Thiên 10 — Phẩm 10 – Hạnh pháp

 Phẩm Pháp Hành (về những việc phải làm theo giáo pháp), thứ mười

 Bấy giờ Bảo Nữ (tên một thiếu nữ, người đặt câu hỏi với Phật trong kinh này) thưa với Thế Tôn (danh hiệu của Phật: bậc được cả thế gian tôn kính) rằng: "Thật là điều chưa từng có, bạch đấng Thiên Trung Thiên (vị trời giữa các vị trời, tức bậc cao quý nhất, chỉ Phật)! Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc đến từ chân lý như thật) đã giảng về mọi gốc công đức và kinh điển chân chính của chư Phật đời quá khứ xa xưa. Bạch Thế Tôn, thế nào là những việc Bồ-tát (người phát nguyện tu hành để thành Phật và cứu độ mọi chúng sinh) làm, theo đúng kinh điển mà tu, gọi là hành pháp (thực hành theo giáo pháp)? Lành thay Thế Tôn! Xin Ngài nói cho nghe pháp mà Bồ-tát thực hành."

 Phật bảo Bảo Nữ: "Tâm chí trong sạch, đó là pháp Bồ-tát thực hành. Gắn bó bền chặt với bạn thân, đó là hành pháp. Biết đền ơn, đó là hành pháp. Biết làm ơn cho người, đó là hành pháp. Chịu được lời mắng chửi, đó là hành pháp. Người đến nương tựa mình thì không bỏ rơi, đó là hành pháp. Đối với kẻ yếu kém mà biết nhẫn nhục (chịu đựng, không nổi giận), đó là hành pháp. Vật khó có được mà vẫn đem cho được, đó là hành pháp. Thương xót mọi thân mạng, đó là hành pháp. Lòng luôn xót thương, đó là hành pháp. Giữ mình không phạm giới, đó là hành pháp. Suy ngẫm kinh điển, đó là hành pháp. Vâng theo lời dạy của đạo, đó là hành pháp. Ưa thích kinh điển chân chính, đó là hành pháp. Nắm giữ các kinh, đó là hành pháp. Thuận theo sự lặng yên, đó là hành pháp. Ưa ở một mình, đó là hành pháp. Không chán ở nơi vắng vẻ, đó là hành pháp. Thản nhiên ở chỗ khuất vắng, đó là hành pháp. Rời bỏ chỗ đông người tụ tập, đó là hành pháp. Che chở chúng sinh, đó là hành pháp. Thấy ai cũng không làm hại, đó là hành pháp. Chuyên tu lòng từ (lòng thương yêu, mong cho chúng sinh được vui), đó là hành pháp. Đi vào lòng đại bi (lòng thương xót lớn, muốn cứu chúng sinh khỏi khổ), đó là hành pháp. Vui mừng yêu mến giáo pháp, đó là hành pháp. Quán xét trong thiền định (tập trung tâm ý cho tĩnh lặng để quán chiếu), đó là hành pháp. Phát khởi và làm rạng tỏ đạo tâm (tâm cầu giác ngộ thành Phật), đó là hành pháp. Ngợi khen pháp Đại thừa (giáo pháp "cỗ xe lớn", con đường của Bồ-tát đưa mọi chúng sinh đến giác ngộ), đó là hành pháp. Trút bỏ gánh nặng, đó là hành pháp. Lòng không nhút nhát yếu đuối, đó là hành pháp. Nghĩ đến sự biết đủ, đó là hành pháp.

 "Trút bỏ thói keo kiệt của lòng tham dư thừa và nhiều ham muốn, đó là hành pháp. Biết tiết độ, có đức biết đủ của bậc hiền thánh, lại ít lời, đó là hành pháp. Không tranh cãi kiện tụng, gây gổ oán giận, mà nhẫn nhục, nhân hậu, hòa nhã, đó là hành pháp. Tin và biết rằng nghiệp tội và nghiệp phúc đều có quả báo, đó là hành pháp. Lòng tin, giữ giới, nghe học nhiều, bố thí, biết tự hổ thẹn, biết hổ thẹn với người, và trí tuệ — thuận theo bảy món của cải này (thất tài: bảy thứ của cải tinh thần của bậc thánh), đó là hành pháp. Kính thờ bậc tôn trưởng, nghe theo bạn lành, cung kính vâng lời, đó là hành pháp. Lòng luôn khiêm nhường, cung thuận, tự hạ mình, đó là hành pháp. Không tự hạ thấp mình, không chê bai người khác, không khoe đức của mình, không che lấp công của người, đó là hành pháp. Dứt bỏ ham muốn trần tục, gạt bỏ giận dữ cùng ngu si tối tăm, xa lìa kiêu mạn, đó là hành pháp. Giữ đầy đủ oai nghi (cử chỉ đi đứng nằm ngồi đúng mực của người tu) và lễ tiết, đó là hành pháp. Khéo nghe kinh điển, lòng vui mừng hớn hở, đó là hành pháp. Không rời Phật, tin chắc kinh điển chân chính, kính theo Thánh chúng (đoàn thể những người tu hành đã chứng đạo), đó là hành pháp. Bố thí, điều phục tâm ý, có trí tuệ, xuất gia, tu phạm hạnh (lối sống thanh tịnh, dứt dâm dục) trong sạch, đó là hành pháp.

