# Kinh A-sai-mạt Bồ-tát (Bồ-tát: người tu hành phát nguyện cầu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh)
Kinh A-sai-mạt Bồ-tát
Đời Tây Tấn (một triều đại của Trung Hoa), Trúc Pháp Hộ dịch.
Kinh A-sai-mạt Bồ-tát, quyển thứ nhất
Tam tạng (vị thầy thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: kinh, luật, luận) Trúc Pháp Hộ, người nước Nguyệt Chi, đời Tây Tấn dịch.
Tôi nghe như thế này. Một thời, Phật ở trong cõi nơi các Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân lý mà đến) đi lại và cư ngụ. Ngài ngự tại một đạo tràng (nơi tu đạo và thuyết pháp) cao vời, trang hoàng bằng châu báu và thanh tịnh. Đạo tràng ấy hoàn toàn do bậc Chánh giác (bậc giác ngộ chân chính, tức Phật) dựng nên. Nó được trang hoàng bằng đức lớn, nhờ những công hạnh thần diệu đã tích chứa từ lâu, là quả báo của việc thành Phật, là cung điện của các Bồ-tát (?). Nơi đây tuyên dương vô lượng phép biến hóa của Như Lai.
Đức Phật đã đi vào trí tuệ sâu không đáy, dạo chơi trong cảnh giới thù thắng, trong lòng hân hoan. Ngài phân tích rạch ròi, bình đẳng với tất cả. Ngài ngợi khen đời sau về những hạnh thánh đã tu (?). Công đức của Ngài không bờ bến, danh tiếng không hạn lượng. Ngài nhờ sự giác ngộ chân chính, bình đẳng mà thành Phật đạo. Ngài khéo chuyển pháp luân (bánh xe giáo pháp: giáo pháp của Phật lan đi khắp nơi, nghiền nát phiền não như bánh xe lăn), khai hóa vô số học trò, và đối với mọi pháp luôn được tự tại. Ngài biết tính nết của chúng sinh, thấu rõ các căn (căn cơ: khả năng tiếp nhận giáo pháp của từng người), đưa họ sang bờ bên kia (bờ giải thoát). Ngài tùy lúc dùng phương tiện (cách thức khéo léo, thích hợp với từng người) để trừ mọi vướng mắc. Ngài làm Phật sự mà không có chỗ dừng, không dừng trụ ở đâu cả.
Ngài ở cùng với chúng đại tỳ-kheo (tăng sĩ nam đã thọ giới đầy đủ) sáu trăm vạn người. Tâm và hạnh của họ hòa nhã, an ổn. Họ đã dứt sạch trần lao (phiền não làm tâm nhọc nhằn, vẩn đục), ân ái và mọi tệ hại. Họ là những người con của đấng Pháp vương (vua của giáo pháp, tức Phật) Như Lai, tu pháp sâu xa, sinh ra từ chánh pháp. Dáng vẻ, lễ tiết, đi đứng của họ đều rạng rỡ. Họ là chỗ che chở cho đại chúng và thân cận quy về Như Lai.
Ngài lại ở cùng vô số Bồ-tát, đông đến mức không thể kể xiết. Các vị đều là bậc đại thánh đã đạt thần thông. Họ đã được tổng trì (năng lực ghi nhớ và giữ gìn trọn vẹn mọi giáo pháp không quên) và biện tài vô ngại (tài nói năng giảng giải không gì ngăn trở). Trí tuệ thần diệu, thông đạt của họ không gì sánh ví được. Chỉ trong khoảnh khắc một ý nghĩ, họ đã dạo khắp vô lượng cõi nước, cúng dường các đức Như Lai ở mười phương. Họ hiểu rõ điều mình phụng thờ, nghe pháp không biết chán, thưa hỏi, lãnh nhận rồi đem ra tuyên giảng. Họ luôn siêng tu, dạy dỗ dân chúng, trí phương tiện đầy đủ. Số người họ độ được thì vô cùng. Họ dựng nên pháp môn không bị che lấp. Họ đều vượt khỏi vọng tưởng (ý nghĩ sai lầm, hư dối), không còn phân biệt "đáp ứng" hay "không đáp ứng". Họ đã gần đến địa vị nhất thiết trí (trí biết hết thảy mọi sự của Phật) và trí tuệ thông suốt.
Tên các vị là: Bồ-tát Thiên Minh, Bồ-tát Tuyển Chiến, Bồ-tát Chiếu Tạng, Bồ-tát Trừ Mạn, Bồ-tát Dũng Bộ, Bồ-tát Nhãn Căn, Bồ-tát Ly Ngôn, Bồ-tát Trừ Minh. Các Bồ-tát như thế đến dự hội rất đông đảo và rạng rỡ. Đức hạnh của các vị đều không thể nghĩ bàn như vậy.
Bấy giờ Thế Tôn (danh hiệu Phật, nghĩa là bậc được cả thế gian tôn kính) đi vào hạnh giúp các Bồ-tát thành tựu điều mình nguyện. Pháp ấy tên là Vô âm cái môn (cửa không bị che lấp; âm cái là những thứ che lấp tâm). Pháp ấy làm thanh tịnh các khai sĩ (một tên khác của Bồ-tát) và trang hoàng đạo tràng mầu nhiệm. Nhờ pháp ấy, Ngài đầy đủ sức mạnh của Chánh giác, không hề sợ hãi. Ngài ở trong ngôi nhà của trí tuệ thánh, dạo khắp các pháp mà được tự tại. Ngài nắm giữ ấn tổng trì, thông rõ biện tài. Những cửa đạo đã vào, Ngài dùng đại thần thông soi sáng khắp nơi. Ngài giảng giải, phân biệt pháp luân bất thoái (bánh xe pháp không bao giờ quay lui), điều khiển đồng đều các thừa (thừa nghĩa là cỗ xe, chỉ các con đường tu tập đưa đến giải thoát). Ngài thông suốt một pháp giới (toàn thể mọi sự vật như một thể duy nhất), không gì phá hoại được. Ngài nói rõ căn cơ và ý tính của chúng sinh. Ngài nhạy bén, thông đạt, nắm chắc chỗ cốt yếu và quyết đoán mọi pháp. Ngài hàng phục chốn của ma, tùy theo từng người mà thuận pháp khai hóa được tất cả.
