Thiên 1 — Phẩm 1: Phẩm Tựa

 Kinh Bất Thoái Chuyển Pháp Luân, quyển thứ nhất.

 Phẩm Tựa, thứ nhất.

 Tôi nghe như thế này. Một thời, Phật (bậc giác ngộ hoàn toàn, ở đây là Phật Thích-ca Mâu-ni) ở vườn Kỳ thụ Cấp Cô Độc (khu vườn có rừng cây của thái tử Kỳ-đà, do trưởng giả Cấp Cô Độc mua để dâng cúng Phật) tại nước Xá-vệ (một vương quốc lớn ở miền bắc Ấn Độ xưa). Ngài ở cùng đại chúng tỳ-kheo (người nam xuất gia đã thọ đủ giới) gồm một nghìn hai trăm năm mươi vị, và chúng Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát: người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh; ma-ha-tát: bậc lớn) nhiều không lường, không bờ bến, số đến a-tăng-kỳ (con số lớn đến mức không thể đếm được).

 Bấy giờ, sau nửa đêm, Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Phật) nhập tam-muội (trạng thái tâm định tĩnh, chuyên chú sâu lắng) tên là Quảng Đại Quang Minh Chiếu (ánh sáng rộng lớn chiếu soi). Lúc ấy, sau nửa đêm, Văn-thù-sư-lợi Pháp vương tử (vị Bồ-tát tiêu biểu cho trí tuệ; "pháp vương tử" nghĩa là con của vua Pháp, tức người kế thừa Phật) nhập tam-muội Đại Quang Minh Chiếu. Bồ-tát Di-lặc (vị Bồ-tát sẽ thành Phật kế tiếp sau Phật Thích-ca) sau nửa đêm cũng nhập tam-muội Biến Cự (ngọn đuốc chiếu khắp).

 Khi ấy, Thế Tôn ra khỏi tam-muội, sau nửa đêm cùng Xá-lợi-phất (vị đệ tử lớn của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất) ra khỏi phòng, đi đến chỗ ở của Văn-thù-sư-lợi Pháp vương tử. Lúc đó tôn giả Xá-lợi-phất thấy phòng của Văn-thù-sư-lợi Pháp vương tử và hai bên phòng của Thế Tôn đều đầy nước ao. Trong nước ao ấy lại có vô số hoa sen đủ loại phủ khắp mặt nước, mỗi hoa sen đều phóng ánh sáng, chiếu khắp vườn Kỳ-hoàn và nước Xá-vệ, cho đến tam thiên đại thiên thế giới (một vũ trụ lớn gồm một tỷ thế giới nhỏ) đều được chiếu sáng. Tiếng Pháp vang lớn khắp tất cả thế giới ở mười phương; trong đó các Bồ-tát cùng nhau thưa hỏi, nêu câu hỏi và bàn luận.

 Tôn giả Xá-lợi-phất vào phòng rồi, thấy Văn-thù-sư-lợi đứng phía trước, lặng lẽ trong thiền định (trạng thái tâm lắng đọng, tập trung). Tôn giả Xá-lợi-phất liền búng ngón tay, đằng hắng ra tiếng. Bấy giờ Thế Tôn, Xá-lợi-phất và những người khác thấy thần thông biến hóa (năng lực siêu nhiên do tu tập mà có, có thể biến hiện mọi điều) của Văn-thù-sư-lợi Pháp vương tử: mỗi người đều thấy thân mình ở giữa biển lớn. Khi ấy Xá-lợi-phất ở trong phòng Văn-thù-sư-lợi mà không ra được; muốn bay lên không trung cũng không đi được, thậm chí không tự biết mình từ đâu đến, huống chi dùng thần thông mà đi.

