Thiên 3 — Phẩm 3: Các đệ tử

 Kinh Duy-ma-cật nói, phẩm Đệ Tử, thứ ba

 Bấy giờ trưởng giả (người giàu có, có đức độ và uy tín) Duy-ma-cật tự nghĩ: mình nằm bệnh trên giường, trong lòng nhớ nghĩ đến Phật. Phật cũng hài lòng với vị trưởng giả này, liền bảo hiền giả Xá-lợi-phất (một trong các đệ tử lớn của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất): "Ông hãy đến chỗ Duy-ma-cật thăm bệnh."

 Xá-lợi-phất bạch Phật: "Con không kham nổi việc đến đó thăm bệnh. Vì sao vậy? Con nhớ xưa kia con thường yến tọa (ngồi thiền yên lặng) dưới gốc cây nọ. Khi ấy Duy-ma-cật đến nói với con: 'Này Xá-lợi-phất, không nhất thiết ngồi như thế mới là yến tọa. Hiền giả ngồi thì nên đúng như pháp: không hiện thân và ý trong ba cõi (cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc — toàn bộ thế giới luân hồi), đó là yến tọa. Không trụ vào ý ở bên trong, cũng không khởi cái nhìn phân đôi ở bên ngoài, đó là yến tọa. Đứng vững trong thiền, diệt ý mà vẫn hiện ra mọi thân hình (?), đó là yến tọa. Đối với sáu mươi hai kiến chấp (sáu mươi hai quan điểm sai lầm của các học thuyết ngoài đạo Phật) mà không lay động; đối với ba mươi bảy phẩm trợ đạo (ba mươi bảy phương pháp tu tập dẫn đến giác ngộ) mà quán xét thực hành; đối với cấu nhiễm phiền não của sinh tử mà không tạo tác; ở trong thiền mà hành như nê-hoàn (niết-bàn: cảnh giới dứt sạch phiền não, tịch lặng). Nếu hiền giả ngồi như thế, đứng như thế, đó mới là hiểu rõ phép ngồi của Như Lai (danh hiệu của Phật).' Bạch Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, danh hiệu của Phật), khi ấy con nghe pháp này, im lặng không đáp lại được gì. Vì vậy con không kham nổi việc đến đó thăm bệnh."

 Phật bảo hiền giả Đại Mục-kiền-liên (đệ tử lớn của Phật, nổi tiếng thần thông bậc nhất): "Ông hãy đến chỗ Duy-ma-cật thăm bệnh." Mục-kiền-liên bạch Phật: "Con không kham nổi việc đến đó thăm bệnh. Vì sao vậy? Con nhớ xưa kia con thuyết pháp cho các cư sĩ (người tu tại gia) trẻ tuổi. Khi ấy Duy-ma-cật đến nói với con: 'Hiền giả chớ thuyết pháp cho những người áo trắng (người tại gia) theo cách hiền giả đang nói. Ai muốn thuyết pháp thì phải nói đúng như pháp.

 Đúng như pháp là lìa cấu nhiễm của con người. Vì không có ta, nên lìa bụi nhiễm. Vì không có mạng sống riêng, nên lìa sinh tử. Vì không có người, nên trước sau đều dứt, như tướng tịch diệt. Vì không dâm nhiễm, nên không vướng mắc. Đạt đến chỗ không già, vì mọi tạo tác đã dứt (?). Vì tùy thuận mà ăn, nên lìa mọi hao tổn (?). Cứu giúp tất cả bình đẳng như hư không, không thân không sơ. Vì không có "ta", nên trừ hết việc làm do "ta". Vì không có tâm phân biệt nhận thức, nên lìa tâm thức. Vì không có loại bậc, nên không gì so sánh được. Lấy tướng nhân duyên (sự hội đủ các nguyên nhân và điều kiện) mà vào chỗ không gì sánh bằng (?). Lấy tính chân thật của pháp mà học đúng, làm cho các tình được chính đáng (?). Theo như như (chân như: bản tính chân thật, như vậy, của các pháp) mà vào, nên vào mà không có chỗ nào để vào. Nhớ, biết, tin đều đứng vững, trước sau không lay động (?). Không lay động thì sáu căn (mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý) không còn chỗ nương tựa. Không trông ngóng nơi mọi người, đối với tương lai cũng không trụ vào (?).

