Thiên 1 — Quyển thượng – Văn-thù thỉnh hỏi; mười hai công đức phát tâm, các ba-la-mật, cảnh giới phương tiện, Phật độ tinh luyện và giáo lý Nhất thừa

# Kinh Phật nói về cảnh giới phương tiện và thần thông biến hóa trong hạnh của Bồ-tát

 Kinh Phật nói về cảnh giới phương tiện và thần thông biến hóa trong hạnh của Bồ-tát

 Đời Lưu Tống (triều Tống của họ Lưu thời Nam triều, Trung Quốc), Cầu-na-bạt-đà-la dịch.

 Kinh Phật nói về cảnh giới phương tiện và thần thông biến hóa trong hạnh của Bồ-tát, quyển thượng

 Đời Tống, Tam tạng pháp sư (vị thầy thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh, Luật, Luận) người Thiên Trúc (Ấn Độ) Cầu-na-bạt-đà-la dịch.

 Tôi nghe như vầy. Một thời, Phật (bậc đã giác ngộ hoàn toàn, ở đây là Đức Phật Thích-ca) ở nước Ưu-thiền-diên, trong khu vườn của vua Chiên-trà Bát-thụ-đề. Trong vườn có rất nhiều cây sa-la, cây đa-la, cây ca-ni-ca-la, cây ni-câu-la, cây bác-xoa, cây ưu-đàm-bát-la. Lại có hoa bà-sư, hoa đà-nị-ca, hoa a-đề-mục-đa, hoa chiêm-bà, cây a-thúc-ca, cây ba-tra-la, điểm tô cho khu vườn. Lại có suối, giếng, ao, đầm, sông ngòi, dòng nước trong làm đẹp thêm. Lại có hoa sen xanh, vàng, đỏ, trắng phủ khắp mặt nước. Ngỗng, nhạn, uyên ương, chim câu-na-la, chim bát-tra-quân-đà, vẹt, sáo, chim mạng mạng (loài chim hai đầu chung một thân) cất lên đủ thứ tiếng hót. Có nhiều ong đen phát ra tiếng vo ve êm tai. Cỏ mềm và rậm phủ khắp khu rừng lớn.

 Phật ở cùng đại chúng tỳ-kheo (người nam xuất gia, thọ giới đầy đủ) gồm mười hai ức vị. Đứng đầu là các bậc đại đức (người có đức lớn, tiếng tôn xưng tu sĩ): Xá-lợi-phất, Đại Mục-kiền-liên, Ma-ha Ca-diếp, A-ni-kiền-đà, Tu-bồ-đề, Đại Ca-chiên-diên, Ma-ha Kiếp-tân-na, Ly-ba-đa, Ba-tân-na, Nan-đề-sí-na, Na-đề Ca-diếp, Già-da Ca-diếp, Phú-lâu-na Di-đa-la-ni Tử, Kiều-phạm-ba-đề, Na-đà-sí-na, Châu-lợi-bàn-đặc, Thát-bà-ma-la Tử, Khư-đà-bà-lâm, Nan-đà, Ma-ha Câu-hy-la, La-hầu-la, đại đức A-nan… cả thảy mười hai ức vị.

 Tất cả đều thực hành ở chỗ hòa nhập vào một pháp giới (toàn thể thực tại, nơi mọi sự vật hiện tượng xét đến tận cùng đều cùng một bản tính), đi sâu vào hết thảy các pháp (mọi sự vật, hiện tượng), thực hành theo như tính (bản tính chân thật vốn như thế của sự vật), thực hành như hư không, không có chỗ nương tựa, thực hành không nương tựa. Các vị đã lìa mọi thứ che lấp, chướng ngại, trói buộc do tâm khởi lên; đi vào chỗ vượt qua của Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc từ chân như mà đến); gần với một pháp giới vốn không có pháp giới nào riêng (?). Các vị hướng về con đường Nhất thiết trí (trí tuệ biết hết thảy mọi sự, tức trí tuệ của Phật) mà không ngừng nghỉ, tâm mong cầu Nhất thiết trí không hề lui sụt; trí tuệ phân biệt rõ ràng, đã đến được bờ bên kia (ví sự giải thoát, vượt khỏi biển khổ sinh tử), siêng năng tu tập cảnh giới phương tiện (những cách khéo léo, linh hoạt để dẫn dắt chúng sinh).

 Lại có các vị Ma-ha Ba-xà-ba-đề, Da-du-đà-la… cùng tám ức tỳ-kheo-ni (người nữ xuất gia, thọ giới đầy đủ). Tất cả đều thành tựu các pháp lành trong sạch, đều khéo tu hành, đi trên con đường Nhất thiết trí và đã gần đạt Nhất thiết trí; khéo đi sâu vào chỗ không có pháp tính (?), quán sát thấy mọi pháp đều không có tự tính và hình tướng cố định. Tự mình hiểu được thật tế (chân lý tột cùng) của các pháp là không có bờ mé, đạt được trí tuệ giải thoát không ngăn ngại; tùy theo chúng sinh cần được điều phục thế nào mà khéo léo thị hiện (hiện thân, hiện việc làm) cho phù hợp.

 Lại cùng với bảy mươi hai ức vị đại Bồ-tát (người phát tâm cầu giác ngộ thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh). Tên các vị là: Bồ-tát Đại Lực, Bồ-tát Đại Lực Trì, Bồ-tát Đại Biến Hóa, Bồ-tát Đại Biến Hóa Vương, Bồ-tát Đại Tiến Thú, Bồ-tát Đại Tiến Kiền, Bồ-tát Đại Hống, Bồ-tát Đại Hống Ý, Bồ-tát Đại Chúng Chủ, Bồ-tát Đại Hương Tượng, Bồ-tát Đại Nguyệt, Bồ-tát Thiện Nguyệt, Bồ-tát Công Đức Nguyệt, Bồ-tát Bảo Nguyệt, Bồ-tát Phổ Chiếu Nguyệt, Bồ-tát Pháp Vô Cấu Nguyệt, Bồ-tát Nguyệt Chiếu, Bồ-tát Diệu Danh Nguyệt, Bồ-tát Phóng Quang Nguyệt, Bồ-tát Mãn Nguyệt, Bồ-tát Phạm Âm, Bồ-tát Phạm Chủ Lôi Âm, Bồ-tát Địa Âm, Bồ-tát Pháp Giới Âm Thanh, Bồ-tát Hàng Nhất Thiết Ma Tràng Âm, Bồ-tát Diệu Âm Thanh, Bồ-tát Phổ Cáo Âm, Bồ-tát Vô Vọng Tưởng Phân Biệt Âm, Bồ-tát Địa Luân Âm, Bồ-tát Nhất Thiết Vô Chướng Âm, Bồ-tát Phổ Tạng, Bồ-tát Vô Cấu Phổ Tạng, Bồ-tát Đức Tạng, Bồ-tát Chiếu Tạng, Bồ-tát Bảo Tạng, Bồ-tát Nguyệt Tạng, Bồ-tát Nhật Tạng, Bồ-tát Sí Tạng, Bồ-tát Liên Hoa Tạng, Bồ-tát Liên Hoa Đức Tạng, Bồ-tát Đại Ý, Bồ-tát Ích Ý, Bồ-tát Diệu Ý, Bồ-tát Hảo Ý, Bồ-tát Thắng Ý, Bồ-tát Tăng Ý, Bồ-tát Vô Biên Ý, Bồ-tát Quảng Ý, Bồ-tát Giác Ý, Bồ-tát Vô Tận Ý, Bồ-tát Tu-di Đăng, Bồ-tát Đại Đăng, Bồ-tát Pháp Cự Đăng, Bồ-tát Chiếu Nhất Thiết Phương Đăng, Bồ-tát Phổ Đăng, Bồ-tát Diệt Nhất Thiết Ám Đăng, Bồ-tát Chiếu Nhất Thiết Đạo Đăng, Bồ-tát Nhất Chiếu Minh Đăng, Bồ-tát Nguyệt Đăng, Bồ-tát Nhật Đăng, Bồ-tát Ly Nhất Thiết Ác Đạo, Bồ-tát Ma Bất Hàng Phục, Bồ-tát Đại Ma Bất Hàng Phục, Bồ-tát Uy Đức, Bồ-tát Vô Hàng Phục, Bồ-tát Vô Năng Trắc, Bồ-tát Uy Đức Giác Can Ác (?), Bồ-tát Đắc Đại Thế, Bồ-tát Quán Thế Âm, Bồ-tát Di-lặc, Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc Bồ-tát lớn) Văn-thù-sư-lợi Đồng tử… cả thảy bảy mươi hai ức vị.

