Thiên 9 — Hai mươi bốn phép táng theo thế đất quanh huyệt

 Phép táng hai mươi bốn sa (sa: các gò, núi nhỏ và hình thế đất quanh huyệt mộ; ở đây là hai mươi bốn kiểu hình thế đất cùng cách chôn tương ứng) — phần phụ thêm.

 Xem long (long mạch: dải núi, mạch đất mà khí chạy theo, ví như con rồng) là xem chỗ nó khởi lên. Làm rõ huyệt (huyệt: điểm khí tụ lại, nơi đặt mộ) là làm rõ chỗ nó dừng lại. Khởi lên là động mà sinh, dừng lại là tĩnh mà chết. Ở chỗ chết lại tìm ra cái sống, đó gọi là sinh khí (luồng khí sống trong đất, đem phúc lành cho người chôn và con cháu). Cho nên xét kỹ được chỗ nhỏ nhặt thì nắm hết được ý chính lớn. Mô phỏng hình vật để biết việc, thuận theo tình thế để biết lý. Suy xét chỗ mạch chia ra, hợp lại để định nông sâu. Làm rõ phép nhiêu giảm (cách dịch huyệt hoặc thêm bớt đất cho vừa với khí mạch) để giữ được phép khắc chế (dùng cái này chế ngự cái kia cho cân bằng). Bốn phép ỷ, tràng, cái, niêm (bốn cách đặt huyệt: ỷ là tựa sang một bên, tràng là đâm thẳng vào giữa, cái là đặt cao phía trên, niêm là dán thấp phía dưới), cùng thể thế và tình ý của đất, chỉ sai một li là đi một dặm.

 Đảm (thế gánh).

 Long mạch đến gấp, khí mạch xông thẳng, ở giữa không có nhũ khí (nhũ: chỗ đất nhô ra như bầu vú, nơi khí kết lại). Huyệt dán về bên phải, nhận khí từ bên cạnh, tựa vào núi đỡ phía sau. Cánh tay núi bên trái dài, minh đường (khoảng đất trống trước huyệt, nơi khí và nước tụ lại) rộng mở, giống dáng người gánh gồng. Nên đào kim tỉnh (hố huyệt đào để đặt quan tài) nông. Nếu đào quá sâu ắt tổn hại. Nên đắp thêm khách thổ (đất lấy từ nơi khác mang đến) lấp chắc vào mộ, ắt chủ giàu sang lâu dài.

 Chính táng (chôn ngay chính giữa).

 Long mạch đi qua ba bốn đốt rồi mới kết huyệt. Thế đất không dốc gấp, các núi bao bọc che chở cũng ngay ngắn. Dưới chỗ ngồi của huyệt có kim ngư (hai dòng nước nhỏ hai bên huyệt, hình như mang cá, chảy hợp lại trước huyệt) vòng ôm (?), khí minh đường rõ ràng. Nên đặt đúng vào chính huyệt, đào hố đặt quan tài để đón lấy chân khí (khí thật của long mạch). Mộ đắp cao, hướng mộ nhìn thẳng vào núi ứng ở giữa làm chuẩn. Trong vòng nửa kỷ (một kỷ là mười hai năm, nửa kỷ là sáu năm), giàu và sang đều trọn đủ.

 Đả khai (đào mở).

 Núi dạng Thái Dương (một kiểu núi tròn cao thuộc kim tinh; kim tinh là núi đỉnh tròn như cái chuông, ứng với hành Kim) mà là kim cứng đờ, không có vân gợn như sóng, thì phải đào mở huyệt sâu làm thành ổ. Ước chừng lấy chỗ giữa minh đường, nơi hai dòng kim ngư gặp nhau (?) để định huyệt, treo quan tài mà chôn, lấy chút khí ấm nhuận ở giữa. Cách này gọi là mở kim lấy thủy. Phát phúc tuy chậm nhưng lâu dài, không suy bại.