 Lấy không (tính không: các pháp không có tự tính cố định) làm chỗ dừng chân chính; lấy vô tướng (không bám vào hình tướng) làm việc làm duy nhất; lấy vô nguyện (không mong cầu tạo tác) mà lìa vực sâu. Không tự đề cao, không tự dung chứa (?). Lìa sự sinh khởi phân biệt nên không có nhà để về. Đã vượt qua mắt, tai, mũi, miệng, thân, tâm, không có chỗ trụ, mà cũng không trụ nơi vô tâm. Đã đạt chỗ không còn biết phân biệt, lìa mọi pháp tu hành.

 Này hiền giả, pháp như thế thì nói thế nào gọi là thuyết pháp? Người thuyết pháp là nói lời bình đẳng, người nghe cũng nên nghe một cách bình đẳng. Nói mà không như lời bình đẳng, thì đó chẳng phải là nói, chẳng phải là nghe, là chưa (đúng) (?). Ví như nhà ảo thuật thuyết pháp cho người huyễn hóa, nên giữ ý ấy mà thuyết pháp. Tùy theo gốc đức vốn có của mỗi người mà khéo thấy để hiện trí tuệ. Dùng lòng đại bi, không mê muội lầm lạc, để thành tựu đại thừa (cỗ xe lớn: con đường tu hành cứu độ tất cả mọi người). Đối với Phật thì biết báo ơn. Bản tính bên trong thanh tịnh, không để Tam bảo (Phật, Pháp, Tăng) bị dứt mất. Hãy vui lòng theo cách ấy mà thuyết pháp.' Bạch Thế Tôn, khi ông nói lời ấy, tám trăm cư sĩ phát tâm cầu đạo vô thượng chính chân (sự giác ngộ cao tột, chân chính của Phật). Con không có tài biện luận như thế, vì vậy con không kham nổi việc đến đó thăm bệnh."

 Phật bảo hiền giả Đại Ca-diếp (đệ tử lớn của Phật, nổi tiếng hạnh khổ hạnh bậc nhất): "Ông hãy đến chỗ Duy-ma-cật thăm bệnh." Ca-diếp bạch Phật: "Con không kham nổi việc đến đó thăm bệnh. Vì sao vậy? Con nhớ xưa kia con đi khất thực trong xóm nghèo. Khi ấy Duy-ma-cật đến nói với con: 'Hiền giả có lòng thương xót lớn, bỏ nhà giàu sang mà đến nhà nghèo xin ăn, thì nên biết phải trụ nơi pháp bình đẳng, bố thí khắp chỗ mình đi qua (?). Đã có thể không cần ăn mà vì thương xót nên mới đi xin (?). Hãy như không cho là có, như đang ở trong xóm làng trống không (?). Vào trong xóm làng là muốn cứu độ người nam người nữ. Vào thành ấp, biết rõ dòng dõi của họ, mà vẫn đến nhà nghèo hèn để xin (?).

 Đối với các pháp, không tiếp nhận gì cả. Thấy hình sắc thì như người mù. Nghe âm thanh thì như tiếng vang. Ngửi mùi hương thì như gió thoảng. Nếm vị thức ăn mà không dùng tâm phân biệt. Chạm xúc mịn màng mà không lấy làm vui. Biết các pháp như trò ảo thuật. Như nay bậc trưởng lão đã vượt qua tám tà (tám điều sai lầm trái ngược với tám chánh đạo), có tám giải thoát (tám tầng thiền quán đưa đến giải thoát) và chánh thọ (trạng thái nhập định chân chính), dùng chánh định vượt qua tà định. Đem thức ăn xin được mà kính dâng mọi người, cũng để kính dâng chư Phật và bậc hiền thánh, rồi sau mới tự mình ăn.

 Ăn như thế thì không phải phiền não, cũng không phải lìa phiền não; không phải có định ý, cũng không có chỗ đứng; không ở trong sinh tử, cũng không đi vào diệt độ (niết-bàn: sự tịch diệt mọi phiền não). Như hiền giả ăn thức ăn người cho, thì người cho không phải không có phước, cũng không phải có phước lớn; không phải hao tổn, cũng không phải tăng thêm. Đó là nương đúng theo đạo Phật, không nương theo đạo của hàng đệ tử (người tu chỉ cầu giải thoát cho riêng mình). Hiền giả làm như thế thì không phải là mê muội mà ăn của bố thí trong nước.'