Với trần lao, những trói buộc, sự mê hoặc, tà kiến và sáu mươi hai mối nghi (sáu mươi hai loại tà kiến của các phái ngoài đạo Phật thời ấy), Ngài mở bày trí tuệ vô ngại, hiểu rõ đến vô cùng. Những việc được khuyên giúp, Ngài liền giải quyết cho (?). Ngài vào trí tuệ đạo bình đẳng của chư Phật, vào pháp môn không tạo tác (?), không mong cầu, không có nơi chốn. Ngài diễn nói các pháp đúng như chân đế (chân lý tuyệt đối) đã xét kỹ. Ngài giữ tâm bình đẳng đối với cõi có tưởng và cõi không có tưởng. Ngài thấu rõ mười hai duyên khởi sâu xa (mười hai mắt xích nhân duyên nối nhau tạo thành vòng sinh tử: vô minh, hành, thức, danh sắc, lục nhập, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử). Ngài chứa công góp đức không kể xiết. Ngài trang nghiêm hạnh của thân, miệng, ý của chư Phật. Những gì Ngài đạt được qua thân và biết được thì không cùng tận (?).
Ngài tu bốn thánh đế (bốn chân lý: khổ, nguyên nhân của khổ, sự dứt khổ và con đường dứt khổ). Ngài dạy hàng Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu, cầu tự giải thoát cho mình) khiến thân tâm vắng lặng. Ngài hóa độ hàng Duyên giác thừa (người tự quán xét lý nhân duyên mà ngộ đạo) cho đạt đến nhất thiết trí. Ngài làm cho người ta đầy đủ bậc A-duy-nhan (bậc Bồ-tát chỉ còn một đời nữa là thành Phật) và hưng khởi việc học Đại thừa (con đường tu nhằm cứu độ tất cả chúng sinh). Ngài vào khắp mọi pháp, tự do đi một mình không ai sánh. Ngài ca ngợi công đức của Như Lai. Ngài tùy lúc chỉ bày. Với kẻ yếu đuối thì vỗ về, dạy dỗ dần dần. Ngài dẫn dắt, mở kho tàng giáo pháp và chỉ rõ chỗ của nó. Ngài trừ màng che nhỏ nhiệm, mở bày ánh sáng. Thế Tôn hun đúc, diễn giảng giáo pháp, khiến giáo pháp lan truyền khắp mười phương.
Lúc ấy, ở phương đông tự nhiên hiện ra một luồng ánh sáng lớn màu vàng ròng. Ánh sáng ấy chiếu vào đạo tràng báu thanh tịnh này và soi khắp tam thiên đại thiên thế giới (một vùng vũ trụ gồm một tỷ thế giới nhỏ, mỗi thế giới có mặt trời, mặt trăng riêng), không chỗ nào không tới. Ánh sáng lớn rực rỡ ấy che lấp cả cõi này. Ánh sáng uy nghi của mặt trời, mặt trăng, của Đế Thích (vua cõi trời Đao Lợi), Phạm Thiên (vua cõi trời Phạm) và Tứ Thiên vương (bốn vị vua trời hộ trì bốn phương) đều không còn hiện ra nữa. Các vị trời lớn thần diệu, tôn quý cao vời, cùng trời, rồng, quỷ thần, Kiền-thát-hòa (thần âm nhạc cõi trời), A-tu-luân (loài thần có phúc lớn nhưng hay ganh ghét, hiếu chiến), Ca-lưu-la (chim thần cánh vàng), Chân-đà-la (thần ca múa, hình người, đầu có sừng), Ma-hầu-lặc (thần rắn lớn) đều tắt hết ánh sáng. Các viên ngọc minh nguyệt, ngọc báu tỏa sáng như lửa, đèn đuốc lửa lớn cũng đều tắt cả. Chỉ còn ánh sáng lớn vô cùng của Như Lai Chí Chân (bậc chân thật tột bậc, một danh hiệu của Phật) và ánh sáng thân của các Bồ-tát bậc A-duy-nhan là hiện rõ. Mọi ánh sáng khác đều chìm mất, không hiện.
Trong cõi đại thiên này có những nơi xa xôi cách biệt, sâu kín, tối tăm. Ánh sáng mặt trời, mặt trăng tuy rộng lớn, uy thần lừng lẫy, cũng không chiếu tới được. Nay những nơi ấy đều được ánh sáng này soi đến. Ánh sáng ấy không bị cây cối, tường vách ngăn trở. Nó cũng không bị ngăn bởi núi lớn Tu-di (ngọn núi ở trung tâm mỗi thế giới theo vũ trụ quan Phật giáo), núi Tuyết, núi Đen, núi Mục Lân, núi Đại Mục Lân, núi Thiết Vi (dãy núi sắt bao quanh thế giới) hay núi Đại Thiết Vi. Ánh sáng xuyên qua tất cả, chiếu khắp tam thiên đại thiên thế giới. Dưới thì đến ngục Vô Trạch (tức ngục A-tỳ, địa ngục khổ nhất, chịu khổ không lúc nào ngừng), trên thì đến tận cõi cao nhất. Chúng sinh trong địa ngục, ngạ quỷ (loài quỷ đói) và súc sinh đều được ánh sáng của đạo ấy soi đến thân. Mọi khổ đều dứt, đau đớn ngừng nghỉ, thân tâm yên ổn. Họ cùng nhau chúc mừng, tự nói rằng mình đã gặp được thời may.
Bên trái Phật, trong đạo tràng báu thanh tịnh, liền tự nhiên mọc lên sáu mươi ức cai (ức, cai: những đơn vị số cực lớn) hoa sen bằng bảy thứ báu. Hương hoa ngào ngạt lan khắp nơi, ai ngửi thấy cũng vui mừng. Hoa mềm mại, lớn như bánh xe, màu sắc rực rỡ, có vô số ức cánh, do trăm nghìn thứ báu làm thành, hình tròn đều. Trên hoa giăng màn lưới ngọc đan xen như những giọt sương, trang sức bằng lọng châu báu. Hương thơm ngọt ngào của hoa lan khắp tam thiên đại thiên thế giới. Mọi thứ hương quý của trời và người trong ba nghìn cõi này, gặp hương hoa ấy đều lu mờ hết. Các loài sống trên trời và ở thế gian được hương hoa ấy xông đến thì đều ưa thích hương thơm của giáo pháp, không còn ham ái dục.
Lúc ấy hiền giả Xá-lợi-phất (một trong các đại đệ tử của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất) thấy ánh sáng vô cùng và hoa sen thanh tịnh như thế thì kinh ngạc, vui mừng vô hạn. Ông liền rời chỗ ngồi, đi đến chỗ Phật, quỳ thẳng, chắp tay hỏi Thế Tôn: "Những gì chúng con thấy hôm nay là điềm lành gì mà hiện ra như thế, tỏa ánh sáng lớn, hoa sen thanh tịnh nhiều không đếm xiết? Từ xưa đến nay chúng con chưa từng thấy nghe." Phật bảo Xá-lợi-phất: "Có một vị Bồ-tát tên là A-sai-mạt từ phương đông đến, cùng với sáu mươi ức Bồ-tát và quyến thuộc vây quanh. Vì sắp đến cõi này nên trước tiên hiện điềm lành."
