Kinh Bồ-tát A-sai-mạt, quyển thứ hai.
Do Tam tạng (vị pháp sư thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh, Luật, Luận) Trúc Pháp Hộ, người nước Nguyệt Chi (một nước ở Trung Á thời xưa), sống vào đời Tây Tấn, dịch.
Bồ-tát (người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ tất cả chúng sinh) A-sai-mạt nói với Xá-lợi-phất (một trong các đại đệ tử của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất): "Phát tâm Bồ-tát (khởi lòng quyết chí cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh) thì mãi mãi không cùng tận. Vì sao vậy? Vì không tô vẽ bề ngoài. Cũng không nịnh bợ, lòng ngay thẳng chất phác, cho nên gọi là đặc biệt khác thường. Không dùng lời hoa mỹ, vì giữ sự trong sạch; bằng phẳng ngay thẳng, không tà vạy. Lòng mềm mỏng, không thô bạo. Tin chắc vào điều chân thật cốt yếu, chưa từng đổi thay. Điều đã gây dựng thì bền chắc, không lay chuyển, đứng vững ngay thẳng, không nghiêng ngả. Không ai có thể ghét ghen mà quấy hại được. Vì sao không ai quấy hại được? Vì việc làm và sự tu sửa của vị ấy không ai theo kịp. Điều gì đã gây dựng thì không ai chê bai được. Vì sao không ai chê bai được? Vì những gì làm ra đều không có gốc rễ của lỗi lầm (?). Sở dĩ không có gốc rễ ấy là vì giữ mức ngay thẳng vừa phải.
Lời nói hết sức chân thành, trước sau không khác. Làm việc công đức thì không mong cầu, không cầu danh tiếng. Được mọi người khen ngợi, cùng nhau kính ngưỡng, không ai bắt được chỗ kém. Sở dĩ không ai bắt được chỗ kém là vì việc làm ra lâu dài và yên ổn. Vì sao tự mình đạt được sự yên ổn lâu dài? Vì công đức làm ra không hề biếng nhác mỏi mệt. Vì sao không chán? Vì thương xót tất cả chúng sinh. Vì sao thương nghĩ đến chúng sinh? Vì dùng lòng từ không bờ bến, vì những kẻ biếng nhác mỏi mệt mà gắng sức tinh tấn. Vì sao vậy? Vì muốn nuôi dưỡng chúng sinh. Vì sao nuôi dưỡng chúng sinh? Vì nhờ cách ấy mà thành tựu công đức.
Việc tu tập gắng sức mà không mong phước. Vì sao không cầu? Vì lòng trong sạch, ai nấy đều được nhờ ơn của Pháp (giáo lý của Phật). Không cầu xin ai mà vẫn có sức. Sức ấy là gì? Đáp: là sức của Phật. Vì nghĩa ấy mà che chở tất cả. Vì sao che chở? Vì muốn cho muôn dân ai nấy đều được chỗ thích đáng. Vì sao muốn cho ai nấy được chỗ thích đáng? Để không ai còn oán hận. Vì sao không oán hận? Vì việc làm rất yên ổn và chắc thật. Vì sao chắc thật? Là do những nguyên cớ ấy. Không ai ngăn chặn được, không ai can ngăn đè nén mà bắt dừng lặng được. Giống như vàng tía không có vết bẩn. Vì sao ví như sắc vàng tía? Vì không có dơ uế. Vì sao không dơ uế? Vì vốn trong sạch. Vì sao trong sạch? Vì hạnh vốn có đã trừ bỏ dơ uế. Vì sao trừ được dơ uế? Vì bên trong đã trong sạch. Vì sao tiêu được tì vết? Vì tì vết đã hết, do đó mà trong sạch."
A-sai-mạt nói với Xá-lợi-phất: "Lòng đã trong sạch thì tham dục dần tiêu tan. Không còn tham dục, đó là điều không cùng tận. Mọi ý xấu không thể làm rối loạn nữa. Lại nữa, lòng sáng suốt ấy canh giữ trước các ý xấu; vì thế gọi là không cùng tận. Những tâm sân giận, các thứ tham muốn, sự hối hả chạy theo dục vọng, sự kiêu căng tự cao, mọi điều không nên đều dứt sạch hết. Người sắp làm Bồ-tát thường giữ gìn tâm ấy, nên hiểu rằng tâm ấy là không cùng tận. Bỏ thói ngó trông quyền thế (?) và các thứ dơ đục; nên thấu suốt tâm ấy, không để biếng nhác, thì biết tâm ấy là không cùng tận. Kẻ rối loạn thì tùy lúc che chở; kẻ không có trí thì nuôi dạy cho thành người; tính đến khắp các loài chúng sinh, kẻ có pháp công đức hay không có pháp công đức, đều đưa qua bờ giải thoát đến chốn yên vui lớn, thì biết tâm ấy là không cùng tận. Dạy dỗ tất cả chúng sinh đang gặp tai ách hoạn nạn, khiến ai nấy đều gây dựng công đức vô cùng, thì biết tâm ấy mãi mãi không cùng tận."
Bồ-tát A-sai-mạt nói với Xá-lợi-phất: "Điều Bồ-tát tu tập cũng không cùng tận. Vì sao vậy? Vì sự bố thí (đem của cải, sức lực, giáo pháp ban cho người) là không cùng tận. Những gì có thể ban cho đều đem ban cho, đó gọi là tu tập thí độ vô cực (bố thí ba-la-mật: pháp tu bố thí đến mức trọn vẹn, đưa người từ bờ mê sang bờ giác). Đối với mọi vật, nhiều hay ít cũng chỉ lấy vừa đủ, không hối hả tham cầu, đó gọi là giới độ vô cực (trì giới ba-la-mật: giữ gìn giới luật đến mức trọn vẹn). Mọi sự quấy nhiễu đến thân Bồ-tát, không khởi lòng giận dù chỉ nhỏ bằng sợi lông, đó gọi là tu tập nhẫn độ vô cực (nhẫn nhục ba-la-mật: nhẫn chịu đến mức trọn vẹn). Công đức tích chứa thường đi trước mọi người chứ không ở sau, đó gọi là tu tập tiến độ vô cực (tinh tấn ba-la-mật: siêng năng gắng sức đến mức trọn vẹn). Mọi điều học tập đều dốc lòng chuyên cần, đó gọi là tu tập tịch độ vô cực (thiền định ba-la-mật: giữ tâm lặng yên chuyên nhất đến mức trọn vẹn). Mọi điều nghe được đều muốn hiểu rộng thấu suốt, đó gọi là tu tập trí độ vô cực (trí tuệ ba-la-mật: trí sáng suốt thấy rõ chân lý đến mức trọn vẹn).
