Thiên 2 — Quyển hạ

 Kinh Thủ Lăng Nghiêm tam muội do Phật nói (tam muội: trạng thái thiền định, tâm chuyên chú vào một chỗ, không tán loạn; Thủ Lăng Nghiêm nghĩa là "mạnh mẽ, vững chắc tột bậc", là loại định cao nhất của các vị Bồ-tát lớn, nhờ nó mà có thần lực tự tại, hàng phục được mọi thứ). Quyển hạ.

 Do Tam tạng (danh hiệu dành cho bậc tinh thông cả ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh, Luật, Luận) Cưu-ma-la-thập, người nước Quy Tư (nước cổ ở Tây Vực, nay thuộc vùng Tân Cương, Trung Quốc), dịch vào đời Hậu Tần (triều đại ở miền bắc Trung Hoa, cuối thế kỷ 4 đầu thế kỷ 5).

 Bấy giờ Xá-lợi-phất (một trong các đại đệ tử của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất) bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn (danh hiệu tôn xưng Phật, nghĩa là bậc được cả thế gian tôn kính), thật là việc chưa từng có! Nay Ngài nói Thủ Lăng Nghiêm tam muội mà ác ma (ma vương ở cõi trời Dục giới, chuyên phá hoại người tu đạo) lại không đến quấy nhiễu."

 Phật bảo Xá-lợi-phất: "Ông có muốn thấy cảnh ma bị suy yếu khốn khổ không?" "Dạ vâng, con muốn thấy." Khi ấy Phật phóng ánh sáng từ tướng bạch hào (sợi lông trắng xoắn tròn giữa hai chân mày, một trong ba mươi hai tướng tốt của bậc Đại nhân tức Phật). Cả hội chúng đều thấy ác ma bị năm dây trói buộc, không tự gỡ ra được. Phật bảo Xá-lợi-phất: "Ông có thấy ác ma bị năm dây trói không?" "Dạ vâng, con đã thấy. Ác ma này bị ai trói vậy?"

 Phật nói: "Đó là sức oai thần của Thủ Lăng Nghiêm tam muội. Ở bất cứ cõi Phật nào có nói Thủ Lăng Nghiêm tam muội, nếu các ma ở đó muốn đem lòng ác gây chướng ngại, thì nhờ sức oai thần của Thủ Lăng Nghiêm tam muội và của chư Phật, các ác ma ấy đều tự thấy thân mình bị năm dây trói buộc. Này Xá-lợi-phất, ở bất cứ nơi nào nói Thủ Lăng Nghiêm tam muội, dù là lúc ta đang còn hay sau khi ta diệt độ (Phật rời bỏ thân xác, vào Niết-bàn), thì mọi ma, dân của ma, cùng những người khác mang lòng ác ở nơi đó, do sức oai thần của Thủ Lăng Nghiêm tam muội, đều bị năm dây trói buộc."

 Bấy giờ trong hội, các vị thiên (các vị trời), long (loài rồng, thần rồng), dạ-xoa (loài quỷ thần mạnh mẽ, đi lại nhanh nhẹn), càn-thát-bà (thần âm nhạc ở cõi trời, sống bằng mùi hương) v.v... bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, chúng con đối với tam muội này không hề có lòng ngờ vực, không làm chướng ngại. Chúng con không muốn thân bị năm dây trói. Bạch Thế Tôn, vì cung kính tam muội này, chúng con đều sẽ đến bảo vệ người nói pháp này, và đối với tam muội này, chúng con xem như chính Thế Tôn."

 Phật bảo các vị trời, rồng, thần: "Nhờ việc ấy, các ông sẽ được thoát khỏi mười hai sự trói buộc của tà kiến (tà kiến: cách nhìn sai lầm về sự thật). Mười hai thứ ấy là gì? Là trói buộc bởi ngã kiến (chấp có cái 'tôi' thật), chúng sinh kiến (chấp có chúng sinh thật), thọ mạng kiến (chấp có mạng sống thật), nhân kiến (chấp có 'con người' thật), đoạn kiến (cho rằng chết là mất hẳn, không còn gì), thường kiến (cho rằng có cái tồn tại mãi không đổi), ngã tác kiến (chấp có cái 'tôi' làm ra mọi việc), ngã sở kiến (chấp có những thứ 'của tôi'), hữu kiến (chấp mọi thứ là có thật), vô kiến (chấp mọi thứ hoàn toàn không có), thử bỉ kiến (chấp phân biệt cái này cái kia), chư pháp kiến (chấp các pháp — tức mọi sự vật, hiện tượng — là có thật). Đó là mười hai thứ. Các ông nên biết, nếu có chúng sinh nào trong Phật pháp mà nổi lòng giận ghét, muốn phá hoại, thì đều là vì đang ở trong mười hai sự trói buộc của tà kiến này. Nếu người nào tin hiểu, thuận theo chứ không chống trái, thì sẽ được thoát khỏi mười hai sự trói buộc ấy."

 Bấy giờ Xá-lợi-phất bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, ác ma lúc này có được nghe tên Thủ Lăng Nghiêm tam muội không?" Phật nói: "Cũng nghe, nhưng vì bị trói nên không đến được." Xá-lợi-phất thưa: "Sao Như Lai (một danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân lý mà đến) không dùng sức oai thần khiến ma không được nghe tên Thủ Lăng Nghiêm tam muội?"

 Phật nói: "Thôi, đừng nói như thế. Giả sử các thế giới nhiều như cát sông Hằng (con sông lớn ở Ấn Độ) đều đầy lửa lớn, thì vì được nghe nói Thủ Lăng Nghiêm tam muội này, cũng nên băng qua đám lửa ấy. Vì sao? Nếu người chỉ cần nghe nói Thủ Lăng Nghiêm tam muội, ta nói người ấy được lợi ích lớn lao, hơn cả việc đắc Tứ thiền (bốn bậc thiền định thuộc cõi Sắc) và sinh lên các cõi Phạm thiên (các cõi trời thanh tịnh, tương ứng với bốn bậc thiền ấy). Này Xá-lợi-phất, nếu ác ma nay được nghe nói tên Thủ Lăng Nghiêm tam muội, thì nhờ nhân duyên này, sẽ vượt ra khỏi mọi việc của ma. Dù bị trói mà được nghe, cũng sẽ nhờ đó thoát khỏi mười hai sự trói buộc của tà kiến. Vì vậy, này Xá-lợi-phất, kẻ ác mang tà kiến, đã sa vào lưới ma, còn nên được nghe Thủ Lăng Nghiêm tam muội này, huống chi là người tâm trong sạch, vui mừng muốn nghe."

 Bấy giờ trong hội có một vị Bồ-tát (người tu hướng đến quả vị Phật, đồng thời cứu độ chúng sinh) tên là Ma Giới Hạnh Bất Ô (nghĩa là "đi trong cõi ma mà không bị ô nhiễm"), bạch Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, nay con sẽ hiện vào cõi ma, dùng sức thần thông tự tại khiến ma được an trú trong Thủ Lăng Nghiêm tam muội." Phật nói: "Tùy ý ông."

 Khi ấy Bồ-tát Ma Giới Hạnh Bất Ô liền bỗng biến mất khỏi hội, hiện ra ở cung ma, nói với ác ma: "Ngươi không nghe Phật nói Thủ Lăng Nghiêm tam muội sao? Vô số chúng sinh đều phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chánh, trọn khắp — tức quả vị Phật), ra khỏi phạm vi cai quản của ngươi, và cũng đều sẽ cứu độ người khác ra khỏi phạm vi của ngươi."

 Ma liền đáp: "Ta có nghe Phật nói tên Thủ Lăng Nghiêm tam muội, nhưng vì bị năm dây trói nên không đi được; năm chỗ ấy là hai tay, hai chân và đầu." Bồ-tát lại hỏi ác ma: "Ai trói ngươi?" Ma đáp: "Ta vừa khởi ý muốn đến phá rối những người đang nghe nhận Thủ Lăng Nghiêm tam muội, liền bị năm dây trói. Ta lại vừa nghĩ: 'Chư Phật và Bồ-tát có oai đức lớn, khó mà phá rối được; nếu ta đến đó, có khi chính ta bị hại, chi bằng cứ ở yên trong cung điện này.' Nghĩ như vậy xong, liền được thoát khỏi năm dây trói."

 Bồ-tát đáp: "Đúng thế, mọi phàm phu vì nhớ nghĩ phân biệt, điên đảo bám vào hình tướng, nên mới có trói buộc; vì động niệm và hý luận (bàn luận suy diễn hư vọng, vô ích), nên có trói buộc; vì thấy, nghe, cảm biết, hay biết, nên có trói buộc. Trong đây thật ra không có ai bị trói, cũng không có ai được cởi. Vì sao? Vì các pháp không có trói buộc, vốn đã giải thoát; các pháp không có sự cởi gỡ, vì vốn không có trói buộc. Tướng thường giải thoát thì không có ngu si. Như Lai dùng pháp môn này mà nói pháp. Nếu có chúng sinh biết được nghĩa này, muốn cầu giải thoát, siêng năng tinh tấn, thì sẽ thoát khỏi mọi trói buộc."

 Bấy giờ trong đám quyến thuộc của ma có bảy trăm thiên nữ, đem hoa thơm cõi trời, hương bột, hương xoa (dầu thơm thoa lên thân) cùng các chuỗi anh lạc (chuỗi ngọc đeo làm trang sức) rải lên Bồ-tát Ma Giới Hạnh Bất Ô, nói rằng: "Bao giờ chúng tôi mới được thoát khỏi cõi ma?" Bồ-tát đáp: "Nếu các cô có thể không phá hoại trói buộc của ma, thì được giải thoát." "Thế nào gọi là trói buộc của ma?" "Đó là sáu mươi hai kiến (sáu mươi hai loại tà kiến của các phái ngoại đạo thời Phật). Nếu người không phá hoại các kiến ấy, liền thoát khỏi trói buộc của ma."

 Thiên nữ lại hỏi: "Thế nào gọi là không phá hoại các kiến mà được giải thoát?" Đáp: "Các kiến vốn không từ đâu đến, đi cũng không đến đâu. Nếu biết các kiến không có tướng đến đi, liền thoát khỏi trói buộc của ma. Các kiến không phải có, không phải không; nếu không phân biệt có hay không, liền thoát khỏi trói buộc của ma. Nếu không thấy gì cả, đó là chánh kiến (cái thấy đúng đắn). Chánh kiến như thế không chánh cũng không tà. Nếu pháp không chánh không tà, không làm không nhận, liền thoát khỏi trói buộc của ma. Các kiến ấy không ở trong, không ở ngoài, cũng không ở giữa; đối với các kiến như thế cũng không còn nghĩ đến, thì thoát khỏi trói buộc của ma."

 Bảy trăm thiên nữ nghe nói pháp này, liền đạt thuận nhẫn (trạng thái tâm thuận theo, chấp nhận được chân lý, là bậc dưới vô sinh pháp nhẫn), và nói rằng: "Chúng tôi cũng sẽ đi trong cõi ma mà không bị ô nhiễm, cứu độ hết thảy những ai bị ma trói buộc."

 Bấy giờ Bồ-tát Ma Giới Hạnh Bất Ô nói với ác ma: "Quyến thuộc của ngươi đã phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề rồi, ngươi định làm gì?" Ác ma đáp: "Ta bị năm dây trói, không biết làm gì." Bồ-tát đáp: "Ngươi hãy phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, sẽ thoát khỏi sự trói buộc này." Khi ấy các thiên nữ vì thương xót ma, đều nói: "Ngài nên phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Chớ ở nơi an ổn mà sinh lòng sợ hãi, chớ ở trong vui mà tưởng là khổ, chớ ở nơi giải thoát mà tưởng là trói buộc."

