Thiên 8 — Phẩm 8: Năm trăm đệ tử thọ ký

 Phẩm Năm Trăm Đệ Tử Được Thọ Ký (thọ ký: Phật báo trước rằng một người sẽ thành Phật trong tương lai, có danh hiệu gì, ở cõi nào), thứ tám.

 Khi ấy, Phú-lâu-na Di-đa-la-ni Tử (một trong các đại đệ tử của Phật, nổi tiếng giỏi thuyết pháp bậc nhất) nghe Phật dùng trí tuệ phương tiện (cách khéo léo, tạm thời để dẫn dắt người) tùy theo từng người mà thuyết pháp; lại nghe Phật thọ ký A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chánh và trọn vẹn, tức quả vị Phật) cho các đại đệ tử; lại nghe chuyện nhân duyên đời trước; lại nghe chư Phật có sức thần thông tự tại lớn lao, nên được điều chưa từng có, tâm trong sạch, hớn hở vui mừng. Ông liền từ chỗ ngồi đứng dậy, đến trước Phật, cúi đầu sát đất lễ dưới chân Ngài, rồi lui đứng một bên, ngước nhìn dung nhan Phật, mắt không rời giây lát, mà nghĩ rằng: "Thế Tôn thật kỳ đặc, việc Ngài làm thật hiếm có. Ngài thuận theo bao nhiêu loại tính tình khác nhau của thế gian, dùng sự thấy biết phương tiện mà thuyết pháp cho họ, kéo chúng sinh ra khỏi những chỗ tham đắm. Công đức (phúc đức có được nhờ tu hành và làm điều lành) của Phật, chúng con không thể nói hết bằng lời. Chỉ có Phật Thế Tôn mới biết được lời nguyện gốc trong sâu thẳm lòng chúng con."

 Khi ấy, Phật bảo các tỳ-kheo (người nam xuất gia đã nhận giới đầy đủ): "Các ông có thấy Phú-lâu-na Di-đa-la-ni Tử này không? Ta thường khen ông ấy là bậc nhất trong những người thuyết pháp, cũng thường ngợi khen đủ mọi công đức của ông: siêng năng giữ gìn và giúp ta tuyên dương giáo pháp; có thể ở giữa bốn chúng (bốn hạng đệ tử Phật: tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, cư sĩ nam, cư sĩ nữ) chỉ bày, dạy bảo, làm cho được lợi ích và vui mừng; giải thích đầy đủ chánh pháp của Phật, đem lợi ích lớn cho những người cùng tu phạm hạnh (đời sống trong sạch theo giới luật). Ngoài Như Lai ra, không ai có thể theo kịp tài biện luận của ông.

 Các ông đừng nghĩ rằng Phú-lâu-na chỉ có thể giữ gìn và giúp tuyên dương giáo pháp của ta. Ông ấy cũng đã từng ở chỗ chín mươi ức đức Phật trong quá khứ mà giữ gìn và giúp tuyên dương chánh pháp của Phật, trong những người thuyết pháp thời ấy cũng là bậc nhất. Lại đối với lý không (lẽ mọi sự vật đều không có thực thể cố định) mà chư Phật giảng nói, ông hiểu rõ thông suốt, được bốn trí vô ngại (bốn khả năng biện thuyết không trở ngại: thông suốt giáo pháp, thông suốt ý nghĩa, thông suốt ngôn ngữ, và nói năng lưu loát), thường có thể xét kỹ mà thuyết pháp trong sạch, không chút nghi ngờ; đầy đủ sức thần thông của Bồ-tát (người tu hạnh lớn, cầu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh), suốt cả đời mình thường tu phạm hạnh. Người đời thuở các đức Phật ấy đều cho rằng ông thật là một vị Thanh văn (đệ tử nghe lời Phật dạy mà tu, cầu giải thoát cho riêng mình). Nhưng Phú-lâu-na dùng phương tiện ấy đem lợi ích cho vô lượng trăm nghìn chúng sinh, lại giáo hóa vô lượng a-tăng-kỳ (con số lớn không đếm xuể) người, khiến họ đứng vững nơi A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Vì muốn làm thanh tịnh cõi Phật, ông thường làm Phật sự (việc của Phật, tức giáo hóa cứu độ), giáo hóa chúng sinh.