 Bạch Thế Tôn, khi ấy con nghe ông nói vậy, được điều chưa từng có, tự nghĩ rằng đối với tất cả bồ-tát (người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh) đều nên kính lễ. Vị này là người tại gia mà có tài biện luận như thế để khuyên người phát tâm cầu đạo. Từ đó đến nay con ít khi còn khuyên người tu theo hạnh đệ tử hay hạnh duyên nhất giác (người tự mình giác ngộ nhờ quán xét nhân duyên, không giáo hóa người khác), mà việc gì cũng khuyên người học đạo vô thượng chính chân. Vì vậy con không kham nổi việc đến đó thăm bệnh."

 Phật bảo trưởng lão Tu-bồ-đề (đệ tử lớn của Phật, nổi tiếng hiểu lẽ không bậc nhất): "Ông hãy đến chỗ Duy-ma-cật thăm bệnh." Tu-bồ-đề bạch Phật: "Con không kham nổi việc đến đó thăm bệnh. Vì sao vậy? Con nhớ xưa kia con vào nhà ông xin ăn. Khi ấy Duy-ma-cật lấy bát của con, đơm đầy cơm, rồi nói với con: 'Giả như hiền giả bình đẳng đối với thức ăn thì đối với các pháp cũng bình đẳng; bình đẳng đối với các pháp thì đối với mọi sự bố thí cũng bình đẳng. Đi xin như thế mới đáng nhận lấy của người.

 Nếu hiền giả không dứt dâm dục, giận dữ, si mê mà cũng không đi cùng với chúng, tất cả đều thường hằng (?); nếu không chấp thân mình, đã được một hạnh duy nhất mà không phải không sáng suốt (?); không hướng về lòng ái luyến sự tồn tại, mà cũng không đạt được sự sáng suốt vượt qua (?); cũng như kẻ tội cực nặng mà được giải thoát chân chính (?), đã giải thoát mà không giải thoát cũng không bị trói buộc; không thấy bốn đế (bốn chân lý: khổ, nguyên nhân của khổ, sự diệt khổ, con đường diệt khổ) mà không phải không thấy chân lý; không đắc đạo mà không phải phàm phu; không nói pháp của phàm phu; không phải bậc chân thật mà không phải không chân thật; tuy thành tựu mọi pháp mà lìa tưởng về pháp (?);

 không thấy Phật, không nghe pháp; lại coi những người ấy cũng là thầy mình — tức Bất-lan Ca-diếp, Ma-ha-ly Cù-da, Lâu A-di Chuyên-cơ-da, Kim-ly-ba, Hưu Ca-chiên-tiên, Tỳ-lô-đặc Ni-kiền tử (?) (sáu vị thầy ngoại đạo thời Phật) — v.v. Lại nữa, hiền giả, các thầy kia nói nương tựa là đạo (?). Theo các thầy ấy thì trụ vào các kiến chấp, rơi vào chỗ cực đoan, không đến được chỗ của Phật; quy về tám nạn (tám hoàn cảnh khiến không gặp được hoặc không tu được Phật pháp); ở trong mọi phiền não, mang cấu nhiễm của sự không tin, không được con đường lìa sinh tử. Thế mà đối với mọi người lại khởi ý nghĩ rằng họ là "người khác". Nếu hiền giả khởi ý nghĩ "người khác" như họ, thì không phải là chỗ gieo phước để trừ tội (?). Người bố thí cho hiền giả là quay lại cùng các ma chung một tay, làm bạn với mọi phiền não. Đối với mọi người mà có ý nghĩ như đối với cái bóng (?), thì người ấy như đang phỉ báng chư Phật, chê bai các kinh, không nương theo các kinh, không được diệt độ vậy. Hiền giả có thể làm được như thế mà nhận đồ xin không?'

