Nói về phép niệm tụng đà-la-ni của Thất Câu-chi Phật mẫu Chuẩn Đề (Câu-chi: số đếm rất lớn của Ấn Độ, thường hiểu là mười triệu hay một trăm triệu, "bảy câu-chi" tức vô số; Phật mẫu: "mẹ của chư Phật", danh hiệu tôn xưng vị thánh được xem là nguồn sinh ra trí tuệ giác ngộ của các Phật; Chuẩn Đề: tên vị Phật mẫu này; đà-la-ni: câu thần chú dài gói giữ năng lực của Phật pháp; niệm tụng: chuyên tâm đọc tụng thần chú).
Theo bản kinh tiếng Phạn thì có mười vạn bài kệ tụng (bài văn vần); nay tôi nói tóm lược thứ tự niệm tụng, quán tưởng tu hành và cúng dường.
Nếu có bí-sô (tỳ-kheo, người nam xuất gia đã thọ đủ giới), bí-sô-ni (tỳ-kheo-ni, người nữ xuất gia đã thọ đủ giới), ô-ba-sách-ca (ưu-bà-tắc, nam cư sĩ tại gia giữ năm giới), ô-ba-tư-ca (ưu-bà-di, nữ cư sĩ tại gia giữ năm giới), phát tâm bồ-đề (lòng muốn cầu giác ngộ), làm hạnh Bồ Tát (người tu hạnh giác ngộ, nguyện cứu độ chúng sinh), cầu mau ra khỏi sinh tử, thì trước hết phải vào đạo tràng tam-ma-da quán đảnh (lễ quán đảnh là lễ rưới nước lên đầu để chính thức truyền pháp; tam-ma-da là lời thệ ước giữa người tu và chư Phật, chư tôn), thọ trì cấm giới vững chắc không thoái lui, ưa thích giới hạnh Bồ Tát của Đại thừa (dòng Phật giáo chủ trương cứu độ khắp mọi người), trong bốn oai nghi (đi, đứng, nằm, ngồi) đều tu bốn tâm vô lượng (từ: ban vui; bi: cứu khổ; hỉ: vui theo điều lành của người; xả: buông bỏ, bình đẳng không thiên vị), phát bốn thệ nguyện lớn (nguyện độ hết chúng sinh, dứt hết phiền não, học hết pháp môn, thành Phật đạo), vĩnh viễn lìa ba đường dữ (địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh), trong mọi việc làm tâm không tán loạn, thì mới có thể vào pháp môn bí mật này.
Phàm làm phép niệm tụng cúng dường, ở bất cứ nơi đâu, đều phải tắm gội sạch sẽ, mặc áo mới sạch, tùy sức sắm sửa trang hoàng đạo tràng (nơi tu phép). Phép lập đạo tràng: trước hết phải chọn chỗ đất tốt, kín đáo tiện lợi, đông tây nam bắc mỗi bề đo lấy bốn khuỷu tay (một khuỷu tay chừng nửa mét), làm mạn-trà-la (đàn tràng: khu vực được vạch định để thờ cúng và tu phép) hình vuông, đào sâu một khuỷu tay, bỏ đi xương, đá, gạch ngói, đất xấu, tóc lông, tro than, trấu gai, sâu kiến v.v., lấy đất sạch tốt lấp đầy nện phẳng; lấy cù-ma-di (phân bò, theo tục Ấn Độ được coi là thứ làm sạch đất) mới và đất tốt, trộn với nước nấu hương mà trát lên mặt đất. Nếu ở trên lầu gác hoặc trên thuyền thì theo phép mà trát. Nếu ở trong núi hoặc trong nhà sạch đẹp thì không cần đào đất, cứ theo cách trên mà trát sửa. Rồi giăng lọng trời phía trên, treo phướn bốn mặt. Nếu có hình tượng bổn tôn (vị thánh chính mà mình thờ và tu theo) là Thất Câu-chi Phật mẫu, thì đặt ở giữa mạn-trà-la, mặt hướng về phía tây. Nếu không có tượng bổn tôn, thì thờ các tượng Phật, xá-lợi (di cốt của Phật hay bậc thánh) và kinh điển Đại thừa mà cúng dường cũng được. Mài bạch đàn hương trát làm mạn-trà-la tám góc, giống như mặt trăng tròn hay như hoa sen tám cánh, rồi dùng đồ cúng mới sạch bằng vàng, bạc, đồng luyện, vỏ ốc thương-khư (vỏ ốc biển lớn), ngọc đá, sứ, gỗ v.v., đựng các thức ăn uống, hương hoa đẹp, đèn sáng, nước thơm át-già (nước thơm dâng cúng chư tôn), tùy sức có được mà bày biện cúng dường.