 Này các tỳ-kheo! Phú-lâu-na cũng là bậc nhất trong những người thuyết pháp thời bảy vị Phật (bảy đức Phật trong quá khứ gần, đức Thích-ca là vị thứ bảy); nay trong những người thuyết pháp ở chỗ ta cũng là bậc nhất; trong những người thuyết pháp thời các đức Phật sẽ ra đời trong Hiền kiếp (kiếp hiện tại, trong đó có một nghìn vị Phật hiền thánh ra đời) cũng sẽ là bậc nhất, và đều giữ gìn, giúp tuyên dương Phật pháp. Trong tương lai, ông cũng sẽ giữ gìn, giúp tuyên dương giáo pháp của vô lượng vô biên đức Phật, giáo hóa và đem lợi ích cho vô lượng chúng sinh, khiến họ đứng vững nơi A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Vì muốn làm thanh tịnh cõi Phật, ông thường siêng năng tinh tấn giáo hóa chúng sinh, dần dần đầy đủ đạo Bồ-tát. Qua vô lượng a-tăng-kỳ kiếp (kiếp: một khoảng thời gian cực kỳ dài), ông sẽ ở cõi này đạt được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, hiệu là Pháp Minh Như Lai (bậc từ chân lý mà đến, một danh hiệu của Phật), Ứng Cúng (bậc xứng đáng được trời và người dâng lễ cúng kính), Chánh Biến Tri (bậc hiểu biết đúng đắn và khắp cùng mọi sự), Minh Hạnh Túc (bậc đầy đủ cả trí tuệ sáng suốt lẫn đức hạnh), Thiện Thệ (bậc đã khéo đi đến nơi giải thoát, không còn trở lại khổ đau), Thế Gian Giải (bậc hiểu thấu mọi lẽ của thế gian), Vô Thượng Sĩ (bậc cao nhất, không ai hơn), Điều Ngự Trượng Phu (bậc khéo điều phục và dẫn dắt người tu), Thiên Nhân Sư (bậc thầy của trời và người), Phật (bậc đã giác ngộ hoàn toàn), Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính).

 Đức Phật ấy lấy số tam thiên đại thiên thế giới (một vũ trụ rộng lớn gồm một nghìn triệu thế giới nhỏ) nhiều như cát sông Hằng làm một cõi Phật. Đất làm bằng bảy thứ báu (vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xà cừ, ngọc đỏ, mã não), mặt đất bằng phẳng như lòng bàn tay, không có núi đồi, khe suối, hang hố. Đài cao, lầu quán bằng bảy thứ báu đầy khắp trong đó. Cung điện của các vị trời ở gần trên không trung, người và trời qua lại, hai bên đều thấy nhau. Không có các đường ác (những cõi khổ như địa ngục, quỷ đói, súc sinh), cũng không có nữ nhân. Tất cả chúng sinh đều hóa sinh (tự nhiên sinh ra do biến hóa, không qua thai mẹ hay trứng), không có dâm dục, được thần thông lớn, thân phát ra ánh sáng, bay đi tự tại, ý chí vững chắc, tinh tấn, có trí tuệ, ai nấy đều có thân màu vàng và tự trang nghiêm bằng ba mươi hai tướng (ba mươi hai đặc điểm tốt đẹp nơi thân bậc đại nhân). Chúng sinh trong nước ấy thường dùng hai thứ thức ăn: một là pháp hỷ thực (lấy niềm vui khi nghe và hiểu giáo pháp làm thức ăn), hai là thiền duyệt thực (lấy niềm vui trong thiền định làm thức ăn).

 Ở đó có vô lượng a-tăng-kỳ nghìn vạn ức na-do-tha (một đơn vị số cực lớn) chúng Bồ-tát, được thần thông lớn và bốn trí vô ngại, khéo giáo hóa các loài chúng sinh. Chúng Thanh văn ở đó thì tính đếm cũng không thể biết hết, đều được đầy đủ lục thông (sáu năng lực siêu phàm: biến hóa tự tại, nghe xa, thấy xa, biết tâm người khác, biết đời trước, dứt sạch phiền não), tam minh (ba trí sáng suốt: biết các đời trước, thấy rõ sự sống chết của chúng sinh, biết mình đã dứt sạch phiền não) và bát giải thoát (tám pháp thiền quán giúp thoát khỏi mọi ràng buộc). Cõi nước của đức Phật ấy thành tựu vô lượng công đức trang nghiêm như thế. Kiếp ấy tên là Bảo Minh, nước tên là Thiện Tịnh. Đức Phật ấy sống lâu vô lượng a-tăng-kỳ kiếp, giáo pháp tồn tại rất lâu. Sau khi Phật diệt độ (nhập Niết-bàn, chấm dứt hẳn vòng sống chết), người ta dựng tháp bảy báu khắp cả nước ấy." Khi ấy, Thế Tôn muốn nói lại ý này nên nói kệ (lời văn vần trong kinh Phật) rằng:

 Các tỳ-kheo hãy lắng nghe: con đường mà Phật tử (con của Phật, chỉ người tu theo Phật) đi,

 vì khéo học phương tiện nên không thể nghĩ bàn được.