 Các vị đều là bậc nhất sinh (chỉ còn một đời nữa là thành Phật), đã đạt được đà-la-ni (năng lực ghi nhớ và gìn giữ trọn vẹn giáo pháp, không để quên mất), đạt được các tam-muội (trạng thái tâm định tĩnh, chuyên chú sâu lắng), đạt được tài biện thuyết vui vẻ không cùng tận, đạt được sự không ngăn ngại, không sợ hãi; có được thần thông (năng lực siêu phàm do tu tập mà có) đến mức trọn vẹn, có thể vượt qua vô số cõi Phật (thế giới do một vị Phật giáo hóa), dạo chơi trong thần thông, thân tâm giải thoát, thành tựu trí thấy biết không bị ngăn ngại trước mọi chướng ngại. Ở những thế giới không có Phật, các vị thị hiện việc Phật ra đời; khéo chuyển pháp luân (giảng dạy chánh pháp, ví như lăn bánh xe pháp đi khắp nơi) không sai lầm; tùy theo chỗ hiểu của mỗi chúng sinh mà thuyết pháp, giảng về pháp vô tác (pháp không do tạo tác mà có). Trong pháp tính (bản tính chân thật của mọi pháp), các vị không dao động khởi lên, mà cũng chẳng phải không dao động khởi lên. Tâm các vị đã vượt qua đến bờ bên kia; diễn giảng giáo lý về tính không (mọi sự vật không có tự tính cố định), cất tiếng rống lớn của sư tử (ví lời thuyết pháp mạnh mẽ, không sợ hãi, khiến tà thuyết phải khuất phục); hàng phục, phá tan mọi ngoại đạo (các giáo phái ngoài Phật giáo), hàng phục ma (những thế lực gây chướng ngại cho việc tu hành) và kẻ thù oán; đạt được những thần thông mà các Bồ-tát thực hành. Các vị đã dứt lìa ái và sân (tham luyến và giận ghét), tâm bình đẳng như đất, nước, lửa, gió; đi vào mọi chỗ bí mật của chư Như Lai; vì mọi chúng sinh mà làm Phật sự (công việc cứu độ của Phật); luôn được chư Phật khen ngợi. Các vị gánh vác suốt mọi kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài) ở đời vị lai, thọ trì (tiếp nhận và giữ gìn) pháp tính của mọi Như Lai, tuôn mưa báu pháp. Khen ngợi mọi công đức của các vị thì không thể nào kể hết. Các vị là chủ của thế giới, đã thành tựu bản nguyện (lời nguyện ban đầu), thực hành hạnh giải thoát của Như Lai. Từ trước các vị đã khéo tu hành theo Đại thừa (giáo pháp lớn, nhằm cứu độ khắp chúng sinh và đạt quả Phật); mắt tin thanh tịnh, không chút nhơ bẩn; luôn siêng năng cúng dường, phụng sự chư Phật Như Lai; khéo dùng sự trang nghiêm không thối lui để hướng về lòng đại bi (lòng thương xót lớn, muốn cứu khổ cho chúng sinh). Tâm các vị hiểu thấu bản tính, không gì so sánh được; đã vượt qua lòng ngờ vực, do dự, mê lầm đối với Phật; được chư Phật đời quá khứ hộ trì.

 Lại có vô lượng ưu-bà-tắc, ưu-bà-di (nam cư sĩ, nữ cư sĩ: người tại gia quy y Phật và giữ giới) có uy đức không gì sánh được trong tam thiên đại thiên thế giới (một hệ thống vũ trụ gồm một tỷ thế giới nhỏ) này. Các vị trời và chúa trời, các rồng và chúa rồng, dạ-xoa (loài quỷ thần nhanh nhẹn, có sức mạnh) và chúa dạ-xoa, càn-thát-bà (thần nhạc trên trời) và chúa càn-thát-bà, a-tu-la (loài thần hay ganh ghét, thường đánh nhau với chư thiên) và chúa a-tu-la, ca-lâu-la (chim thần cánh vàng) và chúa ca-lâu-la, ma-hầu-la (thần rắn lớn) và chúa ma-hầu-la, khẩn-na-la (thần ca múa, hình dạng giống người mà có sừng) và chúa khẩn-na-la, nhân phi nhân (các loài giống người mà không phải người) và chúa nhân phi nhân, mỗi vị đều cùng trăm nghìn quyến thuộc đến dự hội và ngồi.

 Bấy giờ, Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Phật), được vô lượng trăm nghìn đại chúng vây quanh, ngồi trên tòa sư tử Đức Tạng (tòa ngồi của Phật, ví Phật như sư tử là vua loài thú). Thân Ngài tỏa ánh sáng rực rỡ mạnh mẽ, trong sạch không vết nhơ, che mờ cả đại chúng. Ví như núi Tu-di (ngọn núi lớn nhất ở trung tâm thế giới theo vũ trụ quan Phật giáo) nổi bật giữa biển lớn, che mờ các núi khác, sáng rỡ vượt trội; Thế Tôn cũng vậy, ngồi trên tòa sư tử, che mờ hết thảy chư thiên và người đời, đặc biệt rực rỡ, sáng trong không nhơ. Như mặt trăng đêm rằm tròn đầy, che mờ mọi vì sao, ánh sáng trong trẻo; Thế Tôn cũng vậy, che mờ hết thảy chư thiên và người đời, sáng trong thanh tịnh. Như bầu trời trong sáng sạch sẽ không một gợn mây, mặt trời tỏa lưới ánh sáng, che mờ ánh sáng núi non và đom đóm, chiếu sáng tột bậc; Thế Tôn cũng vậy, ngồi trên tòa sư tử, áp đảo và che mờ chư thiên và người đời, chiếu sáng tột bậc, lại còn che mờ cả ánh sáng của Đế Thích, Phạm vương và các vị Hộ thế (Đế Thích: vua cõi trời Ba mươi ba; Phạm vương: vua cõi trời Phạm thiên; Hộ thế: bốn vị thiên vương giữ gìn bốn phương). Như trong đêm tối, trên đỉnh núi cao có ngọn lửa lớn bùng cháy, sáng rực trong trẻo; Thế Tôn cũng vậy, ngồi trên tòa sư tử, áp đảo và che mờ chư thiên và người đời, ánh sáng rực rỡ trong sạch không nhơ. Như sư tử là vua loài thú khuất phục mọi loài thú nhỏ; Thế Tôn cũng vậy, ngồi trên tòa sư tử, áp đảo và che mờ hết thảy trời người. Như viên ngọc như ý bằng lưu ly (thứ ngọc quý màu xanh biếc) tám cạnh, không tì vết, tỏa ánh sáng trong; Thế Tôn cũng vậy, ngồi trên tòa sư tử, đoan nghiêm đặc biệt tuyệt đẹp, chiếu sáng mười phương. Như vua Chuyển luân (vị vua lý tưởng cai trị cả thế giới bằng chánh pháp) khuất phục chúng sinh khắp bốn châu; Thế Tôn cũng vậy, ngồi trên tòa sư tử, áp đảo và che mờ chư thiên và người đời. Như Thích Đề Hoàn Nhân (tức Đế Thích) đeo chuỗi ngọc báu Thích-ca-tỳ-lăng-già, ngồi ở Thiện Pháp đường (giảng đường trên cõi trời của Đế Thích), che mờ ánh sáng của chư thiên; Thế Tôn cũng vậy, ngồi trên tòa sư tử, áp đảo và che mờ chư thiên và người đời, sáng trong thanh tịnh.