Nếu là bí-sô, bí-sô-ni, trước đã giữ giới hạnh, khi mới vào đạo tràng cũng phải sám hối (tự nhận và ăn năn lỗi lầm), lại tự thề phát nguyện thọ giới. Nếu là Bồ Tát tại gia, khi mới vào cũng phải tự thề, tùy sức phát nguyện thọ tam quy (quy y Phật, Pháp, Tăng), năm giới (không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không uống rượu), hoặc thường giữ tám giới (năm giới trên, nhưng dứt hẳn dâm dục, thêm không trang sức ca múa, không nằm giường cao rộng, không ăn quá giờ ngọ). Nếu thường niệm tụng ba thời mỗi ngày, thì ở phía tây nam (?) đạo tràng quay mặt về hướng đông, hết lòng chắp tay, năm vóc sát đất (hai đầu gối, hai khuỷu tay và trán chạm đất), kính lạy chư Phật, Bồ Tát mười phương, thành kính tưởng mình lễ khắp cả hư không. Rồi gối phải chạm đất, chắp tay hết lòng, sám hối các tội do thân, miệng, ý gây ra từ vô thủy (từ thuở không có khởi đầu) đến nay: "Nay trước chư Phật, Bồ Tát, đệ tử tên là … bày tỏ tội lỗi mà sám hối. Cho đến phước đức, trí tuệ viên mãn cùng mọi công đức của chư Phật, Bồ Tát ba đời quá khứ, hiện tại, vị lai, nay con xin tùy hỷ (vui mừng theo)." Rồi ngồi kiết già (hai bàn chân gác ngược lên hai đùi) hoặc bán già (chỉ gác một chân), an tâm ngồi định, dứt mọi vọng tưởng, quán sáu đường chúng sinh (trời, người, a-tu-la, súc sinh, ngạ quỷ, địa ngục) từ vô thủy đến nay trôi lăn trong biển sinh tử qua sáu nẻo, nguyện cho tất cả đều phát tâm bồ-đề, làm hạnh Bồ Tát, mau được ra khỏi. Liền lấy hương xoa vào tay rồi kết thủ khế (ấn tay: thế bắt tay đặc biệt trong phép tu Mật tông); khi kết ấn lấy áo che tay, đừng để người khác thấy. Trước kết ấn tam-ma-da của ba bộ (Phật bộ, Liên Hoa bộ, Kim Cương bộ: ba nhóm chư tôn trong Mật giáo), sau đó kết các ấn khác.
Ấn tam-ma-da của Phật bộ, thứ nhất.
Hình dáng ấn: hai tay phước (tay trái) và trí (tay phải) cùng ngửa lên; các ngón đàn (ngón út trái), giới (ngón áp út trái), nhẫn nhục (ngón giữa trái), bát-nhã (ngón út phải), phương tiện (ngón áp út phải), nguyện (ngón giữa phải) hơi co lại, chống đầu vào nhau; tiến (ngón trỏ trái) và lực (ngón trỏ phải) đè lên đốt trên của nhẫn và nguyện; thiền (ngón cái trái) và trí (ngón cái phải) áp vào cạnh tiến và lực, là thành ấn. (Trong Mật giáo, mười ngón tay được gọi theo tên mười ba-la-mật, tức mười hạnh tu đưa đến bờ giác ngộ.)
