Thiên "Vệ Long" (bàn về các núi, các dòng nước hộ vệ cho long; "long" là mạch núi chạy dài, nơi sinh khí lưu chuyển) [phần phụ thêm]
Chuyện sao Phụ, sao Bật (tên hai trong "cửu tinh", tức chín loại hình núi mà phong thuỷ gọi theo tên chín ngôi sao; Phụ Bật chỉ những thế núi nhỏ đi kèm phò trợ mạch chính) đi vào "viên" (vùng đất được núi non vây kín như vòng thành, mượn tên các khu sao trên trời) thì đã rõ rồi. Các thế triền (núi hoặc nước vòng quấn ôm lấy long), tống (núi tiễn theo long), phòng (núi canh giữ hai bên), thác (núi đỡ chống phía sau) cũng đều đã hiểu rõ. Vậy sao còn có "sao sáng bên cạnh"? Hiểu được sao này mới là chỗ tinh diệu nhất.
Thị bên trái, vệ bên phải (những núi, dòng nước hầu cận bảo vệ hai bên long) hình dạng ra sao? Nơi long này sinh ra thật hiếm, chẳng có mấy. Ngoài thiên trì (ao nước tự nhiên trên cao, gọi là "ao trời") và giáp phụ (núi kẹp hai bên phò trợ), còn có trên đỉnh núi cao mặt nước phẳng lặng. Nước ao trời đầy thì tràn ra, còn nước của thị vệ thì theo long mà chảy vào. Nó chảy sâu vào hố giếng mà không nghe tiếng, giống hệt vĩ lư (chỗ nước biển rút thoát đi trong truyền thuyết) chìm mất không bờ. Bảo là ao trời thì lại không phải; hai núi vòng ôm khiến người ta ngờ vực. Người ta không biết rằng long đi qua chính giữa, hai bên thị vệ áp sát thân mà theo.
Cốt yếu là thị ở phía trước và vệ ở phía sau, chỉ có một cụm áp sát thân long. Chính long cao, các nhánh thị vệ thấp. Ao trước chưa đầy thì ao sau nối tiếp, trông thoáng như ao trời, chỉ khác là có suối chảy, chỗ nước sống ở thấp. Có khi nước từ nguồn ruộng chảy vào tiếp; có khi có những hõm khô như vòng tròn nối nhau theo long. Hai ao đuổi nhau là vệ trước vệ sau; hai ao kẹp hai bên thì trái phải cũng như vậy. Đó là thị vệ thân cận của quý long (mạch núi tốt, sinh người sang quý). Chỗ cao là đầu, chỗ thấp là đuôi. Chỉ cần xem nước chảy hay không chảy: nước nếu sâu lặn thì đó là khí của vệ.
Thân long nếu có đúng hình thật như thế, thì ngoài trăm dặm sẽ sinh ra viên thành. Viên chia nhánh đi xa như không ngoảnh lại, đến chỗ viên tận cùng thì nằm ngang trước mặt. Trong viên có dòng nước ngang chảy qua giữa; núi triền ở xa như cách năm dặm mà sinh ra (?). Phía trước viên, bên ngoài, núi bày ra như vòng vây đi săn; khi khí của viên đầy đủ thì không có chỗ khuyết vỡ. Nước trước viên chảy thẳng vào trong viên, uốn quanh đông tây thì viên cũng mở ra. Lại có khe suối nhỏ theo long, uốn vòng ôm lấy thân, thường thấp mà quanh quẩn.
Nước vòng quanh thành theo chiều ngang là thế Thái Vi viên; nước thẳng chầu bắn vào là khí Tử Vi viên; trăm nguồn tụ về là Thiên Thị viên (Thái Vi, Tử Vi, Thiên Thị là "tam viên", ba khu sao lớn trên trời: Tử Vi là cung vua, Thái Vi là triều đình, Thiên Thị là chợ trời). Một dòng nước ôm cong là Thiên Viên (chòm sao "vườn trời"). Lại có Thiên Uyển (chòm sao "vườn thú của trời"), bên trong không có khe suối, nhưng có nước lớn vòng quanh ba bên. Vùng đồng bằng rõ ràng là Tử Khí (?).
Ở Hà Trung, khúc sông uốn là Thiên Thị; Quan Trung (vùng đất trong các cửa ải, quanh Trường An) chỉ là Thiên Uyển viên; vùng Y Lạc (sông Y, sông Lạc, quanh Lạc Dương) cũng hợp là Thiên Tứ (chòm sao "phố chợ trời"). Ở kinh sư, núi Hoa Cái (chòm sao che phía trên Tử Vi) là Tiền Tinh (sao đứng trước, tượng trưng thái tử); Đông Kinh (Biện Lương) có ba dòng nước chảy vào sân giữa. Yên Sơn cao nhất, giống Thiên Thị; ở Thiên Thị ấy có núi Kiệt Thạch xoay vòng ôm quấn. Phía đông núi Thái Hành có Thiên Thị; trên núi Mã Nhĩ có thị vệ. Ngoài vòng sông Trường Giang có ba chỗ kết; ba chỗ kết ấy bày trong nước trước viên.
Trung viên đã là đất của đế vương, chỉ có điều khí của thành viên thoát ra nhiều. Vùng Hải Môn núi vòng ôm giống Thiên Thị; núi Thiên Mục, Thiên Trì sinh ra thị vệ. Vạn dặm bay vút là vẻ ngoài viên; các núi ngoài biển bổ thêm khí cho viên. Thịnh suy dài ngắn vốn có thời vận, cũng là do khí núi sông tích tụ vây quanh. Ta sơ lược nêu các viên để nói cùng anh; còn những điều khó nói thì ai mà biết được.