 Bấy giờ, Văn-thù-sư-lợi Đồng tử biết được tâm của đại chúng, lại thấy thân Như Lai uy đức rực rỡ, liền suy nghĩ: "Đây là điềm lành ánh sáng gì? Thế Tôn nay ngồi trên tòa sư tử, sáng rỡ trong sạch đặc biệt vô cùng, đại hội lại rất đông. Nay ta nên hỏi Như Lai về ý nghĩa này." Bấy giờ, Văn-thù-sư-lợi Đồng tử liền từ chỗ ngồi đứng dậy, sửa lại y phục, để trần vai phải, quỳ gối phải xuống đất, chắp tay hướng về Phật, nói kệ (thơ tán tụng) khen ngợi rằng:

 Bậc Thập lực (Phật, người có mười năng lực trí tuệ đặc biệt) chiếu ánh sáng, áp đảo cả trời người,

 Trong tam hữu (ba cõi còn sinh tử: cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc) không ai sánh bằng, trong chúng sinh không ai vượt hơn.

 Như núi Tu-di nơi chư thiên cư ngụ, chiếu sáng khắp các phương,

 Áp đảo, che mờ các núi khác, vươn cao rực sáng giữa muôn núi.

 Phật mang đầy công đức cũng vậy, như núi trí tuệ vươn cao giữa đời,

 Áp đảo, che mờ mọi chúng sinh, luôn luôn chiếu sáng trong sạch.

 Như mặt trăng giữa hư không, công đức của nhật nguyệt soi chiếu,

 Tròn đầy trọn vẹn, áp đảo che mờ mọi vì sao.

 Bậc Thập lực cũng như thế, đệ tử như sao vây quanh,

 Tỏa ánh trăng thanh tịnh, chiếu khắp cõi trời người.

 Ví như cung điện mặt trời, chiếu sáng khắp, áp đảo tất cả,

 Bậc tôn quý của loài người như thế, áp đảo cả cõi trời người.

 Như ngọn lửa trên đỉnh núi, giữa đêm tối chiếu khắp các phương,

 Ánh sáng trí tuệ cũng thế, bậc Điều ngự (Phật, người khéo chế ngự, dạy dỗ chúng sinh) tỏa ánh sáng nhiệm mầu.

 Như sư tử, vua loài thú, phô uy đức khuất phục muôn thú,

 Với đám ngoại đạo cũng thế, phô ánh sáng mà hàng phục chúng.

 Vua Chuyển luân, chúa của loài người, dùng uy đức khuất phục thế gian,

 Bậc Điều ngự thế gian cũng thế, áp đảo và chiếu sáng mọi cõi đời.

 Vua cõi trời Ba mươi ba, áp đảo, vượt hơn chư thiên,

 Bậc Vô đẳng (không ai sánh bằng, tức Phật) cũng như thế, áp đảo và chiếu sáng mọi chúng sinh.

 Bấy giờ, Văn-thù-sư-lợi Đồng tử nói kệ khen Phật xong, chắp tay thưa Phật rằng: "Cúi mong Thế Tôn nay vì đại chúng này mà giảng Kinh về cảnh giới phương tiện và thần thông biến hóa trong hạnh của Bồ-tát. Nếu chúng sinh nào nghe kinh này mà hướng lên bậc trên, thì sẽ phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề (giác ngộ cao nhất, chân chính và trọn vẹn khắp nơi, tức quả vị Phật); người đang ở bậc dưới thì được tiến lên bậc trên; người đã phát tâm Bồ-đề (tâm cầu giác ngộ) vô thượng thì tăng thêm cảnh giới Bồ-đề vô thượng; chúng sinh lười biếng thì phát khởi lòng mong muốn mạnh mẽ; chúng sinh đã lui khỏi đạo thì được an trú trên đường Bồ-đề; những chúng sinh đang hướng về đạo Bồ-đề thì được trang nghiêm đầy đủ trí tuệ vượt qua bờ của Như Lai."

 Văn-thù-sư-lợi thỉnh cầu như vậy xong, Phật bảo Văn-thù-sư-lợi: "Điều mà Như Lai, Ứng cúng (bậc xứng đáng nhận sự cúng dường của trời người), Chánh biến tri (bậc biết đúng đắn và khắp cùng mọi sự) nói ra thì khó hiểu, vậy do duyên cớ gì mà nói, do duyên cớ gì mà đi vào được? Đó là điều khó biết, khó nhận ra, khó đo lường, khó dạy, khó độ. Những người trong cõi trời người đã hủy hoại oai nghi (phong thái, cử chỉ đúng phép của người tu) và những kẻ phá giới thì không thể hiểu biết; hạng chúng sinh thấp kém không thể hiểu; những kẻ tâm đã hư hỏng không thể tin; những kẻ bị ác tri thức (bạn xấu, thầy tà dẫn dắt sai đường) lôi kéo thì không thể đi vào; những kẻ xa lìa thiện tri thức (bạn lành, thầy tốt dẫn dắt đúng đường) thì không thể biết; những người không được chư Phật hộ trì thì không thể nghe nhận, huống chi là hiểu mà hướng theo — điều ấy không thể có, chỉ trừ những người được chư Phật hộ trì." Bấy giờ, Thế Tôn nói kệ rằng:

 Văn-thù, hãy nghe ta nói về nghĩa của việc ông hỏi:

 Kẻ thấp kém, tối tăm không thể thực hành, không biết được pháp tính này.

 Người chưa từng tu hành nơi các Phật đời trước, không được bậc Điều ngự thế gian hộ trì,

 Nếu nghe pháp này thì chẳng có lòng cung kính.

 Kẻ bị ác tri thức lôi kéo, người xa lìa thiện tri thức,

 Nếu nghe pháp như thế, sẽ mau chóng thối lui, rơi xuống như từ núi lớn.

 Kẻ tâm nhỏ hẹp, không chịu tiến tu, không có tâm cao quý nhiệm mầu,

 Kẻ thấp kém không có lòng tin hiểu, những người ấy nghe rồi không vui.

 Phật thương họ nên không nói, chớ làm phiền nhiễu những chúng sinh ấy;

 Vì không tin pháp này, mà suốt đêm dài (ví thời gian lâu dài trong sinh tử) chẳng được lợi ích.

 Bấy giờ, Văn-thù-sư-lợi Đồng tử thưa Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, đại chúng nhóm họp ở đây đều thanh tịnh, từ trước đã có hạnh lành, đã nhiều lần cúng dường, phụng sự chư Phật và thiện tri thức trong quá khứ, đã gom giữ được căn lành và lòng tin trong sạch, cung kính pháp giải thoát vượt khỏi thế gian, khéo biết giữ tâm trong sạch, rốt ráo hiểu rõ, khéo được dạy dỗ. Những vị như thế đều đã tụ hội, có thể biết, có thể hiểu được pháp như thế này. Lành thay Thế Tôn, xin nay hãy diễn giảng, vì muốn thu nhận và làm lợi ích cho chúng sinh." Rồi nói lại bằng kệ:

 Nhiều chúng sinh ở đây cầu lợi ích của pháp, khéo biết, hiểu rõ pháp tính này,

 Đã tu hành nơi các Phật quá khứ, vì vậy xin bậc Thầy Điều ngự thuyết pháp.

