Mười hai phép đảo trượng (phép đặt gậy, tức cách dùng cây gậy để định đường dọc của quan tài so với luồng mạch đi tới, từ đó quyết định đặt huyệt ở đâu và quay hướng nào).
Thuận trượng (đặt gậy xuôi theo mạch).
Khi mạch (dòng sinh khí chạy ngầm theo thế núi) đi chậm và rơi xuống ở chính giữa thì dùng thuận trượng, đón nhận mạch ngay chính diện. Kiểu này gọi là "chàng huyệt" (huyệt đón thẳng vào mạch; huyệt là vị trí đặt mộ, nơi sinh khí tụ lại). Ví dụ thế long (dãy núi, mạch đất dẫn sinh khí, ví như con rồng) mềm mại linh hoạt, mạch uốn lượn quanh co, thì không cần dùng phép "nhiêu giảm" (đặt lệch huyệt về một bên: nhường thêm bên Long, bớt bên Hổ, hoặc ngược lại), mà đặt mộ sát ngay vào mạch. Đó là các kiểu: táng "thôn" (đặt mộ nuốt lấy mạch, tức đặt sâu vào), dương đến thì âm đón, âm đến thì dương nâng, mạch chạy thẳng thì đưa thẳng. Cần có hạ sa (dải núi thấp ở phía dưới, phía nước chảy đi) quay ngược lại chặn cửa nước. Án sơn (núi nhỏ nằm ngay trước huyệt) phải đặc biệt quay về chầu huyệt. Thai thủy (dòng nước nhỏ sát quanh huyệt) phải giao nhau, kết tụ ở phía trước. Các dòng nước lớn nhỏ chảy ngang qua, khóa chặt lại. Được như thế thì phúc phát ra ắt lớn. Nhưng không được để đầu quan tài chống thẳng vào luồng khí, vì sợ khí xông vào đầu mà tan mất.
Nghịch trượng (đặt gậy ngược, lệch khỏi mạch).
Khi mạch đi gấp và xông thẳng ở giữa thì dùng nghịch trượng, tìm huyệt ở bên cạnh. Huyệt ấy gọi là "ỷ huyệt" của long (huyệt dựa nghiêng vào thân long). Ví dụ thế long hùng mạnh, khí mạch gấp và cứng, thì dùng phép nhiêu giảm, xoay chuyển, hạ thấp xuống để tránh sát (luồng khí dữ, gấp, gây hại). Đó là các kiểu: táng "thổ" (đặt mộ nhả mạch ra, không ôm sát), "phất nhĩ" (lướt qua bên tai), "chẩm tý" (gối lên cánh tay), bẻ chỗ gấp để quay về chỗ chậm, dựa nghiêng, dựa thẳng. Cần có các núi vây chầu vững chắc, các dòng nước giao nhau kết tụ. Minh đường (khoảng đất trống phía trước huyệt, nơi khí và nước tụ lại) phải bằng phẳng ngay ngắn. Tứ thú (bốn thế núi giữ huyệt: Thanh Long bên trái, Bạch Hổ bên phải, Chu Tước phía trước, Huyền Vũ phía sau) phải đầy đủ. Được như thế thì phúc phát ra rất nhanh.
Súc trượng (rút gậy lên cao).
Khi mạch đi rất gấp thì cắm huyệt ngay trên đỉnh, nên gọi là "súc" (rút lên). Giống như chống thanh kiếm, khí tụ lại ở vòng đầu chuôi. Kiểu này gọi là huyệt "giáng sát" (hàng phục sát khí), huyệt "tọa sát" (ngồi đè lên sát khí), huyệt "bịt thùng rò" (?). Ví dụ bốn phía núi cao vút ôm vòng lại, còn núi chính thấp, quấn quanh mà mạch lại ngắn. Khi ấy mở huyệt ở chỗ "bách hội" (điểm chính giữa đỉnh núi, ví như đỉnh đầu người), đặt sát chặt vào. Dùng các kiểu "cái" (che phủ lên trên), "tống" (đưa tiễn), "phất đỉnh" (lướt qua đỉnh), "đấu mạch" (đặt chống thẳng vào mạch) mà táng, để cho mộ cưỡi được khí. Cần tứ thú đầy đủ, hoàn toàn không trơ trọi phơi ra trước gió. Phía sau núi chủ phải có chỗ hạ thấp đứt quãng rồi lại nổi lên. Trước huyệt phải có minh đường, lại có một dòng nước thật, thì mới kết huyệt. Nếu không thì khí thô chưa thoát, gió tám phương thổi vào từ mọi phía.