Sao Thượng Tướng, Thứ Tướng (hai sao chỉ hàng tể tướng) đã bày ở trên; sao Thượng Tướng, Thứ Tướng (hai sao chỉ hàng tướng quân) ắt cũng có hai; sao Thượng Vệ, Thứ Vệ ắt ở giữa (đều là các sao trong Thái Vi viên). Điều bàn về vệ long là hợp với thiên tượng (hình tượng các sao trên trời). Khí của núi sông bốc lên thành sao; sao bày theo thứ tự thì ứng ra hình thế dưới đất. Ngẩng lên xem tượng sao, cúi xuống xét lẽ đất: vệ long bên trong vững chắc, theo long mà đi, chỉ áp sát thân, không dính gì đến hiệp (chỗ mạch núi thắt eo lại). Do đó mà thấy được tình ý của trời đất.
Nói qua thì thị vệ áp sát thân long; phân biệt kỹ thì sao chảy vào nơi không đáy (?). Núi vệ vòng ôm kẹp lấy thân long, đó là cửa viên thường đóng chặt. Học giết rồng chẳng bằng tạm học thọc lợn (điển cố: có người dốc hết của học nghề giết rồng nhưng đời không có rồng để giết, ý chê học điều cao xa vô dụng); lợn thì nhiều, rồng thì ít, học giết rồng hoá thành ngây dại. Lời lớn không thiết thực thì kẻ hiểu biết thấp cười chê; ai cười hay ai theo, ta nào có từ chối.
Thiên "Biến Tinh" (bàn về việc các hình núi mang tên sao biến đổi từ loại này sang loại khác) [phần phụ thêm]
Nói hết chuyện "nghi long" (những long khó nhận, dễ gây ngờ) thì không còn gì phải ngờ nữa; chân long (mạch núi thật, có kết khí) dù ẩn kín, may ra cũng dễ biết (?). Biết được chỗ chân long kết huyệt (điểm sinh khí tụ lại, nơi đặt mộ hay dựng nhà), thì sao còn lẫn được thật giả, long chính hay nhánh phụ.
Tham Lang (núi đỉnh nhọn tròn như búp măng) một lần biến thành Cự Môn (núi đỉnh vuông bằng phẳng như cái kho, bức bình phong), sao vuông vắn sừng sững như hình bình phong, như cái hốt (thẻ quan cầm khi chầu vua) dựng đứng, như chuông đặt, như trống đặt. Phụ Bật đi theo mà biến thành Lộc Tồn (núi đỉnh tròn như trống, chân tỏa nhiều nhánh nhỏ). Lộc Tồn được lộc là nhờ dị huyệt (huyệt có hình dạng khác thường); dị huyệt sinh thành hình móng chân hạc. Hình móng hạc thì hai bên ngắn, một cái cựa tự nhiên chống đỡ thân chính. Đó là chỗ được lộc của Lộc Tồn; huyệt có nhánh dài ngắn ấy mới là hình chính. Nếu nổi đỉnh lên thì có thể sinh ra quan lại áo mũ.
Cánh tay trái phải ngắn ngủn, thấp; tay trái ngắn như hình cắm cái hốt, tay phải ngắn như thế đeo túi cá (túi hình cá, vật quan lại đeo để chỉ phẩm cấp). Thầy địa lý thường đến đây thì nhiều ngờ vực, lại chê long hổ (Thanh Long là núi bên trái, Bạch Hổ là núi bên phải huyệt) không ôm giữ. Cũng có khi long hổ hai đầu nhọn, xoắn trái xoắn phải, chớ có chê. Cũng có khi long hổ mọc ra mỏ đá, thầy thường đến đây nào có ưa. Cũng có huyệt nằm giữa đá lớn, cũng có huyệt nằm trong đầm sâu. Cũng có khi bên trái dài, nhánh phải ngắn; cũng có khi bên trái ngắn, nhánh phải dài. Cũng có khi chủ sơn (núi chính phía sau huyệt) giống cái ách trâu; cũng có khi án sơn (núi thấp trước huyệt, như cái bàn) như cây giáo kéo lê. Thầy tầm thường ngoài đời phần nhiều không lấy, đâu biết dị huyệt lại sinh người hiền tài.
Như khi Tham Lang biến thành Văn Khúc (núi mềm, uốn lượn như rắn bò, như dải lụa), hình tung lưới chẳng phải tầm thường; hình tung lưới giống tấm da trâu, dù không mặc áo đỏ (áo của quan to) cũng nhiều người hưởng lộc. Như khi Tham Lang biến thành Phá Quân (núi đầu cao, đuôi xé nghiêng như lá cờ rách), thang trời ẩn hiện như hình lá cờ; núi cờ nếu thành cờ che trời thì dưới cờ có thể sinh ra vua và tể tướng. Như khi Phá Quân biến thành Tham Lang, Tham Lang vào huyệt như cây giáo kéo lê; huyệt hình giáo kéo lê người ta chê xấu, chỉ vì hai núi triền phòng quá dài. Tham Lang biến thành Liêm Trinh (núi đá lởm chởm, nhọn như ngọn lửa) có hình răng lược; nhánh dài có huyệt mà không ai táng. Người ta nói long hổ không quy theo, đâu biết táng vào rồi sinh ra bậc công khanh, tể tướng. Biến thành Phụ tinh [chỗ này sách gốc bị khuyết]
Thiên "Biến Tinh" này chính là bậc tiên của địa lý âm dương; hễ gặp thần của long đều soi thấu cả, chỉ vì tấm gương lòng đã sáng tròn.
Nghi Long Kinh (Sách bàn về những long khó nhận)
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video