Phật nói chưa bao lâu thì Bồ-tát A-sai-mạt liền hiện thân, cùng sáu mươi ức Bồ-tát tiến đến. Ngài dùng oai thần vô cùng của Bồ-tát mà hiện đại thần túc (thần thông đi lại, biến hóa tự tại). Phép biến hóa của bậc khai sĩ làm chấn động cõi Phật. Ngài phóng ánh sáng lớn, mưa xuống các thứ hoa và hương, lại cùng trỗi lên trăm nghìn thứ nhạc. Ngài đến đạo tràng báu thanh tịnh rộng lớn, tới chỗ Phật, đứng trên hư không như đứng trên mặt đất, chắp tay quy y. Ngài dùng một âm thanh vang báo khắp tam thiên đại thiên thế giới, rồi đọc kệ (bài thơ tụng trong kinh Phật) ngợi khen Thế Tôn rằng:
Đấng thánh hùng đã bỏ tham dục, trong sạch, không vết nhơ.
Trí tuệ Ngài trừ bóng tối, ban cho chúng sinh con mắt thanh tịnh.
Ngài dứt ba cấu (ba thứ dơ của tâm: tham, giận, si) gây mệt nhọc, tiêu sạch mọi tì vết.
Ngài diệt hẳn mọi trần lao, vì thế nay chúng con cúi đầu lạy Phật.
Ngài vứt bỏ những gì hư hoại, xé tan lưới ngu si.
Đấng thánh chủ có mười lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có); những kẻ đáng sợ đều bị Ngài hàng phục.
Ngài vượt trên cả hội chúng, bỏ ba sự buông lung mà được vắng lặng (?).
Ngài đi một mình như sư tử, đi đến đâu cũng không sợ hãi.
Ánh sáng không vết nhơ của Ngài, không nơi nào không chiếu tới.
Ngài nghĩ đến khắp tất cả, cứu độ mọi kẻ ô uế.
Vô minh (sự mê tối, không thấy được chân lý) đang che lấp, Ngài trừ sạch mọi tối tăm bế tắc.
Ánh sáng Ngài chiếu soi như mặt trời ló ra khỏi mây.
Thấy mọi người cô đơn khổ sở, Ngài liền khởi lòng thương xót.
Ngài trừ bỏ già, bệnh, chết; ai không người cứu thì Ngài che chở.
Bậc Đạo sư (thầy dẫn đường) dẫn dắt chúng sinh, lòng từ rộng lớn luôn thương xót.
Những hạnh nghiệp Ngài tu giống như thầy thuốc chữa mọi bệnh.
Đấng tôn quý đã lìa bỏ (?) mà điều phục đại chúng, hóa độ kẻ vô minh ngu đần.
Nghe nỗi khổ của người khác, Ngài cứu họ qua bờ như người lái đò.
Ngài hóa giải vô số trần lao và những vọng tưởng khởi lên.
Nơi Ngài dạo chơi, cư ngụ, Ngài không vướng mắc, như hoa sen không nhiễm bùn.
Ngài rõ biết mọi pháp vốn trong sạch, vốn vắng lặng.
Âm thanh từ miệng nói ra đều do nhân duyên mà sinh.
Vốn không có mà người ta vọng tạo tác, do thói quen mà thành ra như vậy.
Thương đời, Ngài ôm lòng từ bi, ban lời dạy cho chúng sinh.
Chúng con quy mạng (dốc lòng quy về) đấng như hư không, thấy tất cả đều như thế.
Ngài ở giữa các pháp thế gian mà bất động như núi lớn.
Chúng sinh vì không giác ngộ nên quen làm những nghiệp không thiết yếu.
Ngài tuy dạo ở chốn quen thuộc của họ, mà đều cứu họ vượt khỏi nạn sinh tử.
Mắt đạo của Ngài rất trong sáng, giống như hoa sen xanh.
Oai thần Ngài lồng lộng như vầng trăng tròn đầy.
Tất cả người thế gian đều cùng nhau ngợi khen đức Ngài.
Ngài đã bỏ phiền não, không ưa thế tục, vì thế chúng con cúi đầu lạy Phật.
Bấy giờ A-sai-mạt cùng sáu mươi ức Bồ-tát tụng kệ khen Phật xong thì từ hư không đi xuống, cúi đầu lạy chân Phật, đi quanh đấng Thánh bảy vòng, rồi lui về ngồi trên hoa sen. Khi ấy Xá-lợi-phất nương oai thần của Phật, bước lên hỏi rằng: "Bạch Thế Tôn, Bồ-tát A-sai-mạt từ đâu đến? Đức Phật ở nơi ấy hiệu là gì? Cõi nước ra sao? Thế giới ấy xa hay gần, cách đây bao nhiêu?" Phật nói: "Ông hãy tự hỏi A-sai-mạt điều này, sẽ được giải đáp."
Xá-lợi-phất bèn hỏi A-sai-mạt: "Thưa nhân giả, thiện nam tử (người con nhà dòng dõi tốt, lời gọi tôn trọng), nơi ngài từ đó đến cách đây xa hay gần? Đức Phật ở đó hiệu là gì? Thế giới ấy ra sao?" A-sai-mạt đáp Xá-lợi-phất: "Bậc trưởng lão vẫn còn ý tưởng về đi và đến sao?" Xá-lợi-phất nói: "Thưa thiện nam tử, ý tưởng của tôi đã dứt rồi." A-sai-mạt nói: "Thưa Xá-lợi-phất, người đã dứt ý tưởng thì tâm không còn chia hai. Cớ sao lại khởi ý nghĩ mà hỏi tôi từ đâu đến?
Thưa Xá-lợi-phất, có đến là dấu vết của sự hợp lại; có đi là dấu vết của sự chia lìa. Nếu không hợp lại, cũng không chia lìa, thì ở đó không có đi đến. Không đi không đến chính là hạnh của Thánh đạo. Thưa Xá-lợi-phất, có đến là tướng tự nhiên tạo tác; có đi là tướng tội phúc đã hết. Tính toán tội phúc là tướng tự nhiên. Nếu đối với tội phúc mà dứt hết mọi tướng thì không còn tướng nào nữa. Không có tướng đi là nơi Thánh đạo hướng đến. Thưa Xá-lợi-phất, có đến gọi là tướng của điều mong cầu; có đi là lìa điều mong cầu. Tướng mong cầu lìa khỏi tướng đi, đó là tướng của Thánh đạo (?). Thưa Xá-lợi-phất, có đến là tướng sinh khởi; có đi là tướng diệt mất. Trừ bỏ tướng sinh và tướng đi thì không khởi, không diệt. Không có chỗ để đi, đó là tướng của Thánh đạo.