 Biết chúng sinh ưa pháp nhỏ mà sợ trí tuệ lớn,

 vì thế các Bồ-tát hiện làm Thanh văn, Duyên giác (người tự giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên),

 dùng vô số phương tiện để giáo hóa các loài chúng sinh,

 tự nói mình là Thanh văn, còn cách Phật đạo rất xa.

 Họ cứu độ vô lượng chúng sinh, khiến ai nấy đều được thành tựu;

 dù là người ham muốn nhỏ, lười biếng, cũng dần dần khiến thành Phật.

 Bên trong giấu kín hạnh Bồ-tát, bên ngoài hiện ra là Thanh văn,

 ít ham muốn, chán sinh tử, mà thật ra là tự làm thanh tịnh cõi Phật.

 Họ hiện ra cho mọi người thấy mình có ba độc (tham lam, giận dữ, si mê), lại hiện ra vẻ tà kiến (cách thấy biết sai lệch).

 Đệ tử của ta như thế, dùng phương tiện cứu độ chúng sinh.

 Nếu ta nói đầy đủ những việc hiện hóa đủ loại ấy,

 chúng sinh nghe được thì trong lòng sẽ sinh nghi ngờ.

 Nay Phú-lâu-na này, thuở xưa ở chỗ nghìn ức đức Phật

 đã siêng tu con đường mình đi, tuyên dương và giữ gìn giáo pháp của chư Phật.

 Vì cầu trí tuệ vô thượng, nên ở chỗ các đức Phật

 hiện ra đứng đầu hàng đệ tử, nghe nhiều và có trí tuệ,

 nói năng không chút sợ sệt, có thể làm cho mọi người vui mừng,

 chưa từng mỏi mệt, dùng đó để giúp Phật sự.

 Ông đã đạt thần thông lớn, đầy đủ bốn trí vô ngại,

 biết căn tính của chúng sinh lanh lợi hay chậm lụt, thường nói pháp trong sạch.

 Ông giảng rộng ý nghĩa như thế, dạy bảo nghìn ức chúng sinh,

 khiến họ ở yên nơi pháp Đại thừa (cỗ xe lớn: giáo pháp hướng đến thành Phật và cứu độ tất cả), mà tự làm thanh tịnh cõi Phật.

 Trong tương lai, ông cũng sẽ cúng dường (dâng lễ vật để tôn kính) vô lượng vô số đức Phật,

 giữ gìn, giúp tuyên dương chánh pháp, và cũng tự làm thanh tịnh cõi Phật.

 Ông thường dùng các phương tiện thuyết pháp không chút sợ sệt,

 cứu độ chúng sinh nhiều không kể xiết, thành tựu nhất thiết trí (trí tuệ biết tất cả, tức trí tuệ của Phật).

 Cúng dường các đức Như Lai, giữ gìn kho báu giáo pháp,

 về sau được thành Phật, hiệu là Pháp Minh.

 Nước ấy tên là Thiện Tịnh, do bảy thứ báu hợp thành;

 kiếp tên là Bảo Minh, chúng Bồ-tát rất đông,

 số nhiều không lường được, đều đạt thần thông lớn,

 đầy đủ sức uy đức, đầy khắp cõi nước ấy.

 Thanh văn cũng vô số, có tam minh, bát giải thoát,

 được bốn trí vô ngại; những vị như thế làm thành Tăng (đoàn thể người tu hành xuất gia).

 Chúng sinh trong nước ấy đều đã dứt hết dâm dục,

 đều thuần là hóa sinh, có đủ tướng tốt trang nghiêm nơi thân.

 Họ lấy niềm vui giáo pháp và niềm vui thiền định làm thức ăn, không còn nghĩ đến thức ăn nào khác.

 Không có nữ nhân, cũng không có các đường ác.

 Tỳ-kheo Phú-lâu-na đã thành tựu đầy đủ công đức,

 sẽ được cõi tịnh độ (cõi Phật trong sạch) ấy, có rất nhiều bậc hiền thánh.

 Vô lượng việc như thế, nay ta chỉ nói sơ lược.