 Lúc đó tôn giả Xá-lợi-phất ngồi kiết già (ngồi xếp bằng, hai bàn chân đặt ngửa trên hai đùi), bỗng thấy Văn-thù-sư-lợi ngồi ngay thẳng trước mắt mình. Do sức thần thông của Văn-thù-sư-lợi, không rời chỗ cũ mà khiến Xá-lợi-phất thấy được: vượt qua số thế giới nhiều như cát sông Hằng (con sông lớn ở Ấn Độ; "cát sông Hằng" chỉ số lượng nhiều vô kể) có một thế giới tên là A-bệ-bạt-trí Luận Nghị Âm Thanh (A-bệ-bạt-trí: không thoái lui). Ở đó có một vị Phật hiệu là Thiện Trụ Quang Hoa Khai Phu, hiện đang ở đời, có vô lượng muôn ức Bồ-tát vây quanh. Xá-lợi-phất thấy từ các lỗ chân lông trên thân đức Phật ấy đều mọc ra hoa sen; mỗi hoa đều phóng ánh sáng chiếu khắp tam thiên đại thiên thế giới. Mỗi hoa có nghìn cánh, đều lấy ngọc lưu ly (một loại đá quý) màu xanh biếc làm cuống, mã não làm nhụy, các thứ báu làm đài. Trên đài hoa ấy thấy các Bồ-tát ngồi kiết già. Các Bồ-tát ấy đều đã ở bậc A-bệ-bạt-trí, chắc chắn sẽ đạt a-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chính, trọn vẹn, tức quả vị Phật); nơi các pháp môn đà-la-ni (năng lực ghi nhớ, nắm giữ trọn vẹn giáo pháp không quên mất) đã thành tựu đại nhẫn (sự an nhiên chấp nhận chân lý không sinh không diệt); dùng ba mươi hai tướng (ba mươi hai đặc điểm tốt đẹp trên thân của bậc vĩ nhân) để trang nghiêm thân mình, sắc thân như vàng ròng, vi diệu bậc nhất.

 Khi ấy, từ rốn của Phật Thiện Trụ Quang Hoa Khai Phu mọc ra một hoa sen lớn, màu sắc rất nhiều, cánh hoa vô số, cũng lấy lưu ly xanh biếc làm cuống, kim cương làm cánh, ngọc lưu ly Nhân-đà (loại ngọc xanh quý của trời Đế Thích) làm nhụy, gỗ chiên-đàn (gỗ đàn hương) loại quý nhất tên Long Kiên làm đài; bụi và nước ở thế gian không thể làm hoa nhiễm bẩn. Xá-lợi-phất thấy đài hoa ấy trống không, Văn-thù-sư-lợi vào ngồi trong đó, cùng đài sen bay lên đến cõi Hữu Đỉnh (cõi trời cao nhất trong các cõi còn luân hồi). Văn-thù-sư-lợi đi quanh Phật ba vòng, một lòng chắp tay, cúi đầu lễ dưới chân Phật, rồi ngồi kiết già trong đài sen, chánh niệm (tâm tỉnh giác, nhớ nghĩ đúng đắn) hướng về Phật.

 Lúc ấy đức Như Lai (một danh hiệu của Phật: bậc từ chân như mà đến) Thiện Trụ Quang Hoa Khai Phu hỏi Văn-thù-sư-lợi: "Ông từ phương nào đến đây?" Văn-thù-sư-lợi thưa Phật: "Bạch Thế Tôn, con từ thế giới Ta-bà (thế giới chúng ta đang sống, nơi chúng sinh phải chịu đựng nhiều khổ) đến cõi này."

 Trong cõi Phật ấy có hai vị Bồ-tát, một vị tên Thiện Âm, một vị tên Thiện Thanh. Hai vị Bồ-tát ma-ha-tát này đều đã ở bậc A-bệ-bạt-trí, chắc chắn sẽ đạt a-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Cả hai cùng ra khỏi đài sen, sửa lại y phục, quỳ gối phải xuống đất, một lòng chắp tay, mỗi vị thưa Phật: "Bạch Thế Tôn, thế giới Ta-bà cách đây bao xa?" Bấy giờ Phật Thiện Trụ Quang Hoa Khai Phu đáp hai Bồ-tát: "Thế giới Ta-bà ở ngoài số thế giới nhiều như cát sông Hằng tính từ cõi Phật này. Văn-thù-sư-lợi từ nơi ấy mà đến."

 Khi ấy Bồ-tát Thiện Âm và Thiện Thanh cùng thưa Phật: "Bạch Thế Tôn, ở thế giới ấy, đức Phật hiệu là gì? Nay chúng con muốn được biết." Phật Thiện Trụ Quang Hoa Khai Phu liền đáp: "Ở thế giới Ta-bà có đức Phật Như Lai Đa-đà-a-già-độ (Như Lai), A-la-ha (bậc đáng được cúng dường), Tam-miệu-tam-phật-đà (bậc giác ngộ chân chính trọn vẹn), hiệu là Thích-ca Mâu-ni, hiện đang ở đời."

 Hai Bồ-tát lại hỏi: "Phật Thích-ca Mâu-ni nói pháp gì?" Đức Phật ấy đáp: "Ngài nói pháp tam thừa." Các Bồ-tát lại thưa: "Thế nào gọi là tam thừa?" Phật nói: "Đó là Thanh văn thừa (cỗ xe của những người nghe lời Phật dạy mà tu để tự giải thoát), Bích-chi Phật thừa (cỗ xe của những người tự mình quán xét lẽ nhân duyên mà giác ngộ, không cần thầy dạy) và Phật thừa (cỗ xe đưa đến quả Phật). Phật Thích-ca Mâu-ni thường nói pháp tam thừa như vậy." ("Thừa" nghĩa là cỗ xe, ví cho giáo pháp chở người đến giác ngộ.)