Thưa Xá-lợi-phất, có đến là cửa dạy dỗ; có đi là sự dạy dỗ đã hết sạch. Sinh ra cửa không dạy dỗ, không cùng tận, thì hướng đến Thánh đạo. Thưa Xá-lợi-phất, nếu có đi lại thì rơi vào thế tục; không đi không đến mới gọi là đạo. Thưa Xá-lợi-phất, do tiêu trừ đi lại, bỏ đời vị lai cùng các cảnh giới, mới hướng đến Thánh đạo. Thưa Xá-lợi-phất, có đến là tướng hiện tại; có đi là tướng lìa bỏ. Vượt qua hiện tại và tướng đi lìa (?) thì hướng đến Thánh đạo. Thưa Xá-lợi-phất, có đến là tướng duyên khởi của quả báo; có đi là tướng quả báo đã hết. Không có quả báo thì không khởi, không diệt. Đến được chỗ không có tướng mới là hướng đến Thánh đạo. Thưa Xá-lợi-phất, có đến là theo duyên hợp của thế tục mà thành con đường; có đi gọi là âm thanh, nghĩa là lấy lời dạy và chữ viết làm con đường. Nếu trừ bỏ âm thanh, chữ viết, nhân duyên và con đường ấy thì hướng đến Thánh đạo."
Xá-lợi-phất hỏi A-sai-mạt: "Thưa thiện nam tử, nay tôi hỏi điều này vì ngài có biện tài. Sở dĩ như vậy là vì tôi muốn được nghe những điều xưa nay chưa từng nghe. Ví như, thưa thiện nam tử, viên quan coi cửa ải phải tra hỏi người ra vào qua lại, dù họ mang hàng hóa nặng hay đi tay không. Vì muốn thu thuế nên ông ta phải vặn hỏi: 'Anh mang theo gì? Hãy nộp thuế đúng kỳ.' Thưa thiện nam tử, tôi cũng vậy. Hạng tầm thường như chúng tôi thuộc dòng Thanh văn, nương vào tiếng nói của người khác mà được giải thoát. Chúng tôi phải hợp với tiếng vọng của nhân duyên nên phải thường xuyên thưa hỏi, lãnh nhận. Các bậc chánh sĩ (bậc chính trực, tức các Bồ-tát) dùng điều đó để hộ trì, nuôi dưỡng Đại thừa, và từ đó sinh ra Thanh văn, Duyên giác. Vì vậy, lành thay thiện nam tử, xin hãy phân biệt mà nói rõ nơi ngài từ đó đến, cách đây xa hay gần, và cõi nước của Như Lai ấy tên hiệu là gì."
A-sai-mạt nói: "Thưa Xá-lợi-phất, Như Lai đang ở trước mặt, ngài có thể bạch hỏi. Ngài sẽ giải đáp, khiến đại chúng được nhờ, dứt hết lưới nghi." Khi ấy Xá-lợi-phất bước lên hỏi Phật: "Bồ-tát A-sai-mạt từ đâu đến, cách đây xa hay gần? Đức Phật ở đó hiệu là gì? Cõi nước ra sao? Mong rằng vô số người nghe đến danh hiệu ấy đều phát đạo ý (tâm cầu đạo giác ngộ) và khoác áo giáp của đức lớn." Phật nói: "Xá-lợi-phất, hãy lắng nghe kỹ và khéo suy nghĩ. Tên của thế giới ấy có danh tiếng về công đức. Ai được nghe tên thế giới ấy và hiệu của đức Như Lai ở đó thì chớ nên nghi ngờ, hãy cùng nhau tin nhận. Như Lai Chí Chân không có gì vướng mắc, cũng không bị gì che lấp, thông đạt tất cả, không gì không thấu suốt." Đại chúng đều thưa: "Xin vâng lời dạy."
Phật bảo Xá-lợi-phất: "Từ đây đi về phương đông, hãy lấy số hạt bụi chứa đầy trong các cõi Phật nhiều như cát của mười con sông lớn, rồi đi qua số cõi nhiều như số bụi ấy, thì có một thế giới tên là A-ni-di-sa. Ở đó có đức Phật hiệu là Tam-mạn-bạt-đà Như Lai, Chí Chân, Đẳng Chánh Giác (bậc giác ngộ chân chính, bình đẳng, một danh hiệu của Phật), hiện đang thuyết pháp." (A-ni-di-sa, tiếng nước Tấn gọi là Bất Thuấn, nghĩa là không chớp mắt; Tam-mạn-bạt-đà, tiếng nước Tấn gọi là Phổ Hiền.)
"Thế giới Bất Thuấn không có cả tên gọi Thanh văn hay Duyên giác. Thánh chúng của Thế Tôn nơi ấy thuần là Bồ-tát. Thuở xưa họ đã tu hạnh đầy đủ. Họ bố thí, điều phục tâm ý, an nhiên như bậc thánh hiền. Họ giữ giới, học rộng, vắng lặng không buông lung. Họ biết đủ, lập công đức, sống chốn nhàn tĩnh. Họ dùng sức nhẫn nhục, lòng không ôm ý hại ai. Họ tinh tấn bền chắc, chứa công góp đức, đời nào cũng tự khắc chế mình. Họ đều tu thiền định, các cửa giải thoát và tam-muội (trạng thái tâm định chuyên chú vào một chỗ), mà chánh thọ (nhập định một cách đúng đắn). Họ lấy trí tuệ thần thông làm niềm vui. Họ dùng ánh sáng của trí tuệ vô cùng mà tùy lúc phân biệt, tuyên giảng tất cả chương cú và nghĩa lý.
Lòng từ của họ bình đẳng như hư không. Lòng bi của họ bền chắc, thương xót chúng sinh, biết chí hướng và tính nết của họ mà khai hóa. Lòng hỷ của họ như mưa vị cam lồ (thứ nước ngọt bất tử của cõi trời, ví cho giáo pháp) của đạo pháp, rửa sạch mọi sân hận, oán kết. Hạnh hộ (tức hạnh xả: tâm buông bỏ, đối xử bình đẳng, không thiên vị) của họ thì lìa xa hai thừa (Thanh văn và Duyên giác). Họ dựa vào không, vô tướng mà lập pháp vô nguyện (ba cửa giải thoát: thấy mọi pháp là không, không có hình tướng, không còn mong cầu). Họ cứu vớt chúng sinh khỏi họa hại của trần lao, các ma và sự ô trọc. Họ rõ biết gốc rễ nơi chúng sinh hướng đến và mười hai duyên khởi. Họ xét bệnh của chúng sinh mà tùy bệnh cho thuốc. Họ giữ tâm bình đẳng, thường như một, như đất, nước, lửa, gió, không thương không ghét. Họ hàng phục và gạt bỏ mọi tà thuyết ngoại đạo. Trong bao trận chiến về giáo pháp, cờ phướn của họ đứng vững, như vị dũng tướng thống lĩnh đại quân đánh tan giặc mạnh.