 "Được lợi hay mất lợi, được khen hay bị chê, có danh hay không danh, khổ hay vui, đều không lay động, vì đã vượt qua mọi pháp của thế gian, đó là hành pháp. Gặp bạn thân hay kẻ thù đều chào hỏi người trước, nét mặt hòa vui, không buồn rầu ủ rũ, đó là hành pháp. Không đùa cợt, xa lìa tối tăm, không nịnh hót, không theo tính tà, không có tì vết, tâm chí từ đầu đến cuối hoàn toàn trong sạch, đó là hành pháp. Thực hành bốn ân (tứ nhiếp pháp: bốn cách thu phục, gắn bó với chúng sinh): bố thí, nói lời thương yêu, làm việc lợi ích cho người, cùng làm việc với người — gom cả lại để cứu giúp chúng sinh, đó là hành pháp. Thực hành pháp kiên cố, đó là hành pháp. Nhớ nghĩ đến Phật, nhớ nghĩ đến Pháp, nhớ nghĩ đến Thánh chúng, nhớ nghĩ đến bố thí, nhớ nghĩ đến việc giữ giới, nhớ nghĩ đến chư thiên (các vị trời), đó là hành pháp. Bố thí độ vô cực (ba-la-mật: pháp tu đến tận cùng, đưa người từ bờ mê sang bờ giác), trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn (siêng năng không lùi), nhất tâm (thiền định) và trí tuệ — các độ vô cực ấy, đó là hành pháp. Dùng thiện quyền phương tiện (khéo léo dùng cách thích hợp để dẫn dắt người), khuyên giúp và chung vui với mọi gốc công đức vì các Bồ-tát, đó là hành pháp. Thân, miệng, ý trong sạch, giữ gìn mười điều lành (thập thiện: không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không nói đâm thọc, không nói lời độc ác, không nói lời thêu dệt, không tham lam, không giận dữ, không thấy biết sai lệch), đó là hành pháp.

 "Tin hiểu rằng mọi sự đều vô thường (không bền, luôn biến đổi), là khổ, là không (không có thực thể riêng), không có thân; không có người, không có ta, không có thọ, không có mạng (không có một cái gì thường còn làm chủ sự sống), đó là hành pháp. Phân biệt hạnh "không", lập "vô tướng" (không bám vào hình tướng), hiểu rõ "vô nguyện" (không mong cầu tạo tác gì), ở trong ba cõi (cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc — toàn bộ thế giới sinh tử) mà không bám dính, đó là hành pháp. Tu theo ý chỉ (tứ niệm xứ: bốn chỗ đặt tâm quán sát là thân, cảm thọ, tâm, các pháp), ý đoạn (tứ chánh cần: bốn sự siêng năng dứt ác làm lành), thần túc (bốn pháp định giúp đạt năng lực tự tại), căn (năm căn lành), lực (năm sức mạnh tinh thần), giác ý (bảy yếu tố giác ngộ), đi vào con đường tắt (tám chánh đạo) và quán sự vắng lặng, đó là hành pháp."

 Phật bảo Bảo Nữ: "Hành pháp là: không có mắt, cũng không có hạnh của mắt, không hành theo tưởng về sắc (hình sắc thấy được). Không có hạnh của tai, cũng không có hạnh của âm thanh, không tưởng đến hạnh của tiếng vang. Không có hạnh của mũi, cũng không có hạnh của mùi hương, không tưởng đến hạnh của mùi hương. Không có hạnh của lưỡi, cũng không có hạnh của vị, không tưởng đến hạnh của vị. Không có hạnh của thân, không có hạnh của sự xúc chạm mịn trơn, không tưởng đến sự xúc chạm mịn trơn. Không có hạnh của ý, cũng không có hạnh của pháp (đối tượng của ý), không tưởng đến hạnh của pháp. Cũng không có hạnh nơi sắc (phần hình chất, thân thể và vật chất), đó là pháp hành. Không hành theo tưởng về sắc, không có tưởng sắc là khổ, không hành theo sắc là vô ngã (không có cái ta), không hành theo sắc là vắng lặng, đó là hành pháp. Không hành theo sắc là không, chẳng phải hành theo sắc là vô tướng, đó là hành pháp. Chẳng phải hành theo sắc là vô nguyện, chẳng phải hành theo sắc là vô tác (không tạo tác), cũng chẳng phải hạnh sắc là điềm tĩnh, cũng chẳng phải hạnh sắc là trong sạch, cũng chẳng phải hạnh sắc là đúng như thật, cũng chẳng phải hạnh sắc là không sinh, cũng chẳng phải hạnh sắc là không khởi, cũng chẳng phải hạnh sắc là không bám dính, cũng không hành theo sắc đến chỗ cùng tận, cũng chẳng phải lấy sắc là bản vô (vốn không có gốc thật) làm hạnh — đó là hành pháp.

