# Hám long kinh (Kinh "Lay động long mạch"; "long" là cách thuật phong thủy gọi các dãy núi, mạch đất uốn lượn như rồng)
Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ sách lớn do vua ra lệnh biên soạn và duyệt định, chia làm bốn kho: Kinh, Sử, Tử, Tập) — Tử bộ (kho sách của các nhà, các học thuật ngoài kinh điển và sử sách), quyển bảy
Hám long kinh, Nghi long kinh, (Táng) pháp đảo trượng — Thuật số loại (nhóm sách bói toán, xem tướng, phong thủy, tính số mệnh), mục ba (thuộc loại sách xem đất làm nhà, xem đất đặt mộ) — Đề yếu (bài tóm tắt, giới thiệu và đánh giá sách)
Chúng thần kính cẩn xét: "Hám long kinh" một quyển, "Nghi long kinh" một quyển, "Pháp đảo trượng" một quyển; bản cũ ghi là do Dương Quân Tùng đời Đường soạn. Dương Quân Tùng không thấy chép trong sử sách hay truyện ký; chỉ có sách "Thư lục giải đề" (sách ghi chép và giới thiệu các thư tịch) của Trần Chấn Tôn có ghi tên họ ông, còn thiên "Nghệ văn chí" (phần ghi danh mục sách vở) trong "Tống sử" thì chỉ gọi là Dương Cứu Bần (Dương "cứu người nghèo"), cũng không nói rõ đầu đuôi về ông.
Chỉ có giới làm thuật số truyền nhau rằng Quân Tùng tên là Ích, người Cám Châu, giữ việc địa lý ở Linh đài (cơ quan trong triều coi việc thiên văn, xem điềm trời đất), làm quan đến chức Kim tử quang lộc đại phu (một chức quan danh dự hàng cao, được đeo ấn vàng dây tím). Vào khoảng năm Quảng Minh (niên hiệu vua Đường Hy Tông, năm 880–881), gặp lúc Hoàng Sào đánh vào kinh đô, ông lấy trộm những sách bí thuật cất trong hòm ngọc ở trong cung rồi trốn đi, về sau đi lại ở vùng Xứ Châu. Đó là lời nói không có căn cứ, có lẽ không thể tin hết được. Thế nhưng sách của ông thì được người đời truyền bá rất rộng.
"Hám long kinh" chuyên nói về hình thế của long mạch (đường mạch đất chạy theo dãy núi, gò đất) khi chạy xuống và dừng lại, chia ra chín sao là Tham Lang, Cự Môn, Lộc Tồn, Văn Khúc, Liêm Trinh (?), Vũ Khúc, Phá Quân, Tả Phụ, Hữu Bật (chín dạng núi được gọi theo tên chín ngôi sao của chòm Bắc Đẩu và hai sao phụ bên cạnh, mỗi dạng có hình thế và tốt xấu riêng), mỗi sao đều có lời giảng riêng.
Thiên thượng của "Nghi long kinh" nói về việc tìm mạch nhánh trong mạch chính, lấy thế "quan cục" (thế núi khép kín, che giữ cả vùng đất) và "thủy khẩu" (chỗ dòng nước chảy ra khỏi vùng đất ấy) làm điều chủ yếu; thiên giữa bàn về phép lần theo long mạch đến chỗ tận cùng thì xem mặt trước, mặt sau, thế chầu về và thế đón lấy; thiên hạ bàn về hình thế "kết huyệt" (chỗ khí của long mạch tụ lại, là nơi đặt mộ hay dựng nhà), kèm thêm "Mười câu hỏi về Nghi long" để làm sáng tỏ ý nghĩa.
Phần "Pháp" (tức Táng pháp, phép táng) thì chuyên bàn các thuyết về cách đặt huyệt như "ỷ" (đặt tựa vào bên cạnh), "cái" (đặt ở phía trên, như cái nắp đậy), "chàng" (đặt ngay chính giữa, đón thẳng vào mạch), "niêm" (đặt ở phía dưới, bám sát vào chân mạch); phần "Đảo trượng" (phép dùng cây gậy đặt theo chiều mạch đất để định chỗ và hướng của huyệt) chia làm mười hai điều, tức là dựa vào thuyết trên mà mở rộng ra; lại kèm theo phép "hai mươi bốn sa" (sa là các núi, gò bao quanh huyệt), cũng là việc phân biệt từng tấc, từng li khi đến tận nơi huyệt.
Xét sách "Thư lục giải đề" có ghi "Nghi long kinh" một quyển, "Biện long kinh" một quyển, nói là do Ngô Viêm chép lại tặng cho, đều không có tên tác giả; như vậy sách này vào đời Tống vốn không ghi là do Quân Tùng soạn, nay bản hiện hành không biết dựa vào đâu mà nói như thế. Còn "Hám long kinh" có phải chính là "Biện long kinh" hay không thì cũng không có gì để khảo chứng.
Tuy vậy, sách đã truyền lại từ lâu, những điều bàn về tính chất và hình thế của núi sông khá nắm được chỗ cốt yếu, nên được lưu truyền không bị bỏ đi cũng là có lý do. Bản cũ có lời chú của Lý Quốc Bản cùng các hình vẽ kèm theo, đều tầm thường, nông cạn, thô thiển, chẳng có gì đáng lấy; nay đều lược bỏ, không để lẫn lộn với chính văn. Tháng mười năm Càn Long thứ bốn mươi sáu (năm 1781), kính cẩn hiệu đính xong dâng lên.
Quan tổng toản (quan đứng đầu việc biên soạn): thần Kỷ Quân, thần Lục Tích Hùng, thần Tôn Sĩ Nghị
Quan tổng hiệu (quan đứng đầu việc hiệu đính, soát lỗi): thần Lục Phí Trì
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video