Họ đi vào sự giác ngộ sâu xa trong chánh pháp của chư Phật: mười lực và bốn vô sở úy (bốn điều không sợ hãi của Phật khi thuyết pháp). Họ lìa hội của hai phe (?), thuận theo nghiệp nhân duyên có và không, vượt qua các kiến chấp và hạnh ở giữa (?). Họ vứt bỏ chấp ta, chấp người, chấp thọ mạng, chấp có không, chấp nơi chốn, vốn là gốc của cái thấy điên đảo, bỏ thật theo giả. Các cửa kinh điển của họ đều được Pháp vương Như Lai đóng ấn pháp chứng nhận. Biện tài của họ diễn nói không vướng mắc. Trong vô số ức trăm nghìn kiếp (kiếp: khoảng thời gian dài không thể tính đếm), lời lẽ họ nói ra không gì ngăn lấp được. Họ dùng thần túc của Phật cảm hóa vô lượng cõi Phật, qua lại xoay vòng, hết rồi lại bắt đầu. Họ thông rõ thời cơ, trừ bỏ mọi sợ hãi, sân giận, kiêu mạn, tự cao. Âm thanh họ diễn ra như sư tử rống, cũng như sấm vang.
Họ xét hạnh bậc trên, bậc giữa, bậc dưới của chúng sinh. Họ là bạn thân bền chắc, mãi đứng nơi diệt độ rốt ráo (Niết-bàn: trạng thái dứt hết phiền não và sinh tử). Họ dấy lên đám mây vô cùng, vang tiếng sấm pháp, phát ánh chớp của trí tuệ, mưa nước cam lồ, tuyên bày của báu đạo pháp, không để Tam bảo (ba ngôi báu: Phật, Pháp, Tăng) bị đứt đoạn. Chí tính của họ thanh tịnh như ngọc minh nguyệt, trong ngoài thông suốt. Sự giác ngộ chân chính của họ soi sáng, tướng hảo (những tướng tốt và vẻ đẹp trên thân) thù thắng. Họ lấy giới cấm tự trang nghiêm, lấy trăm nghìn đức tốt trang sức thân. Theo pháp của chư Phật, họ đạt đến bậc A-duy-nhan, Nhất sinh bổ xứ (chỉ còn một đời nữa là thành Phật), phụng hành tu tập. Họ khiến chúng sinh tin sâu, nghe giáo hóa mà được giải thoát, tùy theo chí tính mà mỗi người được chỗ thích hợp. Họ lấy giác ý (các yếu tố đưa đến giác ngộ) và tổng trì làm tòa sư tử, trang nghiêm đạo tràng. Họ rõ biết và vượt vào bốn vô sở úy. Họ đều thị hiện những sự nghiệp chư Phật làm và thân thánh của bậc Chánh giác. Trong việc lấy bỏ, tiến lui, tâm họ mạnh mẽ và được tự tại. Họ chuyển bánh xe báu của giáo pháp vô thượng (cao nhất, không gì hơn)."
Bấy giờ đại chúng nghe công đức của các Bồ-tát ấy thì vui mừng hớn hở không tự kìm được, tâm sáng tỏ sinh ra. Họ liền lấy những hoa sen xanh, vàng, đỏ, trắng thượng hạng của cõi trời và các thứ hoa đẹp ý, cùng nhau cúng dường Phật, rải lên A-sai-mạt và các Bồ-tát. Họ đồng cất tiếng ca ngợi oai đức: "Chúng ta được lợi lành, được phúc lớn, mới gặp được các bậc chánh sĩ này, được thấy, được gặp. Chúng ta cúi đầu quy mạng và cúng dường các ngài. Chúng sinh nào được nghe danh hiệu và đức hạnh không thể lường của các Bồ-tát này, nhờ điều đã nghe ấy đều sẽ phát tâm lớn của Bồ-tát." Khi ấy, trong số người đến hội có ba vạn sáu nghìn người đều phát đạo ý vô thượng chánh chân (tâm cầu sự giác ngộ chân chính, cao nhất của Phật).
Phật bảo Xá-lợi-phất: "Cõi A-ni-di-sa không có địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh và mọi khổ ác. Ở đó không có việc phụng giữ giới răn, cũng không có việc phạm giới. Ở đó không nghe không thấy người nữ. Vì sao? Vì ai cũng hóa sinh (tự nhiên sinh ra, không qua cha mẹ) trong hoa sen giữa màn lưới ngọc. Không có keo kiệt tham lam, không có dâm dục, giận dữ, lìa xa ngu si và sợ hãi. Ngay cả tên gọi của ba độc (tham, giận, si) ấy cũng không có, huống gì những thứ khác. Người dân cõi ấy không phân biệt trên, giữa, dưới, đẹp hay xấu, tất cả bình đẳng như nhau. Cũng không có 'ta' và 'không phải của ta'. Họ lại không ăn uống. Vì sao? Họ lấy niềm vui trong giáo pháp làm thức ăn, lấy sự hiểu nghĩa làm nước uống, lúc nào cũng thản nhiên, không hề nghĩ đến khát, cũng không có ý nghĩ đói. Không có chuyện vì mình hay vì người, cũng không có nỗi lo sợ hãi hay tai nạn do ma gây ra.
Lại nữa, cõi Phật ấy vô cùng rộng lớn. Một mặt trời, một mặt trăng chiếu sáng sáu mươi ức vùng đất bốn phương. Vì sao? Vì đó là do bản nguyện (lời nguyện gốc từ thuở ban đầu) của các Bồ-tát tạo nên. Vì thế mà cả cõi chung một mặt trời, một mặt trăng. Đất cõi ấy không có gò đống, cao thấp hay nghiêng lệch, khắp nơi đều bằng phẳng. Đất toàn là lưu ly xanh biếc, xen lẫn các thứ báu. Đất mềm mại như tấm thảm gấm của cõi trời. Cõi nước được trang nghiêm bằng mười tám điều. Cây cối đều bằng báu, hàng lối ngay ngắn, luôn nở hoa kết trái, mùa đông mùa hạ đều tươi tốt. Ở đó không có cát sỏi, đá vụn hay vết dơ. Núi Đen, núi Tuyết và các núi khác trong cõi ấy đều do các thứ báu hợp thành, giống như núi Tu-di.