 Các Bồ-tát ấy lại thưa: "Bạch Thế Tôn, vì sao chư Phật nói pháp không giống nhau?" Phật nói: "Pháp mà tất cả chư Phật nói ra đều như nhau." Các Bồ-tát lại thưa: "Như nhau thế nào?" Phật nói: "Đó là bánh xe Pháp không thoái chuyển (giáo pháp đưa người đến chỗ không bao giờ lùi bước trên đường thành Phật); tất cả chư Phật đều nói như nhau." Các Bồ-tát lại thưa: "Bạch Thế Tôn, vậy vì sao Phật Thích-ca Mâu-ni lại nói pháp tam thừa?" Phật nói: "Chúng sinh ở thế giới Ta-bà phần nhiều tâm hẹp hòi, kém cỏi; nếu nói nhất thừa (một cỗ xe duy nhất đưa thẳng đến quả Phật) thì họ không thể hiểu. Vì vậy Phật Thích-ca Mâu-ni dùng phương tiện khéo léo (cách thức linh hoạt, tùy căn cơ người nghe mà dạy), vì chúng sinh mà ra đời nơi cõi ngũ trược (đời có năm thứ vẩn đục: thời đại suy đồi, tà kiến, phiền não, chúng sinh kém cỏi, tuổi thọ ngắn), phân chia thành ba thừa để dẫn dắt chúng sinh, khiến họ vào nhất thừa."

 Hai Bồ-tát thưa Phật: "Bạch Thế Tôn, việc nói pháp của Phật Thích-ca Mâu-ni là khó khăn nhất." Phật nói: "Việc nói pháp của Phật Thích-ca Mâu-ni thật là rất khó." Bồ-tát Thiện Âm và Thiện Thanh thưa Phật: "Bạch Thế Tôn, chúng con nay thật may mắn được điều lợi tốt, không sinh vào cõi nước kém cỏi, xấu ác như thế." Bấy giờ Phật đáp hai Bồ-tát: "Đừng nói lời ấy, hãy mau bỏ đi." Bồ-tát Thiện Âm và Thiện Thanh lại thưa: "Bạch Thế Tôn, vì lẽ gì lại bảo bỏ lời ấy? Trong đời ác ấy, nói pháp này thật khó; vì thế chúng con nay không thấy vui thích (khi nghĩ đến cõi ấy)."

 Phật nói: "Ở thế giới này, tu các căn lành (những việc thiện làm gốc cho quả tốt) trong hai mươi ức na-do-tha kiếp (na-do-tha: một con số cực lớn; kiếp: một khoảng thời gian dài vô cùng), cũng không bằng ở thế giới Ta-bà, chỉ trong khoảng một bữa ăn, tương ưng với các pháp Bát-nhã ba-la-mật (trí tuệ thấu suốt bản chất các pháp, đưa người qua bờ giải thoát), khiến một chúng sinh quy y Tam bảo (nương tựa ba ngôi quý: Phật, Pháp là giáo lý, Tăng là đoàn thể người tu), thọ trì năm giới (năm điều răn: không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không uống rượu), lìa bỏ tâm Thanh văn và Bích-chi Phật, khiến họ phát tâm cầu đạo bồ-đề vô thượng (sự giác ngộ cao tột của Phật) — đó là điều rất khó, khó hơn hai mươi ức na-do-tha kiếp kia. Huống chi lại có thể khuyên người xuất gia, khen ngợi công đức, rộng vì người nói pháp, khiến họ ra khỏi tam giới (ba cõi luân hồi: cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc), dạy dỗ như vậy để họ đạt được lợi ích cho chính mình, tu tập các pháp lành, vào các thiền định. Vì sao vậy? Vì chúng sinh nơi ấy phần nhiều bị phiền não (những trạng thái tâm làm khổ não, rối loạn như tham, giận, si mê) làm cho vẩn đục rối loạn."

 Hai Bồ-tát lại thưa: "Bạch Thế Tôn, vì sao ở thế giới ấy chúng sinh phần nhiều bị phiền não làm vẩn đục rối loạn?" Phật nói: "Nếu ta dùng trọn đời mình để nói cho các ông nghe về sự vẩn đục rối loạn của chúng sinh ở thế giới Ta-bà — tham dục, sân giận, ngu si, vô lượng điều ác, các pháp bất thiện — thì vẫn không thể nói hết. Chỉ có Phật mới biết được quả báo thiện ác của nghiệp (hành động tạo tác bằng thân, lời nói, ý nghĩ)."

