Thiên 5 — Chung Huệ đưa con vào trường theo thầy

 Chung Huệ đưa con vào trường theo thầy học

 Lại nói, Chung Huệ đưa con đi theo thầy học. Ông sai đứa hầu nhỏ trong nhà gánh hòm sách, dắt con là Chung Quỳ đến trường, rồi lạy thầy Trâu nhận làm thầy. Chung Huệ dặn dò đi dặn dò lại: “Thằng bé nhà tôi còn nhỏ dại, mong thầy chỉ bảo dẫn dắt, gỡ cho nó những chỗ mê lầm, khai thông cho nó những chỗ tối tăm bế tắc. Nếu nó nên người tài giỏi, thì chẳng những lão già này mang ơn sâu nặng, mà tiếng tăm của thầy cũng càng thêm rạng rỡ.”

 Thầy Trâu đáp: “Kẻ hậu sinh này tài mọn học nông, chưa đủ để làm gương mẫu cho người khác. Nay được ông quá thương mà tin cậy, đâu dám không vâng lời! Xem tư chất của cậu nhà, chẳng thua kém ai. Ngày sau ắt sẽ thành người tài được tiến cử vào chốn quan trường (đào lý: cây đào cây mận, ví học trò giỏi, người tài được tiến cử), thành bậc bề tôi giỏi giúp vua trị nước (diêm mai: muối và quả mơ chua dùng để nêm canh, ví người phụ tá đắc lực giúp vua điều hòa việc nước, như chức tể tướng), làm khuôn mẫu cho người đương thời, để lại tiếng thơm cho đời sau, quyết không chịu bó mình trong đám người tầm thường.”

 Chung Huệ cười nói: “Đội ơn thầy khen quá lời. Đó là chuyện ngoài mong đợi, thật chẳng dám chắc. Chỉ là thằng bé còn non dại, phiền thầy giữ gìn uốn nắn, sớm tối răn dạy, đừng để lòng nó bị những thứ bên ngoài lôi kéo lung lay.” Hai người nói xong, Chung Huệ lạy chào thầy rồi trở về. Từ đó Chung Quỳ theo học dưới cửa thầy Trâu. Cậu trời sinh nhanh nhạy, thông minh sáng dạ một cách tự nhiên.

 Bỗng một hôm, thầy giảng sách, Chung Quỳ sửa áo cho ngay ngắn rồi bước nhanh vào sân giảng. Các bạn học đều đông đủ ngồi nghe giảng. Thầy nói: “Tề gia, trị quốc, bình thiên hạ (sắp đặt yên ổn trong nhà, cai trị tốt đất nước, làm cho thiên hạ thái bình — lời trong sách Đại Học của Nho gia) cũng không ra ngoài hai chữ ‘tu thân’ (rèn sửa, trau dồi đạo đức bản thân). Các trò có biết điều ấy không?” Các học trò đều lặng im không nói, chỉ có Chung Quỳ vội đáp ngay: “Hay thay lời của thầy!”

 Thầy bèn khen rằng: “Trò quả thật là người trọn vẹn giữa trời đất, là đứa con xứng đáng của trời đất. Nếu trò biết bồi đắp thêm bằng việc học, thì có thể tìm hiểu tận cội nguồn của đạo lý cao nhất, có thể đi tới chỗ sâu kín nhất trong học vấn của thánh hiền. Lo gì danh không thành, lợi không đạt? Trò hãy gắng lên!” Giảng xong, chỉ thấy Chung Quỳ ngày càng tiến bộ, tháng tháng tấn tới, việc học ngày một thêm tiến. Người ngoài ai cũng kính phục ngưỡng mộ, bạn học ai cũng nể sợ khâm phục. Thầy bèn ngâm một bài tứ tuyệt (thơ bốn câu) để khen cậu rằng:

 Người trẻ đáng nể, chớ coi thường,
Vượt hẳn người thường, đời hiếm thay.

 Đường bay muôn dặm của chim bằng (ví tiền đồ rộng lớn) ắt có phần,
Cởi bỏ áo vải (áo của thường dân), khoác áo tím (áo của quan lớn).

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video