 Huyền quan (treo quan tài).

 Long mạch đến gấp mà không có đoạn chậm, có chỗ chia có chỗ hợp, huyệt kết trong bùn sâu. Đào mở đến chỗ đất chắc thì thấy đất thật. Bên trong dùng gạch đá xây thành một huyệt lớn, dựng bốn cột đá trong huyệt, treo quan tài rồi hạ xuống. Trước huyệt nối với kim trì (ao nước nhỏ trước mộ), cho ba dòng nước tốt chảy đi. Đắp đất thành mộ để tiếp lấy sinh khí.

 Lũy phần (đắp đất thành mộ).

 Long mạch đến có núi che phía trên, có núi làm chỗ ngồi, trên gấp dưới chậm, gọi là trụy mạch (mạch đất rơi xuống). Vì thế trên đất bằng nổi lên một chỗ gồ, trong chỗ gồ có đá, không thể ra công đào đục. Dường như mượn lớp thành bên ngoài (?), đào kim tỉnh nông, chôn ngay chính trên lớp đất nổi, rồi đắp đất thành mộ. Đây là đất trước giàu sau sang.

 Đại tiểu oản lam (khoét lớn, khoét nhỏ) (?).

 Long mạch đến có tình. Đầu núi cao mà huyệt lệch, hoặc trên cánh tay bên cạnh bỗng nổi lên một kim tinh tròn ở chỗ đầu. Đoạn nhập thủ (đoạn long mạch cuối cùng đi vào huyệt) có phần đất đầy như thịt (?) để nhận huyệt. Thủy tinh (núi dáng uốn lượn như sóng, ứng với hành Thủy) ứng ở bên ngoài, mang nghĩa Kim Thủy tương sinh (Kim sinh ra Thủy, hai hành nuôi nhau). Kiểu này là khoét lớn, nhận khí lệch. Nếu mạch phục xuống một lần rồi lại nổi lên một kim tinh nhỏ, có ý đón minh đường và ngoảnh về núi tổ, thì là khoét nhỏ, nhận khí chính. Với kiểu này không được đào kim tỉnh quá sâu. Lại càng nên dựng phần thành (bờ đất hoặc tường bao quanh mộ) cho cao, vì e thế núi đến cao vút đè lên huyệt. Phàm thầy địa lý phải biết liệu lường mà dùng thì mới được.

 Mã liệp phong (đắp mộ hình bờm ngựa: mộ đắp dài, hẹp, sống lưng nhô lên như bờm ngựa).

 Long mạch đến trên gò cao có một chỗ lõm, trong chỗ lõm có chỗ gồ. Muốn chôn ngay trên đỉnh chỗ gồ thì phải đào mở từ phía trước huyệt, ở mặt dưới khoét sâu vào, đặt huyệt dưới chỗ gồ. Không được đào sâu kiểu kiềm khoáng (huyệt hình gọng kìm), hài cốt chỉ đặt nông trong hố. Nếu không thì dựng đứng quan tài (?) là tốt. Chôn xong đắp mộ lại như cũ, đất không bị động, mộ đắp kiểu bờm ngựa chỉ hơi lộ ra. Không được dùng gạch đá xây bọc mà làm tổn hại chỗ gồ.

 Hồi long cố tổ (rồng quay đầu nhìn tổ: long mạch vòng ngược lại, hướng về núi tổ nơi nó phát ra).

 Thế long gấp và cứng. Qua quan qua giáp (chỗ long mạch thắt hẹp lại như cổ eo) thì sinh ra chỗ uốn (?) rồi quay lại. Mạch từ mặt quay về mà kết huyệt, nhìn về tổ và đón minh đường; các núi cùng một dòng đều quay về chầu vái. Những chỗ nhỏ nhặt thì không cần câu nệ là thật hay không thật. Huyệt nên dời lên cao, đào kim tỉnh sâu. Đây gọi là "vàng lên nước, mộ lên sa" (?).