 Bấy giờ các Bồ-tát Thiện Âm và Thiện Thanh cùng khen ngợi: "Thật là Phật Thích-ca Mâu-ni! Thật là Sư tử dòng Thích! Thật là bậc Tiên dòng Thích!" Họ khen ngợi ba lần như vậy: "Lành thay, Ngài nói pháp, khéo biết tâm niệm của chúng sinh, lại vì họ rộng nói về các pháp bất thiện như tham dục, sân giận, ngu si, tà kiến và vô lượng điều ác; khéo nói về các nẻo lành và con đường hướng đến Thanh văn, Bích-chi Phật, mà tất cả đều quy về Phật, thành tựu trí Phật thanh tịnh bậc nhất, phát tâm bồ-đề, thuận theo giải thoát, vào trí tuệ Phật, vì chúng sinh làm chín muồi căn lành, tâm không nhiễm trước."

 Các Bồ-tát ấy đều cùng lấy hoa sen bằng bảy thứ báu, đủ các màu sắc, có trăm nghìn vạn ức cánh, như kho báu kim cương, lấy lưu ly xanh biếc của trời làm nhụy, chiên-đàn Long Kiên làm đài, các thứ báu làm cuống; hoa không dính bụi và nước, mắt có thể thấy được, vi diệu, tự xoay chuyển trong hư không mà không thể cầm nắm, như bóng như huyễn, sinh ra từ quả báo của nghiệp lành, cũng sinh ra từ các tam-muội giải thoát. Lấy hoa từ hư không rồi, họ rải từ xa lên Phật Thích-ca Mâu-ni ở thế giới Ta-bà. Họ cầm các tràng hoa, lọng hoa đều bằng các thứ báu, lại có mây báu, lọng báu, lọng bằng lụa nhiều màu, hương bột, hương xoa (hương nghiền thành bột và hương dùng để thoa) vô lượng màu sắc. Cúng dường Phật Thích-ca Mâu-ni xong, họ năm vóc gieo xuống đất (hai đầu gối, hai khuỷu tay và đầu chạm đất — cách lạy cung kính nhất) hướng về Phật lễ lạy, đều nói: "Nam-mô (kính lễ, quy y) Phật Thích-ca Mâu-ni! Các Bồ-tát ma-ha-tát ở thế giới Ta-bà này trang nghiêm Đại thừa (cỗ xe lớn, con đường tu để cứu độ tất cả chúng sinh và thành Phật), tinh tấn không biếng nhác, tu các công đức, đều có thể giữ gìn tất cả chánh pháp của chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại; vì muốn cứu vớt chúng sinh khổ não mà làm ánh sáng lớn, an trụ nơi nhất thừa. Chúng con muốn đến gặp Phật Thích-ca Mâu-ni và chúng Đại Bồ-tát ma-ha-tát ở thế giới Ta-bà, lấy sự trang nghiêm lớn để trang nghiêm chính mình, để nối tiếp dòng giống Phật, không cho dứt mất."

 Như Lai Thiện Trụ Quang Hoa Khai Phu nghe các Bồ-tát nói vậy, quán xét tâm họ, rồi lại vì họ nói về công đức của chư Phật, chỉ dạy, khuyến khích, làm lợi ích và khiến họ vui mừng. Ngài bảo các Bồ-tát: "Các ông hãy học theo con đường mà Phật Thích-ca Mâu-ni đã đi từ trước: đối với tất cả chúng sinh phát lòng từ lớn, sinh tâm làm lợi ích; đối với các pháp sâu xa chớ sinh kinh sợ và chớ chê bai; khởi tâm vô tướng (không chấp vào hình tướng), đầy đủ căn lành mà không cầu quả báo. Những Bồ-tát ma-ha-tát như vậy đều sẽ đến cõi nước của Phật Thích-ca Mâu-ni, do sức bản nguyện (lời nguyện đã phát từ trước) mà cùng sinh về đó, giữ gìn chánh pháp, thuận theo những gì chư Phật đã tu học. Các ông có thể đến gặp."