Bồ-tát nên học tu lòng đại từ (lòng thương lớn, muốn đem vui đến cho mọi người). Thế nào là đại từ? Nếu có người gặp tai nạn đến nương nhờ, cầu cứu giúp, thì thà mất thân mạng chứ không phụ lời hẹn ước; đó là tu tập lòng từ. Khi thực hành lòng thương xót thì bình đẳng như cái cân: nếu được thêm lợi thì không mừng rỡ, nếu bị chê bai thì không buồn rầu; đó là Bồ-tát tùy lúc thương xót một cách bình đẳng. Bồ-tát học tập bằng ba việc: giữ trong sạch thân, miệng và tâm, trọn không truyền điều ác, chưa từng nghĩ đến những việc tà vạy ngu muội. Bồ-tát tuy học mà một mình đi tới không cần thầy, cũng không tự cao. Ý học tập không rời Phổ trí (trí biết khắp tất cả, tức trí tuệ của Phật) cùng các thần thông và trí tuệ sắc bén. Thâu tóm các pháp của Phật và sự nghiệp của Bồ-tát. Người khác cầu xin điều gì thì không làm trái lòng họ, không để họ thiếu thốn. Đạt đến mọi pháp mà được tự tại.
Lại tu tập sám hối lỗi lầm: thân có tội ác thì chưa từng che giấu. Dùng phước đức vô lượng để khuyến khích trợ giúp công đức. Bồ-tát tu học bằng cách ngợi khen và thỉnh mời chư Phật tuyên giảng đạo nghĩa. Chăm chỉ vâng theo, siêng học phép tắc của bậc chính sĩ (bậc người chân chính, tức Bồ-tát). Vì sao học phép tắc của bậc chính sĩ? Vì muốn thành tựu giác ngộ. Lòng bền chắc, không bỏ thệ nguyện rộng lớn — tấm áo giáp công đức không bờ bến. Vì sao không bỏ? Vì muốn giáo hóa tất cả chúng sinh."
Bồ-tát A-sai-mạt nói với Xá-lợi-phất: "Bồ-tát có bốn điều không cùng tận. Bốn điều ấy là gì? Một là tâm chỉ bày mở lối cho người. Hai là pháp thí (đem giáo pháp ban cho người). Ba là dạy dỗ chúng sinh. Bốn là tích chứa công đức. Đó là bốn điều.
Lại có bốn điều: Một là quen sống nơi vắng vẻ, ở một mình trong núi đá; ai cho nhiều ít thì chỉ lấy vừa đủ. Hai là đối với mọi công đức không bao giờ thấy đủ. Ba là học rộng không mỏi mệt. Bốn là cầu nguyện trí tuệ mà không lấy làm khó nhọc. Đó là bốn điều.
Lại có bốn điều: Một là so tính đo lường. Hai là suy nghĩ gốc ngọn. Ba là trí suy xét thông suốt. Bốn là điều nghĩ đến đầy đủ khắp mọi mặt. Đó là bốn điều.
Lại có bốn điều: Một là lìa xa mọi điều ác mà tu sự giải thoát bậc cao. Hai là sự giải thoát bậc cao ấy chính là lời dạy của Bồ-tát. Ba là hiểu rõ gốc rễ của mọi điều ác. Bốn là nghĩ đến sự giải thoát vi diệu không gì hơn. Đó là bốn điều.
Lại có bốn việc: Một là hiểu rõ ngũ ấm (năm nhóm hợp thành thân tâm con người: sắc là thân thể vật chất, thọ là cảm giác, tưởng là nhận biết hình dung, hành là ý muốn tạo tác, thức là sự hay biết). Hai là thấu hiểu tứ đại (bốn yếu tố cấu thành vật chất): đất, nước, lửa, gió. Ba là thấu rõ nguồn gốc của lục suy (sáu thứ làm hao mòn căn lành: hình sắc, âm thanh, mùi hương, vị nếm, cảm xúc chạm, và đối tượng của ý). Bốn là thấy biết thập nhị nhân duyên (mười hai khâu nối tiếp nhau tạo thành vòng sinh tử: vô minh, hành, thức, danh sắc, sáu giác quan, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, già chết) là không có bờ bến. Đó là bốn điều.
Lại có bốn việc: Một là lời dạy về vô thường (mọi vật đều đổi thay, không thường còn) và sinh tử là không cùng tận. Hai là lời dạy về khổ đau. Ba là lời dạy về vô ngã (không có cái "ta" cố định chân thật). Bốn là sự nghiệp lặng yên vô vi (cảnh giới không do tạo tác, không sinh không diệt, tức Niết-bàn) cũng không cùng tận. Đó là bốn điều."
A-sai-mạt nói với Xá-lợi-phất: "Nói tóm lại, mọi điều các Bồ-tát học đều gần với đạo Phật. Vì vậy, việc phân biệt điều đạo và điều đời đều không cùng tận."
Bồ-tát A-sai-mạt nói với Xá-lợi-phất: "Tâm tu hành của Bồ-tát là không cùng tận. Vì sao vậy? Vì đối với mọi công đức đều không biếng nhác, theo thứ lớp tiến dần lên, thành tựu từng bậc. Bậc nói ở đây là Thập địa (mười bậc tu chứng của Bồ-tát trên đường tiến đến quả Phật) của Bồ-tát. Sự tu hành ấy giống như biển lớn chứa đựng không bao giờ đầy. Vì sao như vậy? Vì cứu độ rất nhiều chúng sinh. Sự tu hành ấy là đứng đầu. Vì sao như vậy? Vì vượt lên trên hết. Sự tu hành bậc cao nhất có thể thâu tóm tất cả, khiến những người ở dưới chuyên tu mọi pháp, như giữ gìn mọi điều lành. Vì sao vậy? Vì là bậc tôn quý nhất. Do tu hạnh vượt qua bờ mê mà được thụ quyết (được Phật báo trước rằng về sau sẽ thành Phật). Tất cả đều do chuyên cần tinh tấn, không thoái lui, nên tự đạt đến đầy đủ. Nhờ chuyên cần mà điều nguyện liền thành, thành tựu được đại nguyện.
Sự tu hành mãi mãi không ỷ lại vào đâu, đó là tâm định (tâm lặng yên vững vàng). Nương theo sự tu tập mềm mỏng, những hạnh đã làm đều không thiếu sót. Tu hành chế ngự ý, đó là sự nghiệp đạo; tu hành tự giữ mình. Vì sao vậy? Vì không còn cùng làm những điều ác nữa.