 Khi ấy, một nghìn hai trăm vị A-la-hán (bậc Thánh đã dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sống chết) đã được tâm tự tại nghĩ rằng: "Chúng ta vui mừng, được điều chưa từng có. Nếu Thế Tôn cũng thọ ký cho mỗi người chúng ta như các đại đệ tử khác, chẳng phải vui sướng lắm sao!" Phật biết điều những vị ấy đang nghĩ, liền bảo Ma-ha Ca-diếp (một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng tu hạnh khổ hạnh bậc nhất): "Một nghìn hai trăm vị A-la-hán này, nay ta sẽ ngay trước mặt lần lượt thọ ký A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề cho họ. Trong chúng này, đại đệ tử của ta là tỳ-kheo Kiều-trần-như (một trong năm vị đệ tử đầu tiên của Phật) sẽ cúng dường sáu vạn hai nghìn ức đức Phật, sau đó được thành Phật, hiệu là Phổ Minh Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn. Năm trăm vị A-la-hán gồm Ưu-lâu-tần-loa Ca-diếp, Già-da Ca-diếp, Na-đề Ca-diếp, Ca-lưu-đà-di, Ưu-đà-di, A-nậu-lâu-đà, Ly-bà-đa, Kiếp-tân-na, Bạc-câu-la, Châu-đà, Sa-già-đà v.v... đều sẽ đạt được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, cùng chung một hiệu là Phổ Minh." Khi ấy, Thế Tôn muốn nói lại ý này nên nói kệ rằng:

 Tỳ-kheo Kiều-trần-như sẽ được gặp vô lượng đức Phật,

 qua a-tăng-kỳ kiếp, mới thành đẳng chánh giác (sự giác ngộ chân chánh, ngang bằng chư Phật, tức thành Phật).

 Ngài thường phóng ánh sáng lớn, đầy đủ các thần thông,

 danh tiếng vang khắp mười phương, được tất cả kính trọng,

 thường nói đạo vô thượng, nên hiệu là Phổ Minh (sáng khắp).

 Cõi nước ấy thanh tịnh, các Bồ-tát đều dũng mãnh,

 đều lên lầu gác đẹp, dạo chơi các cõi nước mười phương,

 đem những lễ vật cúng dường cao quý nhất dâng lên chư Phật.

 Cúng dường như thế xong, trong lòng rất vui mừng,

 trong chốc lát đã trở về nước mình; họ có sức thần như thế.

 Phật sống lâu sáu vạn kiếp; chánh pháp (thời kỳ giáo pháp còn nguyên vẹn, có người tu và chứng đạo) tồn tại gấp đôi thọ mạng ấy,

 tượng pháp (thời kỳ giáo pháp chỉ còn hình thức giống như chánh pháp, ít người chứng đạo) lại gấp đôi thời chánh pháp; khi giáo pháp diệt, trời và người đều buồn rầu.

 Năm trăm vị tỳ-kheo ấy sẽ lần lượt làm Phật,

 cùng một hiệu là Phổ Minh, nối tiếp nhau mà thọ ký:

 "Sau khi ta diệt độ, người tên là... (chỉ người kế tiếp) sẽ làm Phật.

 Thế gian mà vị ấy giáo hóa cũng như ta ngày nay."

 Sự trang nghiêm thanh tịnh của cõi nước, cùng các sức thần thông,

 chúng Bồ-tát và Thanh văn, chánh pháp và tượng pháp,

 số kiếp sống lâu nhiều hay ít, đều như đã nói ở trên.

 Ca-diếp, ông đã biết về năm trăm vị đã được tự tại;

 các chúng Thanh văn khác rồi cũng sẽ như vậy.

 Những ai không có mặt trong hội này, ông hãy vì họ mà tuyên nói.

 Khi ấy, năm trăm vị A-la-hán được thọ ký trước Phật rồi, vui mừng hớn hở, liền từ chỗ ngồi đứng dậy đến trước Phật, cúi đầu sát đất lễ dưới chân Ngài, sám hối lỗi lầm, tự trách mình mà thưa: "Bạch Thế Tôn! Chúng con thường nghĩ rằng mình đã đạt được diệt độ rốt ráo, nay mới biết mình giống như người không có trí. Vì sao vậy? Chúng con lẽ ra phải đạt được trí tuệ của Như Lai, vậy mà lại tự cho trí nhỏ là đủ.