Ly trượng (đặt gậy rời xa mạch).
Khi mạch đi rất gấp thì đặt huyệt ở chỗ trống thấp của long, chỉ chạm nhẹ vào, nên gọi là "ly" (rời ra). Giống như cây bút treo, mực nhỏ xuống thành giọt như hạt châu. Kiểu này gọi là huyệt "thoát sát" (thoát khỏi sát khí), huyệt "phao" (ném ra xa), huyệt "tiếp" (nối tiếp), huyệt "thái dương ảnh quang" (bóng sáng của mặt trời), huyệt "huyền quan trường liệp phong" (?). Ví dụ long hùng, thế mạnh, đổ xuống tận đồng bằng, kết thành hình như mâm ngọc, như trải thảm, giăng chiếu. Khi ấy từ xa đặt mộ đối diện với mạch đi tới, đắp đất lên, đặt mộ nổi trên mặt đất, đắp mộ cho cao lớn. Nên biết rằng muốn tụ khí thì phải lấy đất từ nơi khác chở đến đắp thành. Cần có chỗ lõm nhỏ như lúm đồng tiền, hoặc có dấu mạch "rắn bò qua cỏ, sợi tro rơi" (vết mạch mờ, lúc ẩn lúc hiện, như vệt rắn bò trong cỏ, như đường tro rắc mảnh) thì mới kết huyệt. Nếu không thì vượng khí (khí đang mạnh) chưa dịu xuống, ắt gây tai họa.
Một trượng (đặt gậy chìm sâu).
Khi hình núi cúi xuống, mặt núi đầy đặn thì dùng một trượng. Ví dụ núi như bầu vú béo, như khối "ngoan kim" (núi hình tròn, theo hành Kim, mà cứng đặc), khí mạch mờ mịt khó thấy. Khi ấy cưỡi lên chỗ khí dừng lại, dùng phép "khai kim thủ thủy" (mở mặt tròn của hình Kim ra để lấy chỗ lõm tụ khí như nước), sửa sang rộng rãi đường lối lên huyệt (?) cho ngay ngắn, rồi đặt mộ chìm sâu. Kiểu này gọi là "trầm sát huyệt" (huyệt dìm sát khí xuống) (?). Nhưng không được nhận lầm thế đất cứng đờ kiểu "thiên cương" (dạng núi hung, cứng, chĩa nhọn) mà làm hại người.
Xuyên trượng (đặt gậy xuyên vào).
Khi hình núi ngửa lên, miệng huyệt nhỏ thì dùng xuyên trượng. Ví dụ núi như thân người gầy, như khúc gỗ gọt, khí mạch nông và gấp. Khi ấy xuyên theo hướng mạch đi tới, lấy chỗ chính giữa đoạn uốn lượn, đục lỗ mà xuyên vào. Có các kiểu: đâm nghiêng, cắm xiên, đâm ngang, cắm sâu. Kiểu này gọi là huyệt "bị sát" (huyệt khoác lên mình sát khí mà chế ngự nó) (?). Nhưng không được nhận lầm thế đất nghiêng lệch, bị quét tràn, mà làm hại người.
Đấu trượng (đặt gậy tra khớp vào).
Khi núi dài, thân nằm ngang thì dùng đấu trượng, giống như tra cán vào lỗ rìu. Thế long kéo dài, phải mượn minh đường để thu nạp khí. Huyệt đặt ở giữa chỗ lạc sơn (núi tựa phía sau huyệt) ngay ngắn và chỗ triều sơn (núi chầu phía trước) cân đối. Có các kiểu: xuyên qua eo núi, gác lên chỗ gãy, dán vào sống lưng núi, dựa chắc, cắm nặng, cắm sâu. Kiểu này gọi là "ngự sát" (cưỡi và chế ngự sát khí), tức các huyệt "nắm kéo", "kéo cung", "khoác giỏ trên cổ tay", "vịn yên ngựa".