 Bấy giờ ác ma nổi lòng dối trá quanh co, nói: "Nếu các ngươi bỏ tâm bồ-đề (tâm cầu giác ngộ thành Phật), thì ta sẽ phát tâm." Các thiên nữ dùng phương tiện (cách khéo léo để dẫn dắt người khác) nói với ma: "Chúng tôi đều đã bỏ tâm ấy rồi, ngài cứ phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề đi. Nếu một Bồ-tát phát tâm bồ-đề, thì tất cả Bồ-tát cũng cùng một tâm ấy. Vì sao? Vì tâm không có sai khác, đối với mọi chúng sinh tâm đều bình đẳng."

 Khi ấy ác ma nói với Bồ-tát Ma Giới Hạnh Bất Ô: "Nay ta sẽ phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, mong nhờ căn lành (gốc rễ điều thiện, sinh ra quả tốt) này mà dây trói của ta được cởi." Nói xong, liền tự thấy thân mình thoát khỏi dây trói. Bấy giờ Bồ-tát Ma Giới Hạnh Bất Ô dùng sức thần thông phóng ánh sáng lớn, hiện thân thanh tịnh mầu nhiệm chiếu khắp cung ma. Ma tự thấy thân mình không còn chút oai quang nào, như một đống mực.

 Khi ấy trong đám quyến thuộc của ma có hai trăm thiên nữ say đắm dâm dục, thấy thân sắc đoan chánh của Bồ-tát này thì nảy lòng yêu nhiễm, mỗi người nói: "Nếu người này chịu cùng chúng ta ân ái, chúng ta đều sẽ nghe theo lời dạy của người." Bồ-tát biết các thiên nữ có duyên từ đời trước, đáng được cứu độ, liền hóa ra hai trăm vị thiên tử, dung mạo đoan nghiêm y hệt thân mình, lại hóa ra hai trăm đài báu có màn lưới ngọc giăng giao nhau (?), đẹp hơn cả cung điện của ma. Các thiên nữ đều tự thấy mình ở trên đài báu ấy, mỗi người tự cho rằng đang cùng Bồ-tát vui đùa ân ái; điều mong muốn đã được thỏa, lòng dâm dục lắng xuống, ai nấy đều sinh lòng yêu kính Bồ-tát sâu xa. Bồ-tát liền tùy theo căn cơ mỗi người mà nói pháp, khiến tất cả đều phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.

 Bấy giờ Bồ-tát Ma Giới Hạnh Bất Ô nói với ác ma: "Ngươi nên đến chỗ Phật." Ma nghĩ: "Dây trói của ta đã cởi, ta sẽ đến chỗ Phật phá rối buổi thuyết pháp." Rồi ác ma cùng quyến thuộc vây quanh đi đến chỗ Phật, bạch rằng: "Bạch Thế Tôn, xin đừng nói Thủ Lăng Nghiêm tam muội này nữa. Vì sao? Vì khi nói tam muội này, thân tôi liền bị năm dây trói. Xin Như Lai nói việc khác."

 Khi ấy Bồ-tát Kiên Ý hỏi ác ma: "Ai cởi trói cho ngươi?" Đáp: "Bồ-tát Ma Giới Hạnh Bất Ô cởi trói cho ta." "Ngươi hứa điều gì mà được cởi trói?" Ma nói: "Ta hứa phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề."

 Bấy giờ Phật bảo Bồ-tát Kiên Ý: "Nay ác ma này vì muốn được cởi trói mà phát tâm bồ-đề, không phải do ý trong sạch. Cũng như thế, này Kiên Ý, sau khi ta diệt độ, vào năm trăm năm cuối (thời kỳ sau cùng, Phật pháp suy vi), sẽ có nhiều tỳ-kheo (tăng nam xuất gia đã thọ đủ giới) vì lợi lộc cúng dường mà phát tâm bồ-đề, không phải do ý trong sạch.

 Này Kiên Ý, ông hãy xem sức mạnh của Thủ Lăng Nghiêm tam muội và oai thần của Phật pháp: các tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni (tăng nữ xuất gia), ưu-bà-tắc (nam cư sĩ tại gia giữ giới), ưu-bà-di (nữ cư sĩ tại gia giữ giới), dù với lòng đùa cợt, lòng tham lợi lộc, hay lòng chạy theo người khác, mà nghe tam muội này rồi phát tâm bồ-đề, ta đều biết tâm ấy có thể làm nhân duyên cho quả A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Huống gì người nghe Thủ Lăng Nghiêm tam muội này mà phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề bằng tâm trong sạch! Nên biết người ấy trong Phật pháp đã được tất định (chắc chắn không còn lui sụt, nhất định sẽ thành Phật)."

 Bồ-tát Kiên Ý bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, nay ác ma này nghe nói Thủ Lăng Nghiêm tam muội, vì muốn được cởi trói mà phát tâm bồ-đề, cũng có được đầy đủ nhân duyên với Phật pháp chăng?" Phật nói: "Đúng như ông nói. Ác ma nhờ nhân duyên phước đức của tam muội này và nhân duyên phát tâm bồ-đề, nên trong đời vị lai sẽ bỏ được mọi việc của ma, hạnh của ma, lòng dối trá của ma, và những điều suy yếu khốn khổ của ma. Từ nay về sau, sẽ dần dần được sức của Thủ Lăng Nghiêm tam muội, thành tựu Phật đạo."

 Bồ-tát Kiên Ý nói với ác ma: "Như Lai nay đã thọ ký (lời Phật báo trước cho một người rằng tương lai người ấy sẽ thành Phật, với danh hiệu gì, ở cõi nào) cho ngươi rồi." Ma nói: "Này thiện nam tử, nay ta không phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề bằng tâm trong sạch, cớ sao Như Lai lại thọ ký cho ta? Như Phật có nói: từ tâm mà có nghiệp (hành động tạo tác), từ nghiệp mà có quả báo. Ta tự mình không có tâm cầu đạo bồ-đề, cớ sao Như Lai lại thọ ký cho ta?"

 Khi ấy Phật muốn dứt mối nghi của hội chúng, bảo Kiên Ý: "Sự thọ ký cho Bồ-tát có tất cả bốn loại. Bốn loại ấy là gì? Có khi chưa phát tâm mà được thọ ký; có khi vừa phát tâm liền được thọ ký; có khi được thọ ký kín (bản thân người ấy không hay biết); có khi đắc vô sinh pháp nhẫn (trí tuệ an trú vững chắc nơi chân lý rằng mọi pháp vốn không sinh không diệt) rồi được thọ ký ngay trước mặt. Đó là bốn loại. Chỉ có Như Lai mới biết được việc này; tất cả Thanh văn (người tu nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, chỉ cầu Niết-bàn cho riêng mình) và Bích-chi Phật (bậc tự giác ngộ nhờ quán xét nhân duyên, không cần thầy, thường không thuyết pháp độ người) đều không thể biết.

 Này Kiên Ý, thế nào gọi là chưa phát tâm mà được thọ ký? Có chúng sinh qua lại trong năm đường (năm cõi luân hồi: địa ngục, súc sinh, ngạ quỷ, trời, người), hoặc ở địa ngục, hoặc ở súc sinh, hoặc ở ngạ quỷ (loài quỷ đói), hoặc ở cõi trời, hoặc ở cõi người, mà các căn (năng lực tinh thần, căn tánh) sắc bén, ưa thích pháp lớn. Phật biết người ấy sau bao nhiêu trăm nghìn vạn ức a-tăng-kỳ kiếp (a-tăng-kỳ: con số nhiều không đếm xuể; kiếp: một khoảng thời gian cực kỳ dài) sẽ phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề; lại trong bao nhiêu trăm nghìn vạn ức a-tăng-kỳ kiếp tu hạnh Bồ-tát, cúng dường bao nhiêu trăm nghìn vạn ức na-do-tha (đơn vị số cực lớn) vị Phật, giáo hóa bao nhiêu trăm nghìn vạn ức vô lượng chúng sinh, khiến họ an trú nơi bồ-đề; lại qua bao nhiêu trăm nghìn vạn ức a-tăng-kỳ kiếp, sẽ đắc A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, danh hiệu như thế, cõi nước như thế, số chúng Thanh văn và thọ mạng như thế, sau khi diệt độ giáo pháp còn tồn tại bao nhiêu năm như thế." Phật bảo Kiên Ý: "Như Lai đều biết rõ những việc này, và còn hơn thế nữa. Đó gọi là chưa phát tâm mà được thọ ký."

 Bấy giờ trưởng lão Ma-ha Ca-diếp (đại đệ tử của Phật, bậc nhất về hạnh khổ hạnh) tiến lên bạch Phật: "Từ nay về sau, chúng con đối với mọi chúng sinh sẽ xem như Thế Tôn. Vì sao? Vì chúng con không có trí tuệ để biết chúng sinh nào có căn tánh Bồ-tát, chúng sinh nào không có. Bạch Thế Tôn, vì chúng con không biết việc ấy, nên có khi sinh lòng khinh mạn chúng sinh, như vậy là tự hại mình."

 Phật nói: "Lành thay, lành thay! Ca-diếp, ông nói câu ấy rất hay. Vì lẽ đó, trong kinh ta có nói: người ta không nên tùy tiện đo lường đánh giá chúng sinh. Vì sao? Nếu tùy tiện đo lường đánh giá chúng sinh khác, tức là tự hại mình. Chỉ có Như Lai và bậc ngang bằng Như Lai mới đáng đo lường chúng sinh. Vì nhân duyên ấy, các Thanh văn và các Bồ-tát khác, đối với mọi chúng sinh nên xem như Phật.

 Vừa phát tâm liền được thọ ký là thế nào? Có người từ lâu đã vun trồng gốc công đức, tu tập hạnh lành, siêng năng tinh tấn, các căn sắc bén, ưa thích pháp lớn, có lòng đại bi, vì khắp chúng sinh mà tìm con đường giải thoát. Người ấy phát tâm liền trụ vào bậc A-duy-việt-trí (bậc bất thoái chuyển, không còn lui sụt trên đường thành Phật), vào ngôi vị Bồ-tát, thuộc vào hàng tất định, vượt khỏi tám nạn (tám hoàn cảnh khó gặp Phật, khó nghe pháp: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, cõi trời sống lâu, vùng biên địa, thân đui điếc câm ngọng, kẻ thông minh thế gian lý sự, sinh trước hoặc sau thời có Phật). Những người như thế, vừa khi phát tâm, chư Phật liền thọ ký A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, danh hiệu như thế, cõi nước như thế, thọ mạng như thế. Những người như thế, Như Lai biết rõ tâm họ mà thọ ký. Đó gọi là phát tâm liền được thọ ký.

 Thọ ký kín là thế nào? Có Bồ-tát chưa được thọ ký mà luôn tinh cần cầu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề; ưa làm mọi thứ bố thí, ưa bố thí tất cả; nhận pháp bền chắc, giữ giới không bỏ, phát nguyện sâu xa để tự trang nghiêm (?); có sức nhẫn nhục lớn, tâm bình đẳng với chúng sinh; siêng năng tinh tấn cầu các pháp lành, thân tâm không biếng nhác, như người cứu lửa cháy trên đầu; tâm niệm an ổn, có thể đắc Tứ thiền; ưa cầu trí tuệ, thực hành con đường giác ngộ của Phật; từ lâu tu lục độ (sáu hạnh đưa người qua bờ giác: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ), có tướng sắp thành Phật. Khi ấy các Bồ-tát khác cùng các trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà v.v... đều nghĩ: 'Vị Bồ-tát này siêng năng tinh tấn thật là hiếm có. Bao giờ sẽ đắc A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề? Danh hiệu là gì? Cõi nước tên gì? Số chúng Thanh văn nhiều ít thế nào?' Phật vì muốn dứt mối nghi của chúng sinh ấy mà thọ ký, khiến cả hội chúng đều được nghe biết; riêng vị Bồ-tát ấy, do thần lực của Phật, lại không được nghe. Phật khiến cả chúng biết vị Bồ-tát ấy khi thành Phật có danh hiệu, cõi nước như thế, số chúng Thanh văn nhiều ít như thế; những điều mọi người nghi ngờ khi ấy đều được giải tỏa, và họ đối với vị Bồ-tát ấy xem như Thế Tôn. Thế mà vị Bồ-tát ấy không tự biết mình đã được thọ ký hay chưa. Đó là Bồ-tát được thọ ký kín.