 Hai Bồ-tát ấy nói: "Chúng con sẽ nương sức thần của Phật và sức của chư Phật quá khứ, vị lai mà đến đó." Như Lai Thiện Trụ Quang Hoa Khai Phu bảo các Bồ-tát Thiện Âm, Thiện Thanh: "Nay các ông hãy cùng Văn-thù-sư-lợi đến thế giới Ta-bà." Ngài cũng bảo Văn-thù-sư-lợi cùng hai Bồ-tát đến đó. Bấy giờ hai Bồ-tát nói với Văn-thù-sư-lợi: "Chúng tôi muốn gặp Phật Thích-ca Mâu-ni, các Bồ-tát và tất cả đại chúng; sẽ nương sức thần của ngài mà được gặp đức Phật ấy." Văn-thù-sư-lợi nói với hai Bồ-tát: "Thiện nam tử (người con trai lành, lời gọi thân mật), các ông nên trước hết lễ đức Phật kia, cũng nên gần gũi, cúng dường, cung kính vô số chư Phật, tất cả đều để làm lợi ích cho mọi chúng sinh trong thế giới mười phương, để làm tăng trưởng bồ-đề của Phật, và để thành tựu trí tuệ của Phật." Hai Bồ-tát ấy liền làm theo lời dạy, nói: "Chúng tôi cũng sẽ theo hầu cúng dường chư Phật Như Lai, gần gũi, lễ lạy, tôn trọng, khen ngợi; sẽ học theo Văn-thù-sư-lợi, vì muốn làm lợi ích cho tất cả chúng sinh."

 Bấy giờ Văn-thù-sư-lợi lễ Như Lai Thiện Trụ Quang Hoa Khai Phu, đi quanh Phật ba vòng, cung kính tôn trọng, rồi cùng các Bồ-tát và Xá-lợi-phất đến các nơi, đến rồi nghe pháp, nhận lời dạy bảo của Phật, chăm chú quán sát Như Lai, rải hoa cúng dường, dâng hương bột, hương xoa, lọng lụa, cờ phướn thanh tịnh bậc nhất. Tất cả đều được sức thần của chư Phật quá khứ gia hộ, chánh niệm và trí tuệ vững chắc, cúng dường khắp Phật, Pháp, Tăng, để cho tất cả chúng sinh được giải thoát. Trong khoảnh khắc như người lực sĩ co duỗi cánh tay (ý nói rất nhanh), họ bỗng hiện ra trước chư Phật nhiều như cát sông Hằng ở phương đông. Ở nơi mỗi vị Phật, họ liền khuyến thỉnh Phật rộng nói bánh xe Pháp không thoái chuyển thanh tịnh. Các cõi Phật ấy không có người nữ, cũng không có tên gọi của hai thừa Thanh văn và Bích-chi Phật, giống hệt như cõi Phật Thiện Trụ Quang Hoa Khai Phu, không khác. Trong các thế giới ấy chỉ toàn là Đại Bồ-tát làm sự trang nghiêm. Từ lỗ chân lông và rốn của các Bồ-tát ấy đều mọc ra hoa sen, trong đài sen đều có Bồ-tát; trên mỗi đài sen đều có Văn-thù-sư-lợi, đều làm thần thông biến hóa như vậy để cúng dường chư Phật. Ở phương nam, tây, bắc, bốn phương phụ, phương trên, phương dưới, cho đến thế giới mười phương, đều có Văn-thù-sư-lợi nói bánh xe Pháp không thoái chuyển; đều có hai Bồ-tát từ đài hoa ra hỏi Phật: "Ở thế giới Ta-bà kia vì sao gọi là nói pháp tam thừa?" và đều muốn theo Văn-thù-sư-lợi đến gặp Phật Thích-ca Mâu-ni.

 Bấy giờ Văn-thù-sư-lợi Pháp vương tử ở thế giới mười phương an ủi các Bồ-tát: "Tôi sẽ cùng các vị đến thế giới Ta-bà ấy." Đến Diêm-phù-đề (châu lục nơi loài người chúng ta ở) thì trời sắp sáng.

 Lúc ấy A-nan (người em họ và thị giả của Phật, nổi tiếng nghe nhiều nhớ giỏi), khi trời chưa sáng, thấy ánh sáng lọt qua lỗ khóa cửa, liền đứng dậy ra ngoài, thấy ánh sáng lớn chiếu khắp vườn Kỳ-hoàn, nước trong lặng tràn đầy, sâu trong như gương, không chút bụi nhơ; rừng cây và tinh xá (nơi ở của người tu) đều không hiện ra. A-nan thấy vậy liền nói: "Nay vì nhân duyên gì bỗng có tướng lạ này?" Rồi nghĩ: điềm lành này ắt là Phật sẽ nói pháp lớn. Bấy giờ A-nan bước vào trong nước, chân không chìm, nước không dính thân, trong lòng vui mừng, liền đến chỗ Phật, đi quanh nơi Phật ở. Ở đó có mười nghìn hoa sen, nghe tiếng nhạc lớn, thấy các hoa sen đều phóng ánh sáng, ánh sáng chiếu khắp tinh xá Kỳ-hoàn, nước Xá-vệ, cõi Diêm-phù-đề và tam thiên đại thiên thế giới, tất cả đều sáng rực như ánh sáng ban ngày. A-nan hớn hở, rất vui mừng, quỳ gối phải xuống đất, cung kính chắp tay, một lòng hướng về Phật.