 Tất cả đều cung kính chắp tay đứng, chăm chú ngắm nhìn bậc Điều ngự thế gian;

 Bậc Điều ngự vì họ mà sinh lòng bi, xin Đấng Đại giác nói pháp cao quý nhiệm mầu.

 Nay con cùng mọi người thỉnh Pháp vương (vua của chánh pháp, tức Phật), xin hãy diễn giảng pháp cao quý nhiệm mầu;

 Vì để thu nhận, làm lợi ích cho các Bồ-tát, xin bậc tôn quý của loài người mở kho pháp lành.

 Văn-thù-sư-lợi thỉnh cầu như vậy xong, Phật liền khen rằng: "Lành thay, lành thay, Văn-thù-sư-lợi! Ông hỏi Như Lai, Ứng cúng, Chánh biến tri về nghĩa như thế. Văn-thù-sư-lợi, nay ông biết hết mọi hạnh của pháp, không còn nghi ngờ đối với các pháp; ông đã khéo giác ngộ trí tuệ và phương tiện. Văn-thù-sư-lợi, ông thực hành nhiều điều lợi ích cho chúng sinh. Văn-thù-sư-lợi, ông làm ánh sáng lớn cho các Bồ-tát đời vị lai. Văn-thù-sư-lợi, nay ông hãy lắng nghe kỹ, khéo suy nghĩ ghi nhớ. Nay ta sẽ nói Kinh về cảnh giới phương tiện và thần thông biến hóa trong hạnh của Bồ-tát." Văn-thù-sư-lợi và các Bồ-tát thưa: "Vâng, bạch Thế Tôn, chúng con sẽ hết lòng lắng nghe."

 Phật dạy: "Này thiện nam tử (người con trai hiền lành, cách Phật gọi người nghe pháp), nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân nào thành tựu mười hai pháp công đức, thì có thể phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề. Mười hai pháp ấy là gì? Có bản tính hiểu biết nhiệm mầu, lìa lối hiểu và lối làm thấp kém. Có lòng bi xuất phát tự bản tính, sinh ra từ sự trong sạch. Có tâm chuyên nhất thực hành, giữ vững vô vi (cái không do nhân duyên tạo tác, không sinh không diệt). Có sự trang nghiêm tốt đẹp, lâu đời tu hạnh lành. Có lòng khéo cung kính cúng dường chư Phật, khéo tích tập pháp lành trong sạch. Có thân nghiệp, khẩu nghiệp, ý nghiệp (việc làm bằng thân, lời nói, ý nghĩ) không tạo tác điều ác, lìa mọi điều ác. Có sự xa lánh ác tri thức, gần gũi thiện tri thức. Có sự nói sao làm vậy, không nịnh hót dối trá. Có sự khéo nhận biết pháp, không tham mùi vị, ăn uống có chừng mực. Có sự hộ trì của Như Lai, lìa xa sự chi phối của ma. Có lòng thương xót thường sinh khởi đối với mọi chúng sinh, cũng không bỏ rơi một chúng sinh nào, mà tâm cũng không tham đắm. Có sức nhân duyên, được trang nghiêm bằng công đức. Này thiện nam tử, đó gọi là thành tựu mười hai pháp công đức.

 Thiện nam tử, thiện nữ nhân phát tâm A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề, đó là tâm làm lợi ích, vì có thể đem lại an vui cho mọi chúng sinh; là tâm thương xót, vì không làm các điều ác; là tâm đại bi, vì kham nổi việc gánh vác mọi chúng sinh; là tâm đại từ (lòng thương lớn, muốn đem niềm vui đến cho chúng sinh), vì tiêu diệt mọi ác đạo (các cõi xấu khổ như địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh); là tâm trong sạch, vì không cầu thừa khác (thừa: cỗ xe, ví pháp môn chở người đến giải thoát); là tâm không ái luyến, vì lìa mọi sự vẩn đục của kết sử (phiền não trói buộc và sai khiến con người); là tâm thanh tịnh, vì bản tính nó vốn thanh tịnh; là tâm như huyễn, vì không có vật thật; là tâm không sở hữu, vì lìa mọi sở hữu; là tâm bền chắc, vì không lay động; là tâm không thối chuyển, vì thông suốt các pháp; là tâm cứu độ mọi chúng sinh, vì nói sao làm vậy." Bấy giờ Thế Tôn nói kệ rằng:

 Nếu có người con Phật khéo tu hành, tâm đầy đủ pháp thanh tịnh,

 Có lòng từ bi với mọi chúng sinh, tâm mềm mỏng vì Bồ-đề;

 Từ trước đã xa lìa ác tri thức, gần gũi thiện tri thức chỉ bày Bồ-đề,

 Thệ nguyện siêng năng cầu quả Bồ-đề, người ấy sinh tâm Bồ-đề giác ngộ.

 Luôn luôn không sinh lòng mỏi mệt chán nản, hạnh tu hành vẫn như lúc ban đầu,

 Tâm không thối lui như kim cương — những người như thế phát sinh tâm Bồ-đề.

 Có lòng từ bi với chúng sinh, vì muốn chúng sinh được an trú trong niềm vui,

 Vì xa lìa mọi điều ác — những người ấy mau sinh tâm Bồ-đề.

 Người trí không cầu thừa khác, suy nghĩ về công đức thù thắng của Bồ-đề,

 Tâm trong sạch không nhơ, cũng không ái luyến — những người như thế muốn tâm Bồ-đề.

 Lìa vật, thương xót muôn loài mà không ái luyến, bản tính như ánh chớp, như ảo hóa,

 Lìa mọi vật, không có hình tướng — Phật nói tâm Bồ-đề là như thế.

 Lìa mọi kết sử, mọi điều ác, không nhơ, sáng tỏ như hư không,

 Mọi văn tự đều không thể thấy — đây gọi là tâm Bồ-đề thanh tịnh.

 Đây là gốc rễ Bồ-đề, là hạnh thù thắng nhiệm mầu, cũng là đà-la-ni và các tài biện thuyết,

 Cũng là các căn và mọi tướng tốt — đây là các công đức để thành Phật.

 Phật bảo Văn-thù-sư-lợi: "Bồ-tát an trú, thấy mười hai công đức như thế nên siêng năng tu hành Đàn ba-la-mật (hạnh bố thí trọn vẹn đưa đến bờ giác ngộ; đàn: cho đi; ba-la-mật: đến bờ bên kia). Mười hai điều ấy là gì? Thấy đạo Bồ-đề an hòa, thuận lợi, nên siêng năng tu hành Đàn ba-la-mật. Thấy được sinh vào dòng tộc giàu sang lớn, nên siêng năng tu hành Đàn ba-la-mật. Thấy được sinh vào dòng dõi đáng yêu mến, nên siêng năng tu hành Đàn ba-la-mật. Thấy được lìa cáu bẩn của lòng keo kiệt, nên siêng năng tu hành Đàn ba-la-mật. Thấy tâm bố thí được đầy đủ, nên siêng năng tu hành Đàn ba-la-mật. Thấy đóng được cửa vào cõi ngạ quỷ (loài quỷ đói, chịu khổ vì đói khát, quả báo của lòng tham lam keo kiệt), nên siêng năng tu hành Đàn ba-la-mật. Thấy của cải là thứ chung của nhiều người (?), muốn cầu thứ bền chắc, nên siêng năng tu hành Đàn ba-la-mật. Thấy mọi thứ cần dùng đều được tự tại đầy đủ, nên siêng năng tu hành Đàn ba-la-mật. Thấy việc tập luyện xả bỏ mọi thứ, nên siêng năng tu hành Đàn ba-la-mật. Thấy lìa lòng tham tiếc, xả bỏ mọi vật, nên siêng năng tu hành Đàn ba-la-mật. Thấy rằng 'ta sẽ làm tròn Đàn ba-la-mật', nên siêng năng tu hành Đàn ba-la-mật. Thấy rằng phải cẩn thận làm theo lời dạy của Như Lai, nên siêng năng tu hành Đàn ba-la-mật. Mọi sự bố thí đều hồi hướng (dồn công đức hướng về mục đích) đến A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề. Này thiện nam tử, đó gọi là Bồ-tát thấy mười hai công đức như thế mà siêng năng tu hành Đàn ba-la-mật." Bấy giờ, Thế Tôn nói kệ rằng:

 Bố thí để cầu Nhất thiết trí không gì sánh bằng: tay chân, mắt sáng, đầu, xương, tủy,

 Không tiếc mà bỏ hết mọi thứ trong thân ngoài thân, về sau không còn tham tiếc, công đức tăng thêm;

 Sẽ được đất phong tốt đẹp, sinh vào nhà cao quý, về sau tăng trưởng Bồ-đề, hàng phục cáu bẩn của lòng tham;

 Được tự tại, làm tròn hạnh bố thí — đó là sự bố thí mà mọi Phật đều khen ngợi.