 Kỵ long (cưỡi rồng).

 Ở chỗ tận cùng của long mạch có chỗ kết gồ nổi đột ngột. Án sơn (núi thấp ngay trước huyệt, như cái bàn) ép sát các sa phía trước nên huyệt bị lộ, khí không tụ được. Long phía sau chồng lớp kéo đến, mạch đi qua như rắn trong cỏ, như vệt tro (dấu vết mờ mà vẫn liền mạch), rõ ràng. Huyệt phải lùi về phía sau mà đặt cao, lấy thế cưỡi lên lưng rồng, đào hố sâu đặt quan tài, rồi đắp bù minh đường để trọn vẹn tạo hóa.

 Nã xả (níu và kéo).

 Long mạch đến dốc gấp. Chỗ vào huyệt phải có tình, nhưng khí minh đường chật hẹp. Núi ngoài, nước ngoài giao kết hai bên trái phải. Nhìn ngang thì ngoại đường (khoảng đất trống phía ngoài, xa hơn minh đường) rộng mở, khí mạch nhận từ bên cạnh. Huyệt dùng cách nâng lên mà đặt, đào hố không nông không sâu, liệu cho vừa mà cắt sửa, đắp khách thổ sát quanh thân mộ. Thư hùng (núi và nước, âm và dương phối hợp nhau) kéo ở phía sau, níu ở phía trước. Chôn qua một kỷ (mười hai năm) thì đời đời sinh ra người giàu có và bậc kẻ sĩ nổi bật.

 Đình dịch (trạm dừng nghỉ).

 Long mạch đến trên gò cao, mạch chặt, tình huyệt như có như không, phải lên cao trông về phía long mới rõ được thực hư. Loan đầu (hình dáng núi non của long mạch) phải là trướng (dãy núi trải ngang như bức màn) dạng Kim Thủy, thoát xuống chỗ đất bằng rồi kết một huyệt nhỏ ở giữa. Chỗ nhập thủ có phô nhân (lớp đất bằng mịn trải ra trước huyệt như tấm đệm), đó là trạm dừng xe nghỉ ngựa. Ở giữa chỗ thập đạo (bốn núi trước, sau, trái, phải ứng nhau thành hình chữ thập) đào kim tỉnh sâu, xây phần thành cao, theo đúng phép mà cắt sửa thì tự có lý diệu.

 Đấu phủ (hai lưỡi rìu chọi nhau).

 Chân long (long mạch thật) gối vào chỗ hiểm, lại không có núi bao bọc che chở. Nhưng trước sau trái phải có quỷ diệu (quỷ: gò núi nhô ra phía sau huyệt; diệu: mỏm đá, mỏm núi nhô ra ở hai bên) lật mình làm thành dãy núi nằm ngang, giữ lấy nước để tiếp sinh khí. Tình thế như hai lưỡi rìu chọi nhau, cùng chắp tay vái về phía triều sơn (núi xa phía trước chầu về huyệt). Không cho thầy tầm thường đoán bừa, vì mạch xuất ra đi thẳng tới mà huyệt lại nhận ngang, nên rất khó biết.

 Đảm ao (gánh chỗ lõm).

 Long mạch đi ngang qua rồi chuyển hướng, rơi xuống thành giáng mạch. Tình huyệt như dáng lưng ong (chỗ thắt nhỏ ở giữa). Hợp với hình Thiên tài (một dạng núi thuộc thổ tinh, đỉnh bằng, hai đầu tròn), hai đầu có dáng kim tinh. Phía sau có núi đỡ ngay chính, lạc sơn (núi sau lưng huyệt để huyệt gối tựa) như bàn tay ngửa. Đặt huyệt thẳng ở giữa, đào hố không cần quá sâu, cho quan tài lún vào một phần ba. Quá sâu thì ngược lại làm tổn hại huyệt. Phía trước có núi khóa giữ khí minh đường không cho thoát ra, thì phát phúc lâu dài. Nếu sa và nước chạy thẳng đi thì là xấu. Đây là thế tương tự hình Thiên tài vậy.