Trong cõi Phật ấy, trên trời và dưới đất ngang bằng, không khác nhau. Người ta bỏ việc đời, lấy giáo pháp làm cõi nước, nên không có vua. Chỉ có Như Lai Phổ Hiền Chí Chân làm Pháp vương. Lại nữa, ở cõi ấy người ta không dùng lời văn để dạy các Bồ-tát. Muốn thưa hỏi lãnh nhận kinh thì các Bồ-tát đến chỗ Phật, nhìn Ngài không biết chán, không thấy mỏi mệt. Vì sao? Vì lòng họ hân hoan, ngay lúc ấy đạt được định Phật tâm (một loại tam-muội trong đó tâm định giống như tâm Phật), liền tiến gần đến vô sở tùng sinh pháp nhẫn (sự chứng ngộ vững chắc rằng mọi pháp vốn không từ đâu sinh ra, không sinh không diệt). Vì thế cõi ấy được gọi là Bất Thuấn (không chớp mắt).
Thế nào là đạt được định Phật tâm? Không phải nhờ sắc tướng, không phải nhờ tướng hảo, cũng không phải nhờ hạnh nghiệp đời trước mà được đức này. Cũng không phải mong cầu rằng làm thế này thì được thế kia. Vì sao? Vì không nghĩ đến quá khứ và vị lai, cũng không nghĩ đến hiện tại. Cũng không phải do năm ấm (năm nhóm hợp thành thân tâm con người: sắc, thọ, tưởng, hành, thức) hay sáu suy (sáu đối tượng của giác quan, làm cho tâm suy hao) mà được.
Thế nào là năm? Năm ấm là sự suy nghĩ của sáu căn (?). Sáu căn là chỗ phân biệt của mắt, tai, mũi, miệng, thân và ý. Sáu suy là sắc, tiếng, mùi, vị, sự trơn mịn (cảm xúc chạm) và pháp (đối tượng của ý) mà ta nhận biết. Định ấy không phải do các nghiệp thấy, nghe, tâm, ý, thức mà được. Không phải do khéo léo giả dối hay do sinh diệt mà được. Không có bằng, không có tà, cũng không tạo ý, không mong cầu. Cũng không phải do "là thế" hay "không phải thế" mà được. Cũng không phải do một, hai hay ba mà được. Không do tâm, ý, thức. Cũng không phải do hiểu rõ các ý niệm trong ngoài, vọng tưởng, chuyện phải trái mà được. Cũng không do sắc, thọ (cảm giác), tưởng, hành, thức mà được.
Cũng không dùng giới, định, tuệ, giải thoát, giải thoát tri kiến (sự thấy biết rằng mình đã giải thoát), mười lực, sự không cần che giấu (?), bốn vô sở úy và các pháp của chư Phật. Không thể dùng ý tưởng mà biết được, không phải do thấy nghe mà được. Không do tưởng về tướng, cũng không có tưởng về ta. Không do chỗ sinh diệt của năm ấm, sáu suy. Không trụ, cũng không phải không trụ. Không có chỗ của sắc, thọ, tưởng, hành, thức. Cũng không do mắt với sắc, tai với tiếng, mũi với mùi, lưỡi với vị, thân với vật mềm, tâm với pháp mà được. Cũng không có chỗ nào để được. Vì sao? Vì không thể dùng mắt mà thấy các tướng, không thể dùng tưởng mà thấy cái không thể thấy.
Không khởi, không diệt. Cái không có kết thúc thì cũng không có bắt đầu. Chỗ trụ ấy do nhân duyên tạo thành mà có. Hãy tiêu trừ, đưa về diệt mất những vết nhơ của trần lao. Vì sao? Vì do ái dục nên mới nói là phải diệt. Vì thế phải dứt nhân duyên. Vì do chấp "ta" nên phải diệt. Sự trong sạch ấy đều sáng tỏ, không tăng không giảm. Cũng không nghĩ đây là an vui, đây là khổ. Ai tính toán như thế thì chưa lìa được dục. Cũng không xem ý niệm là phiền não. Các tưởng vốn đã thoát, nên hạnh được đầy đủ. Đã đầy đủ thì đạt đến chỗ như không có thân. Sắc làm sao có được? Không có cảm giác thì ngứa từ đâu ra? Thường trụ đúng như pháp. Nếu không tưởng đến đạo thì đó chẳng phải là nghiệp thế tục (?). Nếu không có gì để nghe thì thức từ đâu có? Không có gì để thấy thì cũng không có gì để được. Không có gì để được thì có thể gọi là giải thoát.
Cũng không đạt được ý niệm, sự suy nghĩ khắp nơi hay pháp mà tâm nghĩ tới. Cũng không nắm giữ gì; không có gì sinh ra, không thấy cái đến, không thấy cái đi để sinh ra. Vốn không thể nắm bắt được, như mọi pháp đều bình đẳng không khác. Ví như có người ngước nhìn lên khoảng không, mắt thấy mà không thể phân biệt chỗ nào là khoảng không, chỗ nào không phải khoảng không. Ý Phật cũng như vậy. Khi Bồ-tát đạt định Phật tâm thì biết các pháp của chư Phật, các tướng hảo đều đầy đủ, trí tuệ đạo thành tựu trọn vẹn. Những gì Như Lai tuyên giảng, các Bồ-tát đều hiểu suốt, liền lãnh nhận, tụng đọc thông thạo, thấu rõ đầy đủ mọi pháp của chư Phật.
Phật bảo Xá-lợi-phất: "Những gì Như Lai Phổ Hiền tuyên giảng, xưa nay không có hai lời. Thế nào là hai? Một là không giảng về sự chấp giữ (cho rằng thường còn), hai là không nói về sự đoạn diệt (cho rằng mất hẳn). Tất cả đều tu bình đẳng, không thiên lệch. Thế nào là 'không'? Là chưa từng nghĩ rằng mình theo người khác thưa học, cũng không tự nghĩ rằng mình có điều hiểu biết. Các Bồ-tát ấy vừa thấy Phật liền đầy đủ sáu độ vô cực (sáu hạnh đưa người qua bờ giải thoát: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ)."
Phật nói: "Thế nào là đầy đủ? Bỏ tưởng về mọi sắc tướng, không mong cầu gì, đó là đầy đủ thí độ vô cực (hạnh bố thí đưa qua bờ giải thoát). Không tưởng đến thân Phật, đạt đến bản vô (bản chất vốn là không) của thân ấy, thì đã đầy đủ giới độ vô cực (hạnh giữ giới đưa qua bờ giải thoát). Vì sao? Vì không tự tưởng về mình nên được thành tựu ba mươi hai tướng (ba mươi hai tướng tốt đặc biệt trên thân Phật). Xét thấy các pháp chỉ là tên gọi giả có, tướng không cùng tận, trụ ở đó mà không khởi; vì thế gọi là nhẫn độ vô cực (hạnh nhẫn nhục đưa qua bờ giải thoát). Tất cả các pháp đều không thể thấy, cũng không thể nghe. Vì sao? Vì Bồ-tát đại sĩ thấy điều thiện không mừng, thấy điều ác không buồn, tâm không thiên lệch; vì thế gọi là tiến độ vô cực (hạnh tinh tấn đưa qua bờ giải thoát). Tâm không tưởng niệm, đối với cái không thể tưởng thì vắng lặng, điềm tĩnh; vì thế gọi là tịch độ vô cực (hạnh thiền định đưa qua bờ giải thoát). Hiểu rằng sắc tướng là không, không vì tướng ấy mà tự cao; vì thế gọi là trí độ vô cực (hạnh trí tuệ đưa qua bờ giải thoát)."