Chuyên cần bố thí: Bồ-tát không tham luyến thân và tâm, vì muốn tiến dần lên cao. Chuyên cần giữ giới cũng rất khó. Vì sao như vậy? Vì phải dạy người phạm giới khiến họ không làm ác nữa. Chuyên cần nhẫn nhục cũng rất khó. Vì sao như vậy? Vì tuy ở ngôi cao, giàu sang cực sướng, vẫn không khinh người nghèo hèn, yếu kém; đó là nhẫn nhục. Chuyên tu tinh tấn cũng khó: cho đến khi ngồi dưới cây Phật (cây bồ-đề, nơi Phật ngồi thành đạo), nếu có người đến nói: "Hãy đứng dậy tránh đi, ta ngồi chỗ ấy để thành Phật trước", thì liền nhường chỗ cho; đó là tinh tấn. Chuyên cần thiền định khó ở chỗ không ai theo kịp; điều chuyên tu thì liền làm xong, vì không mong cầu gì; đó gọi là thiền định. Chuyên cần trí tuệ cũng khó. Vì sao vậy? Vì tích công góp đức mà không cho là khó nhọc; đó là trí tuệ.
Ra vào đi đứng thong thả, hòa nhã, oai nghi (dáng vẻ cử chỉ trang nghiêm) đầy đủ. Vì sao như vậy? Vì phúc đức mạnh mẽ, không gì làm nguy hại được. Tu sự không sợ hãi, thấu hiểu pháp sâu xa, nắm được điều huyền diệu, đạt đến chỗ xa xôi, nên vâng tu tâm tôn quý. Vì sao như vậy? Vì sự sáng suốt soi tới chỗ hết sức nhỏ nhiệm, không đâu không thấu, nên hạnh là không cùng tận. Vì sao vậy? Vì chỗ đứng bền chắc.
Thế nào là chuyên cần tinh tấn? Ý thanh thản, thường nghĩ đến tất cả. Kẻ không nơi nương tựa thì cho được nương tựa. Kẻ đang ở trong tối tăm thì cho thấy ánh sáng của đạo. Kẻ không chốn về thì nhận cho về nương. Kẻ không có bạn lành thì làm bạn lành thân thiết. Kẻ nịnh bợ thì khiến tu sự chất phác. Thấy kẻ thô bạo thì bày tỏ sự nhẫn nhục, mềm mỏng, hòa nhã. Vì sao vậy? Vì giáo hóa bằng đức. Ở giữa những kẻ gian dối thì bày rõ nghĩa chân chính. Ở giữa những kẻ tô vẽ thì không phô trương. Ở giữa những kẻ vong ơn thì làm việc đền ơn. Ở giữa chốn đầy điều ác thì tu hạnh lành. Ở nơi suy sụp thoái lui thì vâng tu phúc đức. Ở nơi dối trá khinh mạn thì luôn cung kính. Ở nơi kiêu căng thì không tự cao. Ở giữa những kẻ rình tìm sơ hở thì không ai bắt được lỗi. Không nghĩ đến điều xấu của người, không nói ra chỗ thiếu sót của họ. Nếu ai ở chỗ không ngay chính thì liền đến che chở, khiến họ vào chân lý chính đáng.
Tất cả chúng sinh đến chỗ mình thì thấy họ liền vui vẻ, không có lòng giận. Khi có người can gián, chỉ bày cho nên tiến nên lui, điều nên làm và điều không nên làm, thì lòng không tăng không giảm. Tin chắc rằng họa phúc do mình làm ra sẽ trở về thân mình. Dù ở đồng hoang, ở núi, ở hang đá, vẫn giữ đúng pháp không khác. Không màng lợi hại, không tiếc thân mạng. Vì lòng trong sạch nên trước nay không tăng không giảm. Thường giữ miệng, không nói càn truyền lời (?). Không cầu được người tôn kính. Vì sao vậy? Vì luôn biết chừng mực, biết đủ là thôi. Lòng hòa nhã mềm mỏng, không theo những kẻ xấu ác mất lễ nghĩa, vì có công đức. Vượt qua sinh tử, dứt mọi khổ hoạn. Vì sao vậy? Vì vậy mà ý trí tuệ của Bồ-tát mãi mãi không cùng tận; việc qua lại trong sinh tử cũng không cùng tận. Dùng phương tiện quyền xảo (cách khéo léo tùy cơ để dẫn dắt người), sáng suốt tùy lúc dạy dỗ chúng sinh đang mê lầm trong vòng đầu cuối sinh tử. Điều không cùng tận là khiến người cầu đạo Phật được sáng suốt không cùng tận."
Xá-lợi-phất hỏi A-sai-mạt: "Còn có điều không cùng tận nào khác nữa chăng?" A-sai-mạt đáp: "Có." Hỏi: "Đó là gì?" A-sai-mạt đáp: "Sự bố thí của Bồ-tát cũng không cùng tận. Vì sao vậy? Vì sáu độ vô cực (sáu ba-la-mật, sáu pháp tu đưa người qua bờ giác: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ) là không cùng tận. Sự bố thí của Bồ-tát đều không có giới hạn. Giới hạn nghĩa là: người này phải, người kia trái; nên cho người này, không cho người kia. Bố thí mà không cứu giúp khắp cả thì không đáng gọi là bố thí."
Xá-lợi-phất hỏi: "Theo phép của Bồ-tát thì nên bố thí thế nào?" A-sai-mạt đáp: "Người đói thì cho ăn. Vì sao vậy? Vì người ta nhờ áo cơm mới sống được, mới hồi sức; ngồi đứng nói năng mới yên ổn, thân thể mới khỏe mạnh, sức lực mới dồi dào. Người khát thì cho nước uống, trừ cơn khát. Vì sao vậy? Vì đời sau, khi xoay vần trong sinh tử, sẽ không bao giờ khát thiếu. Có người xin xe thì tùy ý cho. Nhờ quả báo ấy, đời sau sinh ra ở đâu cũng có thần túc (năng lực thần thông đi lại tự tại), bay đi đến bất cứ nơi nào. Người không có áo thì cho áo. Đời sau sinh ra sẽ không thô lỗ xúc phạm người, luôn giữ lòng biết hổ thẹn. Nếu cho đèn lửa nơi tối tăm thì sẽ được đạo nhãn (con mắt có được nhờ tu đạo), thấy suốt mười phương. Nếu trước Thế Tôn (danh hiệu của Phật: bậc được cả đời tôn kính), thầy dạy, chùa chiền, cha mẹ, bậc trưởng lão mà bày ca múa âm nhạc để làm vui, thì đời sau sinh ra được tai đạo, nghe suốt không giới hạn.
Người không có hương thì cho hương. Đời sau sinh ra sẽ đạt được các thứ hương giới, hương tuệ, hương định, hương giải thoát, hương giải thoát tri kiến (năm thứ "hương" ví cho đức của bậc thánh: giữ giới, trí tuệ, thiền định, giải thoát, và cái biết rõ ràng rằng mình đã giải thoát); thân ấy được đức hạnh xông ướp thơm ngát. Nếu lại có người xin các thứ hương quý để xông, thì cho đúng thứ họ thích. Đời sau sinh ra thân thể thơm sạch, ai cũng vui thích. Những món ngon ngọt khác lạ, người đến xin thì tùy ý cho. Đời sau sinh ra thường được món ăn ngon; dù thứ không ngon, vào miệng cũng thành ngon; do đời trước gieo trồng mà được tướng ấy. Người không có khăn tay thì cho khăn. Đời sau sinh ra trong sạch không dơ bẩn, được người che chở.