Tụng lời chú màu nhiệm rằng:
Án, đát tha nghiệt (?) đổ phạ bà (đọc theo thanh khứ — một trong bốn thanh điệu tiếng Hán) da, ta bà ha. (Tụng ba lần, đưa ấn lên đỉnh đầu rồi xả ấn.)
Ấn tam-ma-da của Liên Hoa bộ, thứ hai.
Hai tay phước và trí chắp lại, các ngón giới, nhẫn, tiến, phương tiện, nguyện, lực đều tách rời ra, hơi co; sáu ngón ba-la-mật ấy mở ra như hoa sen; các ngón đàn, bát-nhã, thiền, trí đầu chạm nhau, cũng hơi co, là thành ấn.
Tụng lời chú màu nhiệm rằng:
Án, bát đầu mâu phạ bà (thanh khứ) da, ta bà ha. (Tụng ba lần.)
Ấn tam-ma-da của Kim Cương bộ, thứ ba.
Tay phước úp xuống, tay trí ngửa lên; ngón thiền móc với ngón bát-nhã, ngón đàn móc với ngón trí, giao nhau là thành ấn.
Liền tụng lời chú màu nhiệm rằng:
Án, phạ chiết lỗ bà bà (thanh khứ) da, ta bà ha. (Tụng ba lần.)
Ấn căn bản thân của Phật mẫu Chuẩn Đề, thứ tư.
Hình dáng ấn: trước lấy hai ngón út và hai ngón áp út của hai tay đan chéo nhau vào trong lòng bàn tay, hai ngón giữa dựng thẳng, đầu chạm nhau, đầu hai ngón trỏ áp vào cạnh đốt trên của hai ngón giữa, hai ngón cái mỗi ngón áp vào cạnh ngón trỏ, là thành ấn.
Lời chú màu nhiệm: tụng đà-la-ni căn bản. (Tụng bảy lần, đưa ấn lên đỉnh đầu rồi xả. Các ấn dưới đây, kết xong, vung hay chạm theo phép rồi, cũng đều phải đưa lên đỉnh đầu mà xả.)
Ấn xua trừ mọi thiên ma, ác quỷ thần v.v., thứ năm.
Ấn này: trước lấy ngón giữa, ngón áp út, ngón út cùng ngón cái của tay phải nắm lấy ba ngón từ ngón giữa trở xuống của tay trái; kế lấy ngón cái trái đè lên móng của ba ngón từ ngón giữa trở xuống của tay trái, làm thành nắm tay chập lại, đầu hai ngón trỏ chạm nhau là thành ấn.
Lời chú màu nhiệm rằng:
Án, câu (thanh thượng) lỗ đạn na (kéo dài giọng), hồng nhạ. (Tụng một lần, đưa ấn xoay vòng bên phải quanh thân một vòng; làm như thế ba lần là xong.)
Kết ấn cọc giới mặt đất (như đóng cọc xuống đất để khoanh vùng bảo vệ phía dưới), thứ sáu.
Hình dáng ấn: lấy hai ngón giữa và hai ngón áp út của hai tay đan chéo vào lòng bàn tay, tay phải đè lên tay trái; ngón trỏ trái co lại như cái móc, ngón trỏ phải dựng thẳng; hai ngón cái, hai ngón út cho mặt ngón áp vào nhau là thành ấn.
Lời chú màu nhiệm rằng:
Án, chuẩn nễ, nê chỉ la da, ta bà ha. (Tụng một lần, đưa ngón cái của ấn chạm đất một cái, như thế cắm cọc; làm ba lần thì thôi.)