Phật nói: "Các Bồ-tát ở cõi ấy nhờ đó mà đầy đủ sáu độ vô cực, đạt được vô sở tùng sinh pháp nhẫn. Xét khắp các cõi Phật ở mười phương, trong hàng Bồ-tát tu học, ít có ai theo kịp các Bồ-tát được đức Phổ Hiền dạy dỗ ở cõi Bất Thuấn."
Xá-lợi-phất nói với Bồ-tát A-sai-mạt: "Hay thay nhân giả! Công đức của các Bồ-tát ở cõi Phật ấy thật khó lường." A-sai-mạt liền hỏi Xá-lợi-phất: "Hiền giả có muốn thấy cõi Bất Thuấn và Như Lai Phổ Hiền không?" Xá-lợi-phất đáp: "Tôi rất muốn thấy. Và đại chúng đều sẽ được nhờ, được phúc lành, công đức càng thêm lớn." Khi ấy A-sai-mạt ngay trên tòa nhập tam-muội chánh thọ và hiện thần túc. Tam-muội ấy tên là Biến kiến chư Phật độ (thấy khắp các cõi Phật). Ngài khiến mọi người trong hội và Xá-lợi-phất đều thấy trọn vẹn cõi Phật Bất Thuấn và Như Lai Phổ Hiền. Ai cũng vui mừng, cho là việc chưa từng có, liền cùng đứng dậy, cúi đầu lễ đức Phật ấy.
Do thánh ý của Phật, trên vạt áo của Xá-lợi-phất và đại chúng tự nhiên có hoa và hương cõi trời. Họ liền lấy hoa rải về phương đông lên đức Phật ấy. Hoa bay đến cõi ấy, ở trên đức Phật, phủ khắp các Bồ-tát và khắp cả cõi Phật. Các Bồ-tát cõi ấy hỏi đức Phật của mình: "Những bông hoa vi diệu, đặc biệt này từ đâu đến mà rực rỡ như thế?" Như Lai Phổ Hiền bảo các Bồ-tát: "Điềm lành này là do A-sai-mạt nay đã đến cõi Nhẫn (tức cõi Ta-bà, thế giới chúng ta, nơi chúng sinh phải nhẫn chịu nhiều khổ não) để phụng dưỡng và thưa học với Phật Thích-ca Văn (tức Phật Thích-ca Mâu-ni, đức Phật giáo hóa ở thế giới chúng ta). Bồ-tát ở mười phương đều đến hội ở đó. Sở dĩ như vậy là vì Ngài đang giảng Đại thừa."
Các Bồ-tát cõi ấy lại hỏi Phật: "Sự biến hiện ở đây là do oai thần ân hóa của đức Phật nào?" Đức Phật ấy đáp: "Đó là Phật Thích-ca Văn. Bồ-tát ở mười phương đều đến hội ở đó. Vì sao? Vì Ngài đang giảng Đại thừa." Các Bồ-tát cõi ấy lại hỏi Phật: "Ở đây có nghe được điều ấy không (?)" Đức Phật ấy đáp: "Phật Thích-ca Văn đang diễn giảng, phân biệt phẩm Đại hội duyên." Khi ấy các Bồ-tát lại hỏi đức Phật của mình: "Thế giới Nhẫn cách đây xa hay gần?" Phật nói: "Từ đây đi về phương tây, hãy lấy số bụi chứa đầy trong các cõi Phật nhiều như cát của mười con sông lớn. Giả sử lấy một hạt bụi đặt vào một cõi Phật, cứ như thế lấy hết từng hạt bụi, lần lượt đặt vào các thế giới Phật ở phương tây cho đến khi hết sạch bụi; đi qua chừng ấy cõi thì đến cõi Nhẫn, nơi Phật Thích-ca Văn ngự và giáo hóa."
Các Bồ-tát cõi ấy lại bạch Phật: "Chúng con mong được thấy bậc Năng Nhân Đại Thánh (Năng Nhân là nghĩa của chữ Thích-ca, chỉ Phật Thích-ca) đang làm hưng thịnh việc hóa độ bằng đạo." Khi ấy Phật Phổ Hiền phóng ánh sáng từ thân chiếu khắp mười phương. Các Bồ-tát và đại chúng ở cõi ấy đều thấy cõi này. Các Bồ-tát ấy liền đứng dậy, từ xa quy mạng, một lòng lễ Phật Thích-ca Văn. Các Bồ-tát ấy từ xa thấy cõi Nhẫn đầy Bồ-tát, không còn chỗ trống, lấy làm lạ, vừa kinh ngạc vừa vui mừng, bèn hỏi đức Phật của mình. Đức Phật ấy đáp: "Các Bồ-tát ở các cõi Phật mười phương nhiều không thể kể xiết. Họ nghe nói sắp tuyên giảng phẩm Đại hội duyên nên đều đến để thưa nhận."
Xá-lợi-phất hỏi Bồ-tát A-sai-mạt: "Ai đặt tên cho nhân giả là A-sai-mạt?" (A-sai-mạt, tiếng nước Tấn gọi là Vô Tận Ý, nghĩa là ý không cùng tận.) Ngài đáp Xá-lợi-phất: "Vì các pháp nên gọi là không thể cùng tận. Vì sao? Vì tất cả các pháp cũng không thể cùng tận." Xá-lợi-phất nói: "Xin ngài dùng pháp không thể cùng tận mà giải thích." A-sai-mạt nói: "Ngay lúc mới phát ý (phát tâm cầu đạo giác ngộ) đã không thể cùng tận. Vì sao? Vì đi khắp trong các dục, trong dâm dục, giận dữ, si mê say đắm mà không bị trói buộc. Vì sao? Vì không cùng chung bụi trần với hàng La-hán (bậc đã dứt phiền não, tự giải thoát cho riêng mình) và Duyên giác thừa.