 Bấy giờ trời đã hửng sáng. Khi mặt trời sắp mọc, thấy mười nghìn hoa sen, trong đó có một hoa sen đẹp nhất, nổi bật nhất trong rừng Kỳ-hoàn. Tôn giả A-nan nghĩ: "Hôm nay Thế Tôn ắt sẽ nói pháp, ta hãy trải tòa để chờ Như Lai." Vì thấy có tướng nói pháp như vậy, ông liền trải tòa sư tử (chỗ ngồi của Phật, ví Phật như sư tử, vua của muôn thú) cho Phật. Trong một cái nháy mắt, một sát-na (khoảnh khắc cực ngắn), Phật đã ngồi yên. Khi ấy mặt đất chấn động theo sáu cách (sáu kiểu rung chuyển: rung, nhô lên, vọt lên, chấn, gầm vang, va đập — tượng trưng cho điềm lành lớn), cho đến các thế giới nhiều như cát sông Hằng ở mười phương cũng chấn động sáu lần như thế. Tam thiên đại thiên thế giới phủ khắp hoa trời: hoa câu-vật-đầu (sen trắng), hoa phân-đà-lợi (sen trắng lớn), hoa ưu-bát-la (sen xanh); các cây ra hoa ra quả tự nhiên mọc lên.

 Lúc ấy các tỳ-kheo đều muốn ra ngoài, nhưng thấy nước lớn nên trong lòng kinh sợ, không ai dám ra. Họ thấy tăng phòng ở rừng Kỳ-hoàn, nước ao đã tràn đầy, trong sạch không nhơ; tất cả cây cối, tăng phòng, nhà cửa, vườn tược đều không hiện ra, chỉ thấy ánh sáng chiếu khắp mọi nơi. Các tỳ-kheo cùng nói: "Điềm lành này ắt là Phật sẽ nói pháp lớn."

 Bấy giờ Thế Tôn ra khỏi thiền định, ngồi an nhiên. Tất cả chư Phật ở thế giới mười phương phóng ánh sáng lớn cùng nhiều lưới báu, trăm nghìn vạn ức vô số màu sắc, mắt thấy được mà không thể nắm bắt. Văn-thù-sư-lợi cùng các Đại Bồ-tát từ các thế giới chư Phật nhiều như cát sông Hằng ở mười phương, vì muốn làm lợi ích cho vô lượng chúng sinh, đối với mỗi vị Phật Đa-đà-a-già-độ A-la-ha Tam-miệu-tam-phật-đà đều lễ lạy, cúng dường, cung kính, tôn trọng, khen ngợi. Cùng với các Bồ-tát ma-ha-tát như vậy, ngài thần thông biến hóa không thể nghĩ bàn, muốn khiến chúng sinh tin Phật pháp, giáo hóa làm lợi ích cho họ, tùy theo chỗ thích hợp đều được nghe thấy, dùng phương tiện mà nói khiến tất cả đều hiểu ngộ.

 Bấy giờ Văn-thù-sư-lợi biết Phật Thích-ca Mâu-ni đã ngồi, khắp mặt đất chấn động sáu lần. Có các Bồ-tát từ dưới đất vọt lên, một a-tăng-kỳ, trăm a-tăng-kỳ, cho đến trăm nghìn vạn ức na-do-tha a-tăng-kỳ, đều đến tụ hội, cùng đi quanh Phật đến trăm nghìn vòng. Họ lại cầm vô số hoa sen đủ các màu sắc, cánh nhiều vô lượng không thể nghĩ bàn, rải lên Phật, có thể khiến chúng sinh một lòng chuyên niệm, phát khởi trí tuệ thù thắng. Hoa rải ra phủ khắp tam thiên đại thiên thế giới. Chiên-đàn Long Kiên và các thứ hương; hương của các ba-la-mật (những hạnh tu đưa người qua bờ giải thoát): trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ, phương tiện, thần thông — đều là hương trợ đạo không chấp tướng — cùng các thứ chiên-đàn và hương thơm quý pha trộn, tất cả đều được sức thần thông của chư Phật mười phương gia hộ, dùng để cúng dường Phật Thích-ca Mâu-ni.