Kết ấn tường giới (bức tường vô hình bao quanh bốn phía), thứ bảy.
Ấn này giống ấn cọc trên, nhưng ngón trỏ phải co lại như móc, ngón trỏ trái dựng thẳng là thành.
Lời chú màu nhiệm rằng:
Án, chuẩn nễ, nê bát ra ca la da, ta bà ha. (Tụng ba lần, đưa ấn vung về bên phải ba vòng là xong.)
Kết ấn lưới (tấm lưới vô hình che phía trên), thứ tám.
Ấn này giống ấn tường, mở ra ngửa lên, ngón cái phải bấm vào đầu ngón trỏ trái, ngón cái trái bấm vào đầu ngón trỏ phải, ngón út vẫn chống vào nhau như cũ là thành.
Lời chú màu nhiệm rằng:
Án, chuẩn nễ, bán nhạ la, ta bà ha. (Tụng ba lần, đưa ấn vung theo chiều mặt trời đi — tức thuận chiều kim đồng hồ — ba lần là xong.)
Kết ấn đại giới vòng lửa bên ngoài (vòng lửa vô hình bao quanh bên ngoài để ngăn tà ma), thứ chín.
Ấn này: lấy tay trái úp kín lên lưng bàn tay phải, chồng lên nhau, dựng thẳng hai ngón cái, cách nhau chừng hai tấc là thành.
Lời chú màu nhiệm rằng:
Án, a tam ma kỳ (?) nễ hồng (?), ta bà ha. (Tụng ba lần, đưa ấn xoay về bên phải ba vòng là xong.)
Kết ấn xe báu, thứ mười.
Hình dáng ấn: trước lấy hai tay đan chéo vào trong, tay phải đè tay trái, rồi ngửa mở lòng bàn tay, hai ngón trỏ duỗi thẳng, đầu chống vào nhau, lấy hai ngón cái gẩy vào đầu hai ngón giữa, đưa tới đưa lui là thành.
Lời chú màu nhiệm rằng:
Án, đổ lô đổ lô, ta bà ha. (Kết ấn này, trong tâm tưởng ở cung trời A-ca-ni-sắc-tra (cõi trời cao nhất của cõi Sắc), giữa hội chúng có Tỳ-lô-giá-na Như Lai (Phật Đại Nhật, vị Phật trung tâm của Mật giáo; Như Lai là danh hiệu của Phật) và các Bồ Tát thập địa (Bồ Tát đã lên mười bậc cao của đường tu) vây quanh, thỉnh thánh giả Phật mẫu Chuẩn Đề ngự trên chiếc xe báu trang hoàng bằng bảy thứ báu. Trên xe có tòa hoa sen trắng, trên tòa có hình dáng như tượng vẽ. Trong tâm tưởng nhớ rõ như đang ở trước mắt, liền tụng lời chú ba lần.)
Kết ấn nghênh thỉnh thánh giả, thứ mười một.
Giống ấn căn bản thứ nhất ở trên, lấy hai ngón cái đưa tới đưa lui, vẫy gọi ba lần là thành.
Lời chú màu nhiệm rằng:
Án, chiết lệ chủ lệ chuẩn đề, ê hê duệ hê, bạc già phạ để, ta bà ha. (Kết ấn này, tưởng thánh giả từ xe báu bước xuống ngồi lên tòa hoa sen trắng trong đạo tràng, liền tụng lời chú ba lần.)
Kết ấn tòa hoa sen, thứ mười hai.
Giống ấn căn bản trên, hai ngón cái hướng về phía thân mở ra dựng lên là thành.
Lời chú màu nhiệm rằng:
Án, ca ma la, ta bà ha. (Kết ấn này, trong tâm tưởng trên tòa sư tử khảm đủ thứ báu trong đạo tràng nở ra hoa sen trắng, an vị thánh giả lên đó, liền tụng lời chú ba lần.)