 Người trí thấy những lợi ích công đức ấy, nên nghĩ: "Ta sẽ tu hành xả bỏ tất cả."

 "Lại nữa, này các thiện nam tử, nếu Bồ-tát thấy mười hai việc công đức như thế, thì siêng năng tinh tấn tu hành Thi ba-la-mật (hạnh giữ giới trọn vẹn đưa đến bờ giác ngộ; thi: giới, những điều răn để giữ thân miệng ý trong sạch). Mười hai việc ấy là gì? Thấy rằng 'ta sẽ hộ trì, thu giữ và thành tựu giới', nên siêng năng tu hành Thi ba-la-mật. Thấy rằng 'ta sẽ hướng về đạo Bồ-tát', nên siêng năng tu hành Thi ba-la-mật. Thấy rằng 'ta sẽ nới lỏng sự trói buộc của kết sử', nên siêng năng tu hành Thi ba-la-mật. Thấy rằng 'ta sẽ lìa mọi ác đạo', nên siêng năng tu hành Thi ba-la-mật. Thấy rằng 'ta sẽ làm sạch mọi ác đạo', nên siêng năng tu hành Thi ba-la-mật. Thấy rằng 'ta sẽ thành tựu nghiệp vô tác (thân, miệng, ý không còn tạo tác việc ác) nơi thân miệng ý', nên siêng năng tu hành Thi ba-la-mật. Thấy rằng 'ta sẽ không bị người trí chê trách', nên siêng năng tu hành Thi ba-la-mật. Thấy rằng 'ta sẽ tập giữ giới không buông lung', nên siêng năng tu hành Thi ba-la-mật. Thấy rằng 'ta sẽ ban cho mọi chúng sinh sự không sợ hãi', nên siêng năng tu hành Thi ba-la-mật. Thấy rằng 'ta sẽ đạt được giới của thân miệng ý', nên siêng năng tu hành Thi ba-la-mật. Thấy rằng 'ta sẽ được tự tại trong mọi pháp', nên siêng năng tu hành Thi ba-la-mật. Thấy rằng 'ta sẽ học giới vô thượng của Như Lai', nên siêng năng tu hành Thi ba-la-mật. Này thiện nam tử, đó gọi là Bồ-tát thấy mười hai việc công đức mà siêng năng tu hành Thi ba-la-mật. Giới ấy được hồi hướng về Nhất thiết trí." Bấy giờ, Thế Tôn nói kệ rằng:

 Ta sẽ nới lỏng trói buộc của kết sử, ta sẽ đóng cửa các ác đạo,

 Ta sẽ suy xét việc thù thắng nhiệm mầu, ta sẽ giữ giới như con bò yak quý đuôi (tương truyền bò yak rất quý đuôi mình, đuôi vướng vào cây thì thà chết chứ không chịu để đứt — ví người giữ giới hết lòng);

 Ta sẽ an trú đúng như lời Phật dạy, ta sẽ được người trí khen ngợi,

 Ta sẽ hộ trì giới, luôn không xa rời, ta sẽ có công đức của việc an trú trong giới;

 Ta sẽ được thân miệng vô tác, ta sẽ thực hành pháp vô tác nơi ý,

 Ta sẽ khéo giữ gìn thân miệng ý, ta sẽ không còn đi vào ác đạo.

 Không buông lung thì được bậc Thiện Thệ (Phật, bậc đã khéo đi đến nơi giải thoát) khen ngợi, đó là gốc của mọi nghiệp lành;

 Ta sẽ luôn an trú ở chỗ ấy, xả bỏ mọi sự buông lung.

 Ta sẽ thực hành Thi ba-la-mật, ta sẽ thành tựu Phật pháp,

 Ta sẽ làm thanh tịnh giới của Như Lai, giới ấy cao quý vô thượng hơn mọi giới.

 Không mong cầu công đức này cho riêng mình — nếu Bồ-tát cầu đạo thù thắng,

 Giữ giới như con bò yak giữ đuôi, sẽ được lợi ích của mọi công đức.

 "Lại nữa, này các thiện nam tử, Bồ-tát nghĩ đến mười ba hạnh này mà tu nhẫn (nhẫn nhục: chịu đựng mọi điều trái ý, không giận, không oán). Mười ba hạnh ấy là gì? Vì mọi pháp hữu vi (pháp do nhân duyên tạo thành) đều là không, nên tu nhẫn. Vì không tìm thấy cái 'ta', nên tu nhẫn. Vì không tìm thấy chúng sinh, nên tu nhẫn. Vì không thiên lệch giữa mình và người, nên tu nhẫn. Vì rốt ráo không còn sân giận, nên tu nhẫn. Vì muốn che lấp, chế ngự kết sử, nên tu nhẫn. Vì muốn dứt hẳn tham và sân, nên tu nhẫn. Vì muốn thành tựu tướng hảo (ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp nơi thân Phật), nên tu nhẫn. Vì muốn sinh lên cõi Phạm thiên (các tầng trời thanh tịnh thuộc cõi sắc), nên tu nhẫn. Vì muốn lìa sự bức bách của người khác, nên tu nhẫn. Vì muốn được tận trí (trí biết rõ phiền não đã dứt hết) và vô sinh trí (trí biết rõ phiền não không còn sinh lại), nên tu nhẫn. Vì muốn hàng phục các ma, nên tu nhẫn. Vì muốn biết và thấy vô lượng thân của Như Lai, nên tu nhẫn. Đem sự nhẫn nhục ấy hồi hướng tất cả về Nhất thiết trí. Này thiện nam tử, đó gọi là Bồ-tát thấy mười ba hạnh mà tu nhẫn." Bấy giờ, Thế Tôn nói kệ rằng:

 Pháp này trống không, không có gì, tìm cũng chẳng thấy chúng sinh;

 Hiểu biết pháp này, an trú trong công đức nhẫn.

 Xa lìa cả hai bên cực đoan, không giận mình cũng chẳng giận người,

 Người trí tu sức nhẫn — bậc đại bi chỉ dạy như thế.

 Rốt ráo không còn sân giận, tiến tu nhẫn nên không ưu sầu;

 Vì biết rõ sự dứt hết, tu nhẫn làm lắng yên kết sử.

 Tướng hảo, sắc thân trang nghiêm trong sạch, nhờ đó sinh vào cung Phạm thiên;

 Vững bền tinh tấn, gần gũi sức nhẫn, vui thích suy ngẫm về sự nhẫn tốt lành.

 Không gì sánh bằng sức đại nhẫn, khiến sức của ma trở thành không có sức;

 Mọi công đức đều quy về, vì vậy hãy tu nhẫn nhiệm mầu.