 Bạch Thế Tôn! Ví như có người đến nhà bạn thân, say rượu mà nằm ngủ. Lúc ấy người bạn thân có việc quan phải đi, bèn lấy một viên ngọc báu vô giá buộc vào trong áo người kia, cho rồi bỏ đi. Người ấy say nằm, hoàn toàn không hay biết. Dậy rồi, anh đi lang thang đến nước khác, vì cái ăn cái mặc mà phải gắng sức kiếm tìm vô cùng khó nhọc; hễ kiếm được chút ít thì cho là đủ. Về sau người bạn thân tình cờ gặp lại anh, bèn nói: 'Chao ôi, anh bạn! Sao lại vì cái ăn cái mặc mà đến nỗi này? Trước đây tôi muốn cho anh được an vui, thỏa thích năm dục (năm thứ ham muốn do mắt, tai, mũi, lưỡi, thân tiếp xúc với sắc đẹp, âm thanh, mùi thơm, vị ngon, xúc chạm), nên vào ngày tháng năm ấy đã lấy viên ngọc báu vô giá buộc vào trong áo anh, nay vẫn còn đó, vậy mà anh không biết, cứ khổ nhọc lo buồn để kiếm sống, thật là ngốc quá! Nay anh có thể đem viên ngọc này đổi lấy những thứ cần dùng, sẽ luôn được như ý, không thiếu thốn gì.'

 Phật cũng như vậy. Khi còn là Bồ-tát, Ngài đã giáo hóa chúng con, khiến chúng con phát tâm cầu nhất thiết trí, nhưng chúng con liền bỏ quên, không biết không hay. Đã đắc đạo A-la-hán rồi, liền tự cho là diệt độ, cuộc sống khó nhọc, được chút ít đã cho là đủ. Nhưng lời nguyện cầu nhất thiết trí vẫn còn đó, không mất. Nay Thế Tôn làm cho chúng con tỉnh ngộ, nói rằng: 'Này các tỳ-kheo! Điều các ông đạt được chưa phải là diệt độ rốt ráo. Từ lâu ta đã khiến các ông gieo trồng thiện căn (gốc rễ điều lành) của Phật; vì phương tiện nên ta chỉ ra hình tướng Niết-bàn, mà các ông lại cho là thật đã diệt độ.' Bạch Thế Tôn! Nay chúng con mới biết mình thật là Bồ-tát, được thọ ký A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Vì nhân duyên này mà chúng con rất vui mừng, được điều chưa từng có." Khi ấy, A-nhã Kiều-trần-như và các vị khác muốn nói lại ý này nên nói kệ rằng:

 Chúng con nghe tiếng thọ ký an ổn vô thượng,

 vui mừng chưa từng có, xin lễ đức Phật có trí tuệ vô lượng.

 Nay ở trước Thế Tôn, chúng con tự sám hối các lỗi lầm.

 Trong vô lượng của báu của Phật, chúng con chỉ được chút phần Niết-bàn,

 như kẻ ngu không có trí, liền tự cho là đủ.

 Ví như người nghèo khổ đến nhà người bạn thân,

 nhà ấy rất giàu có, bày biện đủ các món ăn ngon.

 Người bạn lấy viên ngọc báu vô giá buộc vào trong áo lót của anh,

 lặng lẽ trao cho rồi bỏ đi; lúc ấy anh nằm ngủ không hay biết.

 Người ấy dậy rồi, đi lang thang đến nước khác,

 tìm cái ăn cái mặc để tự nuôi thân, cuộc sống rất khó nhọc;

 được chút ít liền cho là đủ, không mong gì tốt hơn,

 không biết trong áo lót của mình có viên ngọc báu vô giá.

 Người bạn thân đã cho ngọc, về sau gặp người nghèo này,

 trách mắng thống thiết xong, chỉ cho anh viên ngọc đã buộc.

 Người nghèo thấy viên ngọc này, trong lòng rất vui mừng,

 giàu có đủ mọi của cải, thỏa thích năm dục.

 Chúng con cũng như vậy: Thế Tôn trong đêm dài (ví với thời gian lâu dài trong vòng sống chết mê muội)

 thường thương xót giáo hóa, khiến chúng con gieo lời nguyện vô thượng.

 Vì chúng con không có trí, nên không hay cũng không biết,

 được chút phần Niết-bàn đã tự cho là đủ, không cầu gì thêm.

 Nay Phật làm cho chúng con tỉnh ngộ, bảo rằng đó không phải diệt độ thật,

 được trí tuệ vô thượng của Phật, đó mới là diệt độ chân thật.

 Nay chúng con theo Phật được nghe việc thọ ký trang nghiêm,

 cùng việc lần lượt được thọ quyết (nhận lời Phật quả quyết sẽ thành Phật), thân tâm tràn khắp niềm vui.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video