 Bấy giờ Văn-thù-sư-lợi vì muốn cúng dường chư Như Lai, cùng các Bồ-tát trang nghiêm các bảo tháp quý đẹp, cầm các viên ngọc ma-ni (ngọc báu như ý) tám cạnh, cùng các cây báu, lọng lụa, cờ phướn, lấy lưới bằng các thứ báu phủ lên trên; lại dùng ngọc ma-ni làm tăng phòng, cửa, bình phong, cửa sổ đều trang hoàng đủ kiểu. Ao, suối, kênh rạch và các sông lớn có hoa ưu-bát-la, hoa câu-vật-đầu, hoa phân-đà-lợi và hoa sen bằng các thứ báu phủ trên mặt nước; nước có tám công đức (nước có tám đức tính tốt: trong, mát, ngọt, mềm, nhuận, êm dịu, trừ đói khát, nuôi lớn thân thể) luôn tràn đầy; các loài chim khác lạ đều bay đến tụ tập; cây báu của chư thiên (các vị trời) tùy ý nghĩ mà hiện ra; cứu độ chúng sinh, khiến họ được giải thoát, vì tu trí Phật mà phát tâm bồ-đề. Tất cả đều là thần thông biến hóa không thể nghĩ bàn của Văn-thù-sư-lợi, nương sức thần của Phật và sức thệ nguyện, cũng là sức hạnh nguyện từ trước của Phật Thích-ca Mâu-ni. Văn-thù-sư-lợi biến hóa như vậy là vì muốn thành tựu, điều phục chúng sinh, tâm không thể nghĩ bàn, thấy không thể nghĩ bàn, phát sự trang nghiêm lớn, vào cảnh giới của bậc thánh.

 Bấy giờ Văn-thù-sư-lợi cùng chúng Bồ-tát ma-ha-tát trang nghiêm tất cả cây hoa như ý, đến trước Phật. Khi các Bồ-tát ấy muốn ngồi, Văn-thù-sư-lợi trước hết hiện tướng: trong một sát-na, hoa sen vô tướng từ lỗ chân lông mọc ra, cuống có nhiều loại, vô lượng trăm nghìn màu sắc, cánh vô số không thể nghĩ bàn, lấy kho báu kim cương làm lưới ánh sáng, lưu ly xanh biếc của trời làm nhụy, chiên-đàn Long Kiên làm đài; có các Bồ-tát ngồi kiết già trong đó.

 Bấy giờ Phật Thích-ca Mâu-ni phóng ánh sáng từ rốn, chiếu khắp những chỗ tối tăm trong sáu nẻo (sáu cõi luân hồi: trời, người, a-tu-la, súc sinh, ngạ quỷ tức quỷ đói, địa ngục). Muôn nghìn thứ ánh sáng đều như màu hoa a-đề-mục-đa-già (một loài hoa thơm ở Ấn Độ); vô số ánh sáng mềm mại, như lòng hoa sen thanh tịnh thơm sạch, tràn khắp mười phương, thông suốt không ngăn ngại. Từ đài sen hiện ra lầu gác tuyệt đẹp, được Phật gia hộ, ngang bằng với pháp giới (toàn thể thực tại của mọi pháp), như sắc màu của niềm vui tịch diệt (lặng yên, dứt hết phiền não) giải thoát: không, vô tướng, vô nguyện (ba cửa giải thoát: thấy các pháp trống rỗng không có thực thể, không có hình tướng để chấp, không còn mong cầu gì), vô tác (không tạo tác), vô vi (không do nhân duyên tạo thành), vô sinh, vô diệt (không sinh không diệt), ngang bằng với ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai), tất cả đều vào cõi hư không, vượt ngoài tầm mắt.

 Văn-thù-sư-lợi ngồi ngay thẳng trên lầu gác, tâm không lay động, niệm tưởng cảnh giới của Phật, tự chứng pháp không, đạt tam-muội Kim Cang (định vững chắc như kim cương, phá được mọi phiền não), khéo học Phật pháp của Phật Thích-ca Mâu-ni, chắc chắn thành tựu tam-muội Vô Duyên (định không nương vào đối tượng nào), vào sâu trí tuệ Phật. Văn-thù-sư-lợi cùng các Bồ-tát ma-ha-tát, ở thế giới mười phương làm Phật sự (việc giáo hóa cứu độ chúng sinh) xong, tâm ưa thích chánh pháp, thường siêng tu tập; lại đã từ lâu gieo căn lành trong giáo pháp của chư Phật quá khứ. Tất cả đều được Văn-thù-sư-lợi thu nhiếp, giữ gìn, chí hướng và hạnh bồ-đề không thoái lui chìm mất, như sư tử ngồi trên tòa không sợ hãi.