 "Lại nữa, này các thiện nam tử, Bồ-tát có mười hai sự trang nghiêm (ở đây là sự tự trang bị, như mặc áo giáp, để tinh tấn) dùng để trang nghiêm cho việc tu tinh tấn (siêng năng, nỗ lực không ngừng làm điều lành). Mười hai sự trang nghiêm ấy là gì? Giác ngộ hiểu rõ mọi Phật pháp, đó là trang nghiêm siêng năng tu tinh tấn. Đi đến chỗ mọi Phật, đó là trang nghiêm siêng năng tu tinh tấn. Cúng dường, phụng sự mọi Như Lai, đó là trang nghiêm siêng năng tu tinh tấn. Giáo hóa mọi chúng sinh, đó là trang nghiêm siêng năng tu tinh tấn. Giúp mọi chúng sinh an trú trong Phật pháp, đó là trang nghiêm siêng năng tu tinh tấn. Diệt trừ vô minh (sự mê muội, không thấy rõ chân lý) của chúng sinh, đó là trang nghiêm siêng năng tu tinh tấn. Ban cho chúng sinh trí tuệ của Phật, đó là trang nghiêm siêng năng tu tinh tấn. Làm thanh tịnh mọi cõi Phật, đó là trang nghiêm siêng năng tu tinh tấn. Suốt đến tận cùng các kiếp đời vị lai tu hạnh Bồ-tát mà không mỏi mệt chán nản, đó là trang nghiêm siêng năng tu tinh tấn. Muốn trong khoảng một cái khảy móng tay (khoảnh khắc cực ngắn) đến khắp mọi thế giới của Phật, đó là trang nghiêm siêng năng tu tinh tấn. Ở mọi thế giới của Phật, thành đạo vô thượng, chuyển pháp luân nhiệm mầu, đó là siêng năng tu tinh tấn. Này các thiện nam tử, đó gọi là mười hai sự trang nghiêm siêng năng tu tinh tấn của Bồ-tát." Bấy giờ, Thế Tôn nói kệ rằng:

 Dũng mãnh tinh tấn vô thượng, không lười biếng — người con Phật ấy hướng về Bồ-đề thù thắng;

 Đi đến nhiều cõi Phật rồi vẫn tiếp tục (?), những nơi đã đi qua không hề mỏi mệt.

 Vì giáo hóa chúng sinh mà tinh tấn vững bền, chịu nổi khối khổ suốt trăm nghìn ức kiếp,

 Luôn luôn siêng năng không lười biếng, ban cho chúng sinh niềm vui diệt độ (Niết-bàn, sự dứt sạch khổ đau, vượt thoát sinh tử).

 Ta nguyện tu sửa làm thanh tịnh các cõi Phật, giác ngộ, biết hết mọi pháp;

 Ta ở trong các thế giới chuyển bánh xe pháp thù thắng, chuyển rồi điều phục nhiều ức chúng sinh.

 Trong một niệm tâm giác ngộ Bồ-đề thù thắng, sai các thân hóa hiện đến nhiều cõi để điều phục;

 Người con Phật luôn vượt qua, tiến đến bờ bên kia, vì chúng sinh mà hiện bày mọi sự trang nghiêm.

 "Lại nữa, này các thiện nam tử, Bồ-tát dùng mười hai hạnh để tu thiền định (giữ tâm lắng yên, chuyên chú vào một đối tượng để phát sinh trí tuệ). Mười hai hạnh ấy là gì? Hạnh đốt khô kết sử, vì rốt ráo không cho chúng khởi lên lại. Hạnh giữ tâm chân chính, vì không chạy theo cảnh giới bên ngoài. Hạnh không nương tựa, vì lìa cõi dục (cõi còn ham muốn ăn uống, dâm dục), cõi sắc (cõi đã lìa dục nhưng còn thân hình vi tế) và cõi vô sắc (cõi chỉ còn tâm thức, không còn hình sắc). Hạnh vượt ra khỏi thế gian, vì vượt hơn các thứ định của phàm phu không phải bậc thánh. Hạnh tăng thêm sự thù thắng, vì có tâm vô ngã (không chấp có cái 'ta'). Hạnh định theo thứ lớp, vì phân biệt rõ các tầng thiền. Hạnh vô sở hữu, vì lìa tưởng về cái có. Hạnh vô biên, vì chê bỏ thứ thiền tam-muội có giới hạn. Hạnh định này, vì khéo lắng yên. Hạnh điều phục tâm, vì không gì không biết. Hạnh vắng lặng, vì giữ gìn các căn (giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý). Hạnh cảnh giới phương tiện: Bồ-tát tu thiền không bỏ cũng không khởi, chẳng phải do trí, chẳng phải do ngã mạn, chẳng phải do kiến chấp, chẳng phải do ái, chẳng phải do niệm mà tu. Vì vậy Bồ-tát vượt hơn mọi người tu thiền. Này các thiện nam tử, đó gọi là Bồ-tát thấy mười hai hạnh mà tu thiền định." Bấy giờ, Thế Tôn nói kệ rằng:

 Thiền định này tôn quý, là hạnh của các Bồ-tát ấy;

 Đốt khô mọi kết sử, rốt ráo không còn khởi lại.

 Chuyên tu thiền định vắng lặng, không tu kiểu chạy theo cảnh giới;

 Nếu ai có tâm không an trú, thì khuyên họ an trú trong định.

 Tu thiền không nương tựa, vị ấy không có chỗ nương;

 Với cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc, suy ngẫm mà không chấp trước.

 Thiền này vượt ra khỏi thế gian, là điều Bồ-tát biết rõ;

 Vì thế vượt hơn tất cả những ai tu định không phải của bậc thánh.

 Thực hành thiền theo thứ lớp, vì muốn được tự tại;

 Vì vậy bỏ quả thiền định, trở lại sinh vào cõi dục (để cứu độ chúng sinh).

 Tăng thêm hạnh thù thắng nhiệm mầu, người trí tuệ tu thiền;

 Đó là thiền của tâm vô ngã, được nói ra vì các Bồ-tát.

 Thực hành vô lượng vô biên, tu thiền tối thượng;

 Vì vậy chiếu sáng và vượt hơn những thứ thiền nhỏ hẹp.

 Trí tuệ và phương tiện song hành, người có danh tiếng lớn tu thiền;

 Hoàn toàn không thấy có gì để đạt được, một mực thực hành hạnh trong sạch.

 Vì không có chỗ nương tựa, nên cũng không trụ vào sự vật;

 Người trí tuệ tu thiền, xả lìa tướng của sự vật.

 Thực hành những hạnh như thế, người trí tuệ tu thiền;

 Đối với hàng duyên giác cũng được tự tại (?), vì vậy không có chỗ nào để thực hành (?).

 "Này các thiện nam tử, Bồ-tát dùng mười hai hạnh trí tuệ để vào Bát-nhã ba-la-mật (trí tuệ siêu việt thấy rõ thực tướng của mọi pháp, đưa đến bờ giác ngộ). Mười hai hạnh ấy là gì? Hạnh sáng tỏ, vì không bị tối tăm che lấp. Hạnh đuốc lớn, vì chiếu soi mọi kết sử. Hạnh tỏa lưới ánh sáng trí tuệ, vì lìa sự không có trí. Hạnh móc câu trí tuệ, vì nhổ được gốc rễ vô minh. Hạnh ngọn giáo sắc bén, vì phá được lưới ái. Hạnh kim cương, vì phá được núi kết sử. Hạnh cung điện mặt trời, vì phơi khô bùn lầy kết sử. Hạnh lửa lớn, vì đốt cháy cây sinh tử. Hạnh ngọc ma-ni (ngọc báu quý giá), vì không mê lầm. Hạnh không, vì không có vật thật. Hạnh vô tướng, vì không có hình tướng. Hạnh vô nguyện (không còn mong cầu điều gì), vì vượt qua tam giới (ba cõi: dục, sắc, vô sắc). Này thiện nam tử, đó gọi là Bồ-tát dùng mười hai hạnh trí tuệ để vào Bát-nhã ba-la-mật." Bấy giờ, Thế Tôn nói kệ rằng:

 Trí tuệ này vượt hơn thế gian, làm ánh sáng diệt mọi tối tăm;

 Như mặt trời, như ngọn đuốc rất trong sạch, chiếu soi đám kết sử.