 "Cũng như vậy, đối với thống dưỡng (thọ: cảm giác sướng khổ), tư tưởng (tưởng: sự nhận biết hình dung), sinh tử (hành: các tạo tác của tâm) và thức (sự hay biết phân biệt) — năm phần ấy cùng với sắc hợp thành ngũ uẩn (năm nhóm tạo nên con người) — đó là hành pháp. Chẳng phải hành theo thức là vô thường, chẳng phải hành theo thức là khổ, chẳng phải hành theo thức là vô ngã, chẳng phải hành theo thức là vắng lặng, chẳng phải hành theo thức là không, chẳng phải hành theo thức là vô tướng, chẳng phải hành theo thức là vô nguyện, chẳng phải hành theo thức là phi vô tác (?), cũng chẳng phải hạnh thức là điềm tĩnh, cũng chẳng phải hạnh thức là trong sạch, cũng chẳng phải hạnh thức là đúng như thật, cũng chẳng phải hạnh thức là không sinh, cũng chẳng phải hạnh thức là không khởi, cũng chẳng phải hạnh thức là không bám dính, cũng chẳng phải hạnh thức là cùng tận dứt hết, cũng chẳng phải hạnh thức là bản vô — đó là hành pháp. Cũng chẳng phải hạnh thấy thức là không, cũng chẳng phải hạnh thức là vô tướng, cũng chẳng phải hạnh thức là vô nguyện — đó là hành pháp.

 "Cũng chẳng phải hạnh của bốn đại (đất, nước, lửa, gió — bốn yếu tố cấu thành vật chất), cũng chẳng phải hạnh của các nhập (sáu giác quan và sáu đối tượng của chúng), cũng chẳng phải hạnh của cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc — đó là hành pháp. Cũng chẳng phải có hạnh, cũng chẳng phải không hạnh, cũng không có hạnh — đó là hành pháp. Cũng chẳng phải đi đến, cũng chẳng phải không đi, cũng không có nơi chốn, cũng không có chỗ dừng — đó là hành pháp. Không phải chỗ hành của tâm, ý, thức — đó là hành pháp. Đó gọi là hành pháp vậy. Cái hạnh không có thấy, không nghe, không biết — đó là hành pháp. Nếu không có hạnh của thân, miệng, tâm — đó là hành pháp. Không hành pháp, không hành phi pháp — đó là hành pháp. Không có hạnh hai bên, không có hạnh nhiều thứ — đó là hành pháp. Không có hạnh quá khứ, không có hạnh vị lai, không có hạnh hiện tại — đó là hành pháp. Không có hạnh của các uẩn, không có hạnh của các giới (các yếu tố cấu thành sự nhận biết), không có hạnh của các nhập — đó là hành pháp. Không có hạnh theo trần dục (ham muốn đối với cảnh trần), không có kết hận (những phiền não trói buộc và oán hận), không có hạnh nhớ tưởng — đó là hành pháp. Không có hạnh hòa hợp, không có hạnh của nghiệp tài vật, không có hạnh của ta, người, thọ mạng, không có loài có máu thịt (chúng sinh), không có hạnh thọ nhận cùng một hình tượng (?) — đó là hành pháp. Không có hạnh khởi lên sự phân chia số lượng (?) — đó là hành pháp. Không có ta, không có cái của mình — đó là hành pháp. Không có hạnh chấp đoạn diệt (cho rằng chết là hết), không chấp thường còn, không rơi vào bờ vực của các kiến chấp, không nương vào chỗ ở giữa — đó là hành pháp.

 "Các pháp dù trụ hay không có chỗ trụ, thì pháp về cái ta có chỗ tự nhiên của nó; chỗ ấy chẳng phải chỗ, là chỗ của pháp trong sạch; chỗ của mọi pháp đều không có chỗ; chỗ của cái không, cùng tận chỗ gốc ngọn, rốt ráo là không có chỗ. Mọi pháp đều không lay động, không bám dính, không thể cùng tận; cũng không có gì, cũng không có chỗ hành; cũng không đùa cợt, cũng không có chỗ nương; cũng không phải không nương, cũng không có chỗ trụ, cũng không có gì thọ nhận. Người hiểu rõ trí tuệ trong pháp này thì trí tuệ ấy không có gì để nhớ tưởng; đó gọi là đế (chân lý). Chân đế (chân lý tuyệt đối) là bản vô, đó chính là trí tuệ của pháp. Này Bảo Nữ, nếu Bồ-tát hiểu rõ các pháp như vậy, đi lại trong sinh tử để giáo hóa chúng sinh, mà cũng không trái mất pháp diệt độ (niết-bàn: dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sinh tử), đó là Bồ-tát tạo nên pháp hành bình đẳng."

 Khi Thế Tôn nói về hành pháp này, tám nghìn Bồ-tát đạt được pháp nhẫn (sự hiểu thấu và an trụ vững chắc vào chân lý các pháp vốn không sinh không diệt).

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video