Thiên 7 — Phép táng cắm gậy: nhận thái cực, phân lưỡng nghi, tìm tứ tượng, nhân bát quái

 Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ tổng tập sách do vua nhà Thanh ra lệnh biên soạn).

 Táng pháp đảo trượng (phép chôn cất theo cách "đảo trượng": đặt cây gậy dọc theo mạch đất để định chính xác chỗ và hướng đặt quan tài). Đời Đường, Dương Quân Tùng soạn. Nhận biết Thái cực.

 Trong huyệt trường (khu đất nhỏ chọn để đặt mộ) có hai vệt nước kim ngư (hai dòng nước rất nhỏ, mờ mờ, chảy cong hai bên huyệt như hình cá vàng ôm lấy). Cái viên vựng (quầng tròn: vệt đất tròn hơi nổi lên như quầng trăng bao quanh chỗ đặt mộ) nằm lẫn khuất giữa hai vệt nước ấy gọi là Thái cực (ở đây chỉ điểm gốc ở trung tâm của huyệt). Phía trên là chỗ nước chia ra mờ nhạt. Phía dưới là chỗ nước hợp lại mờ nhạt. Chỗ nước hợp là tiểu minh đường (khoảng đất trống nhỏ ngay trước huyệt), rộng vừa một người nằm nghiêng, đó chính là huyệt trường. Có quầng tròn này thì sinh khí (khí sống, luồng khí tốt chạy theo mạch đất) tụ lại bên trong, nên đó là chân huyệt (huyệt thật). Việc cắm cọc mốc, định chỗ gối đầu và hướng nhìn ra đều căn cứ vào đây; không có quầng này thì không phải huyệt. Nếu trên đỉnh quầng lại thấy một hai nửa quầng, giống trăng đêm mùng ba, thì gọi là thiên luân ảnh (bóng vành trời). Có ba vành thì là đại địa (đất lớn, đất kết phát rất quý).

 Phân lưỡng nghi (chia làm hai mặt âm và dương).

 Trong quầng, chỗ lõm xuống là âm huyệt, chỗ lồi lên là dương huyệt, đó gọi là lưỡng nghi. Làm huyệt ngay trên thân mạch núi thì đó là âm long (mạch núi thuộc âm; "long" là dãy núi, mạch đất chạy như rồng), nên dùng dương huyệt. Làm huyệt trên một tinh phong (ngọn núi, gò đất nổi riêng lên như một vì sao) mọc riêng ra thì đó là dương long, nên dùng âm huyệt. Cả hai đều phải nhiêu giảm (xê dịch chỗ đặt huyệt, thêm bớt lên xuống, sang trái sang phải cho cân với thế đất). Có chỗ nửa trên lồi mà nửa dưới lõm (?), có chỗ nửa dưới lồi mà nửa trên lõm, có chỗ bên trái bên phải lồi lõm xen nhau, đó là hai khí âm dương cảm ứng với nhau. Khi ấy thì chọn chỗ chính giữa, nơi âm dương giao hợp, nơi khí lên xuống tụ hội (?), không cần nhiêu giảm.

 Tìm tứ tượng (bốn hình tướng).

 Tứ tượng là mạch, tức, quật, đột. Mạch là trong quầng hơi có một sống đất nhỏ, đó là tượng thiếu âm (âm non, âm còn ít). Tức là trong quầng hơi có hình nổi nhẹ, đó là tượng thiếu dương (dương non). Quật là trong quầng hơi có một ổ lõm, đó là tượng thái âm (âm đến cực thịnh). Đột là trong quầng hơi có một gò tròn như bọt nước, đó là tượng thái dương (dương đến cực thịnh). Bốn tượng dùng làm chỗ chôn thì có bốn phép. Huyệt mạch thì nên lấy chỗ giữa để đặt nền. Huyệt tức thì nên bổ ra để đặt nền. Huyệt quật thì nên đắp cao lên để đặt nền. Huyệt đột thì nên đục cho bằng để đặt nền.