 Bão nhi (ôm con).

 Long mạch đến, trên gấp dưới chậm, thư hùng giao nhau, khí minh đường rõ ràng, núi án núi ứng nổi lên tươi đẹp, nhưng long hổ (thanh long và bạch hổ: hai dải núi ôm bên trái và bên phải huyệt) ở phía trước ép sát. Đặt huyệt thì phía trên cần xuyên qua eo của long hổ, phía dưới lấy dòng nước giao hợp ôm ngang, như dáng người ôm con.

 Thôn hạ (nuốt xuống).

 Long mạch đến thế thẳng rơi xuống, rồi lệch ngang đong đưa, uốn cong (?) mà nhận huyệt. Phép nên khoét sâu vào mà đào hố để tụ chân khí. Phía sau ứng với lạc sơn, phía trước đón triều sơn. Đây là ngôi mộ tốt giàu lớn không dứt. Tình huyệt tuy cao, nhưng phía trước lại dựng thêm một mộ giả (?), gọi là thôn hạ. Cần có núi ứng, núi đỡ thì mới tốt.

 Thổ táng (chôn theo thế nhả ra).

 Long mạch giáng xuống, dáng như giọt sương trên cỏ, như hạt châu lăn, đó là thế nhả hơi. Nếu giọt sương bị tổn hại thì chân khí tan mất. Chỉ có thể dán theo dấu mạch mà đào kim tỉnh nhỏ, xây phần thành bằng gạch thấp. Nếu nước không cuốn bùn đi (?) và phía trước có núi ứng tươi đẹp thì ắt là đất giàu sang lớn.

 Phù táng (chôn nổi, chôn nông).

 Long mạch đến chỗ nhập thủ thì tình thế thấp và bằng, các núi kẹp phò hai bên nổi cao. Trong huyệt ắt có ổ cong giấu chân khí, nước bốn bề không quét vào, gió tám hướng không thổi tới. Nên đào kim tỉnh nông, đặt quan tài ngay chính, không cần dùng phép nhiêu (dịch huyệt thêm ra). Dùng khách thổ đắp thêm, đắp mộ cho dày, để hơi ấm nối liền, chân mạch hòa thông thì giàu sang đến ngay.

 Trầm táng (chôn chìm, chôn sâu).

 Long mạch đến tình thế cao mà chỗ uốn (?) thấp, khí giáng xuống ắt đi sâu vào. Khí có tụ, triều sơn và núi ứng có tình, nhưng các núi khóa giữ chưa thật kín. Huyệt ấy đặt thấp, bằng phẳng, phía dưới có núi kẹp phò mới là đúng phép. Đào hố cho quan tài lún vào một phần ba, bốn bên nện chắc thì tránh được nạn gió tám hướng làm lay động. Thật là đất lâu dài.

 Khiên ngưu (dắt trâu).

 Thổ tinh (núi đỉnh bằng, vuông vức như bức bình phong, ứng với hành Thổ) đi long rồi kết huyệt. Chỗ nhập thủ đột ngột nổi lên hai đỉnh. Núi hai bên trái phải duỗi ra hai cánh tay giao nhau, trùng điệp vút cao, chầu đón có tình. Hai lối đi khác nhau thì sâu nông cao thấp đều theo phép. Nên đào kim tỉnh vuông, đặt quan tài, mượn núi ứng và lạc sơn hai bên, chia vai hợp chân, như con trâu đất được dắt về hợp lại. Lý diệu âm dương ít người biết được. Một chỗ gồ có thể đặt hai huyệt, như chữ "phẩm" trên đầu kỳ lân (ba điểm xếp thành hình tam giác như chữ "phẩm" gồm ba chữ "khẩu") vậy.