Từ khi phát tâm, chí hướng bền chắc, không thể lay chuyển. Vì sao? Vì không bị nghiệp tà làm mê lầm, mọi loài ma không thể phá hoại ý chí. Người có tâm ấy thì mọi công đức đều được thành tựu. Họ dạo trong vô thường (sự đổi thay, không thường còn) mà một mình thống lĩnh, làm đầu đại chúng. Vì sao? Vì người chấp vào sự thường còn thì đó là nghiệp sinh tử. Vì thế mà đặc biệt tôn quý: hiểu rằng đạo là thường còn thì gọi là tôn quý, vì đã ra khỏi vô thường. Từ khi phát tâm, tâm thản nhiên, không bị trói buộc. Vì sao? Vì không lìa nghiệp công đức của chư Phật. Những việc họ tu không ai bắt được lỗi. Vì sao? Vì mọi điều ác đã hết sạch. Tâm họ mãi an ổn, vì không thể lay động. Tâm họ không có ai sánh bằng, vì hiếm có người đạt tới. Tâm họ như kim cương, vì biết rõ tất cả các pháp nên không thể cùng tận, vì bao chứa trí tuệ đạo của các pháp. Từ khi phát tâm, tâm vững mạnh như kim cương, vì bình đẳng với chúng sinh. Tâm họ ngay thật, không dua nịnh, nên gọi là chính trực, không thiên lệch.
Từ khi phát tâm, họ luôn sáng sạch. Vì sao? Vì vốn thanh tịnh. Họ trừ bỏ các vết nhơ, tiêu tan mọi tối tăm. Trí tuệ sáng rỡ, chỗ sâu kín đều sáng tỏ. Từ khi phát tâm, họ đã gột rửa mọi dơ bẩn. Vì sao? Vì lòng tin rất vững chắc, không hề buông bỏ. Tâm họ phát ra rất lớn, không có bờ bến. Vì sao? Vì tâm như hư không. Tâm họ phát ra rộng rãi. Vì sao? Vì bao dung chúng sinh để cứu độ. Tâm họ phát ra không cùng tận. Vì sao? Vì trí tuệ sâu rộng, không vướng mắc. Từ lúc mới phát tâm, không nơi nào họ không vào. Vì sao? Vì lòng đại từ vô cùng, không cùng tận. Tâm hạnh họ đã phát không ai cắt đứt được. Vì sao? Vì có nguyện công đức. Tâm họ phát ra rất an ổn, vô cùng đáng yêu kính. Vì sao? Vì được chúng sinh vui thích. Tâm họ phát ra đặc biệt tôn quý, vượt hơn mọi người. Vì sao? Vì được các ngoại đạo, Thanh văn, Duyên giác tôn phụng. Tâm họ đã phát, không ai biết được ý. Vì sao? Vì phàm phu tục tử không theo kịp, như người nông phu không thể biết được việc của bậc thánh vương.
Họ phát tâm theo từng chủng loại. Vì sao? Vì mỗi người đều theo nghiệp của dòng giống gốc của mình mà nhận quả, vì tất cả các pháp luôn tồn tại (?). Từ lúc mới phát tâm, họ đã lấy đó làm gốc của đạo. Vì sao? Vì nhờ đó mà được an vui lớn. Từ khi phát tâm, họ đã tự trang nghiêm. Vì sao? Vì đã thành tựu công đức. Từ khi phát tâm, họ đã khác hẳn mọi người. Vì sao? Vì đạt được trí tuệ thánh. Từ khi phát tâm, họ đã rất vi diệu. Vì sao? Vì bố thí rộng khắp cho chúng sinh. Từ khi phát tâm, họ đã lập chí nguyện. Vì sao? Vì giữ đầy đủ giới cấm. Từ khi phát tâm, họ không có ai sánh bằng. Vì sao? Vì không có gì họ không nhẫn được. Từ khi phát tâm, không ai ngăn cản được họ. Vì sao? Vì họ tinh tấn tu hành, không biếng nhác bỏ dở.
Từ khi phát tâm, họ không ham thích điều gì. Vì sao? Vì nhờ tịch độ vô cực mà đạt được định. Từ khi phát tâm, họ không có nơi nào để nương về. Vì họ thấu rõ trí độ vô cực. Từ khi phát tâm, họ mãi không dừng trụ ở đâu. Vì sao? Vì có lòng từ vô cùng. Từ khi phát tâm, gốc rễ của họ bền chắc. Vì sao? Vì thực hành lòng bi thương xót. Từ khi phát tâm, họ luôn vui vẻ. Vì sao? Vì đối với mọi chúng sinh đều có tâm bình đẳng. Từ khi phát tâm, dù gặp khổ hay vui họ cũng không dao động. Vì sao? Vì có hạnh hộ (xả) đối với tất cả. Từ khi phát tâm, họ được các Như Lai đoái nhìn và nuôi dưỡng. Vì sao? Vì thuận theo lời dạy của chư Phật mười phương. Từ khi phát tâm, họ muốn cứu độ tất cả các nạn trong năm đường (năm cõi luân hồi: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, người, trời). Vì sao? Vì muốn làm hưng thịnh việc dẫn dắt giáo hóa. Từ khi phát tâm, họ không bỏ Tam bảo, không làm trái hay bỏ phế. Vì sao? Vì thuận theo giới của Phật để thành tựu Thánh chúng."
Bồ-tát A-sai-mạt lại nói với Xá-lợi-phất: "Tâm nhất thiết trí có thể cùng tận được chăng?" Xá-lợi-phất đáp: "Không thể. Như hư không không thể đến tận cùng, tâm nhất thiết trí không thể cùng tận cũng như vậy. Giới cấm của Như Lai cũng không thể cùng tận. Vì sao? Vì giới là cội nguồn nên không thể cùng tận. Định của Như Lai cũng vì không có chỗ tận cùng. Trí tuệ, giải thoát, giải thoát tri kiến không có gốc nên không thể cùng tận. Xét mười lực, bốn vô sở úy, mười tám pháp bất cộng (mười tám đức tính riêng chỉ Phật mới có, không chung với ai) của chư Phật, đó chính là gốc. Đây cũng là gốc của tâm nên không thể cùng tận. Nói tóm lại, tất cả pháp của chư Phật đều lấy tâm ấy làm đầu, do tâm hạnh ấy nên không thể cùng tận. Tam bảo không bị đứt đoạn là nhờ tâm ấy, nên không thể cùng tận.
Cũng như bốn đại (bốn yếu tố cấu thành mọi vật chất) của tất cả chúng sinh. Thế nào là bốn đại? Đó là đất, nước, lửa, gió, cũng không thể cùng tận. Xét trí tuệ này được dùng cho tất cả, đều thấu rõ tâm hạnh không thể nghĩ bàn của chúng sinh. Bản nguyện không dứt nên không thể cùng tận. Vì sao? Vì tu hành theo nguyện cầu đạo nên không thể cùng tận. Tất cả đều không sinh ra, thảy đều mờ mịt như huyễn (?). Cội nguồn của các pháp là vô cùng, nên không thể cùng tận."
Kinh A-sai-mạt Bồ-tát, quyển thứ nhất.
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video