Kết ấn át-già (dâng nước thơm cúng), thứ mười ba.
Giống ấn căn bản trên, lấy hai ngón cái mỗi ngón bấm vào phía dưới cạnh đốt thứ nhất ở gốc ngón trỏ là thành.
Lời chú màu nhiệm rằng:
Án, chiết lệ chủ lệ chuẩn đề, át cám, bạc già phạ đế, bát ra để sa, ta bà ha.
Kết ấn tắm gội, thứ mười bốn.
Giống ấn át-già trên, lấy hai ngón cái cùng bấm vào cạnh đốt giữa của hai ngón giữa là thành.
Lời chú màu nhiệm rằng:
Án, chiết, ta bà ha.
Kết ấn hương xoa, thứ mười lăm.
Giống ấn căn bản trên, lấy hai ngón cái áp vào đốt dưới của ngón trỏ phải là thành.
Lời chú màu nhiệm rằng:
Án, lệ, ta bà ha.
Kết ấn tràng hoa, thứ mười sáu.
Giống ấn căn bản trên, lấy hai ngón cái đặt vào cạnh đốt dưới của ngón trỏ trái là thành.
Lời chú màu nhiệm rằng:
Án, chủ, ta bà ha.
Kết ấn đốt hương, thứ mười bảy.
Giống ấn căn bản trên, co ngón trỏ phải bấm vào đầu hai ngón cái là thành.
Lời chú màu nhiệm rằng:
Án, lệ, ta bà ha.
Kết ấn cúng dường thức ăn uống, thứ mười tám.
Giống ấn căn bản trên, lấy ngón trỏ trái bấm vào đầu hai ngón cái là thành.
Lời chú màu nhiệm rằng:
Án, chuẩn, ta bà ha.
Kết ấn đèn, thứ mười chín.
Giống ấn căn bản trên, lấy hai ngón trỏ, mỗi ngón bấm vào đầu hai ngón cái là thành.
Lời chú màu nhiệm rằng:
Án, đề, ta bà ha. (Các ấn từ ấn hương xoa trở lên, mỗi ấn đều đưa chạm vào vật cúng tương ứng mà dâng cúng.)
Kết ấn bố tự (an đặt các chữ chú lên khắp thân), thứ hai mươi.
Hình dáng ấn: lấy hai ngón giữa, hai ngón áp út đan chéo vào trong, hai ngón cái, hai ngón trỏ, hai ngón út đều dựng thẳng, đầu chạm nhau là thành.
Kết ấn tay này xong, liền tưởng thân mình như Thích-ca Như Lai (Phật Thích-ca Mâu-ni), có đủ ba mươi hai tướng tốt, tám mươi vẻ đẹp (những dấu hiệu đặc biệt trên thân Phật), thân màu vàng ròng ánh tím, hào quang tròn đầy. Tưởng xong, lấy ấn tay chạm lên đầu mà an chữ "án", chạm vào mắt mà an chữ "chiết", cứ lần lượt theo thứ tự từng chữ, cho đến hai bàn chân, đều lấy ấn chạm vào mà an chữ.
Nói về phép tưởng an các chữ của đà-la-ni lên thân.
Chữ "án" tưởng đặt trên đầu, màu trắng như mặt trăng, phóng ra ánh sáng vô lượng,
trừ diệt mọi chướng ngại, liền được như chư Phật, Bồ Tát xoa lên đỉnh đầu người ấy.
Chữ "chiết" đặt nơi hai mắt, màu như mặt trời mặt trăng, để soi rọi mọi tối tăm ngu muội,
mở ra ánh sáng trí tuệ sâu xa.
Chữ "lệ" đặt nơi cổ, màu như ngọc lưu ly xanh biếc, hiện rõ được mọi sắc tướng,
dần dần đầy đủ trí tuệ của Như Lai.