 Bạch Thế Tôn, khi ấy con nghe vậy thì ngơ ngác, không hiểu đó là lời gì, không biết nên nói sao, bèn để bát lại, đi ra khỏi nhà ông. Duy-ma-cật nói: 'Này Tu-bồ-đề, hãy cầm bát lại, đừng sợ. Thế nào, hiền giả, Như Lai có dùng tưởng (ý niệm phân biệt) mà nói năng chăng? Sao lại sợ?' Con đáp: 'Không ạ.' Duy-ma-cật nói: 'Tưởng là huyễn hóa, vốn tự nhiên như vậy. Hiền giả chẳng phải đã nói rằng tất cả các pháp, tất cả mọi người đều tự nhiên như vậy sao? Đến như người trí thì không chấp vào sự sáng suốt, nên không sợ gì cả. Bỏ hết văn tự, đối với văn tự mà được giải thoát. Tướng của giải thoát chính là các pháp.' Bạch Thế Tôn, khi ông nói lời ấy, hai trăm vị trời và người được pháp nhãn tịnh (con mắt thấy rõ chân lý trở nên trong sạch, tức bước đầu chứng đạo). Vì vậy con không kham nổi việc đến đó thăm bệnh."

 Phật bảo Bân-nậu Văn-đà-ni tử (tức Phú-lâu-na, đệ tử lớn của Phật, nổi tiếng thuyết pháp bậc nhất): "Ông hãy đến chỗ Duy-ma-cật thăm bệnh." Bân-nậu bạch Phật: "Con không kham nổi việc đến đó thăm bệnh. Vì sao vậy? Con nhớ xưa kia ở dưới một gốc cây lớn tại nơi khác, con nói pháp về nỗi sợ chết cho các tỳ-kheo (người nam xuất gia đã thọ đủ giới) mới vào đạo (?). Khi ấy Duy-ma-cật đến nói với con: 'Ông muốn đặt những người này vào đâu? Sao lại dạy các tỳ-kheo này như vậy? Chẳng phải là làm trái với cái tâm quý như ngọc ma-ni (ngọc báu như ý) của họ sao? Như thế là hạ thấp hạnh chân chính rồi. Lại không nên chẳng xét căn tính của người mà nói ý mình. Họ vốn không có vết thương, phải giữ cho họ không bị thương; đừng làm hư hỏng họ từ bên trong (?). Ở trong biển sinh tử lớn, có thể khiến họ bước vào dấu chân đạo lớn; đừng chỉ dẫn họ con đường tự giữ lấy mình. Lại nữa, hiền giả, các tỳ-kheo này đã quyết chí nơi đạo lớn, sao lại để họ quên tâm đạo ấy mà khơi dậy hạnh của hàng đệ tử (người tu chỉ cầu giải thoát cho riêng mình)?'

 Khi ấy Duy-ma-cật liền nhập tam-muội (trạng thái tâm định tĩnh, tập trung cao độ) chánh thọ đúng như vậy, nhớ lại đời trước của các tỳ-kheo này: họ đã từng gieo gốc đức ở chỗ năm trăm đức Phật, hướng về đạo vô thượng chính chân. Ông liền theo tâm đạo của họ mà phân tích giảng giải. Ngay lúc đó các tỳ-kheo cúi đầu lạy chân Duy-ma-cật. Ông đã giảng cho họ pháp như vậy, nên ai cũng được bất thoái chuyển (không còn thối lui trên đường tu). Từ đó đến nay, con nghĩ rằng hàng đệ tử chưa quán xét được người thì không thể thuyết pháp cho người. Vì sao vậy? Vì không thể như Phật Thế Tôn, thường dùng định mà biết tận nguồn gốc căn tính và gốc đức của người. Vì vậy con không kham nổi việc đến đó thăm bệnh."

