từ lòng tham ái, hư dối không thật, dùng phép quán này làm gì?' Nghĩ thế rồi, hãy tự quán thân mình, khiến các thứ nhơ nhớp biến thành ngọc trắng, tự thấy thân mình như chiếc bình ngọc trắng, trong ngoài đều rỗng. Khi quán như thế, nên uống thuốc tô (thuốc chế từ váng sữa) để thân khỏi suy nhược.

 Khi tưởng này thành, các tượng đều đứng dậy, đứng như trước. Khi thấy tượng đứng, hãy khởi tưởng niệm thỉnh tượng đi. Tượng đã đi thì mỗi bước chân, dưới chân sinh hoa, thành đài hoa sen. Thấy mười phương cõi đầy ắp tượng đi, đồ cúng, nhạc kỹ, đại chúng chư thiên cung kính vây quanh. Tượng đi phóng ánh sáng chiếu các đại chúng khiến thành màu vàng. Tượng bạc phóng ánh sáng chiếu các đại chúng đều thành màu bạc. Bồ-tát ngọc trắng phóng ánh sáng ngọc trắng khiến các đại chúng thành màu ngọc trắng. Các tượng nhiều màu phóng ánh sáng nhiều màu tô điểm ở khoảng giữa.

 Tưởng này thành rồi, lại khởi tưởng niệm, thỉnh các tượng đi đều đưa tay xoa đầu mình. Bấy giờ các tượng đều duỗi tay phải xoa đầu hành giả. Lúc ấy các tượng phóng ánh sáng lớn chiếu thân hành giả. Khi ánh sáng chiếu vào thân, hành giả tự thấy thân mình màu vàng ròng. Tưởng này thành rồi thì ra khỏi định mà vui mừng, lại hết lòng lễ kính chư Phật, tu các công đức, đem công đức ấy hồi hướng về Bồ-đề (sự giác ngộ)."

 "Bấy giờ lại nên khởi tưởng niệm: 'Ta nay tưởng thấy nhiều tượng vàng, đi ngồi tùy ý, nhưng chưa thấy thần thông.' Hãy khởi tâm làm phép tưởng, thỉnh các tượng đi và tượng Bồ-tát làm mười tám phép biến hóa. Ứng theo niệm, các tượng liền làm mười tám phép biến hóa. Thấy tất cả các tượng đầy khắp mười phương vọt thân lên không trung làm mười tám phép biến hóa, oai thần tự tại, hiện khắp sắc thân cho hành giả thấy. Thấy rồi vui mừng, thỉnh tất cả các tượng chuyển pháp luân (giảng nói giáo pháp; ví như quay bánh xe chánh pháp). Ứng theo niệm, ngay lúc ấy mỗi tượng khác miệng mà cùng một tiếng, khen ngợi việc giữ giới, khen ngợi việc niệm Phật. Tưởng nghe được như thế rồi, tâm rất vui mừng, càng thêm tinh tấn. Nhờ tinh tấn nên tâm tưởng được thành.

 Khi tâm tưởng thành, thấy khắp mười phương cõi, tất cả đất đai, núi sông, vách đá đều biến thành đất kim cương. Trên đất kim cương vọt ra ánh sáng trắng; giữa các ánh sáng trắng có vô số hóa Phật ngồi trên hoa sen báu; mỗi hóa Phật phóng vô số ức trăm nghìn luồng ánh sáng; mỗi luồng ánh sáng lại hóa ra vô số trăm nghìn hóa Phật. Khi tưởng này hiện ra, hành giả tự thấy các lỗ chân lông trên thân mình phát ra ánh sáng vàng chiếu khắp tất cả. Nếu có cảnh khác nổi lên thì phải mau trừ diệt. Tâm tưởng như thế nhanh hơn gió mạnh, trong khoảnh khắc đã thấy vô số hóa Phật. Tâm hành giả sắc bén như người mắt sáng cầm gương pha lê tự soi mặt mình; hành giả quán tượng cũng như thế.

 Tưởng này thành rồi, hãy nghĩ rằng: 'Chư Phật Thế Tôn an trụ trong đại tịch diệt (niết-bàn: sự vắng lặng tuyệt đối khi dứt hết phiền não), thân tâm thanh tịnh, không đến không đi. Còn thân ta đây do tứ đại và ngũ ấm (năm nhóm hợp thành con người: thân xác, cảm giác, nhận biết, ý muốn hành động, và thức phân biệt) hợp lại mà thành; như cây chuối, bên trong không có lõi chắc; như bọt trên mặt nước; như trăng dưới nước; như bóng trong gương; như ánh nắng chập chờn lúc trời nóng; như ảo ảnh "ngựa hoang chạy" (hơi nóng bốc trên đồng trông như đàn ngựa hay dòng nước); như thành Càn-thát-bà (thành ảo hiện giữa không trung, như ảo ảnh lâu đài trên biển).'

 Nghĩ thế rồi, các tượng liền biến mất, chỉ có ánh sáng vàng. Giữa ánh sáng vàng có bóng Phật màu vàng như bóng trong gương, trong bốn oai nghi đi, đứng, ngồi, nằm đều hiện ra mọi sắc tướng. Khi tưởng này thành, hãy niệm giới thân của Như Lai (thân công đức do giữ giới mà thành). Khi niệm giới thân thì thấy bóng chư Phật, ánh sáng giữa mày như sợi tơ trắng, từ không trung thanh tịnh đi đến trước hành giả.