Người không ai che chở thì che chở cho họ, như mái nhà. Vì sao ví như nhà? Vì nhà che chở cho người. Họ thiếu thứ gì thì cho thứ ấy. Đời sau sinh ra đều được những gì nên có, liền được cấp đầy đủ. Người bệnh thì cho thuốc men. Đời sau sinh ra thân thường không bệnh, không sinh không chết, không có các hoạn nạn, luôn được yên ổn, mọi thứ đầy đủ, không gì không làm chủ. Người không có kẻ hầu thì cho tôi tớ. Đời sau sinh ra tự nhiên đầy đủ, làm vị vua có muôn cỗ xe, cai quản trên dưới, không thiếu thứ gì. Người xin các thứ báu thì cho họ. Đời sau sinh ra thành tựu đầy đủ ba mươi hai tướng đại nhân (ba mươi hai đặc điểm tốt đẹp nổi bật trên thân Phật). Bố thí các thứ đồ vật đủ loại thì đời sau sinh ra được tám mươi vẻ đẹp phụ (tám mươi nét đẹp nhỏ đi kèm ba mươi hai tướng trên thân Phật). Bố thí voi ngựa thì về sau được ý chí Đại thừa (cỗ xe lớn: con đường tu hành cứu độ tất cả chúng sinh) không bờ bến. Đem ruộng đất bố thí thì nhờ đó được đầy đủ thiền định ba-la-mật. Đem vợ con bố thí, ban cả những gì mình quý yêu, về sau lòng không đổi khác, sẽ được thành Phật. Vì sao vậy? Vì Phật là bậc tôn quý cao nhất, không ai sánh bằng.
Giả sử có người đến xin Bồ-tát cả kho lúa đầy, liền có thể cho, chưa từng tham tiếc, thì về sau đạt được pháp tạng (kho tàng giáo pháp), đầy đủ trí tuệ của đạo, không thiếu thốn gì. Bồ-tát nếu được làm Chuyển luân vương (vị vua lý tưởng cai trị cả bốn châu thiên hạ bằng chính pháp), làm chủ bốn châu thiên hạ, có thất bảo (bảy thứ báu của Chuyển luân vương: bánh xe báu, voi báu, ngựa báu, ngọc báu, người nữ báu, quan giữ kho báu, tướng quân báu) đầy đủ, mà có người đến xin thì không tiếc, cho hết tất cả, thì về sau sinh ra nơi nào cũng đạt được Nhất thiết trí (trí biết hết tất cả, tức trí của Phật), có các thần thông và trí tuệ bậc thánh, cứu giúp rộng khắp tất cả. Đem âm nhạc ca múa tuyệt diệu bố thí thì về sau được niềm vui của kinh điển, vui bằng pháp lạc (niềm vui do hiểu và sống theo giáo pháp), ai cũng hân hoan. Nếu ở địa vị quyền thế, có những người phò tá trung thành, thực hành phép Bồ-tát — như bề tôi trung của nhà vua — mà có người đến xin những người ấy về giúp mình cai trị, liền có thể cho; nhờ vậy, về sau theo giáo pháp của Phật, khi sắp ngồi đạo tràng (nơi Phật ngồi thành đạo) dưới cây Phật, sẽ hàng phục được quân ma (quân của Ma vương, kẻ chuyên gây chướng ngại cho người tu đạo).
Đem tay bố thí cho người thì về sau đứng đầu mọi pháp của đạo. Bố thí tai, mũi thì đời sau thân đầy đủ không khuyết thiếu chỗ nào. Bố thí mắt thì về sau đạt được pháp nhãn (con mắt thấy rõ chân lý), là con mắt đạo pháp đứng đầu tất cả. Bố thí đầu thì đời sau sinh ra nơi nào cũng được đặc biệt tôn quý trong tam thế (ba đời: quá khứ, hiện tại, vị lai), một mình bước đi không ai sánh, có các thần thông và trí tuệ sắc bén. Bố thí da thịt thì về sau thành Phật, người đến nghe kinh bỏ được mọi điều không cốt yếu, ai nấy đều được điều chân chính. Bồ-tát đập xương lấy tủy bố thí thì về sau thành Phật, thân như kim cương (thứ cứng chắc nhất, không gì phá được), không gì lay động được."
A-sai-mạt nói: "Bồ-tát không vì hình sắc bề ngoài mà bố thí, mà vì tu theo điều chân chính. Nếu người đến trước xin nhiều, người đến sau xin ít, đều cho khắp cả, khiến ai cũng được đủ. Khi bố thí thì không sợ, không hãi, không e, không ngại. Bố thí mà không tham tiếc, không mang lòng hối hận, lòng chưa từng thay đổi. Bồ-tát không bố thí với lòng khinh mạn, mà chuyên tâm để cho. Không bố thí với lòng nịnh bợ. Không đem đồ xấu, đồ không dùng được mà cho người. Khi Bồ-tát bố thí, chưa từng xét xem người này có phúc, người kia có tội; không ngờ vực, không phân biệt đẹp xấu. Không bố thí nửa chừng, bỏ sót người. Thế nào là bố thí nửa chừng bỏ sót? Là trong một hội lớn mà chỉ cho người này, không cho người kia. Bồ-tát thì muốn cứu giúp khắp cả. Vì sao vậy? Vì khi bố thí, Bồ-tát luôn mang lòng tin chắc. Không nghĩ đến mỏi mệt, không bố thí với lòng phiền não.
Bồ-tát bố thí không đòi gọi người đến trước mặt, tận mắt thấy mặt rồi mới cho. Cũng không suy tính người này tốt, người kia xấu. Không nhất thiết phải chọn người sẽ thành đạo mới cho, ai đến là cho. Bố thí xong cũng không nghĩ: người này đã đắc đạo, người kia chưa đắc đạo. Khi bố thí, thấy người giữ giới đến nhận thì không mừng rỡ, thấy người không giữ giới cũng không có lòng khác. Bố thí mà không mong đền đáp. Bố thí mà không cầu danh tiếng, không để xa gần nghe biết, không tự khoe khen. Bồ-tát bố thí không ghét người chê bai. Không bố thí với sự phiền nhiễu, không bố thí với lòng oán hận. Không bố thí với lòng giận dữ, không bố thí với lòng không vui (?). Bồ-tát bố thí không nghĩ rằng đời sau sẽ được phúc. Không bố thí trong cơn giận, mắng chửi, ngu muội. Có người đến xin thì không bắt họ tới lui rồi mới cho. Không bố thí một cách khinh suất. Không nhờ người khác mang đồ đi cho. Vì sao vậy? Vì tự tay mình liệu lường mà trao. Cũng không nghĩ rằng: gặp ai trước mặt ta thì cho, ai không ở trước mặt thì không cho. Không bố thí với lòng vướng mắc, mà tự đem lòng mình ra bố thí. Không bố thí vội vàng thô bạo, mà tự tay trao cho. Không bố thí ngập ngừng, lúc cho lúc không.