 Phật bảo trưởng lão Ca-chiên-diên (đệ tử lớn của Phật, nổi tiếng giảng giải nghĩa lý bậc nhất): "Ông hãy đến chỗ Duy-ma-cật thăm bệnh." Ca-chiên-diên bạch Phật: "Con không kham nổi việc đến đó thăm bệnh. Vì sao vậy? Con nhớ xưa kia Phật vì hai tỳ-kheo nói sơ lược phép tắc, rồi vào thất. Sau đó con giảng cho họ những điều cốt yếu trong kinh, tức nghĩa vô thường (mọi sự đều đổi thay, không bền), nghĩa khổ, nghĩa không, nghĩa không có thân (không có cái ta thật). Khi ấy Duy-ma-cật đến nói với con: 'Này Ca-chiên-diên, đừng lấy cái nghĩa của tâm hành có sinh khởi mà thuyết pháp. Này hiền giả, các pháp vốn không sinh, không thêm sinh, không khởi, không diệt, đó là nghĩa vô thường. Năm ấm (năm nhóm hợp thành con người: sắc là thân thể, thọ là cảm giác, tưởng là tri giác, hành là ý chí tạo tác, thức là nhận thức) là không, không có gì sinh khởi; biết được như thế là nghĩa khổ. Đối với ta và không phải ta mà không thấy là hai, đó là nghĩa không có thân. Không bùng cháy thì không tắt, đó là diệt hết trước sau; sự diệt ấy là nghĩa không.' Khi ông nói vậy, các tỳ-kheo ấy dứt sạch lậu (phiền não rỉ chảy làm người trôi lăn trong sinh tử), tâm được giải thoát. Vì vậy con không kham nổi việc đến đó thăm bệnh."

 Phật bảo trưởng lão A-na-luật (đệ tử lớn của Phật, nổi tiếng thiên nhãn bậc nhất): "Ông hãy đến chỗ Duy-ma-cật thăm bệnh." A-na-luật bạch Phật: "Con không kham nổi việc đến đó thăm bệnh. Vì sao vậy? Con nhớ xưa kia con đang kinh hành (đi chậm qua lại để tu tập) ở nơi khác, thấy một vị Phạm Thiên (vị trời cõi sắc) tên là Tịnh Phục Tịnh cùng một nghìn vị Phạm Thiên đến chỗ con, cúi đầu làm lễ, hỏi con: 'Thiên nhãn (mắt của trời, nhìn thấy xa không bị ngăn ngại) của ngài A-na-luật thấy được bao xa?' Con đáp: 'Thưa ngài, tôi nhìn cõi Phật tam thiên đại thiên (một nghìn triệu thế giới) này như nhìn chiếc mũ báu trong lòng bàn tay vậy.'

 Khi ấy Duy-ma-cật đến nói với con: 'Thế nào, hiền giả? Con mắt ấy có tướng nhận lấy (tướng tạo tác) hay không có tướng nhận lấy? Giả sử có tướng nhận lấy thì cũng giống như năm thần thông của ngoại đạo (người theo học thuyết khác). Nếu không có tướng nhận lấy, thì không có tướng nhận lấy tức là không thể tính đếm, mà đã thế thì không có cái thấy.' Khi ấy con im lặng. Các vị Phạm Thiên kia nghe lời ấy, được điều chưa từng có, liền làm lễ mà hỏi: 'Ở đời ai mới có thiên nhãn thật?' Duy-ma-cật nói: 'Có Phật Thế Tôn, luôn ở trong tam-muội, tâm thiền không hề lơi lỏng (?), thấy hết các cõi Phật mà không tự xưng nói.' Khi ấy năm trăm vị Phạm Thiên trong chúng phát trọn vẹn tâm cầu đạo vô thượng chính chân, rồi đều bỗng nhiên biến mất. Vì vậy con không kham nổi việc đến đó thăm bệnh."

 Phật bảo trưởng lão Ưu-ba-ly (đệ tử lớn của Phật, nổi tiếng giữ giới luật bậc nhất): "Ông hãy đến chỗ Duy-ma-cật thăm bệnh." Ưu-ba-ly bạch Phật: "Con không kham nổi việc đến đó thăm bệnh. Vì sao vậy? Con nhớ xưa kia có hai tỳ-kheo phạm giới luật (không bước đúng dấu chân phép tắc), lấy làm xấu hổ, định đến chỗ Như Lai, nhưng ghé qua hỏi con: 'Thưa hiền giả, chúng tôi phạm giới luật, thật lấy làm xấu hổ, muốn đi gặp Phật (?). Mong hiền giả giải mối lo ấy cho chúng tôi.' Con liền vì họ mà nói lời pháp.