 Trí tuệ sắc bén diệt vô minh, giác ngộ mà phá hoại ái;

 Phá các núi kết sử, như chày kim cương của vua trời (Đế Thích)

 Phá tan mọi đạo quân của a-tu-la.

 Được sáng tỏ, lìa tối tăm, trí tuệ hiện ra như ngọn đèn;

 Như mặt trời phơi khô bùn lầy, trí tuệ thù thắng như mặt trời.

 Vượt qua biển kết sử đến bờ bên kia, như thuyền chở qua sông nước;

 Nhổ, chặt cây vô tri, như dao chặt các cây.

 Được ngọc ma-ni không mê lầm, tính tướng trống không, không có vật;

 Thường lìa giác quán (hoạt động tìm xét thô và tế của tâm), không nương các nẻo hữu (các cõi còn sinh tử).

 Phá được nghi hoặc, có thể luận bàn, nói năng;

 Chỉ rõ tai hại của sinh tử, hiện bày ngọn đuốc Niết-bàn.

 Trí tuệ này là con mắt điều phục thế gian, hiện bày sự việc không mê lầm;

 Nhờ trí tuệ, Bồ-tát mạnh mẽ, lìa tối tăm mà đi đến Bồ-đề.

 "Này các thiện nam tử, Bồ-tát này biết và thấy mười hai cảnh giới mà dùng phương tiện thị hiện. Mười hai cảnh giới ấy là gì? Này thiện nam tử, Bồ-tát này đã đến cảnh giới Niết-bàn, mà dùng phương tiện thị hiện cảnh giới sinh tử. Đã đến cảnh giới vắng lặng, mà dùng phương tiện thị hiện ở giữa chốn ồn ào đông đúc. Đã đến cảnh giới thiền, mà dùng phương tiện thị hiện sống giữa cung nữ chốn hậu cung. Đã đến cảnh giới vô tác (không còn tạo tác), mà dùng phương tiện thị hiện cảnh giới tạo tác mọi việc. Đã đến cảnh giới vô sinh (không còn sinh ra), mà dùng phương tiện thị hiện cảnh giới sinh tử. Đã lìa cảnh giới của bốn ma (phiền não ma, ngũ uẩn ma tức thân tâm này, tử ma tức cái chết, thiên ma tức ma vương cõi trời), mà dùng phương tiện thị hiện việc hàng phục các ma. Đã đến cảnh giới của bậc thánh, mà dùng phương tiện thị hiện gần gũi cảnh giới không phải thánh. Đã lìa cảnh giới thế gian, mà dùng phương tiện thị hiện cảnh giới thế gian. Đã được cảnh giới trí tuệ, mà dùng phương tiện thị hiện cảnh giới phàm phu. Đã thấy rõ cảnh giới thật tế, mà dùng phương tiện thị hiện không rơi vào cảnh giới thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu, chỉ cầu giải thoát cho riêng mình) và duyên giác (người tự quán xét lẽ nhân duyên mà giác ngộ, cũng chỉ cầu giải thoát cho riêng mình). Đã thông suốt, đến được pháp giới vô tướng, mà dùng phương tiện thị hiện thân trang nghiêm bằng tướng hảo. Vì muốn giáo hóa chúng sinh mà vào cảnh giới Phật, lại dùng phương tiện thị hiện cảnh giới của các ma. Này các thiện nam tử, đó gọi là Bồ-tát biết và thấy mười hai cảnh giới mà dùng phương tiện thị hiện." Bấy giờ, Thế Tôn nói kệ rằng:

 Đây là cảnh giới phương tiện, Bồ-tát làm thanh tịnh chúng sinh;

 Vị ấy an trú trong cảnh giới, mà thị hiện mọi cảnh giới.

 Đã được cảnh giới Niết-bàn, lại dùng phương tiện hiện ra hữu vi;

 Lại đến cảnh giới này, không bị nhơ bởi lỗi lầm của hai bên.

 Đã đến nơi vắng lặng, lại dùng phương tiện hiện giữa chốn ồn ào;

 Với cả hai đều không chấp trước, hạnh không chấp trước như con ong (hút mật mà không làm hại hoa).

 Thị hiện ở giữa cung nữ, trong cung tham đắm vui chơi;

 Mà vị ấy đã được vắng lặng — đó là phương tiện của người giữ đức.

 Không lui khỏi thiền định, mà dùng phương tiện hiện tâm tán loạn;

 Thấy rằng không có việc gì bận rộn, mà trí phương tiện vẫn thị hiện.

 Cũng không có sự cung kính, không có vọng tưởng và hý luận (lời bàn luận vô ích, xa rời chân lý) (?);

 Không phải cõi vọng tưởng hư dối, mà trí phương tiện thị hiện (?).

 Không sinh cũng không chết, cao quý trong pháp vô sinh;

 Mà thị hiện sinh tử — trí phương tiện thật mạnh mẽ.

 Đã vượt ra khỏi cảnh giới ma, an trú nơi cõi Phật đầy uy đức;

 Mà vẫn hiện cảnh giới ma — đó là phương tiện của người con Phật.

 Đã đến đỉnh cao công đức của bậc thánh, mà dùng phương tiện làm hạnh phàm phu;

 Dùng sức trí tuệ làm thanh tịnh chúng sinh — đó là sự biến hóa của trí phương tiện.

 Mọi pháp đều không bờ mé, biết rõ bản tế (nguồn gốc ban đầu) là không;

 Mà không cầu diệt độ cho riêng mình — đó là điều phương tiện nắm giữ.

 Mọi pháp đều vô tướng, thông suốt rằng tất cả là không, không có gì;

 Vì giáo hóa chúng sinh, mà thị hiện thân có tướng hảo.

 Đây là cảnh giới phương tiện của người con Phật có uy đức lớn;

 Người con Phật ấy an trú, mà thị hiện trăm điều biến hóa.

 "Này các thiện nam tử, nay các ông nên biết, phương tiện của Như Lai sinh ra từ sự thành tựu mười hai công đức, nơi cõi Phật tinh luyện (cõi Phật đã được tôi luyện cho trong sạch tinh khiết). Sau khi thành đạo chân chính vô thượng, Như Lai thị hiện năm thứ vẩn đục: kiếp trược (thời đại vẩn đục, nhiều tai họa), kiến trược (cái thấy sai lầm lan tràn), chúng sinh trược (chúng sinh xấu ác, kém cỏi), phiền não trược (phiền não tham, sân, si dày đặc), mệnh trược (tuổi thọ ngắn ngủi); hiện ra các thừa khác nhau; thị hiện cõi Phật nhơ uế không sạch; hiện ra chúng sinh chậm lụt; hiện ra cách thuyết pháp khác nhau; hiện ra chúng sinh khác nhau; hiện ra các đạo khác tranh cãi kiện tụng; hiện ra ma và việc làm của ma. Thật ra hoàn toàn không có lỗi gì; nên biết tất cả đều là phương tiện của Như Lai."

