Thiên 10 — Thượng đế thử Chung Quỳ (lần hai)

 Vua thử tài Chung Quỳ

 Lại nói, Chung Huệ (cha của Chung Quỳ) năm ấy vừa tròn năm mươi tuổi. Đúng vào ngày mừng thọ, người dắt dê, kẻ gánh rượu nườm nượp kéo đến, không sao đếm xuể. Các bậc quan lại, thân hào (những người có chức tước, địa vị trong xã hội) cũng lũ lượt tới, không kể hết được. Từ đó khách đến chúc mừng đông nghẹt cửa. Chung Huệ mở tiệc lớn, cùng các vị khách nâng chén mời nhau. Chung Quỳ cũng được ngồi trong hàng tiệc.

 Có một vị học sĩ (chức quan văn, thường lo việc văn thư, sách vở trong triều) họ Trương tên Hiến, vốn là bạn thân lâu năm của Chung Huệ. Ông thấy Chung Quỳ đôi mày sắc như kiếm, hai mắt tròn xoe trừng trừng, mặt mũi kỳ lạ, vóc dáng khác thường, trong lòng kinh ngạc, bèn hỏi: "Cháu đọc những sách gì?" Quỳ đáp: "Các sách kinh điển và sử truyện, cháu đều đã đọc qua cả." Ông lại hỏi: "Cháu có biết làm thơ, làm từ (một thể thơ có thể phổ nhạc để hát) không?" Quỳ đáp: "Thơ, từ, ca, phú (các thể văn vần), cháu cũng biết đôi chút." Trương Hiến lại bảo: "Đã vậy, sao không bày tỏ chí hướng bấy lâu, trổ hết tài năng ngay hôm nay?" Quỳ thưa: "Xin bác ra đề." Trương Hiến nói: "Hôm nay là ngày mừng thọ của cha cháu, vậy lấy chữ 'thọ' làm đề. Câu nào cũng phải có một chữ 'thọ'. Trước sân lại có cây tùng, cây bách, nên phải thêm ý xanh tươi mãi mãi." Chung Quỳ liền cầm bút viết một mạch, không cần sửa một chữ, rồi dâng lên trước mặt quan học sĩ. Ông xem bài từ, thấy viết rằng:

 Nến thọ sáng rực rỡ, hương thọ khói vấn vương; rượu thọ rót đầy chén, quả thọ bày la liệt. Thọ cao như núi Nam Sơn (hình ảnh ngọn núi vững bền, dùng để chúc sống lâu), thọ bền như tùng bách già. Hôm nay Bát Tiên (tám vị tiên nổi tiếng trong truyền thuyết Đạo giáo) đến chúc thọ, giống hệt như Thọ Tinh (vị thần sao chủ về tuổi thọ, hình ông già trán dô, tay cầm gậy) từ đảo Bồng Lai (hòn đảo tiên trong truyền thuyết) giáng xuống.

 Xem xong, thấy lời lẽ mới mẻ, thanh nhã, giọng văn khác thường, ông cầm đọc mãi không nỡ buông tay. Ông khen: "Tài lạ! Tài lạ! Bài hay! Bài hay! Không ngờ tuổi trẻ thế này mà đã có tài nghệ đến vậy." Rồi ông chép bài từ ấy lên chiếc quạt đang cầm, chuyền cho các vị khách cùng xem. Khách khứa ai nấy đều thán phục tài năng của Chung Quỳ.

 Bấy giờ Trương Hiến hỏi Chung Huệ: "Cậu nhà đã có vợ chưa?" Chung Huệ đáp: "Chưa." Trương Hiến nói: "Tôi có một đứa con gái, nếu anh không chê thì cho cậu nhà về ở rể, làm rạng rỡ nhà tôi, anh thấy sao?" Chung Huệ liền bảo Chung Quỳ lạy Trương Hiến làm cha vợ. Khách khứa uống thỏa thích, chẳng mấy chốc đã đến lúc trời sắp sáng (nguyên văn "sao Đẩu xoay, sao Sâm nghiêng", tức các chòm sao đã chuyển vị trí, đêm đã khuya lắm). Khách bèn từ biệt ra về.

 Tiệc tan, Chung Huệ cùng phu nhân ngồi uống rượu chuyện trò, bảo Chung Quỳ hát thơ để mời rượu. Chung Quỳ liền hát một khúc vui hòa, giọng lúc trầm lúc bổng, lúc cao lúc thấp, âm điệu trong trẻo. Hai ông bà nghe mà vui mừng như được trời ban. Chung Huệ cười nói: "Đời tôi có bốn niềm vui."

 Phu nhân hỏi: "Xin hỏi bốn niềm vui ấy là gì?" Chung Huệ đáp: "Trời cho tôi sống đến năm mươi tuổi, không phải chết yểu, đó là niềm vui thứ nhất. Được cùng phu nhân sớm tối vui vầy, lúc nào cũng bên nhau, như đôi cá bơn (loài cá được cho là phải bơi sát đôi), như hai cành cây liền nhau (hình ảnh vợ chồng gắn bó keo sơn), đó là niềm vui thứ hai. Lại sinh được một đứa con trai, hương khói dòng họ có người nối dõi, việc thờ cúng tổ tiên không bị dứt, đó là niềm vui thứ ba. Huống chi con ta nay đã thành tài, xuất chúng hơn người, đó là niềm vui thứ tư."

 Phu nhân hỏi: "Lấy gì mà biết con đã thành tài?" Chung Huệ bèn đem bài từ con làm trong bữa tiệc kể lại từng chút cho phu nhân nghe. Kể xong, chỉ nghe gà gáy rộn ràng, canh đã tàn, đêm đã hết, hai ông bà mới vào phòng nghỉ ngơi.

 Hôm sau, Chung Quỳ lạy chào cha mẹ để trở lại trường học. Đến thư viện (nơi thầy dạy học trò học tập), chào thầy và các bạn xong, cậu lại về chỗ cũ, chuyên tâm học hành, chăm chỉ miệt mài, không rời sách một khắc nào; cẩn trọng siêng năng, sớm tối không hề lơ là. Đúng là người "thông minh mà ham học" (lời Khổng Tử khen người học giỏi trong sách Luận Ngữ). Chưa biết sau đó ra sao, xin xem hồi sau sẽ rõ.

 Thọ đến năm mươi, đủ bốn niềm vui,
Đời người may mắn gì hơn được năm tháng ấy.

 Từ nay giàu sang bền lâu như trời đất,
Sống lâu muôn tuổi, phúc lộc mãi dài lâu.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video