 Khi ấy Duy-ma-cật đến nói với con: 'Này Ưu-ba-ly, đừng dùng lời dạy mà giải thích khiến làm rối thêm việc làm của họ. Lại nữa, hiền giả, tội phạm giới thì không ở bên trong, không ở bên ngoài, cũng không ở khoảng giữa. Vì sao vậy? Điều này vốn là ý của Như Lai: muốn vì người phiền não mà nắm lấy phiền não (?). Ý xấu đã được giải, ý có chỗ nương, thì cũng không ở trong, không ở ngoài, không ở khoảng giữa. Ý như thế nào thì tội phạm giới cũng như thế, các pháp cũng như thế, sự xoay chuyển cũng như thế (?). Như ý của Ưu-ba-ly là trong sạch; khi ý được giải thoát nhờ ý trong sạch, há lại có thể nhơ trở lại rồi lại làm cho sạch sao?' Con đáp: 'Không ạ.'

 Duy-ma-cật nói: 'Tính trong sạch và tội phạm giới cũng như vậy. Tất cả các pháp, ý của mọi người, đều do suy nghĩ (vọng tưởng) mà có nhơ. Lấy cái sạch mà xem cái nhơ: không điên đảo là sạch, chấp "ta" là nhơ, v.v. (?). Nhơ đục và tính sạch, tính sạch và sự sinh khởi phân biệt, thảy đều không có chỗ trụ. Lại nữa, mọi pháp có thể biết, thấy được đều như bóng trăng dưới nước. Mọi pháp đều từ ý mà sinh ra hình. Ai biết điều này mới là giữ luật; ai biết điều này mới là khéo hiểu.'

 Bấy giờ hai tỳ-kheo nói: 'Trí tuệ cao tột thay! Ngài Ưu-ba-ly này không bằng được. Ngài giữ giới luật cao nhất của Phật mà không nói được như thế.' Con đáp: 'Trừ Như Lai ra, chưa có đệ tử hay bồ-tát nào có tài biện luận, giải nghi sáng suốt được như vị này.' Hai tỳ-kheo hết nghi, liền phát tâm cầu đạo vô thượng chính chân, lại nói: 'Mong cho tất cả mọi người đều được lợi ích của tài biện luận như thế.' Vì vậy con không kham nổi việc đến đó thăm bệnh."

 Phật bảo hiền giả La-vân (tức La-hầu-la, con của Phật khi chưa xuất gia, cũng là đệ tử của Phật): "Ông hãy đến chỗ Duy-ma-cật thăm bệnh." La-vân bạch Phật: "Con không kham nổi việc đến đó thăm bệnh. Vì sao vậy? Con nhớ xưa kia các con trai trưởng giả đến lạy chân con, hỏi con: 'Này La-vân, ngài là con của Phật, bỏ ngôi chuyển luân vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thiên hạ bằng chính pháp) mà xuất gia tu đạo; người xuất gia có được vinh hiển và mong cầu gì?' Con liền theo đúng sự việc mà nói về vinh hiển và lợi ích của sa-môn (người xuất gia tu hành).

 Khi ấy Duy-ma-cật đến nói với con: 'Này La-vân, nói về vinh hiển và lợi ích của sa-môn thì không nên như hiền giả nói. Vì sao vậy? Chính vì không có vinh hiển, không có mong cầu nên mới là sa-môn tu đạo. Này La-vân, xuất gia là lìa bên này, bên kia và khoảng giữa, dấu vết hướng về nê-hoàn (niết-bàn: cảnh giới dứt sạch phiền não) (?); là điều bậc sáng suốt tiếp nhận, mời gọi các bậc thánh hiền; hàng phục các ma, vào năm đường (năm cõi luân hồi: trời, người, địa ngục, quỷ đói, súc sinh) để cứu độ (?); làm trong sạch năm mắt (mắt thịt, mắt trời, mắt tuệ, mắt pháp, mắt Phật — năm tầng mức của cái thấy), nhận được năm lực, đứng vững năm căn (năm phẩm chất tin, siêng năng, tỉnh thức, định, tuệ; khi đã vững mạnh thì gọi là năm lực); vượt sang bờ bên kia, cảm hóa người theo học thuyết khác; làm người dẫn đường chân chính, cứu người khỏi bùn lầy; không có ta, không nhận lấy của người; không khởi sinh, tùy thuận, dứt mọi giận dữ rối loạn; hàng phục ý mình, giữ gìn ý người; diệt sự phân biệt dòng họ, mở rộng con đường học lớn (?). Vì những điều ấy nên mới làm sa-môn.'