Bồ-tát không nghĩ rằng việc bố thí của mình mỏi mệt khó nhọc lắm. Cho người đến xin thì không nhiều không ít. Không chọn lựa đồ vật, đồ xấu đem cho, đồ tốt giữ lại. Nếu có người đến xin thì đúng như lời đã hẹn, chưa từng bớt xén. Bồ-tát bố thí vì thương xót chúng sinh, rộng khắp không thiên vị, muốn cho người nhận luôn được yên ổn. Khi bố thí thì nghĩ rằng người ấy thuộc cõi nước của mình. Vì sao vậy? Vì tất cả đều là đất đạo của Bồ-tát (nơi Bồ-tát tu hành và giáo hóa). Lại nữa, cho ít thì không tự xem thường mình, cho nhiều cũng không mừng rỡ. Dù bố thí nhiều cũng không tự xét mà nói: "Nay ta bố thí rộng lớn", vì cho đúng pháp, không mong cầu. Bồ-tát bố thí không nghĩ rằng đó là phúc, rằng đời sau sẽ được hưởng quả báo công đức. Vì sao vậy? Vì bố thí để tất cả chúng sinh đều được nhờ ơn. Đối với người mình bố thí cũng không nghĩ rằng: "Ta sẽ riêng được tôn quý quyền thế trên trời dưới đất và trong loài người." Bố thí là vì khắp chúng sinh, không đem phúc ấy để cầu ngôi vị Tứ Thiên vương (bốn vị vua trời giữ bốn phương), Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi) hay Phạm thiên (vị vua trời cõi Sắc giới); cũng không tham làm Chuyển luân Thánh vương; không tu theo tâm của Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu, chỉ cầu tự mình giải thoát) và Duyên giác (người tự quán xét nhân duyên mà giác ngộ, cũng chỉ cầu tự giải thoát).
Khi Bồ-tát bố thí, lòng không nghĩ rằng: "Điều ta cho đã đầy đủ", cũng không nghĩ là ít. Đủ hay không đủ, hễ bố thí là để cho mọi người không rời xa thần thông và trí tuệ sắc bén của Phật. Bố thí luôn đúng lúc, không có gì không thích đáng. Không đem binh khí, thuốc độc cho người. Đem sự yên ổn cho người, không gây quấy hại. Bồ-tát bố thí theo giáo pháp của Phật: khi ban cho thì biết rằng tất cả đều là không (mọi vật đều do nhân duyên hợp lại, không có tự thể cố định). Sở dĩ bố thí là để làm nhân duyên khơi dậy điều lành; vì vậy mà không cùng tận. Khi bố thí thì hiểu rõ vô tướng (không chấp vào hình tướng), vì những người còn chấp tướng mà gây dựng nhân duyên, nên không cùng tận. Khi bố thí thì thấu suốt vô nguyện (không còn mong cầu tạo tác), vì những người còn mong cầu mà làm nhân duyên lành; do lẽ ấy mà không cùng tận. Bố thí với ý đạo pháp thì lòng bền chắc, trọn vẹn, rất yên ổn, không gì phá hoại được. Sự bố thí của Bồ-tát thì trong tam giới (ba cõi: Dục giới là cõi còn ham muốn, Sắc giới là cõi còn thân hình vi tế, Vô sắc giới là cõi chỉ còn tâm thức) không ai theo kịp. Khi bố thí thì muốn cho phúc ấy chảy về khắp sự nghiệp của mọi Bồ-tát; chí luôn hướng về tâm Nhất thiết trí; vì vậy mà không cùng tận.
Bố thí để thoát khỏi mọi tưởng chấp, thâu phục các ma khiến chúng không được tự tại, lìa xa mọi phiền não rối rắm, nên không cùng tận. Sự bố thí của Bồ-tát vượt hẳn mọi người, vì thấu rõ Nê-hoàn (tức Niết-bàn: cảnh giới diệt hết phiền não, dứt hẳn khổ đau sinh tử). Bố thí để dứt mọi lòng nghi, nên không cùng tận. Bố thí mà đứng vững trong đạo Phật, không có lòng khác, bố thí với nguyện bình đẳng, nên không cùng tận. Sự bố thí của Bồ-tát dẫn đến chỗ ngồi dưới cây Phật thành Chánh giác (sự giác ngộ chân chánh, trọn vẹn), cho đến vô số chúng sinh không thể tính đếm đều được cứu độ, nên không cùng tận. Sự bố thí là không cùng tận, việc ấy rộng lớn. Sự bố thí đưa đến chỗ đắc đạo, nơi không ai lay động được, không ai vượt qua được, huống chi người bố thí, nên không cùng tận. Khi bố thí thì lòng thanh thản như Nhất thiết trí, nên không cùng tận."
Xá-lợi-phất nói: "Hay thay, hay thay! Ngài A-sai-mạt đã ngợi khen sự bố thí của Bồ-tát là không cùng tận, thật là tuyệt vời. Xin được nghe ý nghĩa không cùng tận của giới cấm của Bồ-tát." A-sai-mạt nói: "Giới trong sạch của Bồ-tát cũng không cùng tận, có sáu mươi bốn việc. Sáu mươi bốn việc ấy là gì?
Bồ-tát làm điều nhân, không mang lòng hại đối với chúng sinh. Thân không giết hại, không lấy của người, không phạm đến vợ người. Đối với Bồ-tát và đối với chúng sinh, luôn hết lòng thành thật, chưa từng nói hai lưỡi (đâm bị thóc chọc bị gạo, gây chia rẽ). Ai có tranh chấp kiện tụng thì luôn hòa giải cho họ. Trọn không mắng chửi, không nói lời độc ác. Vì sao vậy? Vì luôn biết hổ thẹn, giữ gìn cái lưỡi khi nói, không nói càn. Đối với mọi người, không có ý ghen ghét. Không khởi lòng giận đối với chúng sinh. Vì sao vậy? Vì nhờ biết nhẫn mà đời sau được đoan chính. Luôn giữ lòng ngay chính, không theo học những đạo khác. Luôn ôm lòng vui vẻ ở trong đạo Phật. Vì sao vậy? Vì lòng trong sạch, không bụi bặm dơ bẩn, yêu thích Phật pháp. Vì sao như vậy? Vì hiểu rằng không có pháp nào khác vượt lên trên được; hết lòng ở nơi đạo, vì có lòng từ nhân.