 Hành giả thấy rồi, hãy nghĩ rằng: 'Đức Thích-ca Mâu-ni, bậc Đa-đà-a-già-độ (Như Lai), A-la-ha (bậc Ứng Cúng), Tam-miệu-tam-Phật-đà (bậc Chánh Biến Tri), thuở quá khứ đã dùng giới thân lớn để tự trang nghiêm, vì vậy ngày nay được giới, định, tuệ, giải thoát, giải thoát tri kiến (năm phần công đức của Phật: giữ giới, thiền định, trí tuệ, sự giải thoát, và sự thấy biết rõ ràng về giải thoát).'

 Khi nghĩ như thế, Phật Thích-ca Văn ngồi trong hang lưu ly, thân màu vàng tía, đoan nghiêm kỳ diệu, cùng các tỳ-kheo, Bồ-tát và đại chúng làm quyến thuộc (đoàn tùy tùng), đứng trước hành giả mà bảo: 'Hỡi con của Pháp! Nhờ sức tu Quán Phật tam-muội của con, ta dùng sức của tướng niết-bàn mà chỉ sắc thân cho con quán kỹ. Nay con ngồi thiền không được quán nhiều. Người đời sau phần nhiều làm các điều ác, chỉ nên quán ánh sáng của tướng lông trắng giữa mày. Khi quán như thế, những cảnh giới thấy được như đã nói ở trên.'

 Bấy giờ trong một niệm, tình ý không còn dính mắc vào đâu, tâm rất vui mừng, ngay lúc ấy liền được Niệm Phật tam-muội. Được Niệm Phật tam-muội là thấy sắc thân Phật rõ ràng phân minh; cũng thấy tất cả cảnh giới của tâm Phật, như phần quán tâm Phật đã nói ở trên; cũng thấy tất cả ánh sáng của thân Phật, như phần quán ánh sáng thân Phật đã nói ở trên; cũng thấy tất cả lỗ chân lông của thân Phật, mỗi lỗ chân lông đều sinh ra tám vạn bốn nghìn hoa sen, trong mỗi hoa lại có tám vạn bốn nghìn hóa Phật, Phật nối Phật đầy khắp mười phương cõi."

 "Bấy giờ Phật Thích-ca Mâu-ni liền duỗi tay phải xoa đỉnh đầu hành giả; tất cả hóa Phật cũng duỗi tay phải xoa đỉnh đầu hành giả. Người được phép quán này gọi là được Phật hiện tiền tam-muội (phép định thấy Phật hiện ra trước mắt), cũng gọi là Niệm Phật tam-muội, cũng gọi là Quán Phật sắc thân tam-muội. Bấy giờ chư Phật khác miệng cùng tiếng, mỗi vị đều thuyết pháp cho hành giả. Tuy chưa đắc đạo, nhưng thấy Phật nghe pháp đều tổng trì (nhớ giữ trọn vẹn) không mất. Đây gọi là Niệm Phật tam-muội của phàm phu.

 Người được tam-muội này, trong từng sát-na (khoảnh khắc cực ngắn) đều luôn thấy chư Phật, trong từng niệm đều nghe Phật thuyết pháp, tức là các kinh điển Đại thừa Phương đẳng (các kinh Đại thừa có giáo lý rộng lớn, bình đẳng), chỉ một ngày một đêm đã thông thuộc. Với thân do cha mẹ sinh ra, ở trong đời ác trược đầy phiền não, nhờ niệm Phật mà được nghe pháp tổng trì; bỏ thân này sang đời khác ắt được thấy Phật; ở chỗ chư Phật được nghìn vạn ức toàn đà-la-ni (đà-la-ni: năng lực ghi nhớ và nắm giữ trọn vẹn giáo pháp; "toàn" là xoay chuyển thông suốt mọi nghĩa lý).

 Được đà-la-ni rồi, tám mươi ức đức Phật đều duỗi tay phải xoa đỉnh đầu hành giả. Mỗi đức Phật đều nói lời quả quyết: 'Vì con niệm Phật, qua khỏi Tinh Tú kiếp sẽ được thành Phật, thân tướng và ánh sáng không khác gì ta.' Nói lời ấy xong, tám mươi ức Phật cùng lúc phóng ánh sáng; trong ánh sáng lại có vô lượng hóa Phật, mỗi hóa Phật đều nói lời ấy."

 Phật bảo A-nan: "Các pháp như thế gọi là phép quán tượng. Khi quán tượng, tự nhiên sẽ còn có vô lượng trăm nghìn cảnh giới thù thắng (vượt trội). Quán như thế gọi là chánh quán; quán khác gọi là tà quán."

 Kinh Quán Phật Tam Muội Hải do Phật nói, quyển thứ chín.

 Kinh Quán Phật Tam Muội Hải do Phật nói, quyển thứ mười.

 Đời Đông Tấn, ngài Tam tạng (bậc thầy thông suốt ba kho giáo pháp: kinh, luật, luận) người Thiên Trúc (Ấn Độ) là Phật-đà-bạt-đà-la dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video