 Thọ ký ngay trước mặt là thế nào? Có Bồ-tát từ lâu tích tập căn lành, không gì là không thấy, không gì là không đắc; luôn tu phạm hạnh (hạnh trong sạch, dứt bỏ dâm dục), quán vô ngã (không có cái 'tôi' thật) và không (mọi pháp không có tự tánh cố định); đối với tất cả pháp đắc vô sinh nhẫn. Phật biết công đức trí tuệ của người này đã đầy đủ, liền ở giữa đại chúng gồm hết thảy trời, người, ma, Phạm thiên, sa-môn (người xuất gia tu hành) và bà-la-môn (giai cấp tu sĩ, tư tế của Ấn Độ), thọ ký ngay trước mặt, nói rằng: 'Này thiện nam tử, ông sau bao nhiêu trăm nghìn vạn ức kiếp nữa sẽ thành Phật, danh hiệu như thế, cõi nước như thế, số chúng Thanh văn và thọ mạng như thế.' Khi ấy vô số người noi theo người ấy, đều phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Người ấy được Phật thọ ký trước mặt rồi, thân bay lên hư không cao bằng bảy cây đa-la (cây thốt nốt, thân rất cao, dùng làm đơn vị đo chiều cao). Này Kiên Ý, đó gọi là loại thứ tư: thọ ký ngay trước mặt."

 Bấy giờ Bồ-tát Kiên Ý bạch Phật: "Nay trong hội này có Bồ-tát nào được thọ ký theo bốn cách ấy không?" Phật đáp: "Có." "Bạch Thế Tôn, đó là ai?" Phật nói: "Bồ-tát Sư Tử Hống Vương đây, con trai cư sĩ Lạc Dục (?), là chưa phát tâm mà được thọ ký. Cũng như vậy, vô số Bồ-tát ở các thế giới phương khác cũng chưa phát tâm mà được thọ ký. Lại có Bồ-tát Tịch Diệt, Bồ-tát Đại Đức Pháp Vương Tử, Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi Pháp Vương Tử (Pháp vương tử: con của Vua Pháp tức Phật, chỉ vị Bồ-tát sẽ nối ngôi Phật; Văn-thù-sư-lợi là vị Bồ-tát tượng trưng cho trí tuệ), và vô lượng Bồ-tát như thế, vừa khi phát tâm liền được thọ ký, đều trụ ở bậc A-duy-việt-trí. Trong đây lại có Bồ-tát Trí Dũng, Bồ-tát Ích Ý, và vô lượng Bồ-tát như thế, được thọ ký kín. Này Kiên Ý, ta cùng Di-lặc (vị Bồ-tát sẽ thành Phật kế tiếp sau Phật Thích-ca) và nghìn vị Bồ-tát trong Hiền kiếp (tên gọi kiếp hiện tại, trong đó có một nghìn vị Phật ra đời), đều đắc vô sinh pháp nhẫn và được thọ ký ngay trước mặt."

 Bồ-tát Kiên Ý bạch Phật: "Thật hiếm có, bạch Thế Tôn! Hạnh của Bồ-tát không thể nghĩ bàn, sự thọ ký cũng không thể nghĩ bàn. Tất cả Thanh văn và Bích-chi Phật còn không thể biết, huống là chúng sinh khác." Phật nói: "Này Kiên Ý, hạnh của Bồ-tát, sự tinh tấn đã phát khởi, cùng sức mạnh oai thần, đều không thể nghĩ bàn."

 Bấy giờ những thiên nữ đã được Bồ-tát Ma Giới Hạnh Bất Ô giáo hóa, khiến phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, mỗi người đem hoa trời rải lên Phật, bạch rằng: "Bạch Thế Tôn, chúng con không thích được thọ ký kín, chúng con nguyện được đắc vô sinh pháp nhẫn và thọ ký ngay trước mặt. Cúi xin Thế Tôn ngay bây giờ thọ ký A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề cho chúng con."

 Khi ấy Phật mỉm cười, từ miệng phát ra ánh sáng nhiều màu nhiệm mầu, chiếu khắp các thế giới rồi trở lại đi vào đỉnh đầu. A-nan (thị giả của Phật, được xưng là nghe nhiều nhớ nhiều bậc nhất) bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, vì cớ gì Ngài mỉm cười?" Phật bảo A-nan: "Ông có thấy hai trăm thiên nữ đang chắp tay kính lễ Như Lai đây không?" "Bạch Thế Tôn, con đã thấy." "A-nan, các thiên nữ này xưa kia đã gieo trồng căn lành sâu dày nơi năm trăm vị Phật; từ đây về sau sẽ còn cúng dường vô số chư Phật, qua bảy trăm a-tăng-kỳ kiếp đều sẽ thành Phật, cùng hiệu là Tịnh Vương. A-nan, các thiên nữ này sau khi mạng chung sẽ chuyển bỏ thân nữ, đều sinh lên cõi trời Đâu-suất (cõi trời thứ tư của cõi Dục, nơi Bồ-tát Di-lặc đang ở) để cúng dường, phụng sự Bồ-tát Di-lặc."

 Bấy giờ ác ma nghe các thiên nữ được thọ ký rồi, bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, nay ngay đối với quyến thuộc của mình, tôi cũng không còn làm chủ được, chỉ vì họ được nghe nói Thủ Lăng Nghiêm tam muội này, huống gì những người khác được nghe. Nếu người nào được nghe Thủ Lăng Nghiêm tam muội, liền được tất định, an trú trong Phật pháp."

 Khi ấy các thiên nữ với lòng không e sợ, nói với ác ma: "Ngài chớ quá lo buồn. Nay chúng tôi không ra khỏi cõi của ngài. Vì sao? Vì chân như (bản tánh như thật, không biến đổi của mọi pháp) của cõi ma chính là chân như của cõi Phật; chân như cõi ma và chân như cõi Phật không hai, không khác. Chúng tôi không lìa chân như ấy. Tướng của cõi ma chính là tướng của cõi Phật; pháp cõi ma và pháp cõi Phật không hai, không khác. Đối với pháp tướng ấy, chúng tôi không ra khỏi, không vượt qua. Cõi ma không có pháp cố định nào để chỉ ra, cõi Phật cũng không có pháp cố định nào để chỉ ra; cõi ma và cõi Phật không hai, không khác. Đối với pháp tướng ấy, chúng tôi không ra khỏi, không vượt qua. Vì vậy nên biết: tất cả các pháp đều không có gì cố định; vì không cố định, nên không có gì là quyến thuộc, cũng không có gì là chẳng phải quyến thuộc."

 Bấy giờ ác ma lo buồn khổ não, muốn trở về cõi trời. Bồ-tát Ma Giới Hạnh Bất Ô nói với ác ma: "Ngươi muốn đi đâu?" Ma nói: "Nay ta muốn trở về cung điện của mình." Bồ-tát nói: "Không rời khỏi hội chúng này, đây chính là cung điện của ngươi." Ngay lúc ấy ác ma liền tự thấy thân mình đang ở trong cung điện cũ. Bồ-tát nói: "Ngươi thấy gì?" Ác ma đáp: "Ta tự thấy thân mình ở trong cung điện cũ, những rừng cây, vườn tược, ao hồ đẹp đẽ đều là của ta." Bồ-tát nói: "Nay ngươi có thể dâng những thứ ấy lên Như Lai." Ma nói: "Được." Vừa nói xong, liền thấy Như Lai, các Thanh văn, Bồ-tát và cả đại chúng đều ở trong đó, đang nói Thủ Lăng Nghiêm tam muội.

 Bấy giờ A-nan bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, người cúng dường chỗ ở cho Phật để nói Thủ Lăng Nghiêm tam muội, và người dâng cơm cho Phật để rồi Phật thành đạo, hai thí chủ ấy ai được phước nhiều hơn?" Phật nói: "A-nan, dâng cơm cho Phật xong rồi Phật thành A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề; dâng cơm xong rồi Phật chuyển pháp luân (thuyết giảng giáo pháp, ví giáo pháp như bánh xe lăn đi nghiền nát phiền não); dâng cơm xong rồi Phật nói Thủ Lăng Nghiêm tam muội — phước của ba lần dâng cơm ấy không có sai khác.

 A-nan, ta đắc A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề ở nơi nào, nên biết nơi ấy chính là kim cương (nơi vững chắc không gì phá hoại được); chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại đều ở nơi ấy mà thành Phật đạo. Bất cứ nơi nào nói Thủ Lăng Nghiêm tam muội cũng ngang bằng không khác; những nơi có người đọc tụng, biên chép cũng như vậy. A-nan, dâng cơm cho Phật rồi Phật lần đầu chuyển pháp luân, và có vị pháp sư (người giảng giải giáo pháp) nhận cơm cúng rồi đọc tụng, giảng nói Thủ Lăng Nghiêm tam muội này — phước của hai sự bố thí ấy ngang bằng, không khác. Lại nữa A-nan, Phật ở trong tinh xá (ngôi chùa, nơi tăng chúng cư trú tu hành) dùng mười tám phép thần thông biến hóa để cứu độ chúng sinh, và lại có tinh xá trong đó có người đọc tụng, giảng nói Thủ Lăng Nghiêm tam muội này — phước của hai nơi bố thí ấy không khác."

 Bấy giờ A-nan nói với ác ma: "Ngươi được lợi lớn, có thể đem cung điện dâng Phật cho Phật ở." Ma nói: "Đó là nhờ ân lực của Bồ-tát Ma Giới Hạnh Bất Ô." Bồ-tát Kiên Ý bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, Bồ-tát Ma Giới Hạnh Bất Ô này trụ trong Thủ Lăng Nghiêm tam muội mà thần lực tự tại đến như thế sao?" Phật nói: "Này Kiên Ý, đúng như ông nói. Nay vị Bồ-tát này trụ trong tam muội ấy, có thể dùng thần lực tùy ý tự tại, thị hiện làm mọi hạnh của cõi ma mà không bị hạnh ma làm ô nhiễm; hiện tướng cùng các thiên nữ vui đùa mà thật ra không nhận lấy điều ác dâm dục. Thiện nam tử này trụ trong Thủ Lăng Nghiêm tam muội, hiện vào cung ma mà thân không rời hội Phật; hiện đi trong cõi ma vui chơi giải trí mà dùng Phật pháp giáo hóa chúng sinh."

 Bồ-tát Kiên Ý bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, Như Lai trụ trong Thủ Lăng Nghiêm tam muội này có thể hiện bao nhiêu thần lực tự tại? Lành thay Thế Tôn, xin nói sơ qua cho chúng con." Phật nói: "Này Kiên Ý, nay ta trụ trong Thủ Lăng Nghiêm tam muội này, ở trong tam thiên đại thiên thế giới (một khối gồm một nghìn triệu thế giới nhỏ, là phạm vi giáo hóa của một vị Phật) này — gồm trăm ức tứ thiên hạ (bốn đại châu quanh núi Tu-di, tức một thế giới nhỏ), trăm ức mặt trời mặt trăng, trăm ức cõi Tứ Thiên vương (cõi trời thấp nhất của cõi Dục, nơi bốn vị vua trời hộ trì bốn phương), trăm ức cõi trời Đao-lợi (cõi trời thứ hai của cõi Dục, do Đế Thích làm chủ), trăm ức cõi trời Dạ-ma (cõi trời thứ ba), trăm ức cõi trời Đâu-suất-đà, trăm ức cõi trời Hóa Lạc (cõi trời thứ năm, tự hóa ra cảnh vui mà hưởng), trăm ức cõi trời Tha Hóa Tự Tại (cõi trời thứ sáu, cao nhất của cõi Dục), cho đến trăm ức cõi trời A-ca-nị-tra (cõi trời cao nhất của cõi Sắc), trăm ức núi chúa Tu-di (núi lớn ở trung tâm mỗi thế giới nhỏ), trăm ức biển lớn — đó gọi là tam thiên đại thiên thế giới.