Tiệt trượng (đặt gậy cắt ngang mạch).
Khi núi dài, thân chạy thẳng thì dùng tiệt trượng, giống như cưỡi trên sống lưng ngựa. Khí mạch không dừng lại mà cứ tuột thẳng về phía trước. Khi ấy phải tìm ở chỗ mạch hơi dừng, yếu và chậm lại, là chỗ tứ chứng (bốn dấu hiệu làm chứng cho huyệt thật: núi trước, núi sau, Long bên trái, Hổ bên phải) đều hữu tình (quay về, ôm lấy huyệt). Ở đó tìm chỗ lõm nhỏ, theo mạch mà cưỡi lên, cắt ngang, rồi theo đúng phép mà xây dựng. Kiểu này gọi là "lan sát" (chặn sát khí lại), tức các huyệt cắt thẳng, cắt ngang, "kỵ long" (cưỡi lên long), "trảm quan" (chém cửa ải, chặn mạch đang chạy).
Đối trượng (đặt gậy đối thẳng vào mạch).
Khi phía trên cứng, phía dưới mềm thì đặt huyệt ở chỗ cứng và mềm giáp nhau, cắm ngay giữa, đối thẳng với mạch, nên gọi là "đối". Vì ở cao thì dốc gấp, ở thấp thì mềm yếu. Cho nên phải đặt huyệt ở chỗ cao thấp chuyển tiếp, giữa chỗ đất khô và đất ướt vừa phân ra. Ở đó chia đều chậm và gấp, cứng và mềm bù đắp cho nhau, đặt ngay chính giữa mà đón thẳng vào mạch. Theo thế đất mà cắt đặt cho thích hợp. Kiểu này gọi là "trung tụ chàng huyệt" (huyệt đón thẳng mạch ở chỗ khí tụ giữa chừng). Cần hai bên trái phải cân xứng, hoàn toàn không có chỗ lõm sụt. Hình thế huyệt phải rõ ràng, sinh khí (khí sống, đem lại phúc) lộ ra thì mới kết. Nếu không thì phía trên khí rò thoát, phía dưới dốc đứng, khó tránh họa đất sụt và kiến mối đục vào mộ.
Chuế trượng (đặt gậy đính nối vào mạch).
Khi thế núi mạnh, mạch đi gấp thì đặt huyệt ở chỗ chân núi thấp và thoải, đỡ lấy mạch, dính chắc vào, nên gọi là "chuế" (đính nối). Đặt ngay đúng mạch thì chống vào quá mạnh, rời hẳn khỏi mạch thì phạm phải khí lạnh. Cho nên phải đặt ở trước chỗ khí đã ngừng hẳn, sau chỗ khí mạnh đã được ngăn lại, hơi rời ra ba thước (thước cổ, mỗi thước khoảng ba mươi phân), làm dịu bớt sự hung hăng gấp gáp, khiến khí trở nên êm hòa. Kiểu này gọi là "thoát sát niêm huyệt" (huyệt dính vào mạch mà vẫn thoát được sát khí). Cần tứ thú đều thấp, hoàn toàn không lấn ép huyệt. Chân khí (khí thật của mạch) phải nhỏ giọt rơi xuống, các dòng nước phải hữu tình thì mới kết. Nếu không thì khí đã thoát, mạch nhọn, khó tránh họa bùn nước tràn vào mộ.
Phạm trượng (đặt gậy lấn qua mạch).
Dùng phép nhường bên Long, bớt bên Hổ, đặt huyệt lấn qua giữa mạch. Chữ "phạm" ở đây như chữ "phạm" trong "xâm phạm bờ cõi". Tức là bỏ chỗ chết, nép vào chỗ sống, hướng ra ngoài để đón khí của minh đường. Kiểu này phần nhiều kết ở huyệt hình vú hoặc hình gò nổi.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video