 Gấp đôi Bát quái (tám quẻ trong Kinh Dịch; ý nói từ bốn tượng chia ra thành mười sáu phép, gấp đôi số tám quẻ).

 Mạch thoai thoải thì dùng phép Cái (che phủ): nên nâng cao lên mà đặt quan tài, lấy nghĩa là che phủ. Mạch dốc gấp thì dùng phép Niêm (dính): nên đặt quan tài ở chỗ thấp, lấy nghĩa là dính kết. Mạch thẳng thì dùng phép Ỷ (dựa): nên đặt quan tài nép lệch sang một bên, lấy nghĩa là tựa dựa. Mạch không gấp không thoải mà nằm ngang thì dùng phép Tràng (đâm vào): nên đặt quan tài thẳng vào mạch, lấy nghĩa là xung đâm. Bốn phép trên dùng cho dương long ở núi cao.

 Tức thoai thoải mà ngắn thì dùng phép Trảm (chém): nên đặt quan tài gần đỉnh, lấy nghĩa là chém phá. Tức không thoải không gấp mà dài thì dùng phép Tiệt (cắt): nên đặt quan tài ngay chỗ lưng, lấy nghĩa là cắt ngang. Tức thấp thì dùng phép Đội (?) (chắc là phép Trụy, nghĩa là rơi xuống): nên đặt quan tài sát chân, kề đầu (?), lấy nghĩa là rơi rụng. Bốn phép trên dùng cho âm long ở núi cao.

 Quật hẹp thì dùng phép Chính (ngay giữa): nên đặt quan tài chính giữa tâm, lấy nghĩa là trung chính. Quật rộng thì dùng phép Cầu (tìm): nên đặt quan tài đón lấy khí, lấy nghĩa là tìm kiếm. Quật sâu thì dùng phép Giá (gác): nên đặt quan tài rút lấy khí, bốn góc dựng đá, lấy nghĩa là gác lên. Quật nông thì dùng phép Chiết (lấy mức giữa): nên lường mạch mà đặt quan tài, độ sâu nông lấy một nửa, lấy nghĩa là so sánh cân nhắc. Bốn phép trên dùng cho dương long ở đất bằng.

 Đột đơn thì dùng phép Ai (nép sát): nên đặt quan tài dựa vào chỗ đất đặc chắc, lấy nghĩa là nép sát. Đột đôi thì dùng phép Tịnh (gộp): nên chọn cái ngắn mà đặt quan tài, lấy nghĩa là gộp chung. Đột ngay ngắn thì dùng phép Tà (xiên): nên né sang mà đặt nghiêng quan tài, lấy nghĩa là xiên nghiêng. Đột lệch thì dùng phép Sáp (cắm): nên xoay cho ngay mà đặt quan tài, lấy nghĩa là cắm trồng. Bốn phép trên dùng cho âm long ở đất bằng.

 Cái nghĩa là che, giống hình cái chậu úp. Mạch của phép Cái từ quẻ Khôn (tượng đất, ở dưới) mà hiện ra ở quẻ Càn (tượng trời, ở trên). Phép Cái thì từ Càn mà áp xuống Khôn. Cái diệu của hai quẻ Cấu và Phục (hai quẻ trong Kinh Dịch: Cấu là lúc âm bắt đầu sinh, Phục là lúc dương bắt đầu trở lại) nằm ở đó. Tinh hoa của trời đất hiện ra ở đó.

 Đỉnh mỏng thì bỏ phép này. Chớ làm qua loa, hãy thận trọng, chớ cẩu thả. Chỗ cần che nhỏ mà che lớn thì tổn hại nguyên khí (khí gốc của huyệt). Chỗ cần che lớn mà che nhỏ thì bít mất sinh khí. Chỗ cần che trên mà che dưới thì làm thoát mất lai khí (khí theo mạch chạy tới). Chỗ cần che dưới mà che trên thì làm mất chỉ khí (khí dừng lại tụ ở huyệt). Chỗ cần che trái mà che phải thì có khi phạm phải bác khí (khí bị bóc mòn, suy kiệt). Chỗ cần che phải mà che trái thì có khi nhận phải lãnh khí (khí lạnh). Như thế thì dù có được long và huyệt tuyệt diệu, ắt vẫn gặp tai họa ngang trái.