 Này Kiên Ý, ta trụ trong Thủ Lăng Nghiêm tam muội, ở trong tam thiên đại thiên thế giới này: hoặc ở cõi Diêm-phù-đề (châu phía nam trong bốn châu, nơi loài người chúng ta sinh sống) hiện tu đàn ba-la-mật (ba-la-mật: hạnh tu đưa người sang bờ giác ngộ; đàn: bố thí); hoặc ở Diêm-phù-đề hiện tu thi ba-la-mật (trì giới); hoặc ở Diêm-phù-đề hiện tu sằn-đề ba-la-mật (nhẫn nhục); hoặc ở Diêm-phù-đề hiện tu tỳ-lê-da ba-la-mật (tinh tấn); hoặc ở Diêm-phù-đề hiện tu thiền ba-la-mật (thiền định); hoặc ở Diêm-phù-đề hiện tu bát-nhã ba-la-mật (trí tuệ thấu suốt thật tướng); hoặc ở Diêm-phù-đề hiện làm vị thần tiên có năm phép thần thông; hoặc ở Diêm-phù-đề hiện sống tại gia; hoặc ở Diêm-phù-đề hiện xuất gia.

 Hoặc ở tứ thiên hạ hiện làm bậc nhất sinh bổ xứ (chỉ còn một đời nữa là thành Phật, sẽ bổ vào ngôi Phật) ở cõi trời Đâu-suất; hoặc ở tứ thiên hạ hiện làm Chuyển luân thánh vương (vị vua lý tưởng cai trị thiên hạ bằng chánh pháp, có bánh xe báu); hoặc làm Thích-đề-hoàn-nhân (tức Đế Thích, vua cõi trời Đao-lợi); hoặc làm Phạm vương (vua cõi Phạm thiên); hoặc làm Tứ Thiên vương; hoặc làm vua trời Dạ-ma; hoặc làm vua trời Đâu-suất-đà; hoặc làm vua trời Hóa Lạc; hoặc làm vua trời Tha Hóa Tự Tại; hoặc hiện làm trưởng giả (người giàu có, có đức vọng); hoặc hiện làm cư sĩ (người tu tại gia); hoặc hiện làm vua nhỏ, vua lớn; hoặc làm người dòng sát-lợi (giai cấp vua chúa, quý tộc võ sĩ ở Ấn Độ); hoặc làm bà-la-môn; hoặc làm tát-bạc (người đứng đầu đoàn thương buôn).

 Hoặc ở tứ thiên hạ muốn từ cõi Đâu-suất giáng sinh xuống thế gian; hoặc hiện vào thai mẹ; hoặc hiện ở trong thai; hoặc hiện sắp ra đời; hoặc hiện vừa sinh ra liền đi bảy bước, giơ tay tự xưng: 'Trên trời dưới trời chỉ có ta là tôn quý'; hoặc hiện ở trong cung cùng các cung nữ; hoặc hiện xuất gia; hoặc hiện tu khổ hạnh; hoặc hiện nhận cỏ (cỏ cát tường dùng trải tòa ngồi thành đạo); hoặc hiện ngồi đạo tràng (chỗ ngồi thành đạo dưới gốc cây bồ-đề); hoặc hiện hàng phục ma; hoặc hiện thành Phật; hoặc hiện ngắm nhìn cây vua (cây bồ-đề); hoặc hiện Đế Thích và Phạm vương thỉnh chuyển pháp luân; hoặc hiện chuyển pháp luân; hoặc hiện xả bỏ thọ mạng; hoặc hiện vào Niết-bàn (trạng thái diệt sạch phiền não, thoát hẳn sinh tử); hoặc hiện thiêu thân; hoặc hiện xá-lợi (di cốt còn lại sau khi hỏa táng) nguyên vẹn toàn thân; hoặc hiện xá-lợi rời rạc phân tán; hoặc hiện giáo pháp sắp diệt; hoặc hiện giáo pháp đã diệt; hoặc hiện thọ mạng vô lượng; hoặc hiện thọ mạng ngắn ngủi; hoặc hiện cõi nước không có cả tên gọi các đường ác (địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh); hoặc hiện có các đường ác; hoặc hiện cõi Diêm-phù-đề trong sạch, trang hoàng như cung điện cõi trời; hoặc hiện xấu ác; hoặc hiện bậc thượng, bậc trung, bậc hạ.

 Này Kiên Ý, đó đều là thần lực tự tại của Thủ Lăng Nghiêm tam muội. Bồ-tát thị hiện vào Niết-bàn mà không diệt hẳn, ở trong tam thiên đại thiên thế giới có thể hiện thần lực tự tại như thế, thị hiện những việc trang nghiêm như thế. Này Kiên Ý, ông hãy xem Như Lai: ở tứ thiên hạ này đang chuyển pháp luân, ở cõi Diêm-phù-đề khác thì chưa thành Phật đạo, hoặc có cõi Diêm-phù-đề lại hiện vào diệt độ. Đó gọi là pháp môn mà Thủ Lăng Nghiêm tam muội đi vào."

 Bấy giờ trong hội, các trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà v.v... cùng các Bồ-tát và đại đệ tử đều nghĩ: "Phật Thích-ca Mâu-ni chỉ có thần lực như thế ở tam thiên đại thiên thế giới này, hay ở thế giới khác cũng có sức như thế?" Khi ấy Văn-thù-sư-lợi Pháp Vương Tử biết ý hội chúng, muốn dứt mối nghi, bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, trong các cõi Phật con đã đi qua, từ thế giới này lên phía trên, vượt qua số cõi nhiều như cát của sáu mươi sông Hằng, có một thế giới Phật tên là Nhất Đăng Minh; Phật ở đó đang nói pháp cho mọi người. Con đến chỗ ấy, cúi đầu lễ dưới chân Phật, hỏi rằng: 'Bạch Thế Tôn, danh hiệu của Ngài là gì? Chúng con làm sao phụng trì danh hiệu Phật?' Đức Phật ấy đáp con: 'Ông hãy đến chỗ Phật Thích-ca Mâu-ni, tự Ngài sẽ trả lời ông.' Bạch Thế Tôn, công đức trang nghiêm của cõi Phật ấy, nói suốt một kiếp cũng không hết, còn hơn thế nữa. Cõi ấy không có cả tên gọi Thanh văn hay Bích-chi Phật, chỉ có chúng tăng Bồ-tát, thường nói pháp luân bất thoái chuyển (giáo pháp khiến người nghe không còn lui sụt trên đường thành Phật). Cúi xin Thế Tôn nói cho biết danh hiệu vị Phật đang giảng pháp ở cõi Nhất Đăng Minh ấy."

 Bấy giờ Phật bảo Văn-thù-sư-lợi Pháp Vương Tử: "Các ông hãy lắng nghe, chớ sợ hãi mà sinh lòng nghi ngờ hối hận. Vì sao? Thần lực của chư Phật không thể nghĩ bàn, sức mạnh của Thủ Lăng Nghiêm tam muội cũng không thể nghĩ bàn. Văn-thù-sư-lợi, vị Phật giảng pháp ở cõi Nhất Đăng Minh ấy hiệu là Thị Nhất Thiết Công Đức Tự Tại Quang Minh Vương. Văn-thù-sư-lợi, Phật Thị Nhất Thiết Công Đức Tự Tại Quang Minh Vương ở cõi Nhất Đăng Minh chính là thân ta, ở cõi ấy hiện thần lực của Phật. Ta ở cõi ấy nói pháp luân bất thoái chuyển; đó là tịnh độ (cõi nước thanh tịnh) mà ta đã tu tạo từ những đời trước. Văn-thù-sư-lợi, nay ông nên biết, ở vô lượng vô biên trăm nghìn vạn ức na-do-tha cõi, ta đều có thần lực, mà tất cả Thanh văn, Bích-chi Phật đều không thể biết. Văn-thù-sư-lợi, đó đều là sức mạnh của Thủ Lăng Nghiêm tam muội. Bồ-tát thường ở vô lượng thế giới thị hiện thần biến, mà đối với tam muội này vẫn không lay động. Văn-thù-sư-lợi, ví như mặt trời mặt trăng vẫn ở yên trong cung điện của mình, chưa từng xê dịch, mà hiện bóng khắp mọi thành ấp, làng xóm; Bồ-tát cũng thế, trụ trong Thủ Lăng Nghiêm tam muội chưa từng xê dịch, mà có thể hiện thân khắp vô lượng thế giới, tùy theo điều mọi người ưa thích mà nói pháp."

 Bấy giờ hội chúng được điều chưa từng có, ai nấy đều hết sức vui mừng, hớn hở vô cùng, chắp tay cung kính. Các trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà, a-tu-la (loài thần hiếu chiến, hay đánh nhau với chư thiên), ca-lâu-la (chim thần cánh vàng, ăn rồng), khẩn-na-la (thần ca hát của cõi trời), ma-hầu-la-già (thần rắn lớn) v.v... đem hoa ngọc trai, các thứ hoa đẹp nhiều màu, hương bột, hương xoa rải lên Phật, đều trổi các thứ nhạc của cõi trời để cúng dường Như Lai và các đệ tử, lại mỗi vị cởi áo ngoài dâng lên Phật. Các Bồ-tát đem hoa sắc đẹp lớn như núi Tu-di, cùng các thứ hương, hương bột, hương xoa, chuỗi anh lạc châu báu, rải lên Phật, đều nói rằng:

 "Bạch Thế Tôn, nơi nào có nói Thủ Lăng Nghiêm tam muội, đất nơi ấy chính là kim cương. Nếu người nào được nghe nói tam muội này mà tin nhận, đọc tụng, giảng nói cho người khác, không kinh hãi, không sợ sệt, nên biết người ấy cũng là kim cương, thành tựu sự nhẫn không thể phá hoại, an trú sâu trong lòng tin, được chư Phật hộ trì, vun trồng căn lành dày dặn, được lợi ích lớn, hàng phục kẻ thù là ma, dứt các đường ác, được các bậc thiện tri thức (bạn lành, thầy tốt dẫn dắt mình tu tập) giữ gìn che chở. Bạch Thế Tôn, như chúng con hiểu nghĩa Phật nói, nếu có chúng sinh nghe Thủ Lăng Nghiêm tam muội này mà có thể tin nhận, đọc tụng, hiểu nghĩa, giảng nói cho người khác, và tu hành đúng như lời dạy, nên biết người ấy đã được an trú trong Phật pháp, tất định không lui sụt."

 Phật nói: "Đúng vậy, đúng vậy, như các ông nói. Nếu người không vun trồng căn lành dày dặn, nghe Thủ Lăng Nghiêm tam muội sẽ không thể tin nhận. Ít có chúng sinh nghe Thủ Lăng Nghiêm tam muội mà tin nhận được, nhiều chúng sinh không thể tin nhận. Này thiện nam tử, người có bốn điều thì nghe tam muội này mới tin nhận được. Bốn điều ấy là gì? Một là đã từng được nghe tam muội này nơi chư Phật quá khứ; hai là được thiện tri thức che chở, ưa thích sâu xa đạo Phật; ba là căn lành sâu dày, ưa thích pháp lớn; bốn là tự thân đã chứng được pháp sâu xa của Đại thừa (cỗ xe lớn: giáo pháp tu để tự giác ngộ và giúp hết thảy chúng sinh cùng thành Phật). Có bốn điều ấy thì có thể tin nhận tam muội như thế. Này thiện nam tử, lại có các vị A-la-hán (bậc đã dứt sạch phiền não, không còn tái sinh, quả vị cao nhất của Thanh văn) đã viên mãn sở nguyện, cùng những người đầy đủ chánh kiến, những người tín hành (tu theo lòng tin) và kiến hành (tu theo hiểu biết) (?); những người ấy vì tin thuận lời Như Lai nên tin tam muội này, nhưng tự thân không chứng được. Vì sao? Tam muội này là điều mà tất cả Thanh văn, Bích-chi Phật không thể thông đạt, huống là chúng sinh khác."