Nếu thấy Sa-môn (người xuất gia tu hành) hay Phạm chí (người tu hành theo đạo Bà-la-môn) thì liền đem năm vóc mà cúi lạy. Năm vóc là gì? Là hai tay, hai đầu gối và cái đầu, cúi lạy sát dưới chân họ. Vì sao vậy? Vì nhờ đó mà thành Phật, được tất cả quy về. Lòng thường mềm mỏng; thấy người phạm điều trái thì tự giữ mình không làm, không để khuyết giới, vì không có tâm Thanh văn, Duyên giác. Giữa những kẻ phạm giới mà mình không phạm gì. Vì sao vậy? Vì đời sau không muốn sinh vào nhà làm nghề đánh cá, săn bắn, ngu tối. Thường tu tinh tấn, không biếng nhác. Vì sao vậy? Vì không cùng làm những việc tà ác. Giới cấm trọn vẹn, chưa từng thiếu sót, vì gần gũi những bậc có trí đức hiểu pháp sâu xa, không xa lìa họ. Tin chắc giới cấm, vì điều mình vâng giữ là chân chính. Thuận theo giới đúng như pháp, vì tất cả chúng sinh đều ca ngợi. Giữ giới cấm trong suốt, chân thật đến tột cùng, vì lòng vốn vui vẻ nên thực hành điều cốt yếu của việc giữ giới. Không ai có thể truyền lời xấu, nói đến tì vết của mình, vì không có lòng tà. Giới ấy trọn vẹn, vì không còn mê lầm chạy theo lục suy. Giới hạnh mình vâng giữ đều được truyền nghe, vì được chư Phật Chánh giác biết đến.
Giới không mong cầu, vì vui như chính mình (?). Giới biết đủ, vì không tham. Giới thuần hậu, không xen lẫn điều ác, vì thân ý thanh thản không ham thích gì. Thường ưa chỗ vắng vẻ, chưa từng thích chốn ồn ào. Giới đầy đủ đúng như lời dạy của đạo pháp, vì không tiếp nhận từ người khác. Cẩn thận giữ giới cấm, không dùng áo đẹp để trang sức. Đức không ai theo kịp, thệ nguyện đúng như bản nguyện ban đầu. Không vì món ngon mà rối loạn ý. Vì sao vậy? Vì có sức đạo chế ngự mọi điều ác. Việc làm đúng như giới, nên chư thiên và nhân dân không ai không vui.
Thực hành giới với lòng từ, vì che chở chúng sinh. Tu giới với lòng bi xót, vì nhẫn chịu mọi khổ. Vâng theo giới che chở, vì không biếng nhác. Giữ giới với lòng bình đẳng, vì đối với mọi người, dù thiện hay ác, đều không có hai lòng. Luôn xét kỹ giới cấm không để hao tổn, vì không để lòng buông lung chạy nhảy. Giới không nghĩ điều ác, không truyền điều trái của người, vì che chở tất cả. Giữ giới bền chắc, vì không để ý mình chạy theo điều muốn. Giới thuận theo bố thí, vì nuôi dưỡng tất cả chúng sinh. Giới nhẫn nhục, vì không khởi tâm giận. Giới chí tinh tấn, vì không quay lui. Giới thiền định, vì được yên định. Giới vâng theo trí tuệ, vì nghe rộng nghĩa chân chính không biết chán. Giới tu học rộng nghe nhiều, vì giác ngộ pháp cốt yếu. Giới theo thầy lành, vì thấu suốt các pháp. Giới lìa bỏ thầy xấu, vì xa lìa các học thuyết tà vạy, đường không chân thật.
Giới không nương vào thân, vì biết muôn vật đều vô thường. Giới không tham mạng sống, vì sự nghiệp công đức như vàng tía. Giới không hối hận, vì ý trong sạch. Giới không tô vẽ giả dối, vì học điều trong sạch. Giới không phiền nhiễu rối rắm, vì ý tươi sáng không dơ đục. Giới không thiêu đốt, vì không đốt cháy thân mình. Giới không mê lầm, vì không chạy theo dục vọng. Giới không gây nguy hại thiêu đốt, vì không làm hại ai. Giới không xúc phạm, vì lòng không rối loạn. Giới chế ngự tâm, vì ý không sai lầm. Giới thông đạt sự lặng yên, vì không bị việc đời làm bỏ dở. Giới thuận theo chân chính, vì trí đúng như lời dạy. Giới đầy đủ mọi nguyện, vì vốn trong sạch. Giới như giới của Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc từ chân như mà đến). Vì sao vậy? Vì theo đúng điều cốt yếu ban đầu. Giới định như của Phật, vì luôn mang lòng bình đẳng cứu độ chúng sinh. Giới từ Nhất thiết trí mà vào cửa đạo. Vì sao vậy? Vì không ôm lòng oán hận. Đó là sáu mươi bốn việc của Bồ-tát; giới cấm trong sạch là không cùng tận."
Bồ-tát A-sai-mạt lại nói với Xá-lợi-phất: "Bồ-tát lại có giới trong sạch: không tham luyến thân mình, không vướng nghĩ về tất cả, không tưởng đến "ta" và "người", không tính toán đến thọ mạng, không nghĩ đến danh, sắc, thọ (cảm giác), tưởng, hành, thức. Không nương vào bốn thứ đất, nước, lửa, gió; mỗi thứ đều có giới của tứ đại (?). Không có mắt với hình sắc, tai với âm thanh, mũi với mùi hương, lưỡi với vị nếm, thân với cảm xúc chạm, tâm với các pháp (đối tượng của ý). Không có thân, miệng, tâm, thì giới ấy hướng về trong sạch. Tướng ấy là một lòng chuyên nhất, không mê loạn. Quán xét kỹ các pháp: giới vượt qua không, vô tướng, vô nguyện, cũng không có hình tượng, vượt khỏi tam giới, không dính mắc, không trói buộc. Giới ấy không nghĩ như thế, vì vậy không phải là điều đã sinh ra. Vì sao vậy? Vì không có gì sinh ra. Sở dĩ là giới, vì không làm cũng không phải không làm, vốn không tạo tác gì. Vì vậy giới không có ranh giới phân chia; ở giữa cũng không có chỗ dừng. Ý trong sạch là giới, thức không có chỗ trụ. Vì sao vậy? Vì không có tưởng niệm. Giới không bị câu thúc. Vì sao như vậy? Vì không có sức của dục vọng. Cũng không trụ vào sắc, cũng không phải không có sắc, mà cùng hòa với bụi trần (?), đó gọi là giới.