 Câu "đỉnh mỏng thì bỏ phép Cái" là nói bỏ đi không dùng phép ấy, chứ không phải bỏ chỗ trên mà lấy chỗ dưới, bỏ chỗ cao mà lấy chỗ thấp. Ở đây là nói về việc làm huyệt, còn chỗ kia là nói về việc xem xét huyệt, ý nghĩa tự khác nhau, nhưng phép huyệt thì không khác. Hơi có sai sót là khó có hiệu nghiệm.

 Niêm nghĩa là dính, như trong câu "dính ơn sủng". Mạch của phép Niêm từ chỗ chạy tới mà dừng ở chỗ dừng. Phép Niêm thì từ chỗ dừng mà dừng ở chỗ tận cùng. Đạo nâng đỡ, đón nhận nằm ở đó; ý sinh hóa sắp hiện ra. Phía dưới mỏng thì chớ dùng phép Niêm. Lý và phép chỉ sai một chút là cách xa như trời với vực. Chỗ cần niêm trên mà niêm dưới thì thoát mất lai khí. Chỗ cần niêm dưới mà niêm trên thì phạm phải bạo khí (khí dữ, gấp). Chỗ cần niêm phải mà niêm trái thì mất chính khí (khí chính của mạch). Chỗ cần niêm trái mà niêm phải thì có khi rơi vào tử khí (khí chết). Như thế thì dù có sa thủy đẹp (sa là các núi gò quanh huyệt, thủy là dòng nước quanh huyệt), rốt cuộc vẫn có khi chuốc lấy nhục (lấy ý câu trong Kinh Dịch: không giữ được đức bền thì có khi phải chịu nhục).

 Câu "dưới mỏng thì chớ niêm" là nói bỏ đi không dùng, chứ không phải bỏ chỗ thấp mà lấy chỗ cao, bỏ chỗ dưới mà lấy chỗ trên. Nếu niêm đúng thật, thì dù phía dưới kề sông lớn cũng không hề gì. Người khéo léo thì làm gì có lý "dưới mỏng mà bỏ phép Niêm"?

 Ỷ nghĩa là nương, như trong câu "nương mà ở". Mạch của phép Ỷ từ trên xông thẳng xuống dưới. Phép Ỷ thì từ chỗ lệch mà kề vào chỗ chính. Hình nương đậu đã thành thì đạo biến hóa tự hiện ra. Chỗ cần ỷ trái mà ỷ phải thì có khi chịu khí lạnh. Chỗ cần ỷ phải mà ỷ trái thì có khi phạm khí cứng. Chỗ cần ỷ trên mà ỷ dưới gọi là thoát mạch. Chỗ cần ỷ dưới mà ỷ trên gọi là xung sát (đâm phải sát khí, tức khí dữ gây hại). Như thế thì dù có cục diện kỳ lạ, ắt vẫn gặp họa suy sụp, bị lấn hiếp. Phép này vốn giống phép Ai, nhưng phép Ai dùng ở chỗ bằng của đột, còn phép Ỷ dùng ở mạch thẳng. Đó là cái cơ tinh túy của trời, cái lý cực kín cực nhỏ; nếu không phải bậc trí cao thì ai biết được?