 Phật nói như vậy xong, bấy giờ Văn-thù-sư-lợi Đồng tử thưa Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, xin hãy nói về mười hai công đức thành tựu nơi cõi Phật tinh luyện, mà chư Phật Thế Tôn ở nơi cõi Phật tinh luyện có công đức ấy thành đạo chân chính vô thượng." Phật dạy: "Này Văn-thù-sư-lợi, cõi Phật tinh luyện ấy có kiếp tinh luyện được thành tựu đầy đủ, vì không bỏ các công đức tinh luyện; chư Phật Thế Tôn liền ở nơi ấy thành đạo chân chính vô thượng. Cõi Phật tinh luyện ấy có thời tinh luyện được thành tựu đầy đủ, vì không bỏ lỡ thời điểm thực hành pháp. Cõi Phật tinh luyện ấy có chúng sinh tinh luyện được thành tựu, vì không ai không biết pháp. Cõi Phật tinh luyện ấy có phúc điền (ruộng phúc, ví người đáng được cúng dường, gieo vào đó thì sinh ra phúc đức) tinh luyện được thành tựu, vì tốt đẹp, nhiệm mầu, trong sạch. Cõi Phật tinh luyện ấy có chúng sinh tinh luyện dễ hiểu được thành tựu đầy đủ, vì không ngu đần. Cõi Phật tinh luyện ấy có thừa tinh luyện được thành tựu đầy đủ, vì chỉ ra một thừa. Cõi Phật tinh luyện ấy có đất nhiệm mầu tinh luyện được thành tựu, vì không có vật. Cõi Phật tinh luyện ấy có đất nhiệm mầu tinh luyện được thành tựu, vì hết thảy không thực hành pháp của đạo bên ngoài. Cõi Phật tinh luyện ấy có công đức tinh luyện được thành tựu, vì không có sự nịnh hót dối trá. Cõi Phật tinh luyện ấy có tâm tinh luyện được thành tựu rốt ráo, vì có những chúng sinh bản tính trong sạch an trú. Cõi Phật tinh luyện ấy có bậc thánh tinh luyện được thành tựu, vì phúc điền không trống không. Cõi Phật tinh luyện ấy có đạo tràng (nơi chốn thành đạo) tinh luyện được thành tựu, vì là nơi các Phật đời xưa đã ở. Này Văn-thù-sư-lợi, đó gọi là mười hai công đức thành tựu nơi cõi Phật tinh luyện. Ở nơi ấy, hết thảy chư Phật Như Lai thành đạo chân chính vô thượng.

 Này Văn-thù-sư-lợi, nay ông nên biết, nơi ta đây hoàn toàn không có chỗ an trú riêng cho thanh văn và duyên giác. Vì sao? Vì Như Lai đã lìa bỏ mọi tướng khác biệt. Này Văn-thù-sư-lợi, nếu Như Lai muốn cho chúng sinh này theo Đại thừa, muốn cho chúng sinh kia theo Tiểu thừa (giáo pháp nhỏ, chỉ nhằm giải thoát cho bản thân), thì Như Lai có tâm không trong sạch, có tâm không bình đẳng, có lỗi chấp trước, có lòng đại bi chỉ một phần nhỏ, có lỗi mang tưởng phân biệt khác nhau, và ta sẽ mắc lỗi keo kiệt giữ pháp. Này Văn-thù-sư-lợi, nếu ta vì chúng sinh mà có nói pháp gì, thì đều hướng về Bồ-đề, đều hướng về Đại thừa, đi vào Nhất thiết trí, đạt đến Nhất thiết trí. Vì nghĩa ấy, nên không có chỗ an trú của thừa khác."

 Văn-thù-sư-lợi thưa Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, nếu không có chỗ an trú của thừa khác, thì vì sao Như Lai lại lần lượt nói ba thừa để thuyết pháp cho chúng sinh: đây là Thanh văn thừa, đây là Duyên giác thừa, đây là Đại thừa?" Phật dạy: "Này Văn-thù-sư-lợi, chỗ dừng nghỉ của các thừa, chỉ là Như Lai tạo ra làm chỗ an trú tạm thời mà thôi, chứ không phải là chỗ dừng thật của thừa, cũng không phải lấy tướng của pháp làm chỗ an trú. Như Lai vì con người mà tạo chỗ an trú; dù là người có sự trang nghiêm nhỏ hay trang nghiêm vô lượng, đó đều là chỗ an trú của họ. Thừa ấy không sai khác, vì pháp giới không có gì khác biệt (?). Này Văn-thù-sư-lợi, Như Lai diễn nói cửa không chướng ngại, để lần lượt đi đến chỗ an trú. Này Văn-thù-sư-lợi, ví như người thợ mới học, theo vị thầy khéo tay mà học cho đến bờ của tài khéo; vị thầy dùng nhiều cách phương tiện, tùy theo việc mà học trò muốn học, khiến họ được khéo léo, chỉ bày đủ mọi việc cần chuyên cần, nhưng tài khéo ấy chỉ là một. Này Văn-thù-sư-lợi, Như Lai Thế Tôn cũng như thế, là vị thầy khéo về pháp lành, là bậc Nhất thiết trí, mà nói thành ba cách. Này Văn-thù-sư-lợi, ví như ngọn lửa nhỏ dần dần lớn lên, có thể thiêu cháy đến mức như lửa cuối kiếp (?). Này Văn-thù-sư-lợi, ánh sáng của Nhất thiết trí này cũng như thế, dần dần tăng trưởng, cho đến khi đạt được đại trí của Như Lai; ánh sáng trí tuệ ấy thiêu cháy kết sử của mọi chúng sinh.

 Này Văn-thù-sư-lợi, núi chúa Tu-di không phân biệt gì cả; nếu có chúng sinh nào đi đến chỗ núi ấy, thì tất cả đều cùng một màu, tức là màu vàng. Này Văn-thù-sư-lợi, núi Tu-di đại trí vô thượng của Như Lai cũng như thế, không phân biệt gì cả; nếu ai quán sát pháp tính của Như Lai, thì đều cùng một màu, tức là Nhất thiết trí. Này Văn-thù-sư-lợi, ví như viên ngọc ma-ni lớn màu xanh biếc đặt ở nơi nào, thì trong phạm vi của viên ngọc ấy, những ánh sáng có màu khác nhau, tức là đủ thứ màu sắc, đủ thứ hình dạng khác nhau, nhờ sức uy đức của ngọc ma-ni mà đều trở thành một màu, tức là màu xanh. Này Văn-thù-sư-lợi, ngọc ma-ni xanh biếc vô thượng của Như Lai cũng như thế; nếu có chúng sinh nào chạm đến ánh sáng của Như Lai, thì tất cả đều thành một màu, màu của Nhất thiết trí. Này Văn-thù-sư-lợi, ví như biển lớn, tuy có nhiều cửa sông đổ nước vào, nhưng vào rồi thì chỉ một vị, tức là vị mặn, vì biển thường còn. Này Văn-thù-sư-lợi, biển lớn đó là đại trí của Như Lai; các dòng nước đổ vào là pháp của tất cả thanh văn, duyên giác và Bồ-tát; vào rồi chỉ một vị, tức là nhất thừa (một cỗ xe duy nhất đưa mọi người đến quả Phật), vì không có sai khác.

 Này Văn-thù-sư-lợi, do phương tiện ấy, nên biết Như Lai lập ra chỗ tạm không thật, gọi là Như Lai phân biệt dẫn dắt, nói ra làm chỗ an trú, để đi vào chỗ an trú trong pháp của Như Lai. Như Lai thị hiện như thế để người ta lần lượt đi vào Phật pháp, khiến những người có trang nghiêm nhỏ và trang nghiêm lớn đều an trú trong Phật pháp. Như Lai dùng tài biện thuyết của trí phương tiện ấy, biến hóa đủ cách mà nói về sự xuất thế (vượt ra khỏi thế gian sinh tử); còn theo đệ nhất nghĩa (chân lý tối thượng) thì chỉ có một thừa, không có hai. Này Văn-thù-sư-lợi, trong cõi Phật này, nếu các ngoại đạo có việc xuất gia tu hành, thì Như Lai ở trong đó hiện hạnh phương tiện, Như Lai hộ trì và tự tại dẫn dắt. Vì sao? Này Văn-thù-sư-lợi, vì Như Lai khéo hàng phục được mọi kẻ thù oán; Như Lai đối với tất cả luôn không có kẻ thù oán.

 Kinh Phật nói về hạnh phương tiện của Bồ-tát, quyển thượng.

Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video