Chữ "chủ" tưởng đặt nơi tim, màu trắng tinh như lụa, vì tâm trong sạch thế ấy,
nên mau đến được con đường giác ngộ.
Chữ "lệ" đặt nơi hai vai, màu vàng như vàng ròng, nhờ quán sắc tướng ấy,
mà khoác được áo giáp tinh tấn.
Chữ "chuẩn" tưởng đặt nơi rốn, màu vàng trắng đẹp đẽ, khiến mau lên đạo tràng giác ngộ,
vì không thoái lui trên đường bồ-đề.
Chữ "đề" đặt nơi hai đùi, màu như vàng nhạt, khiến mau chứng đạo bồ-đề,
được ngồi tòa kim cương (tòa giác ngộ vững chắc nơi Phật thành đạo).
Chữ "ta bà" đặt nơi hai ống chân, màu vàng đỏ, ai thường tưởng được chữ này,
sẽ mau được chuyển pháp luân (giảng dạy chánh pháp, như bánh xe lăn đi nghiền nát phiền não).
Chữ "ha" đặt nơi hai bàn chân, màu như trăng tròn; hành giả tưởng như thế, sẽ mau đến viên tịch (niết-bàn, sự vắng lặng trọn vẹn, dứt hết phiền não sinh tử).
Tưởng an chữ và màu sắc như thế, liền thành pháp môn thù thắng Chuẩn Đề,
cũng gọi là tướng chân thật của bổn tôn, diệt được mọi tội, được điều tốt lành.
Như khối kim cương vững chắc, gọi là phép cao thượng Chuẩn Đề;
nếu thường tu hành như thế, nên biết người ấy mau được tất-địa (sự thành tựu của phép tu).
Ấn căn bản thứ hai, thứ hai mươi mốt.
Hình dáng ấn: lấy hai tay đan chéo vào trong, hai ngón trỏ, hai ngón cái đều dựng thẳng là thành.
Lời chú màu nhiệm rằng:
Nam vô tát đa nẩm (thanh khứ, 1), tam miệu tam bột đà (thanh khứ) câu chi nẩm (2), đát điệt (đọc theo cách ghép âm "đình – dã") tha (3), án (4), chiết lệ (đọc thanh khứ, các chữ dưới cũng vậy; 5), chủ lệ (6), chuẩn đề (7), ta ha. (Tụng bảy lần, đưa ấn lên đỉnh đầu rồi xả.)
Kết ấn nâng tràng hạt, thứ hai mươi hai.
Hình dáng ấn: trước lấy tràng hạt đặt vào giữa hai lòng bàn tay, chắp tay trước ngực, tụng đà-la-ni căn bản trên ba lần. Đội tràng hạt lên đầu, rồi kết ấn cầm tràng hạt để làm sạch tràng hạt.
Ấn cầm tràng hạt, thứ hai mươi ba.
Hình dáng ấn: hai ngón áp út và hai ngón cái của hai tay, mỗi tay bấm lên hạt chuỗi, hai tay cách nhau chừng một tấc, các ngón còn lại xòe ra hơi co là thành.
Tụng lời chú màu nhiệm làm sạch tràng hạt rằng:
Án, vi lô giá na, a ma la, ta bà (hai chữ đọc liền) ha. (Tụng ba lần.)