 Bấy giờ trưởng lão Ma-ha Ca-diếp bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, ví như người mù từ lúc mới sinh, trong mộng có được mắt, thấy đủ loại màu sắc, lòng rất vui mừng, liền trong mộng cùng người có mắt ở chung, trò chuyện; người ấy tỉnh dậy thì không còn thấy màu sắc nữa. Chúng con cũng vậy: lúc chưa nghe Thủ Lăng Nghiêm tam muội này, trong lòng vui mừng, tưởng mình đã được thiên nhãn (mắt của trời, thấy được xa, thấy xuyên suốt), cùng các Bồ-tát ở chung, trò chuyện, bàn luận nghĩa lý. Bạch Thế Tôn, nay con nghe Phật nói tam muội này mà không biết việc ấy, như người mù bẩm sinh không thể biết các pháp mà chư Phật, Bồ-tát thực hành. Từ nay về sau chúng con tự xem thân mình như người mù bẩm sinh, đối với pháp sâu xa của Phật không có trí tuệ, không biết, không thấy những gì Thế Tôn thực hành. Từ nay về sau chúng con biết rằng các Bồ-tát mới thật sự có thiên nhãn, mới có được những trí tuệ sâu xa như thế. Bạch Thế Tôn, nếu người không có tâm tát-bà-nhã (tâm cầu trí biết tất cả của Phật), thì ai dám tự cho rằng 'ta là bậc trí, ta là phước điền (ruộng phước: bậc xứng đáng nhận cúng dường, ai cúng dường sẽ sinh phước như gieo hạt trên ruộng tốt)'?"

 Phật nói: "Đúng vậy, đúng vậy, Ca-diếp, như ông nói. Những trí tuệ sâu xa mà Bồ-tát đạt được, Thanh văn, Bích-chi Phật không thể theo kịp." Khi Ma-ha Ca-diếp nói lời ấy, có tám nghìn chúng sinh phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.

 Bấy giờ Bồ-tát Kiên Ý hỏi Văn-thù-sư-lợi Pháp Vương Tử: "Văn-thù-sư-lợi, nói phước điền, thế nào gọi là phước điền?" Văn-thù-sư-lợi nói: "Có mười hạnh gọi là phước điền. Mười hạnh ấy là gì?

 Trụ trong ba cửa giải thoát là không (thấy mọi pháp không có tự tánh), vô tướng (không bám vào hình tướng) và vô nguyện (không mong cầu gì), mà không vào pháp vị (ngôi vị chứng nhập Niết-bàn của Thanh văn). Thấy biết tứ đế (bốn chân lý: khổ, nguyên nhân của khổ, sự diệt khổ, con đường diệt khổ) mà không chứng đạo quả (quả vị chứng đắc của Thanh văn). Tu bát giải thoát (tám pháp thiền định giúp thoát ly sự ràng buộc vào sắc và vô sắc) mà không bỏ hạnh Bồ-tát. Có thể khởi tam minh (ba trí sáng suốt: biết đời trước của mình và người, thấy sự chết đây sinh kia của chúng sinh, dứt sạch phiền não) mà vẫn đi trong tam giới (ba cõi luân hồi: cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc). Có thể hiện hình dáng, oai nghi của Thanh văn mà không theo âm thanh lời dạy để cầu pháp nơi người khác. Hiện hình dáng, oai nghi của Bích-chi Phật mà dùng tài biện luận không chướng ngại để nói pháp. Thường ở trong thiền định mà có thể hiện làm mọi hạnh. Không lìa chánh đạo mà hiện vào tà đạo. Hiện như tham đắm yêu nhiễm sâu nặng mà thật lìa mọi dục và mọi phiền não. Vào Niết-bàn mà đối với sinh tử không phá hoại, không bỏ rơi. Có mười pháp ấy, nên biết người ấy là phước điền chân thật."

 Bấy giờ Bồ-tát Kiên Ý hỏi Tu-bồ-đề (đại đệ tử của Phật, hiểu lý 'không' bậc nhất): "Trưởng lão Tu-bồ-đề, Thế Tôn nói ông là phước điền bậc nhất, ông có được mười pháp ấy không?" Tu-bồ-đề nói: "Trong các pháp ấy, tôi còn chưa có được một, huống gì là mười." Kiên Ý nói: "Vậy sao ông được gọi là phước điền bậc nhất?" Tu-bồ-đề nói: "Tôi không phải là phước điền bậc nhất giữa chư Phật và các Bồ-tát; Phật nói tôi là phước điền bậc nhất giữa hàng Thanh văn và Bích-chi Phật. Này Kiên Ý, ví như ông vua nhỏ ở vùng biên giới cũng gọi là vua; nhưng nếu Chuyển luân thánh vương đến vùng biên giới ấy, thì các vua nhỏ không còn được gọi là vua nữa, lúc ấy chỉ có Chuyển luân thánh vương, vì oai đức của thánh vương đặc biệt vượt trội. Này Kiên Ý, ở các cõi nước, thành ấp, làng xóm nào không có Bồ-tát, tôi ở đó được làm phước điền; nếu ở nơi có Phật, có đại Bồ-tát, tôi ở đó không được gọi là phước điền. Các Bồ-tát có tâm tát-bà-nhã, cho nên hơn tôi."

 Bấy giờ Phật khen Tu-bồ-đề: "Lành thay, lành thay! Như lời ông nói, đó là lời của vị đại đệ tử không có tăng thượng mạn (sự kiêu mạn, tự cho mình đã chứng đắc điều chưa chứng đắc)."

 Bồ-tát Kiên Ý lại hỏi Văn-thù-sư-lợi Pháp Vương Tử: "Văn-thù-sư-lợi, nói đa văn (nghe nhiều, học rộng), thế nào gọi là đa văn?" Văn-thù-sư-lợi nói: "Nếu người nghe được một câu pháp, liền hiểu được nghìn vạn ức nghĩa trong đó, trong trăm nghìn vạn kiếp trình bày giảng giải, trí tuệ và tài biện luận không thể cùng tận, đó gọi là đa văn. Lại nữa, này Kiên Ý, Bồ-tát nghe (?) những gì vô lượng chư Phật mười phương nói đều thọ trì được hết, không có một câu nào trước đây chưa từng nghe, mọi điều nghe được đều là điều đã nghe từ trước; pháp nào đã nghe đều giữ được không quên; vì chúng sinh mà nói nhưng không thấy có chúng sinh; thân mình, chúng sinh và pháp được nói không có sai khác. Đó gọi là đa văn."

 Bấy giờ trong hội có vị Bồ-tát là thiên tử tên Tịnh Nguyệt Tạng, nghĩ rằng: "Phật nói A-nan là đa văn bậc nhất. Như sự đa văn mà Văn-thù-sư-lợi vừa nói, A-nan nay có được như vậy chăng?" Nghĩ xong, hỏi A-nan: "Như Lai nói ông là đa văn bậc nhất; sự đa văn của ông có được như lời Văn-thù-sư-lợi nói không?" A-nan đáp: "Đa văn như Văn-thù-sư-lợi nói, tôi không có." Tịnh Nguyệt Tạng nói: "Vậy sao Như Lai thường khen ông là đa văn bậc nhất?" A-nan đáp: "Trong các đệ tử của Phật, những người nhờ theo âm thanh lời dạy mà được giải thoát, trong hàng ấy Phật nói tôi là bậc nhất; không phải nói tôi là đa văn bậc nhất giữa các Bồ-tát có biển trí tuệ vô lượng, đại tuệ không ai sánh, tài biện luận không chướng ngại. Này thiên tử, ví như nhờ có ánh sáng mặt trời mặt trăng mà người ở Diêm-phù-đề thấy được các hình sắc, làm được công việc; tôi cũng vậy, chỉ nhờ ánh sáng trí tuệ của Như Lai mà thọ trì được pháp, chứ tự tôi trong đó không có sức gì. Nên biết đều là thần lực của Như Lai."

 Bấy giờ Thế Tôn khen A-nan: "Lành thay, lành thay! Như lời ông nói, các pháp mà ông thọ trì, tụng niệm, nên biết đều là thần lực của Như Lai." Rồi Phật bảo Tịnh Nguyệt Tạng: "Các pháp A-nan giữ được rất ít, những gì không tụng được thì vô lượng vô biên. Này thiên tử, các pháp ta đạt được nơi đạo tràng, trong trăm nghìn ức phần ta chưa nói được một phần; những gì ta đã nói, trong trăm nghìn ức phần A-nan chưa giữ được một phần. Này thiên tử, Như Lai chỉ trong một ngày một đêm, vì các Đế Thích, Phạm vương, các vị Thiên vương hộ thế, các trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà, thiên tử, Bồ-tát ở mười phương thế giới mà nói pháp, dùng sức trí tuệ làm thành kệ tụng (thể thơ trong kinh), nói tu-đa-la (phần kinh văn xuôi), nhân duyên (chuyện kể duyên khởi), thí dụ, các hạnh của chúng sinh, các ba-la-mật, cùng nói về thừa Thanh văn, thừa Bích-chi Phật, thừa Phật vô thượng, nhiếp thu pháp Đại thừa, chê bai sinh tử, khen ngợi Niết-bàn. Giả sử mọi chúng sinh ở Diêm-phù-đề đều thành tựu đa văn như A-nan, thì trong trăm nghìn kiếp cũng không thể thọ trì hết. Này thiên tử, vì nhân duyên ấy, nên biết các pháp Như Lai nói là vô lượng vô biên, những gì A-nan giữ được thật là ít ỏi."

 Bấy giờ thiên tử Tịnh Nguyệt Tạng liền đem mười vạn chiếc lọng hoa làm bằng bảy thứ báu dâng lên Như Lai. Các lọng ấy lập tức trải khắp hư không, chúng sinh được lọng che đều thành sắc vàng. Dâng lọng xong, thưa rằng: "Bạch Thế Tôn, nguyện đem phước này khiến khắp chúng sinh có tài biện luận, nói pháp như Thế Tôn, thọ trì pháp như Văn-thù-sư-lợi Pháp Vương Tử." Khi ấy Phật biết vị thiên tử Bồ-tát này ưa thích sâu xa đạo Phật, liền thọ ký A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, nói rằng: "Thiên tử này sau bốn trăm bốn mươi vạn kiếp sẽ được thành Phật, hiệu là Nhất Bảo Cái, cõi nước tên là Nhất Thiết Chúng Bảo Trang Nghiêm."

 Khi nói pháp ấy, có hai trăm Bồ-tát sinh lòng biếng nhác, nghĩ: "Pháp của chư Phật Thế Tôn rất sâu xa, A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề khó đạt được đến như thế, chúng ta không thể làm trọn việc ấy, chi bằng cứ theo thừa Bích-chi Phật mà vào Niết-bàn. Vì sao? Vì Phật có nói, Bồ-tát nếu lui sụt thì hoặc làm Bích-chi Phật, hoặc làm Thanh văn."

 Bấy giờ Văn-thù-sư-lợi Pháp Vương Tử biết hai trăm Bồ-tát này có lòng biếng nhác muốn lui, muốn khơi dậy lại cho họ hướng đến A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, đồng thời muốn giáo hóa các trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà, a-tu-la, ca-lâu-la, khẩn-na-la, ma-hầu-la-già v.v... trong hội, nên bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, con nhớ thời quá khứ có kiếp tên là Chiếu Minh, trong kiếp ấy, suốt ba trăm sáu mươi ức đời, con đã theo thừa Bích-chi Phật mà vào Niết-bàn."