 Tựu bão (theo chỗ no đầy).

 Long mạch đến khí chậm, tuy kết thành khối như hạt châu trên sườn dốc, nhưng huyệt lớn nhỏ không đều. Mặt nhỏ có những mỏm như nanh vuốt chặt sát, không thành cục thế. Bên lớn đầy đặn, lại có chút chia hợp, có thể theo chỗ no đầy mà đặt huyệt. Mở kim tỉnh rộng, đặt quan tài sâu, phần thành đắp nhỏ để bù cho bên nhỏ, lấy khí minh đường bằng phẳng. Tuy gọi là theo chỗ no mà thật ra không no.

 Thương cơ (bị đói).

 Long đến qua mạch, đốt nào cũng rõ ràng. Trên có núi che, dưới có kim tinh, dưới kim tinh có thổ tinh nằm ngang. Tựa như ở trên mà không phải ở trên, giữa có chỗ cong lõm hoặc ao cong, không nông không sâu; thầy tầm thường ắt sinh ngờ vực. Nếu chủ và khách (núi chủ của huyệt và các núi đối ứng) hợp nhau thì huyệt tuy có bệnh, chôn cũng có phép: dán theo sống lưng mạch mà đặt, đào hố nhỏ đặt quan tài, nện chắc phía sau, đắp thêm phía trước để bù tạo hóa. Tuy gọi là bị đói mà không đói.

 Tràng huyệt (huyệt đâm thẳng vào).

 Long mạch đến tình thế dốc, minh đường nông, dưới chỗ ngồi nước chảy đi, chân núi chụm lại mà kéo bay đi (?), đến đây nhiều chỗ sinh nghi. Nếu tình thế vẫn có thể lấy được thì phải lập phép riêng: mở huyệt kiềm cho rộng, đâm thẳng vào, cho quan tài lún vào mà hạ xuống. Ở huyệt tràng, ngồi xổm xuống mà nhìn thì chỉ thấy ngoại đường rộng mở, sa bên ngoài kín đáo. Tránh dữ mà theo dữ, đó là khu mộ giả vậy (?).

 Sáp mộc sinh nha (cắm cây nảy mầm).

 Long mạch đến là mộc tinh (núi dáng cao thẳng như thân cây, ứng với hành Mộc) thẳng cắm xuống, cũng gọi là vũ chủy (mỏ nhọn dài như mũi giáo). Dù có núi phò ngay chính cũng tuyệt đối không được đặt huyệt ngay đầu chỗ mạch tận; đặt vào đó là suy bại, tuyệt tự. Ở đoạn giữa ắt có đốt mộc, phải đào hố đặt quan tài ở chỗ béo dày (?), dịch thêm ba phần, tự có ý nảy mầm. Vẫn phải đắp khách thổ cho chắc, ngay ngắn, thì gốc rễ vững mà cành lá tươi tốt.

 Khiên cung (kéo cung).

 Long mạch đến, đỉnh nghiêng rồi chuyển vào chỗ lõm, sang bên cạnh tìm chỗ gồ đầy đặn mà đặt (?). Lấy hai cánh tay long hổ cong vòng như thế kéo cung bắn tên, núi ứng ở giữa rõ ràng. Ở chỗ đất đầy như thịt (?) đào hố nông đặt quan tài, như đặt mũi tên ngay chính lên dây cung (?), sức có thể bắn đi xa. Núi ứng ở hai bên. Đầu quan tài ắt phải hợp, chân quan tài ắt phải chia, mượn sức tựa dựa, đó là lý rất đúng. Cốt yếu là án sơn phía trước phải cong như cánh cung giương mới tốt; nếu cong ngược ra ngoài như cung bị bẻ ngược thì xấu.

 Phép táng: đảo trượng (phép dùng cây gậy đặt theo mạch khí để định hướng và vị trí đặt quan tài).

◄ Trước

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video