 Tràng nghĩa là chạm, như trong câu "chạm vào nhau". Mạch của phép Tràng từ chỗ nghiêng mà đi đến chỗ chính. Phép Tràng thì từ chỗ chính mà đi đến chỗ nghiêng. Mạch chạy nghiêng tới đã chuyên nhất thì cái tình chuyên nhất ấy có thể thấy được. Chỗ cần tràng trên mà tràng dưới thì khí dừng lại từ phía trên. Chỗ cần tràng dưới mà tràng trên thì khí thoát ra từ phía dưới. Chỗ cần tràng nặng mà tràng nhẹ thì sinh khí chạy suông. Chỗ cần tràng nhẹ mà tràng nặng thì sinh khí tiết ra quá nhiều. Như thế thì dù có được mạch tới thật, rốt cuộc vẫn mất cái tốt của mạch chính. Phép này vốn giống phép Sáp, nhưng phép Sáp dùng ở bên cạnh đột, còn phép Tràng dùng ở mạch nghiêng. Sai một li đi một dặm; khoảng cách giữa sông lớn với chiếc chiếu, chiếc ghế (ý nói chỗ khác nhau rất nhỏ mà kết quả khác nhau rất xa), không thể không xét.

 Trảm nghĩa là chặt đứt, chặt lấy sinh khí. Sinh khí hiện ra ở chỗ tức nằm ngang. Lên cao thì không được phạm vào đỉnh, vì quầng ở đỉnh mỏng. Xuống thấp thì không được gần chân, vì chân lạnh. Cho nên chém ở trên thì sợ mất phần dưới, chém ở dưới thì sợ mất phần trên, chém bên trái bên phải thì sợ mất tâm giữa, chém ở tâm giữa thì sợ mất hai bên. Phải xem kỹ tượng tức cho rõ ràng, sau đó xem tình thế huyệt cho xác đáng, rồi mới dùng phép Trảm, thì trên dưới trái phải tự thành hình khối.

 Có điều, tức là phần nhỏ của thể đất, còn trảm là phần rộng của cách dùng. Nếu không xem kỹ mà vội hạ quan tài thì sinh khí bị tổn thương, mạch con và mạch mẹ (huyệt và dãy núi gốc sinh ra nó) đều bị hại. Như thế thì dù được bao bọc kín chắc, rốt cuộc cũng không phải con đường lâu dài. Vả lại, tượng tức mà dùng phép Trảm thì tức ắt nhỏ, nhỏ thì khó đặt vật lớn vào. Dùng phép Trảm trên tức thì mộ ắt lớn, lớn thì khó chứa trong chỗ nhỏ. Hiểu được cái lý tột cùng ấy thì nghĩa trung hòa tự sáng ra.

 Tiệt nghĩa là bổ ra, bổ mở lấy sinh khí. Sinh khí lộ ra ở chỗ tức chạy thẳng. Lên cao mà phạm vào đỉnh thì gọi là bổ đầu. Xuống thấp mà đứng ở chân núi thì gọi là bổ chân. Cho nên cắt ở trên thì sợ sót phần dưới, cắt ở dưới thì sợ sót phần trên, cắt bên trái thì sợ mất bên phải, cắt bên phải thì sợ mất bên trái. Hà một hơi mà thành thì gọi là một tức (một hơi thở). Một tức đã thành thì áp vào thân huyệt. Thân huyệt mờ nhạt, chớ có làm khinh suất.

 Tức của phép Trảm phần nhiều mang ý Thổ, tức của phép Tiệt phần nhiều mang ý Mộc (theo ngũ hành, tức năm hành Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ: hình Thổ thì vuông bằng nằm ngang, hình Mộc thì thẳng dài). Thổ nằm ngang thì dùng phép Trảm để cắt lấy trọn sinh ý (?). Mạch thẳng rủ xuống thì dùng phép Tiệt để nối lấy trọn sinh ý. Thế đất không giống nhau thì cách dùng khác hẳn nhau. Nếu không ngắm kỹ mà vội hạ một cách khinh suất thì cả thể lẫn dụng đều tổn hại, sinh khí bị phá và tiết ra. Ví như dù có ngọc đẹp tươi nhuận, e rằng hỏng ở tay người chạm khắc. Nói chung, huyệt mạch và huyệt tức không được chôn đôi (chôn hai người một chỗ). Đúng như câu "thà sai về phía nhỏ, chớ sai về phía lớn", lời ấy rất đúng.