 Ông lại dạy các thiếu niên ấy pháp tự nhiên này: 'Phật ra đời khó gặp.' Các thiếu niên nói: 'Thưa cư sĩ, chúng tôi nghe nói Phật không cho người trái ý cha mẹ mà đi tu đạo.' Duy-ma-cật nói: 'Đúng vậy. Các cậu hãy quán xét thanh tịnh mà phát tâm bồ-tát (tâm cầu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh); ai đã làm đúng như thế thì đã có được ý chí vững chắc của người lìa nhà.' Ngay lúc đó ba mươi hai con trai trưởng giả đều phát tâm cầu đạo vô thượng chính chân. Vì vậy con không kham nổi việc đến đó thăm bệnh."

 Phật bảo hiền giả A-nan (đệ tử hầu cận của Phật, nổi tiếng nghe nhiều nhớ nhiều bậc nhất): "Ông hãy đến chỗ Duy-ma-cật thăm bệnh." A-nan bạch Phật: "Con không kham nổi việc đến đó thăm bệnh. Vì sao vậy? Con nhớ xưa kia thân Thế Tôn hơi bị trúng gió, cần dùng sữa bò. Sáng sớm hôm ấy con vào thành Duy-da-ly (một thành lớn ở miền bắc Ấn Độ xưa), đến đứng trước cửa nhà một vị phạm chí (người tu theo đạo bà-la-môn) dòng dõi lớn. Khi ấy Duy-ma-cật đến nói với con: 'Hiền giả A-nan, sao sáng sớm lại cầm bát đứng ở đây?' Con đáp: 'Thưa cư sĩ, thân Phật hơi bị trúng gió, cần dùng sữa bò, nên tôi đến đây.'

 Duy-ma-cật nói: 'Thôi thôi, A-nan, chớ nói lời ấy. Thân Như Lai thuộc loại kim cương, mọi điều ác đã dứt, mọi điều lành đều hội đủ, thì có bệnh gì? Hãy im lặng mà đi, A-nan, đừng phỉ báng Như Lai, cẩn thận chớ nói nữa. Đừng để các vị trời tôn quý thần diệu nghe thấy điều này, mà các bồ-tát trong các hội ở cõi Phật phương khác cũng sẽ nghe thấy. Vả lại, A-nan, chuyển luân thánh vương nhờ gốc đức đời trước còn được tự tại, huống chi Như Lai Chí Chân Đẳng Chính Giác (danh hiệu của Phật: bậc chân thật tột cùng, giác ngộ chân chính và bình đẳng), bậc ban đức cho tất cả mọi người, hội đủ vô lượng phước đức, hơn hết thảy mọi người!

 Đi đi, A-nan, đừng gây điều hổ thẹn. Đừng để người ngoại đạo, kẻ theo học thuyết khác nghe lời thô lỗ này. (Họ sẽ nói:) "Thầy gì thế? Tự mình bệnh không chữa được, sao chữa được cho những người bệnh như ý họ mong?" Hãy mau đi, chớ nói ra nữa. Nên biết, A-nan, pháp thân (thân chân thật của Phật, kết thành từ chân lý và công đức) của Như Lai không phải là thân của dục vọng. Phật là Thế Tôn, vượt trên mọi thế gian. Thân Phật là vô lậu (không còn phiền não), mọi phiền não đã dứt sạch. Thân Phật không thuộc vào số loại tạo tác, mọi hành vi tạo tác đã trừ hết. Bệnh ấy từ đâu mà có?'

 Bạch Thế Tôn, khi ấy con rất xấu hổ và sợ hãi, nghĩ: chẳng lẽ ở gần Phật mà con nghe lầm sao? Liền nghe trong không trung có tiếng nói: 'A-nan, đúng như lời cư sĩ nói. Chỉ vì Phật ra đời trong thời ngũ trược (đời có năm thứ nhơ đục: thời thế nhơ đục, tư tưởng sai lầm, phiền não, chúng sinh kém cỏi, tuổi thọ ngắn ngủi), nên hiện ra tướng ấy để khai mở cho mọi hạnh tham lam, nghèo khốn (?). Hãy đi đi, A-nan, lấy sữa mà đừng xấu hổ.' Vì vậy con không kham nổi việc đến đó thăm bệnh."

 Như vậy năm trăm đệ tử đứng đầu đều kể lại việc mình đã gặp, ai cũng hướng về Phật mà thuật lại những lời hay của Duy-ma-cật.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video