Thiên 2 — Phẩm 2: Phương tiện khéo léo

 Kinh Duy-ma-cật nói, phẩm Thiện Quyền (phương tiện khéo léo, linh hoạt tùy hoàn cảnh để dẫn dắt người vào đạo), thứ hai

 Bấy giờ trong thành lớn Duy-da-ly (tức Vaiśālī, một thành lớn ở miền bắc Ấn Độ xưa) có một vị trưởng giả (người giàu có, có đức độ và uy tín trong xã hội) tên là Duy-ma-cật (tiếng Hán là Vô Cấu Xưng, nghĩa là tiếng tăm không vết nhơ). Ông đã từng ở chỗ các đức Phật đời trước tạo hạnh, tu các gốc lành, được pháp nhẫn (trí tuệ thấu suốt và an nhiên chấp nhận lẽ thật rằng các pháp vốn không sinh không diệt). Ông đã có tài biện luận, có thần thông (năng lực siêu phàm do tu tập mà có) vững chắc, không lơ là (?). Ông được vô sở úy (sự không sợ hãi khi thuyết pháp), hàng phục ma cùng oán thù và phiền não. Ông thấu vào chỗ sâu nhiệm, vượt ra nhờ trí độ vô cực (trí tuệ hoàn hảo đưa người sang bờ giải thoát).

 Với phương tiện khéo léo, ông vào khắp các nẻo, giúp người đạt được điều mong ước. Ông thấu rõ căn tính con người; danh tiếng và đức độ như sinh ra đã đầy đủ (?). Ông gây dựng đạo lớn, việc làm đều thù thắng. Mọi hạnh lành thánh thiện của Phật ông đều đã thực hiện vững vàng. Biển giác ngộ ông đều đã thấu vào. Chư Phật khen ngợi ông; hàng đệ tử, Đế Thích (vua trời cõi Đao-lợi), Phạm Thiên (vị trời làm chủ cõi sắc) và các vua cõi đời đều kính trọng ông.

 Vì muốn cứu độ người nên ông ở thành Duy-da-ly, thương xót mà dùng đạo quyền biến. Ông có của cải vô lượng để cứu giúp, thu phục dân nghèo. Ông dùng phương tiện khéo léo thu phục kẻ phạm giới. Ông dùng nhẫn nhục điều hòa hạnh kiểm để thu phục những người hay giận dữ. Là người áo trắng (người tại gia, không xuất gia) mà tinh tấn để thu phục kẻ lười biếng. Ông dùng thiền định và chánh thọ (trạng thái tâm nhập định chân chính) để thu phục những người tâm ý mê loạn. Ông được trí tuệ đúng phép để thu phục những kẻ có trí khôn tà vạy.

 Tuy là người áo trắng mà ông vâng giữ hạnh của sa-môn (người xuất gia tu hành); ở nhà mà làm hạnh của bậc chí hiền. Tuy không dừng nơi chỗ lìa sắc dục (?) mà có vợ con, nhưng tùy ý mình ưa, ông luôn tu phạm hạnh (đời sống trong sạch, không dâm dục). Tuy có gia quyến mà luôn như người sống ẩn lặng. Bên ngoài ông hiện ra có trang sức thân, có áo mặc, có ăn uống, mà bên trong luôn như ở trong thiền. Nếu ở chỗ cờ bạc vui chơi, ông liền nhân đó mà độ người. Ông tiếp nhận người theo các đạo khác, dẫn dắt họ bằng giáo pháp của Phật, không lìa kinh điển thánh. Nhân những lời hay trong giáo lý thế tục, ông lấy niềm vui của pháp mà làm họ vui. Ai ai cũng kính trọng ông, ông là bậc đáng cúng dường hơn hết.

 Ông được các bậc già cả quý mến; mọi việc làm ăn sinh sống ở đời ông đều làm cho hòa hợp. Tuy được lợi lộc thế gian mà ông không lấy đó làm vui. Ông dạo khắp các ngã tư đường phố, đâu đâu cũng giữ gìn phép tắc của pháp. Vào nơi cơ quan của vua (?) và các hội giảng pháp, ông liền thân hành đến xem, không ưa tiểu đạo (con đường tu chỉ cầu giải thoát cho riêng mình). Với những người ham học, ông liền thân hành đến khuyên bảo, mở mang cho trẻ thơ. Vào chốn dâm dục, ông trừ bỏ lòng ham muốn và giận dữ của họ. Vào các cuộc rượu chè, ông giúp họ đứng vững ý chí.

 Vào giới trưởng giả, ông làm cho ý của trưởng giả ngay thẳng, khiến họ vui thích giáo pháp. Vào giới cư sĩ (người tại gia giàu có, giới chủ nhà), ông làm cho ý của cư sĩ ngay thẳng, trừ được lòng tham của họ. Vào giới quân tử, ông làm cho ý của người quân tử ngay thẳng, khiến họ nhẫn nhịn hòa thuận. Vào giới phạm chí (người tu theo đạo bà-la-môn), ông làm cho ý của phạm chí ngay thẳng, khiến hạnh của họ cao xa. Vào hàng bề tôi, ông làm cho ý của quần thần ngay thẳng, làm người đứng đầu dẫn họ vào chính đạo. Vào hàng con vua, ông làm cho ý họ ngay thẳng, lấy hiếu thảo, khoan dung, nhân ái mà dẫn dắt cảm hóa phong tục bạc bẽo. Vào hàng quý nhân, ông dùng nhạc nhã chính để cảm hóa các cung nữ cho ngay thẳng. Vào hàng dân thường, ông dùng lòng mềm mỏng xót thương để làm hưng khởi sức phước cho họ.