 Điếu nghĩa là treo, treo nhấc lấy sinh khí. Sinh khí chạy thẳng vào phía dưới tức. Phía trên không được quá cao, sợ khí bị rò rỉ. Phía dưới không được quá thấp, sợ phạm vào khí. Một âm đã ngưng nghỉ thì các dương trở lại. Một nửa nằm ở chân thân tức, một nửa nằm ở lớp đệm của thân tức. Khí giao cảm mà thành hình, hình đã trọn thì thành huyệt. Hai bên trái phải tự không lẫn lộn, còn trên dưới thì nên cân nhắc nhất. Nếu không dụng tâm suy nghĩ kỹ thì đầu bị sát khí đánh, chân đạp phải gió lạnh. Dù hai bên trái phải có núi quấn quýt ôm lấy, bản thân huyệt chủ vẫn khó chống đỡ. Nói chung, phép này giống phép Niêm, nhưng Niêm là Điếu rủ xuống, còn Điếu là Niêm nhấc lên. Đạo tùy tài mà dùng, nghĩa lường chức mà dùng người, phải phân biệt ở chỗ này.

 Trụy nghĩa là rơi, rơi như giọt sương nhỏ xuống (?). Sinh khí đã trọn thì như quả chín rụng khỏi cuống. Phía trên không được đặt mộ (cắm huyệt) chạm vào đầu mạch, phía dưới không được rời mạch mà làm. Đỉnh không rời ý mạch tới thì chuyên nhất. Chân không rời lớp nệm (dải đất bằng trải ra dưới huyệt như tấm nệm) thì sinh ý thông thẳng. Thân tức đầy đặn, lớp nệm trải ra uốn lượn (?), huyệt tinh (gò đất nổi lên làm huyệt) vươn cao, nhả ra mạch tròn như bọt. Trụy lệch sang trái thì rơi vào chỗ khô một bên. Trụy lệch sang phải thì rơi vào chỗ tạp một bên. Trụy xuống dưới thì đến mà như không đến. Trụy lên trên thì chỗ dừng không phải chỗ dừng thật. Phải xét cái tình nhả ra rơi xuống, và theo đúng phép Trụy. Nếu lơ là thì ắt mất bản thể. Nhích lên trên thì phải lùi khỏi chỗ khô cứng. Nhích xuống dưới thì phải để khí hô hấp được thư thả. Cao thì không bằng phép Điếu, thấp thì không bằng phép Niêm, như thế là đúng.

 Chính nghĩa là chỉnh, chỉnh đốn thân thể, thu gom tinh thần. Tượng quật đã nhỏ thì sinh khí mới vừa đọng lại. Làm quá lớn thì không khỏi tổn hại cái chân thật của nguyên khí. Đào vào quá sâu thì sao khỏi tổn hại cái thể non mềm. Tổn nguyên khí thì tinh thần không đủ, hỏng chỗ non mềm thì bản thể không trọn. Người xưa nay làm việc này tuy nhiều, nhưng chưa chắc ai cũng hiểu hết phép này; vì thế mới có chuyện đất tốt mà người không tốt, đất đẹp mà người không đẹp. Đã có lỗi sai trên dưới, lẽ nào lại không có lỗi lệch trái phải? Âm dương hòa hợp tuyệt diệu thì quy về cái trời trung chính. Cứng mềm giúp nhau thì dừng ở cái đất trung chính. Dùng phép tam phân tổn ích (thêm hay bớt một phần ba, vốn là phép tính các bậc âm luật), một lý ấy suy ra mà làm thì tự nhiên khớp đúng.