Lìa dâm, nộ, si (tham dục, sân giận, si mê), thoát khỏi ngu tối, vì vậy gọi là giới. Không dính mắc, không đoạn diệt, bỏ được mười hai nhân duyên, vì vậy gọi là giới. Không nghĩ đến "cái của ta", trừ bỏ cả "ta" lẫn "không phải ta", vì không trụ vào dục, nên gọi là giới. Không tạo tác, không mong cầu, không trụ vào tưởng về sắc, cũng không ở trong mọi danh sắc, vì vậy gọi là giới. Không chạy theo nhân duyên, không phiền không nhiễu, không có "ta" cũng không có "không phải ta", không hợp với nghi ngờ, vì vậy gọi là giới. Cũng không tham phúc, cũng không phải không có công đức, mà vượt khỏi mọi việc ác trái pháp. Vì sao vậy? Vì kẻ ngu làm điều trái pháp; vì vậy gọi là giới. Không có quấy nhiễu, thân tâm dừng lặng, vì vậy là tướng của giới. Người vâng giữ giới cẩn trọng thì như bệnh được lành. Không làm đứt đoạn kinh điển, sách chính của chư Phật. Pháp thân (thân chân thật của Phật, chính là chân lý) thanh thản, không cùng tận, nên không làm đứt đoạn pháp thân. Vì sao vậy? Vì không có hai việc: một là không dính mắc, hai là không đoạn diệt. Không làm đứt đoạn Thánh chúng (đoàn thể các bậc đệ tử thánh của Phật), vì nhờ đó mà được giải thoát. Không làm đứt đoạn các điều học. Vì sao vậy? Vì thuận theo giới cấm."
Bồ-tát A-sai-mạt nói với Xá-lợi-phất: "Vì vốn trong sạch nên không cùng tận. Thế nào là giới của thế tục? Là giới ở chốn sinh tử, nên cũng có lúc hết. Vì sao vậy? Vì ở trong ngũ thú (năm nẻo luân hồi: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, loài người, cõi trời), nên gọi là có hết. Vì sao có hết? Vì có đi có lại, không ở yên một chỗ. Giới của các thần tiên ngoại đạo có ngũ thông (năm thần thông: thấy xa, nghe xa, biết lòng người, biết đời trước, đi lại biến hóa tự tại) là trí của thế tục; dù cầu được sống lâu bậc cao, có thần túc, cuối cùng mạng sống cũng hết. Vì sao vậy? Vì giới cấm ấy có lúc hết. Giới thập thiện (mười điều lành: không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không nói hai lưỡi, không nói lời độc ác, không nói lời thêu dệt, không tham, không giận, không tà kiến) của loài người cũng có lúc hết. Vì sao vậy? Vì có lúc trái bỏ giới. Giới của chư thiên cõi Dục cũng có lúc hết. Vì sao vậy? Vì công đức hưởng xong. Giới định của chư thiên cõi Sắc cũng có lúc hết. Vì sao vậy? Vì định ấy có lúc loạn. Giới lặng yên của chư thiên cõi Vô sắc cũng có lúc hết. Vì sao vậy? Vì ý lặng yên có lúc lơ là. Giới của bậc Đạo tích (bậc đã bước vào dòng thánh, quả vị đầu tiên của hàng Thanh văn), bậc Hữu học (bậc thánh còn phải tu học), bậc Vô học (bậc không còn gì phải học) và La-hán (A-la-hán: bậc đã dứt hết phiền não, ra khỏi sinh tử) cũng có lúc hết. Vì sao vậy? Vì còn nương vào Nê-hoàn. Giới của Duyên giác cũng có lúc hết. Vì sao vậy? Vì không có lòng đại bi (lòng thương xót lớn, muốn cứu khổ cho tất cả)."
A-sai-mạt nói với Xá-lợi-phất: "Chỉ riêng giới của Bồ-tát là không cùng tận." Xá-lợi-phất hỏi: "Vì sao giới ấy không cùng tận?" A-sai-mạt đáp: "Giới mà có lúc hết thì đều không phải là giới thật. Giới của Bồ-tát sở dĩ không cùng tận là vì lòng không rời Nhất thiết trí. Đó là giới chân chính, vì không làm đứt hạt giống nên không cùng tận. Thế nào là quả thật, quả của đạo không cùng tận? Hạt giống nói đây là tâm Bồ-tát; quả thật nói đây là thập lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có) của Phật, cho đến không cùng tận. Vì vậy nói giới của Bồ-tát là không cùng tận."
A-sai-mạt nói với Xá-lợi-phất: "Sự nhẫn nhục của Bồ-tát cũng không cùng tận, có ba mươi hai việc. Ba mươi hai điều không cùng tận ấy là gì? Người không dính mắc dục vọng thì không khởi ý nghĩ: "Đây là vợ con ta, thân ta"; đều không xâm phạm, không để người khác xâm phạm; vì vậy nhẫn nhục cũng không cùng tận. Không nghĩ đến điều ác, không oán hận ai. Không giận chúng sinh, không nghĩ đến điều xấu của người. Không tranh cãi với người, không quên giúp đỡ người. Bị chê bai đánh đập cũng không che giấu đùa cợt (?). Tự giữ gìn thân hạnh, che chở mọi người. Cẩn thận giữ lòng mình không chạy theo [điều xấu]. Thường nghĩ đến đức lành, không có ý ái dục. Được thân trang nghiêm. Tin rằng làm thiện làm ác sẽ có báo ứng. Miệng không nói dối, lòng trong sạch. Lòng Bồ-tát bền mạnh, không bỏ ai. Tự suy xét kỹ, hễ lòng nghĩ điều tà thì liền biết ngay. Lòng hòa nhã mềm mỏng. Giữ gìn lòng mình, không để điều ác sinh ra. Tu hạnh trong sạch, được sinh lên cõi Phạm thiên. Từ cõi trời xuống lại cõi người, đủ các tướng đức và tám mươi vẻ đẹp. Được giọng nói hòa nhã như Phạm thiên. Thoát khỏi dâm, nộ, si. Không đem mặt mày dữ tợn, giận hờn đối với người. Công đức đã làm chưa từng mất. Hàng phục các học thuyết ngoại đạo và các thuật tà lạ. Lìa bỏ mọi bệnh, không gặp tai ách. Thuận theo và đầy đủ các pháp đạo của chư Phật. Đó là ba mươi hai điều nhẫn nhục đều không cùng tận; đó là nhẫn nhục của Bồ-tát.