 Vào cõi Đế Thích, ông làm cho ý của Đế Thích ngay thẳng, chỉ bày lẽ vô thường (mọi sự đều đổi thay, không bền lâu) cho bậc tự tại ấy. Vào cõi Phạm Thiên, ông làm cho ý của Phạm Thiên ngay thẳng, hiện bày trí tuệ thù thắng của cõi Phạm. Vào cõi Tứ Thiên Vương (bốn vị vua trời giữ gìn bốn phương), ông làm cho ý của các vị thiên vương ngay thẳng, khiến họ che chở toàn cõi thiên hạ.

 Trưởng giả Duy-ma-cật là như vậy, phương tiện khéo léo của ông không thể nói hết, không đâu là ông không vào được. Ông dùng đạo quyền biến hiện ra thân có bệnh. Vì ông bệnh, quốc vương, đại thần, trưởng giả, cư sĩ, quần thần, thái tử cùng những người khác đến thăm bệnh có đến vô số nghìn người. Ai đến, Duy-ma-cật liền giảng cho họ rằng thân do tứ đại (bốn yếu tố cấu thành vật chất: đất, nước, lửa, gió) hợp thành này là thứ phải chết.

 Ông nói: "Thưa các ngài, thân này vô thường, không mạnh, không sức, không bền; là khổ, là già, là bệnh, là nhiều đau đớn sợ hãi. Thưa các ngài, thân như thế, người sáng suốt không nương cậy. Thân này như đám bọt nước, phải tắm rửa, gắng gượng chịu đựng (?). Thân này như bong bóng nước, không thể còn lâu. Thân này như ánh nắng dợn giữa đồng (hơi nóng bốc lên trông như nước, ví với ảo ảnh), do khát ái (lòng ham muốn khao khát) mà mỏi mệt. Thân này như cây chuối, bên trong không có lõi chắc. Thân này như trò ảo thuật, xoay vần chịu quả báo. Thân này như giấc mộng, hiện ra mơ hồ. Thân này như cái bóng, theo ánh sáng mà hiện. Thân này như tiếng vang, theo nhân duyên mà đổi thay, mất đi. Thân này như sương mù, không có tướng yên lặng. Thân này như tia chớp, là thứ phải tan rã.

 Thân này không có chủ, giống như đất. Thân này không phải là thân thật, giống như lửa. Thân này không có mạng sống riêng, giống như gió. Thân này không phải là người thật, giống như nước. Thân này không có thật, lấy tứ đại làm nhà. Thân này là không, không có ta, không có tự tính, không có mạng sống, không có người. Thân này không có ta, cái ta ấy cứ xoay chuyển rời xa. Thân này như bó củi, nhờ gân buộc lại mà đứng được. Thân này không thật, chỉ nhờ gió (hơi thở) khéo hợp lại. Thân này hoang uế, là đống chứa những thứ không sạch, thối rữa. Thân này là giả dối, dù có che đậy (bằng tắm rửa, áo quần) cũng mau mục nát, là thứ phải hao mòn tiêu diệt. Thân này là tai họa, mỗi một đại (yếu tố) mất cân bằng thì sinh ra trăm bệnh. Thân này khi già là kẻ thù, cái khổ già là tột cùng. Thân này là con đường cùng, rốt cuộc phải chết.

 Thưa các ngài, thân này đáng lo, đáng chán. Nên phát khởi hạnh trong sạch, không dâm dục. Chúng ta nên học theo pháp thân (thân chân thật của Phật, kết thành từ chân lý và công đức, không phải thân xác thịt) của Phật. Pháp thân của Phật sinh từ phước đức. Thân Phật sinh từ trí tuệ; sinh từ phần giới, phần định, phần tuệ, phần giải thoát, phần tri kiến giải thoát (cái biết thấy rõ mình đã giải thoát); sinh từ từ (thương yêu, ban vui), bi (xót thương, cứu khổ), hỷ (vui theo điều lành của người), hộ (buông xả, không thiên vị); sinh từ bố thí, điều phục tâm ý và tự kiềm chế (giữ giới); sinh từ nhẫn nhục, nhân ái, mềm mỏng hòa nhã; sinh từ công đức của sự gắng sức tinh tấn; sinh từ thiền, giải thoát, định ý và chánh thọ (trạng thái tâm nhập định chân chính); sinh từ trí độ vô cực và đức nghe nhiều học rộng; sinh từ phương tiện khéo léo và mưu trí.

 Pháp thân sinh từ tất cả các độ vô cực (các hạnh hoàn hảo đưa người sang bờ giải thoát: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ); sinh từ ba mươi bảy phẩm trợ đạo (ba mươi bảy phương pháp tu tập dẫn đến giác ngộ); sinh từ thần thông; sinh từ chỉ quán (chỉ: làm tâm dừng lặng an định; quán: quán sát sáng suốt lẽ thật); sinh từ thập lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có); sinh từ bốn vô sở úy (bốn điều không sợ hãi của Phật khi thuyết pháp); sinh từ mười tám pháp riêng của Phật (mười tám đức đặc biệt chỉ Phật có); sinh từ việc dứt mọi điều ác; sinh từ sự hội tụ mọi điều lành; sinh từ chân lý; sinh từ lòng thành. Vô số hạnh thanh tịnh không thể đếm hết mới làm thành thân Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân lý mà đến).

 Thế đó, thưa các ngài, hãy tự mình gắng sức. Ai muốn trừ hết mọi bệnh thì nên phát tâm thực hành đạo lớn." Như vậy, Duy-ma-cật tùy theo từng người đến thăm bệnh mà nói pháp thích hợp, khiến vô số nghìn người phát tâm cầu đạo vô thượng chính chân (sự giác ngộ cao tột, chân chính của Phật).

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video