 Cầu nghĩa là đo, đo lường chỗ dừng của cái lớn, truy tìm cái thật của chỗ dừng. Tượng quật đã lớn thì sinh khí tràn khắp. Làm quá lớn thì khí trôi đi mà không chuyên nhất. Làm quá nhỏ thì khí lang thang mà không ngừng nghỉ. Trôi đi mà không chuyên nhất là vì đo chưa đúng. Lang thang mà không ngừng nghỉ là vì tìm chưa sát. Dù thấy hình ổ rõ ràng mà hạ huyệt thì trăm lần không trúng một; đó là biết tìm ở huyệt mà không biết tìm ở cách tìm. Đã có lỗi sai cao thấp, lẽ nào lại không có lỗi sai nông sâu? Một chỗ thật nhả lộ ra thì sáu nghĩa đều cân xứng. Một lần thấy rõ thì ngũ hành tự hiện. Phía trên không lấn xuống dưới, phía dưới không cần với lên trên, hiểu được nghĩa này là đúng.

 Giá nghĩa là gác thêm lên. Gác lên gỗ nên gọi là Giá. Tượng quật đã sâu thì phía dưới chứa âm sát (khí ẩm độc dưới sâu). Phía trên sợ gió nên khí tụ xuống dưới. Phía dưới sợ ẩm nên khí đậu lên trên. Trên dưới đều bị địch nên khí đọng ở giữa. Sai ở phía trên thì khó tránh họa suy bại đột ngột. Sai ở phía dưới thì ắt chịu tai hại âm khí làm tiêu mòn. Cho nên phải đo nguồn khí để đón lấy, định nền nơi khí dừng tụ. Trước hết phải dùng gỗ để thấm hút cái tính hung bạo, sau đó mới đặt quan tài lên để giữ trọn cái khí đầm đìa chan chứa. Tính nước là chảy xuống chỗ thấp; âm sát ở dưới gặp gỗ thì tiêu đi. Âm sát lấn lên trên thì bạo khí ở trên gặp gió liền tan. Sinh ý không cùng, con cháu nối dõi đông đúc. Nếu cứ chấp vào câu "ổ không sâu" (?) thì là người chưa rõ cách biến thông.

 Lại có một phép nữa: đào đất sâu hơn một thước, bốn góc dựng đá gác quan tài lên, sáu mặt xây tường đắp đất. Cách này phải có huyền vũ (núi phía sau lưng huyệt) cao (?), và long hổ (Thanh Long, Bạch Hổ: dãy núi bên trái và bên phải huyệt) đè sát xuống thì mới làm được. Cái cơ của trời đất do người xoay chuyển; phải dựa vào con mắt khéo, mà tóm lại cốt ở trong lòng.

 Chiết nghĩa là cắt; dùng rìu cắt vật nên gọi là Chiết. Tượng quật đã nông thì bốn phía mênh mang. Đặt ở trên thì cần sa thủy hai bên ứng đều. Đặt ở dưới thì phải xem long hổ có cùng vươn lên (?) hay không. Nếu không có gì bao bọc thì sát khí nhờ gió mà mạnh lên. Nếu có phong sát (gió độc) thì khí theo gió mà tan. Gió mạnh thì sát khí càng dữ, khí tan thì sát khí càng lấn. Cho nên sinh khí tránh sát khí cũng như người quân tử tránh kẻ tiểu nhân. Phải xét cái cơ thật của việc khí ra chỗ kia vào chỗ này, và xét trước đại thế phía trước phía sau. Lấy mức giữa cho trên dưới, phân định cho trái phải; sâu không quá năm, nông không dưới một, thì nghĩa của phép Chiết đã đầy đủ.

 Nói chung, phép Chính giống phép Giá, mà Chính là chỗ sâu của Giá (?). Phép Chiết giống phép Cầu, mà Chiết là chỗ rộng của Cầu. Giống mà khác, khác mà giống. Hơi có sai lệch thì cái dùng cho chỗ Giáp không khỏi đem dùng cho chỗ Ất, cái dùng cho chỗ Bính không khỏi đem dùng cho chỗ Đinh; muốn cầu phúc e khó có hiệu nghiệm.

 Ai nghĩa là kề bên, kề sát lấy sinh khí. Tượng đột đã rõ thì âm mạch hiện ra đơn lẻ, mênh mang không bờ, mờ mịt không chỗ đậu. Không bờ thì chỗ ở khó định, không chỗ đậu thì khó nắm bắt mà nương. [Chỗ này sách gốc bị khuyết.]