 Khi ấy cả hội chúng đều sinh nghi: "Nếu đã vào Niết-bàn thì không lẽ lại trở về sinh tử nối tiếp. Nay Văn-thù-sư-lợi vì sao lại nói rằng: 'Bạch Thế Tôn, con nhớ đời trước có kiếp tên Chiếu Minh, trong kiếp ấy suốt ba trăm sáu mươi ức đời con đã theo thừa Bích-chi Phật mà vào Niết-bàn'? Việc ấy là thế nào?" Bấy giờ Xá-lợi-phất nương thần ý của Phật, bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, nếu người đã vào Niết-bàn thì không lẽ còn có sinh tử nối tiếp; vì sao Văn-thù-sư-lợi vào Niết-bàn rồi lại sinh ra nữa?" Phật nói: "Ông có thể hỏi Văn-thù-sư-lợi, tự ông ấy sẽ trả lời."

 Xá-lợi-phất liền hỏi Văn-thù-sư-lợi: "Nếu người đã vào Niết-bàn thì không còn nối tiếp trong các cõi sinh tồn nữa. Nay sao ông lại nói: 'Bạch Thế Tôn, con nhớ trong kiếp Chiếu Minh quá khứ, suốt ba trăm sáu mươi ức đời đã theo thừa Bích-chi Phật mà vào Niết-bàn'? Nghĩa ấy thế nào?" Văn-thù-sư-lợi nói: "Như Lai đang hiện diện đây, là bậc biết tất cả, thấy tất cả, nói lời chân thật, không lừa dối; trời và người trong thế gian không ai lừa được Ngài. Điều tôi nói, chính Phật tự chứng biết; nếu tôi nói sai khác, tức là lừa dối Phật.

 Này Xá-lợi-phất, vào kiếp Chiếu Minh ấy có Phật ra đời hiệu là Phất-sa, làm lợi ích cho các trời và người trong thế gian rồi vào Niết-bàn. Sau khi Phật ấy diệt độ, giáo pháp còn tồn tại mười vạn năm. Sau khi giáo pháp diệt, chúng sinh thời ấy chỉ có nhân duyên được độ nhờ Bích-chi Phật; giả sử có trăm nghìn ức vị Phật nói pháp cho họ, họ cũng không tin, không nhận, chỉ có thể nhờ thân tướng, oai nghi, phép tắc của Bích-chi Phật mà được độ thoát. Các chúng sinh ấy đều cùng một chí hướng cầu đạo Bích-chi Phật, mà lúc ấy không có Bích-chi Phật nào ra đời, nên họ không có chỗ để gieo nhân duyên căn lành.

 Lúc ấy, vì muốn giáo hóa, tôi tự xưng thân mình là Bích-chi Phật. Ở khắp các cõi nước, thành ấp, làng xóm, mọi người đều biết tôi là Bích-chi Phật. Bấy giờ tôi đều hiện hình dáng, oai nghi của Bích-chi Phật cho họ thấy. Các chúng sinh ấy hết lòng cung kính, đều đem thức ăn uống cúng dường tôi. Tôi thọ thực xong, quán xét duyên gốc của họ, đáng nghe pháp gì thì giảng giải cho nghe, rồi thân bay lên hư không như chim nhạn chúa. Lúc ấy chúng sinh đều rất vui mừng, với lòng cung kính cúi đầu lễ tôi, nói rằng: 'Nguyện cho chúng con đời sau đều được lợi ích của pháp như người này hôm nay.' Này Xá-lợi-phất, nhờ nhân duyên ấy mà tôi thành tựu cho vô lượng vô số chúng sinh, khiến họ gieo trồng căn lành.

 Khi ấy tôi quán xét, biết mọi người cúng dường thức ăn cho tôi đã sinh lòng mỏi mệt chán nản, liền bảo họ: 'Đã đến lúc ta vào Niết-bàn.' Trăm nghìn chúng sinh nghe lời ấy, mỗi người mang hoa, hương, các thứ hương, bơ và dầu đến chỗ tôi. Lúc ấy tôi vào diệt tận định (loại định sâu nhất, các hoạt động của tâm thức đều lắng dứt), nhờ bản nguyện (lời nguyện gốc từ khi phát tâm) nên không diệt hẳn. Các chúng sinh ấy tưởng tôi đã mạng chung, vì cúng dường tôi nên chất củi thơm thành đống (?) mà thiêu thân tôi, cho rằng tôi thật đã diệt. Khi ấy tôi lại đến một thành lớn ở nước khác, tự xưng mình là thân Bích-chi Phật; chúng sinh ở đó cũng đem thức ăn uống đến cúng dường tôi. Tôi lại ở đó thị hiện vào Niết-bàn, họ cũng cho rằng tôi đã diệt, đều đến cúng dường, cùng nhau thiêu thân tôi. Như vậy, này Xá-lợi-phất, khi ấy tôi suốt trọn một tiểu kiếp, trong ba trăm sáu mươi ức đời, làm thân Bích-chi Phật, thị hiện vào Niết-bàn; ở các thành lớn, mỗi nơi đều dùng thừa Bích-chi Phật độ thoát ba mươi sáu ức chúng sinh. Này Xá-lợi-phất, Bồ-tát là như thế: dùng thừa Bích-chi Phật vào Niết-bàn mà không diệt hẳn mãi mãi."

 Khi Văn-thù-sư-lợi nói lời ấy, tam thiên đại thiên thế giới chấn động theo sáu cách, ánh sáng chiếu khắp. Nghìn ức vị trời cúng dường Văn-thù-sư-lợi Pháp Vương Tử, mưa xuống các thứ hoa trời, đều nói: "Thật là hiếm có! Hôm nay chúng con được lợi ích lớn, được thấy Phật Thế Tôn, được thấy Văn-thù-sư-lợi Pháp Vương Tử, lại được nghe nói Thủ Lăng Nghiêm tam muội này. Bạch Thế Tôn, Văn-thù-sư-lợi Pháp Vương Tử thành tựu pháp chưa từng có như thế, là trụ trong tam muội nào mà có thể hiện pháp chưa từng có như thế?"

 Phật bảo các vị trời: "Văn-thù-sư-lợi Pháp Vương Tử trụ trong Thủ Lăng Nghiêm tam muội, nên làm được những việc hiếm có khó làm như thế. Bồ-tát trụ trong tam muội này thì: làm người tín hành (người tu dựa vào lòng tin) mà không tin theo người khác; cũng làm người pháp hành (người tu dựa vào sự hiểu biết giáo pháp), mà đối với pháp tướng thì chuyển pháp luân không lui, không mất; cũng làm bậc bát nhân (bậc thứ tám tính ngược từ A-la-hán, tức người đang hướng đến quả Tu-đà-hoàn), trong vô lượng a-tăng-kỳ kiếp; vì những người theo tám tà đạo (ngược với tám chánh đạo) mà đi trên đạo, làm Tu-đà-hoàn (quả vị thứ nhất của Thanh văn, mới vào dòng thánh); vì chúng sinh trôi dạt trong dòng nước sinh tử mà không vào pháp vị, làm Tư-đà-hàm (quả vị thứ hai, chỉ còn trở lại cõi người một lần); hiện thân khắp các thế gian, làm A-na-hàm (quả vị thứ ba, không còn trở lại cõi Dục); lại cũng trở về giáo hóa chúng sinh, làm A-la-hán; cũng luôn tinh tấn cầu học Phật pháp, làm Thanh văn; dùng tài biện luận không chướng ngại nói pháp cho người, làm Bích-chi Phật; vì muốn giáo hóa chúng sinh có nhân duyên mà thị hiện vào Niết-bàn, rồi nhờ sức tam muội lại sinh ra. Này các thiên tử, Bồ-tát trụ trong Thủ Lăng Nghiêm tam muội đều có thể đi khắp mọi hạnh của các bậc hiền thánh, cũng tùy theo từng bậc ấy mà nói pháp, nhưng không dừng lại ở bậc nào."

 Các vị trời nghe Phật nói nghĩa như thế, đều rơi lệ mà nói: "Bạch Thế Tôn, nếu người đã vào địa vị Thanh văn, Bích-chi Phật, thì mãi mãi mất Thủ Lăng Nghiêm tam muội này. Bạch Thế Tôn, người ta thà phạm tội nặng ngũ nghịch (năm tội nặng nhất: giết cha, giết mẹ, giết A-la-hán, làm thân Phật chảy máu, phá sự hòa hợp của tăng chúng) mà được nghe nói Thủ Lăng Nghiêm tam muội này, còn hơn vào pháp vị làm A-la-hán lậu tận (lậu: phiền não rỉ chảy; lậu tận: đã dứt sạch phiền não). Vì sao? Người phạm tội ngũ nghịch nghe Thủ Lăng Nghiêm tam muội này, phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề rồi, tuy do duyên tội cũ phải đọa vào địa ngục, nhưng nhờ nhân duyên căn lành đã nghe tam muội này, vẫn được thành Phật. Bạch Thế Tôn, A-la-hán lậu tận như đồ chứa đã vỡ, mãi mãi không thể đón nhận tam muội này.

 Bạch Thế Tôn, ví như có người bố thí bơ, dầu, mật; nhiều người mang đủ loại đồ đựng đến nhận. Trong đó có một người không cẩn thận, làm vỡ đồ đựng của mình; tuy đến chỗ bố thí bơ, dầu, mật nhưng chẳng được lợi gì thêm, chỉ tự ăn no, không mang về được để cho người khác. Trong đó lại có người mang đồ đựng lành lặn chắc chắn, đã tự ăn no, lại mang đầy đồ đựng về cho người khác. Bơ, dầu, mật là chánh pháp của Phật. Người cầm đồ đựng vỡ, chỉ tự đủ cho mình, không mang về cho người khác được, chính là Thanh văn và Bích-chi Phật. Người cầm đồ đựng lành lặn chính là Bồ-tát: tự thân đã đầy đủ, lại có thể mang về cho hết thảy chúng sinh."

 Khi ấy hai trăm thiên tử vốn có lòng muốn lui bỏ A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, nghe các vị trời nói lời ấy, lại nghe về công đức và sức mạnh không thể nghĩ bàn của Văn-thù-sư-lợi Pháp Vương Tử, liền phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề một cách sâu xa, không còn theo lòng muốn lui sụt trước kia nữa. Họ đều bạch Phật: "Chúng con dù gặp nguy hại đến mất mạng cũng không bỏ tâm này, và cũng trọn không bỏ hết thảy chúng sinh. Bạch Thế Tôn, nguyện nhờ nhân duyên căn lành đã nghe Thủ Lăng Nghiêm tam muội này, chúng con sẽ được mười sức mạnh của Bồ-tát. Mười sức ấy là gì? Đối với tâm bồ-đề được sức bền chắc; đối với Phật pháp không thể nghĩ bàn được sức tin sâu; nghe nhiều được sức không quên; qua lại trong sinh tử được sức không mỏi mệt; đối với chúng sinh được sức đại bi bền chắc; trong việc bố thí được sức buông xả bền chắc; trong việc giữ giới được sức không phá hoại; trong việc nhẫn nhục được sức chịu đựng bền chắc; được sức trí tuệ mà ma không thể phá; đối với các pháp sâu xa được sức tin ưa."

 Bấy giờ Phật bảo Bồ-tát Kiên Ý: "Nếu có chúng sinh, ngay bây giờ hay sau khi ta diệt độ, nghe Thủ Lăng Nghiêm tam muội này mà có thể tin ưa, nên biết người ấy đều được mười sức mạnh của Bồ-tát này."