Làm sạch tràng hạt xong, trong tâm tưởng từ miệng của Thất Câu-chi Phật mẫu tuôn ra các chữ của đà-la-ni bảy câu-chi; mỗi chữ phóng ánh sáng năm màu, vào trong miệng hành giả, an đặt trong vầng trăng nơi tâm mình, xếp thành vòng xoay về bên phải; rồi tụng đà-la-ni của bổn tôn một lần. Lấy ngón áp út tay phải lần qua một hạt, hết vòng lại bắt đầu, không gấp không chậm, không được tụng lớn tiếng, phải đọc rõ từng chữ cho tự mình nghe. Việc quán bổn tôn, các chữ an trên thân, niệm tụng và đếm số, đều phải cùng lúc thấy rõ trong một niệm, không được thiếu sót để tâm tán loạn. Nếu quán niệm mệt mỏi thì tùy sức niệm tụng, hoặc một nghìn, hai nghìn cho đến ba nghìn, bốn nghìn, năm nghìn lần, thường lấy một số nhất định làm chuẩn. Nếu có việc bận cũng không được giảm xuống dưới một trăm lẻ tám lần. Đó gọi là niệm tụng ra tiếng. Nếu cầu giải thoát, mau ra khỏi sinh tử, thì làm phép quán tu tam-ma-địa du-già (tam-ma-địa: thiền định, tâm chuyên chú vào một đối tượng; du-già: sự hợp nhất thân, miệng, ý của mình với bổn tôn), không ghi nhớ, không đếm số. Người niệm liền tưởng tâm mình như một vầng trăng tròn, lặng trong thanh tịnh, trong ngoài sáng rõ; đặt chữ "án" vào giữa vầng trăng, các chữ "chiết lệ chủ lệ chuẩn đề ta bà ha" thì từ phía trước xoay về bên phải lần lượt xếp quanh viền trăng (đọc thanh khứ), quán kỹ nghĩa từng chữ cho hợp với tâm, không được sai lệch (?). Nay nói nghĩa các chữ an bày trong phép quán niệm tam-ma-địa:
Cửa chữ "án" (mỗi chữ là một cánh cửa đi vào một nghĩa lý) có nghĩa là dòng chảy liên tục không sinh không diệt, lại có nghĩa là cao tột hơn hết trong mọi pháp (mọi sự vật, hiện tượng).
Cửa chữ "chiết" có nghĩa là trong mọi pháp đều không có tạo tác vận hành.
Cửa chữ "lệ" có nghĩa là trong mọi pháp đều không có hình tướng.
Cửa chữ "chủ" có nghĩa là trong mọi pháp đều không có khởi lên và dừng trụ.
Cửa chữ "lệ" có nghĩa là trong mọi pháp đều không có tốt (?).
Cửa chữ "chuẩn" có nghĩa là trong mọi pháp đều không có đẳng giác (giác ngộ ngang bằng, tức không có gì để so sánh mà giác ngộ).
Cửa chữ "đề" có nghĩa là trong mọi pháp đều không có lấy hay bỏ.
Cửa chữ "ta bà" có nghĩa là trong mọi pháp đều bình đẳng, không thể dùng lời nói diễn tả.
Cửa chữ "ha" có nghĩa là trong mọi pháp đều không có nhân, vắng lặng, là niết-bàn vô trụ (niết-bàn: sự giải thoát hoàn toàn khỏi sinh tử; vô trụ: không bám vào sinh tử cũng không bám vào niết-bàn).
Nghĩa các chữ đã nói tuy lập ra bằng văn tự, nhưng đều là nghĩa không văn tự. Đã không có văn tự, thì phải quán kỹ tướng nghĩa của từng chữ, hết vòng lại bắt đầu, không ghi nhớ, không đếm số, không được dứt quãng. Không dứt quãng, đó là nghĩa cao tột của dòng chảy liên tục không sinh không diệt. Do nghĩa cao tột không sinh không diệt, nên không vận hành là nghĩa không vận hành; nên không tướng là nghĩa không tướng; nên không khởi trụ là nghĩa không khởi trụ; nên không đẳng giác là nghĩa không đẳng giác; nên không lấy bỏ là nghĩa không lấy bỏ; nên bình đẳng không lời nói là nghĩa bình đẳng không lời nói; nên không nhân, vắng lặng, niết-bàn vô trụ là nghĩa vắng lặng niết-bàn vô trụ; vì thế mà không sinh không diệt, cao tột không dứt, hết vòng lại bắt đầu. Đó gọi là niệm tụng tam-ma-địa.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video