 … phải kề mượn cái khí sinh sôi, mượn nhờ cái cơ sinh hóa

 … ấy. Phía trên không đâm vào chỗ gấp thì bạo khí trở nên êm hòa. Phía dưới không chịu cái lạnh thì âm khí xoay trở lại. Đó là phép Ai. Phép Ai giống phép Ỷ, mà Ai là chỗ sát của Ỷ. Phép Ỷ khác phép Ai, mà Ỷ là chỗ rộng của Ai. Chỗ có thể dùng phép Ai thì như hạt giống vừa nảy mầm, như con rồng sắp nằm im ngủ đông. Chỗ đúng nên dùng phép Ai thì hình như lớp da lật lại (?), khí như bàn tay ngửa.

 Tịnh nghĩa là hợp, hợp gộp sinh khí lại. Tượng đột hiện ra một đôi, âm mạch hiện ra hai lần, như hình chim âu con nổi trên nước kề bên chim mẹ, như thế bông lúa tốt trổ hoa. Hoặc hai mạch lộ ra dài ngắn khác nhau, hoặc hai đột lộ ra lớn nhỏ khác nhau. Đặt vào bên trái thì tình ý không chuyên nhất. Đặt vào bên phải thì sinh ý không vững. Tình ý không chuyên nhất thì có khi gặp họa âm khí tạp loạn. Sinh ý không vững thì gặp sát khí làm mất dương. Cho nên phải dựa vào cái ngắn và nhỏ để đặt huyệt, rồi hợp cái lớn và dài vào mà gộp lại; nương nhau không tan, lý và thế cùng thông suốt. Như thế thì nguyên thần (cái gốc tinh khí của huyệt) được vững trọn mà không tổn hại, lý và khí hợp làm một mà không tan. Nghĩa lớn tự hiểu, không cần nói vụn vặt.

 Tà nghĩa là sát, xiên mà sát vào sinh khí. Phàm thấy đột mạch chạy thẳng xuống thì quan tài và hài cốt chớ đặt đón thẳng đầu mạch. Kề vào chân (?) thì mạch lạc không tới; nhích vào đỉnh thì khí thế hung mạnh. Chỗ mạch không tới gọi là thoái lạc (lùi rơi, khí đã yếu). Chỗ hung mạnh gọi là cương hùng (cứng mạnh). Thoái lạc là dương trong dương, chỉ thiên về dương thì không sinh được. Cương hùng là âm trong âm, chỉ thiên về âm thì không thành được. Cho nên phải đặt xiên mà sát vào. Xiên thì không đón thẳng bạo khí, sát thì không xa rời cái tình thật. Cái dữ có thể bỏ đi, cái lành có thể có được; tai họa lánh xa, phúc đức thịnh vượng. Âm dương đỡ nhau, gấp thoải bù nhau, thì tên và nghĩa của huyệt Tà đã sáng rõ.

 Sáp nghĩa là hạ xuống, hạ cắm vào sinh khí. Phàm thấy đột mạch nghiêng thì phải xét kỹ nghĩa của việc làm huyệt. Đón ngay chỗ mạch tới thì chỗ mạch đi bị kéo níu. Nhích vào chỗ mạch dừng thì chỗ mạch tới bị chậm trễ. Cho nên phải nhân chỗ giữa, nơi mạch đi qua và nối tiếp, mà cắm bộ xương khô vào. Chỗ có thể dùng phép Sáp thì tình mạch linh động như thế ném ngang. Chỗ đúng nên dùng phép Sáp thì tình huyệt rõ ràng như hình đâm thẳng. Sinh khí dồi dào, liên miên không dứt. Khí tụ đầy thịnh, mênh mông khó cùng. Không dứt thì tình ý tự chuyên nhất, khó cùng thì công lực tự lớn. Xương cốt người chết được khí tốt thì phúc lan đến người sống, hiệu nghiệm lâu dài. Cái lý của phép Sáp đến đây là tột cùng.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video