 Bấy giờ trong hội có Bồ-tát tên là Danh Ý, bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, muốn được phước thì nên cúng dường Phật; muốn được tuệ thì nên siêng năng học hỏi nhiều; muốn sinh vào nơi tốt đẹp thì nên siêng giữ giới; muốn giàu lớn thì nên bố thí thêm; muốn có sắc đẹp thì nên tu nhẫn nhục; muốn có tài biện luận thì nên kính trọng thầy và bậc trên; muốn được đà-la-ni (năng lực nghe đâu nhớ đó, nắm giữ mọi pháp không quên) thì nên lìa tăng thượng mạn; muốn được trí thì nên tu chánh ức niệm (nhớ nghĩ, chú tâm một cách đúng đắn); muốn được vui thì nên bỏ mọi điều ác; muốn làm lợi ích chúng sinh thì nên phát tâm bồ-đề; muốn có giọng nói hay thì nên tu nói lời chân thật; muốn được công đức thì nên ưa sống xa lìa (ở nơi vắng vẻ, lìa ồn ào và dục lạc); muốn cầu pháp thì nên gần thiện tri thức; muốn ngồi thiền thì nên lìa chốn ồn náo; muốn có trí tuệ do suy nghĩ thì nên tu tư duy; muốn sinh vào cõi Phạm thiên thì nên tu bốn vô lượng tâm (bốn tâm rộng lớn không lường: từ — ban vui, bi — cứu khổ, hỷ — vui theo niềm vui của người, xả — buông bỏ, bình đẳng); muốn sinh làm trời, làm người thì nên tu mười điều thiện (không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không nói hai lưỡi, không nói lời độc ác, không nói lời thêu dệt, không tham lam, không giận dữ, không tà kiến).

 Bạch Thế Tôn, nếu người muốn được phước đức, muốn được tuệ, muốn sinh nơi tốt đẹp, muốn giàu lớn, muốn sắc đẹp, muốn tài biện luận, muốn đà-la-ni, muốn được trí, muốn được vui, muốn làm lợi ích chúng sinh, muốn giọng nói hay, muốn công đức, muốn cầu pháp, muốn ngồi thiền, muốn trí tuệ do suy nghĩ, muốn sinh cõi Phạm thiên, muốn sinh làm trời, làm người, muốn đạt Niết-bàn, muốn được mọi công đức, thì nên nghe Thủ Lăng Nghiêm tam muội, thọ trì, đọc tụng, giảng nói cho người khác, và tu hành đúng như lời dạy. Bạch Thế Tôn, Bồ-tát tu tam muội này thế nào?"

 Phật nói: "Này Danh Ý, Bồ-tát nếu có thể quán các pháp là không, không bị chướng ngại, mỗi niệm đều diệt hết, lìa mọi ghét thương, đó gọi là tu tam muội này. Lại nữa, Danh Ý, học tam muội này không phải chỉ bằng một việc. Vì sao? Tùy theo những gì từng tâm niệm của chúng sinh vận hành, tam muội này có đủ những hạnh ấy; tùy theo những gì từng tâm niệm của chúng sinh đi vào, tam muội này có đủ những chỗ đi vào ấy; tùy theo cửa vào của các căn (giác quan) của chúng sinh, tam muội này có đủ những cửa vào ấy. Tùy theo danh sắc (tên gọi và hình sắc, tức cả phần tâm lẫn phần thân) của chúng sinh, Bồ-tát đắc tam muội này cũng thị hiện bấy nhiêu danh sắc; biết được như thế, đó gọi là tu tam muội này. Tùy theo danh sắc, tướng mạo của hết thảy chư Phật, Bồ-tát đắc tam muội này cũng thị hiện bấy nhiêu danh sắc, tướng mạo; biết được như thế, đó gọi là tu tam muội này. Tùy theo chỗ thấy hết thảy cõi nước của chư Phật, Bồ-tát cũng tự thành tựu những cõi nước ấy; đó gọi là tu Thủ Lăng Nghiêm tam muội này."

 Bồ-tát Danh Ý bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, tam muội này tu hành rất khó." Phật bảo Danh Ý: "Vì lẽ ấy, ít có Bồ-tát trụ được trong tam muội này, nhiều Bồ-tát tu các tam muội khác."

 Bấy giờ Bồ-tát Danh Ý bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, vị Bồ-tát Di-lặc này là bậc nhất sinh bổ xứ, sẽ nối tiếp Thế Tôn đắc A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Di-lặc có đắc Thủ Lăng Nghiêm tam muội này không?" Phật nói: "Này Danh Ý, các Bồ-tát đã trụ ở thập địa (mười bậc tu chứng cao nhất của Bồ-tát), là bậc nhất sinh bổ xứ, nhận ngôi chánh vị của Phật, đều đắc Thủ Lăng Nghiêm tam muội này."

 Bồ-tát Di-lặc liền thị hiện thần lực như thế: Bồ-tát Danh Ý và cả hội chúng thấy trong các cõi Diêm-phù-đề của tam thiên đại thiên thế giới này, khắp nơi đều là Bồ-tát Di-lặc; hoặc thấy ở cõi trời, hoặc thấy ở cõi người, hoặc thấy xuất gia, hoặc thấy tại gia; hoặc thấy hầu Phật y như A-nan; hoặc thấy trí tuệ bậc nhất như Xá-lợi-phất; hoặc thấy thần thông bậc nhất như Mục-kiền-liên; hoặc thấy đầu-đà (hạnh khổ hạnh, sống thiếu thốn tối giản để dứt tham đắm) bậc nhất như Đại Ca-diếp; hoặc thấy thuyết pháp bậc nhất như Phú-lâu-na; hoặc thấy ưa giữ giới bậc nhất như La-hầu-la; hoặc thấy giữ luật bậc nhất như Ưu-ba-ly; hoặc thấy thiên nhãn bậc nhất như A-na-luật; hoặc thấy ngồi thiền bậc nhất như Ly-bà-đa (những vị này đều là đại đệ tử của Phật, mỗi người nổi tiếng bậc nhất về một mặt). Như vậy, trong hết thảy các bậc nhất ấy đều thấy Di-lặc. Hoặc thấy vào các thành ấp, làng xóm khất thực; hoặc thấy thuyết pháp; hoặc thấy ngồi thiền. Bồ-tát Danh Ý và cả đại chúng đều thấy Bồ-tát Di-lặc hiện sức thần thông của Thủ Lăng Nghiêm tam muội.

 Thấy rồi rất vui mừng, bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, ví như vàng ròng, dù đem rèn mài vẫn không mất bản chất; các bậc Đại sĩ này cũng vậy, thử ở chỗ nào đều có thể thị hiện pháp tánh không thể nghĩ bàn." Bấy giờ Bồ-tát Danh Ý bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, con cho rằng Bồ-tát nếu thông đạt được Thủ Lăng Nghiêm tam muội, nên biết là thông đạt mọi con đường tu hành, đối với thừa Thanh văn, thừa Bích-chi Phật và Đại thừa của Phật đều thông đạt cả." Phật nói: "Đúng vậy, đúng vậy, như ông nói. Bồ-tát nếu thông đạt được Thủ Lăng Nghiêm tam muội thì thông đạt được mọi con đường tu hành."

 Bấy giờ trưởng lão Ma-ha Ca-diếp bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, con cho rằng Văn-thù-sư-lợi Pháp Vương Tử ở đời trước đã từng làm Phật sự, hiện ngồi đạo tràng, chuyển pháp luân, thị hiện cho chúng sinh thấy việc vào đại diệt độ." Phật nói: "Đúng vậy, đúng vậy, như ông nói. Ca-diếp, thuở quá khứ lâu xa, vô lượng vô biên a-tăng-kỳ kiếp không thể nghĩ bàn, có Phật hiệu là Long Chủng Thượng Như Lai, Ứng Cúng (bậc đáng nhận cúng dường), Chánh Biến Tri (bậc biết đúng khắp tất cả), Minh Hạnh Túc (trí sáng và đức hạnh đầy đủ), Thiện Thệ (bậc khéo đi đến nơi giải thoát), Thế Gian Giải (bậc hiểu rõ thế gian), Vô Thượng Sĩ (bậc cao tột không ai hơn), Điều Ngự Trượng Phu (bậc khéo điều phục mọi người), Thiên Nhân Sư (thầy của trời và người), Phật Thế Tôn (đây là mười danh hiệu chung của mọi vị Phật). Từ thế giới này về phương nam, vượt qua nghìn cõi Phật, có nước tên là Bình Đẳng, không có núi sông, cát sỏi, ngói đá, gò đống; đất bằng như bàn tay, mọc cỏ mềm mại như vải ca-lăng-già (một thứ vật rất mềm mại ở Ấn Độ) (?).

 Phật Long Chủng Thượng ở thế giới ấy đắc A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, lần đầu chuyển pháp luân, giáo hóa thành tựu bảy mươi ức Bồ-tát, tám mươi ức người thành A-la-hán, chín vạn sáu nghìn người trụ trong pháp nhân duyên của Bích-chi Phật; về sau lại còn có vô lượng chúng tăng Thanh văn. Ca-diếp, Phật Long Chủng Thượng thọ bốn trăm bốn mươi vạn năm, độ trời và người xong thì vào Niết-bàn; xá-lợi rời rạc phân tán khắp thiên hạ, dựng ba mươi sáu ức tháp để chúng sinh cúng dường. Sau khi Phật ấy diệt độ, giáo pháp còn tồn tại mười vạn năm. Phật Long Chủng Thượng khi sắp vào Niết-bàn đã thọ ký cho Bồ-tát Trí Minh rằng: 'Bồ-tát Trí Minh này sẽ nối tiếp sau ta đắc A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, cũng hiệu là Trí Minh.'

 Ca-diếp, ông cho rằng Phật Long Chủng Thượng ở thế giới Bình Đẳng thuở ấy là người nào khác sao? Chớ sinh nghi như thế. Vì sao? Chính là Văn-thù-sư-lợi Pháp Vương Tử. Ca-diếp, nay ông hãy xem sức mạnh của Thủ Lăng Nghiêm tam muội: các đại Bồ-tát nhờ sức ấy mà thị hiện vào thai, mới sinh, xuất gia, đến cây bồ-đề, ngồi đạo tràng, chuyển pháp luân mầu nhiệm, vào Bát-niết-bàn (Niết-bàn trọn vẹn), phân chia xá-lợi, mà vẫn không bỏ pháp của Bồ-tát, đối với Bát-niết-bàn không diệt hẳn."

 Bấy giờ trưởng lão Ma-ha Ca-diếp nói với Văn-thù-sư-lợi: "Ngài lại có thể làm việc hiếm có khó làm như thế để thị hiện cho chúng sinh." Văn-thù-sư-lợi nói: "Ca-diếp, ý ông thế nào? Núi Kỳ-xà-quật (núi Linh Thứu gần thành Vương Xá, nơi Phật thường thuyết pháp) này do ai tạo ra? Thế giới này từ đâu mà có?" Ca-diếp đáp: "Văn-thù-sư-lợi, hết thảy thế giới đều do bọt nước tạo thành, cũng từ nhân duyên nghiệp không thể nghĩ bàn của chúng sinh mà ra." Văn-thù-sư-lợi nói: "Hết thảy các pháp cũng từ nhân duyên nghiệp không thể nghĩ bàn mà có. Tôi đối với việc ấy không có công sức gì. Vì sao? Hết thảy các pháp đều thuộc về nhân duyên, vì không có chủ nên tùy ý mà thành. Nếu hiểu được điều này thì việc làm ấy không khó. Ca-diếp, nếu người chưa thấy tứ đế mà nghe việc như thế có thể tin hiểu, đó mới là khó; đã thấy tứ đế, được các thần thông, nghe điều này mà tin được thì chưa đủ gọi là khó."

 Bấy giờ Thế Tôn thân bay lên hư không cao bảy cây đa-la, ngồi kiết già (ngồi xếp bằng, hai bàn chân đặt ngửa lên hai đùi), thân phát ánh sáng chiếu khắp vô lượng thế giới mười phương. Cả hội chúng đều thấy vô lượng chư Phật mười phương đều đang nói Thủ Lăng Nghiêm tam muội này, không thêm không bớt, và đều nghe được từ xa. Chư Phật mười phương cũng bay lên hư không cao bảy cây đa-la, ngồi kiết già, thân phóng ánh sáng chiếu khắp vô lượng thế giới mười phương. Chúng sinh ở các cõi ấy cũng thấy thân Phật Thích-ca Mâu-ni bay lên hư không ngồi kiết già. Hội chúng ở các cõi ấy đều đem hoa từ xa rải lên Phật Thích-ca Mâu-ni, đều thấy các hoa ấy hợp lại trên không thành lọng hoa. Các Bồ-tát cõi này cùng các trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà v.v... cũng đem hoa rải lên chư Phật ấy, đều hóa thành lọng hoa trên đầu các Phật.