Thế nào là nhẫn nhục? Nếu bị mắng chửi thì im lặng không đáp lại; nếu bị đánh đập thì không nghĩ đến trả thù; đó gọi là nhẫn nhục. Vì sao vậy? Vì không thấy người đánh, không thấy thân mình, cây gậy vốn là không. Nếu có người giận thì cũng không oán hận, lời nói như huyễn hóa; khi họ khởi ý đến thì lòng không chống trả, vì chế ngự được ý mình. Nếu có người nghĩ điều ác thì lòng như không biết, tự suy nghĩ: "Người ấy mang điều ác, ta không nên bắt chước." Được khen ngợi thì không xao động vui mừng. Vì sao vậy? Vì không khởi ý nghĩ rằng mình được lợi, vì đã chế ngự được tâm. Nếu bị hao tổn sa sút thì không buồn rầu, vì tự mình biết đủ. Thấy người ngợi khen thì không cho đó là vẻ vang. Nếu bị chê bai thì không lay động. Vì sao vậy? Vì trí rộng lớn. Được cung kính thì không tự kiêu, vì tính tình đã tu đến yên ổn. Được người lễ lạy thì không vui thích, cũng không nói: "Ông nên làm như thế." Được địa vị quyền thế thì không tự cao. Vì sao vậy? Vì lòng không lay động. Thương xót chúng sinh, dù gặp gian khổ cũng không chán ngán. Ở chỗ sung sướng cũng không mừng vui, vì hiểu rõ mọi việc đời đều vô thường. Không bị tám pháp thế gian (tám điều đời làm lòng người xao động: được lợi, mất lợi, bị chê, được khen, được tôn vinh, bị chỉ trích, khổ, vui) làm nghiêng ngả. Vì sao vậy? Vì không ở trong đó để bị người quấy nhiễu. Trọn không trả thù, nên không ai dám xâm phạm.
Giả sử có người cắt rời từng đốt thân thể cũng đều nhẫn chịu được, vì muốn đầy đủ sự nghiệp Bồ-tát. Dù có người hại thân mình, trọn không có ý khác, vì hiểu rằng thân này do tứ đại hợp thành rồi tan rã, có gì đáng tham tiếc. Vì sao vậy? Vì nhờ sự nhẫn ấy mà sẽ được thân Phật. Nhẫn chịu mọi phiền não, vô số khó khăn. Vì sao vậy? Vì nhờ đó mà gây dựng được sự yên vui lớn và sức của đạo tột cùng. Nếu Bồ-tát ở giữa những người học theo Phạm chí, thì hiện thân vào lửa mà không bị tổn hại, muốn cho những người ấy biết lòng mình trong sạch, giáo hóa ý mê lầm của họ, khiến chí họ quay về chân chính, nhờ đó được sinh lên trời. Những người học theo Phạm chí ấy ưa chuộng việc tế lửa. Bồ-tát thị hiện không gì không biến hóa được, đạo đức vượt trội, không ai theo kịp. Vì sao vậy? Vì các vị Phạm thiên, Đế Thích, Tứ Thiên vương đều cúi đầu lạy Bồ-tát. Sự nhẫn nhục của Bồ-tát không có bờ đáy; vì vậy gọi là không cùng tận.
Bị mắng thì nhẫn chịu, không oán hận, cũng không nghĩ: "Ai mắng ta?" Nhờ vậy mà lặng yên, liền vào pháp nhẫn (sự an nhận vững vàng chân lý của các pháp). Không suy nghĩ rằng người ta mắng mắt, tai, mũi, miệng, thân, ý của ta; hay mắng tâm, hay mắng chỗ nào. Như thế thì vượt qua lục suy, liền đạt được pháp nhẫn, không nghĩ đến bất cứ ai, ai là người đến mắng. Liền vào được sự nhẫn "không có người". Các sự nhẫn ấy đều không phải là nhẫn. Vì sao vậy? Vì chỉ là tên gọi tạm thôi. Xét kỹ thì sự nhẫn ấy như tiếng vang trong núi. Người hiểu được điều này thì vào được sự nhẫn vô thường. Không nghĩ là được "ta" hay được "người khác". Đạt được sự nhẫn trung hòa, cũng không tự nghĩ: "Thân ta theo giáo pháp, người kia không trụ trong pháp." Đó gọi là nhẫn.
Không khởi ý nghĩ rằng: "Riêng ta trụ trong đạo, còn những người khác không gây dựng đạo." [Không nghĩ rằng:] "Ta nghĩ đến không, không nghĩ đến có thật; nghĩ đến không tư tưởng, không nghĩ đến có tưởng; nghĩ sự nhẫn là trọn vẹn không sót, không nghĩ sự nhẫn còn sót (?); nghĩ sự nhẫn là vô nguyện, không nghĩ là có nguyện; nhẫn là không sinh tử, không có đầu cuối; nhẫn là có thể không có chứ không phải không thể (?); nhẫn là có đức chứ không phải không đức; nghĩ nhẫn là vô sinh, không nghĩ là có sinh; nhẫn là vượt khỏi đời, không hợp với đời; nhẫn là vào đạo, không phải không có đạo; nghĩ nhẫn là giải thoát, không phải không giải thoát; hiểu nhẫn là Nê-hoàn, không phải sinh tử." Bồ-tát nhẫn nhục không khởi những ý nghĩ ấy. Vì sao vậy? Vì những ý nghĩ ấy không bình đẳng (còn phân chia hai bên).
Sự nhẫn bình đẳng của Bồ-tát là thế nào? Là hiểu và vào được tánh không, không đoạn diệt cũng không dính mắc; đó là sự nhẫn của Bồ-tát. Cũng không nghĩ là sinh, không nghĩ là không sinh, không nghĩ là hóa sinh (sinh ra bằng biến hóa, không nhờ cha mẹ), hay không có hóa sinh; không khởi ý nói là có hay là không. Thấu hiểu nghĩa ấy đến chỗ không cùng tận; vì vậy gọi là không cùng tận. Sự nhẫn ấy đều không tạo tác, không nghĩ là nên như thế hay không nên như thế; không có gì hiện ra, không trói buộc, không giải thoát, cũng không có gì sinh ra, không có ai tạo dựng; vì không có gì sinh ra nên không cùng tận. Sự nhẫn như vậy, đó là đạt được Vô sở tùng sinh pháp nhẫn (tức Vô sinh pháp nhẫn: an trú vững chắc vào chân lý rằng các pháp vốn không sinh không diệt). Như đã xét về Vô sở tùng sinh pháp nhẫn, cho đến khi Như Lai ngồi dưới cây Phật; người vào được sự nhẫn này thì đáng được thụ quyết; [vì thế] gọi là không cùng tận."
Khi giảng phẩm pháp nhẫn này, những người có mặt trong hội đều khen ngợi: "Hay thay, hay thay! Đúng như lời A-sai-mạt nói, thật không sai khác." Lúc ấy có mười vạn vị trời đều đem hoa trời, hương quý, cờ phướn, lọng che cúng dường, rải lên thân A-sai-mạt và các vị Bồ-tát. Nhạc trời tự nhiên vang lên để làm vui. Lòng ai nấy đều thênh thang, mang ý rộng lớn. Tất cả đều nói: "Nguyện cho mọi chúng sinh đều được sáng suốt. Như sự nhẫn của Như Lai, người nghe được lời này không sợ, không hãi, lòng không e ngại." Hoa, hương quý, cờ phướn, lọng che đầy khắp cõi Phật tam thiên đại thiên (một cõi rộng lớn gồm một nghìn triệu thế giới nhỏ, là phạm vi giáo hóa của một vị Phật).
Kinh Bồ-tát A-sai-mạt, quyển thứ hai.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video