 Bấy giờ Phật Thích-ca Mâu-ni thu lại thần túc (thần thông bay đi, biến hóa tự tại), ngồi lại chỗ cũ, bảo Kiên Ý: "Đó là sức thần thông của Như Lai. Vì muốn chúng sinh tăng thêm công đức, nên Như Lai thị hiện việc ấy." Khi Phật hiện sức thần thông, có tám nghìn trời và người phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Lại khi nói Thủ Lăng Nghiêm tam muội này sắp xong, Bồ-tát Kiên Ý cùng năm trăm Bồ-tát đắc Thủ Lăng Nghiêm tam muội, đều thấy được thần lực của chư Phật mười phương, đối với pháp sâu xa của Phật được ánh sáng trí tuệ, trụ ở bậc thứ mười trong thập địa, nhận chức vị kế thừa Phật. Tam thiên đại thiên thế giới chấn động theo sáu cách, phóng ánh sáng lớn chiếu khắp thế giới, nghìn vạn thứ nhạc đồng thời trổi lên, chư thiên trên không mưa xuống đủ loại hoa.

 Bấy giờ Phật bảo A-nan: "Ông hãy nhận Thủ Lăng Nghiêm tam muội này, gìn giữ, đọc tụng, và rộng nói cho người khác." Khi ấy vị Đế Thích tên là Trì Tu-di Sơn Đỉnh (vị vua trời giữ đỉnh núi Tu-di) bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, trí tuệ và trí nhớ của A-nan có giới hạn; người Thanh văn thì theo âm thanh của người khác. Cớ sao lại đem pháp báu tam muội này chúc lụy (giao phó, dặn dò giữ gìn và truyền bá) cho A-nan?"

 Đế Thích Trì Tu-di Sơn Đỉnh phát lời chí thành: "Nếu con có thể ở đời này và đời sau rộng tuyên truyền tam muội báu này mà không hư dối, thì nguyện các cây trong núi Kỳ-xà-quật này đều trở nên như cây bồ-đề của Phật, dưới mỗi gốc cây đều có Bồ-tát." Đế Thích Trì Tu-di Sơn Đỉnh nói lời ấy xong, liền thấy các cây đều như cây bồ-đề, dưới mỗi gốc cây đều thấy có Bồ-tát. Các cây bồ-đề đều phát ra lời nói: "Như lời Đế Thích Trì Tu-di Sơn Đỉnh nói là thật; người này chắc chắn có thể khiến tam muội này được rộng tuyên truyền."

 Bấy giờ các trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà v.v... đồng thanh bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, giả sử Như Lai ở lại đời một kiếp, không làm việc gì khác, chỉ dùng thừa Thanh văn nói pháp cho người, mỗi lần nói pháp đều độ được số chúng sinh như lúc lần đầu chuyển pháp luân; so với số chúng sinh được độ khi nói Thủ Lăng Nghiêm tam muội này, thì việc sau hơn hẳn. Vì sao? Vì những chúng sinh kia đều được độ bằng thừa Thanh văn, so với thừa Bồ-tát thì trăm phần không bằng một, trăm nghìn vạn ức phần, cho đến dùng số đếm và thí dụ cũng không thể so kịp. Thủ Lăng Nghiêm tam muội này có sức mạnh vô lượng như thế, có thể thành tựu các Bồ-tát, khiến họ được đầy đủ Phật pháp."

 Bấy giờ Bồ-tát Kiên Ý bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, thọ mạng thật của Ngài là bao lâu? Bao giờ Ngài mới vào Niết-bàn rốt ráo?" Phật nói: "Này Kiên Ý, phương đông cách thế giới này ba vạn hai nghìn cõi Phật, có nước tên là Trang Nghiêm, ở đó có Phật hiệu là Chiếu Minh Trang Nghiêm Tự Tại Vương Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật Thế Tôn, hiện đang nói pháp. Này Kiên Ý, thọ mạng của Phật Chiếu Minh Trang Nghiêm Tự Tại Vương thế nào, thọ mạng của ta cũng như thế." "Bạch Thế Tôn, thọ mạng của Phật Chiếu Minh Trang Nghiêm Tự Tại Vương là bao lâu?" Phật bảo Kiên Ý: "Ông tự đến hỏi, Ngài sẽ trả lời ông."

 Ngay lúc ấy, Kiên Ý nương thần lực của Phật, lại nhờ sức Thủ Lăng Nghiêm tam muội cùng sức thần thông do căn lành của chính mình, chỉ trong khoảnh khắc một niệm đã đến thế giới Trang Nghiêm kia, cúi đầu lễ dưới chân Phật ấy, đi vòng quanh bên phải ba vòng (nghi thức tỏ lòng tôn kính), rồi lui đứng một bên, bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, thọ mạng của Ngài bao lâu, bao giờ sẽ vào Niết-bàn?" Phật ấy đáp: "Thọ mạng của Phật Thích-ca Mâu-ni kia thế nào, thọ mạng của ta cũng như thế. Này Kiên Ý, nếu ông muốn biết: ta thọ bảy trăm a-tăng-kỳ kiếp, thọ mạng của Phật Thích-ca Mâu-ni cũng vậy."

 Bấy giờ Bồ-tát Kiên Ý lòng rất vui mừng, liền trở về thế giới Ta-bà (thế giới chúng ta đang ở, nghĩa là cõi phải nhẫn chịu khổ đau), bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, Phật Chiếu Minh Trang Nghiêm Tự Tại Vương kia thọ bảy trăm a-tăng-kỳ kiếp, và bảo con rằng: 'Thọ mạng của ta thế nào, thọ mạng của Phật Thích-ca Mâu-ni cũng như thế.'"

 Bấy giờ A-nan từ chỗ ngồi đứng dậy, để trần vai phải (cách mặc áo tỏ lòng cung kính), chắp tay hướng về Phật, bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, như con hiểu nghĩa Phật nói, con cho rằng Thế Tôn ở thế giới Trang Nghiêm kia dùng tên khác để làm lợi ích chúng sinh." Bấy giờ Thế Tôn khen A-nan: "Lành thay, lành thay! Ông nhờ sức Phật mà biết được việc ấy. Thân của Phật ấy chính là thân ta, dùng tên khác mà ở đó nói pháp, độ thoát chúng sinh. A-nan, sức thần thông tự tại như thế đều là sức mạnh của Thủ Lăng Nghiêm tam muội."

 Bấy giờ Phật bảo Bồ-tát Kiên Ý: "Này Kiên Ý, vì lẽ ấy, nên biết ta thọ bảy trăm a-tăng-kỳ kiếp rồi mới vào Niết-bàn rốt ráo." Đại chúng trong hội nghe Phật nói thọ mạng không thể nghĩ bàn như thế, đều rất vui mừng, được điều chưa từng có, bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, thần lực của chư Phật thật chưa từng có, mọi việc làm đều không thể nghĩ bàn: ở đây hiện thọ mạng ngắn ngủi như thế, mà thật ra ở cõi kia là bảy trăm a-tăng-kỳ kiếp. Bạch Thế Tôn, nguyện cho hết thảy chúng sinh được đầy đủ thọ mạng không thể nghĩ bàn như thế."

 Bấy giờ Thế Tôn lại bảo Kiên Ý: "Thủ Lăng Nghiêm tam muội này ở bất cứ quận, nước, thành ấp, làng xóm, tinh xá, rừng vắng nào, các ma và dân của ma ở đó đều không thể tìm được dịp để quấy phá." Lại bảo Kiên Ý: "Nếu có pháp sư biên chép, đọc tụng, giảng giải Thủ Lăng Nghiêm tam muội này, thì đối với người hay phi nhân (loài không phải người, như quỷ thần) đều không có gì sợ hãi, lại được hai mươi phần công đức không thể nghĩ bàn. Hai mươi phần ấy là gì? Phước đức không thể nghĩ bàn; trí không thể nghĩ bàn; tuệ không thể nghĩ bàn; phương tiện không thể nghĩ bàn; tài biện luận không thể nghĩ bàn; ánh sáng của pháp không thể nghĩ bàn; tổng trì (tức đà-la-ni, năng lực nắm giữ mọi pháp không quên) không thể nghĩ bàn; pháp môn không thể nghĩ bàn; sự nhớ nghĩ thuận theo nghĩa lý không thể nghĩ bàn; các sức thần thông không thể nghĩ bàn; sự phân biệt mọi ngôn ngữ của chúng sinh không thể nghĩ bàn; sự hiểu sâu điều tâm chúng sinh ưa thích không thể nghĩ bàn; sự được thấy chư Phật không thể nghĩ bàn; các pháp được nghe không thể nghĩ bàn; sự giáo hóa chúng sinh không thể nghĩ bàn; tam muội tự tại không thể nghĩ bàn; sự thành tựu tịnh độ không thể nghĩ bàn; hình sắc đẹp nhất không thể nghĩ bàn; công đức tự tại không thể nghĩ bàn; sự tu sửa các ba-la-mật không thể nghĩ bàn; sự được Phật pháp không thoái chuyển không thể nghĩ bàn. Đó là hai mươi.

 Này Kiên Ý, nếu người biên chép, đọc tụng Thủ Lăng Nghiêm tam muội này, sẽ được hai mươi phần công đức không thể nghĩ bàn ấy. Vì vậy, Kiên Ý, nếu người muốn được mọi lợi ích đời này và đời sau, nên biên chép, đọc tụng, giảng nói (?) và tu hành Thủ Lăng Nghiêm tam muội này. Này Kiên Ý, nếu thiện nam tử, thiện nữ nhân cầu Phật đạo, trong nghìn vạn kiếp siêng năng tu hành sáu ba-la-mật; còn nếu có người nghe Thủ Lăng Nghiêm tam muội này liền có thể tin nhận, tâm không lui chìm, không kinh hãi, không sợ sệt, thì phước người này hơn người kia, mau đến A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề; huống gì nghe rồi thọ trì, đọc tụng, tu hành đúng như lời dạy, và giảng giải cho người khác.

 Nếu có Bồ-tát muốn nghe pháp không thể nghĩ bàn của chư Phật mà không kinh hãi, không sợ sệt, muốn đối với hết thảy pháp của chư Phật tự mình hiện tiền biết rõ, không nhờ người khác dạy, thì nên tu tập thực hành tam muội này. Nếu muốn được nghe pháp chưa từng nghe mà tin nhận không chống trái, thì nên nghe Thủ Lăng Nghiêm tam muội này."

 Khi nói kinh Thủ Lăng Nghiêm tam muội này, vô lượng chúng sinh phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề; gấp đôi số ấy trụ ở bậc A-duy-việt-trí; lại gấp đôi số ấy đắc vô sinh pháp nhẫn; một vạn tám nghìn Bồ-tát đắc Thủ Lăng Nghiêm tam muội này; một vạn tám nghìn tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni vì không chấp giữ các pháp, nên dứt sạch phiền não, giải thoát, đắc A-la-hán; hai vạn sáu nghìn ưu-bà-tắc, ưu-bà-di đối với các pháp được pháp nhãn tịnh (mắt pháp trong sạch: thấy rõ chân lý, tức chứng quả đầu tiên của bậc thánh); ba mươi na-do-tha vị trời được vào địa vị bậc thánh.

 Phật nói kinh xong, Văn-thù-sư-lợi Pháp Vương Tử, Bồ-tát Kiên Ý v.v..., hết thảy các Bồ-tát ma-ha-tát (ma-ha-tát: bậc lớn, chỉ các vị Bồ-tát lớn), các đại đệ tử Thanh văn, cùng hết thảy trời, rồng, thần, càn-thát-bà, a-tu-la v.v... và nhân dân thế gian, nghe lời Phật nói đều vui mừng, tin nhận.

 Kinh Thủ Lăng Nghiêm tam muội do Phật nói — Quyển hạ.

◄ Trước

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video