 Phật bảo A-nan: "Ông hãy báo cho chúng tỳ-kheo ở Kỳ-hoàn và các tỳ-kheo-ni (người nữ xuất gia đã thọ đủ giới) ở nước Xá-vệ rằng Như Lai Thế Tôn nay muốn nói pháp; khiến các ưu-bà-tắc, ưu-bà-di (nam cư sĩ, nữ cư sĩ — người tu tại gia) ở nước Xá-vệ, những người tin vui Tam bảo, căn lành đã thuần thục, đều đến tụ họp, cùng lúc nghe pháp." Bấy giờ tôn giả A-nan đến các tăng phòng và chỗ kinh hành (chỗ đi qua đi lại chậm rãi để tu tập), đều báo: "Phật muốn nói pháp." Lúc ấy có tỳ-kheo đã đến tụ họp, lại có tỳ-kheo vẫn ở trong phòng, mỗi người đều nói: "Đã thấy tướng ánh sáng báo hiệu nói pháp, nhưng chúng tôi không thể đi đến được." A-nan lại hỏi: "Vì sao không đến?" Các tỳ-kheo nói: "Nay thấy Kỳ-hoàn nước lớn tràn đầy, không còn cây cối, chỉ thấy ánh sáng, nên chưa dám đi."

 Bấy giờ A-nan liền đến chỗ Phật thưa: "Bạch Thế Tôn, các tỳ-kheo không thể đến được. Vì sao vậy? Vì họ thấy trong Kỳ-hoàn nước lớn tràn đầy, trong sạch không nhơ, lại không thấy tinh xá, cây cối; vì lẽ đó nên đều không đến được." Phật bảo A-nan: "Các tỳ-kheo ấy, nơi không có nước lại sinh ý tưởng là có nước; nơi không có sắc (hình chất) lại sinh ý tưởng là có sắc; nơi không có thọ, tưởng, hành, thức (thọ: cảm nhận; tưởng: nhận biết hình ảnh, khái niệm; hành: sự tạo tác của tâm; thức: sự phân biệt nhận biết — cùng với sắc là năm nhóm hợp thành thân tâm con người) lại sinh ý tưởng là có thọ, tưởng, hành, thức; nơi không có Thanh văn, Bích-chi Phật lại tưởng là có Thanh văn, Bích-chi Phật. A-nan, nay ông hãy đi gọi lại các tỳ-kheo, từ tăng phòng và chỗ kinh hành đều đến nghe pháp."

 Bấy giờ A-nan vâng lời Phật dạy, đến nước Xá-vệ, báo cho các tỳ-kheo cùng tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di: "Thế Tôn nay muốn nói pháp, sai tôi đến gọi, hãy mau đến nghe." Các tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di đều đến tụ họp trước Phật.

 Phật bảo Mục-liên (Mục-kiền-liên, vị đệ tử lớn của Phật, nổi tiếng thần thông bậc nhất): "Nay ông hãy đến chỗ các Bồ-tát ma-ha-tát trong tam thiên đại thiên thế giới, những vị phát sự trang nghiêm lớn, cùng các tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di đều hướng về Đại thừa; các vị trời, rồng, dạ-xoa (một loài quỷ thần), càn-thát-bà (thần âm nhạc của trời), a-tu-la (loài thần hay gây chiến với chư thiên), ca-lâu-la (chim thần cánh vàng), khẩn-na-la (thần ca hát), ma-hầu-la-già (thần rắn lớn), người và loài không phải người — cũng đều tụ hội đến nghe pháp; điều chưa nghe đều được nghe. Trời, người, a-tu-la đều đến nghe pháp. Những ai từ trước nơi vô lượng chư Phật quá khứ đã gieo trồng căn lành, phát tâm hướng về Đại thừa; người cầu Đại thừa sẽ thành tựu cỗ xe tối thắng, cũng gọi là cỗ xe thanh tịnh bậc nhất. Các Bồ-tát ma-ha-tát lấy sự trang nghiêm lớn để trang nghiêm chính mình, những người tu theo cỗ xe này — ông hãy báo khắp cho họ biết, để tất cả đến tụ hội."

 Mục-liên bạch Phật: "Dạ vâng, bạch Thế Tôn." Trong khoảnh khắc như người lực sĩ co duỗi cánh tay, ông đi khắp tam thiên đại thiên thế giới, đến chỗ các Bồ-tát có sự trang nghiêm lớn. Các tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di, trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà, a-tu-la, ca-lâu-la, khẩn-na-la, ma-hầu-la-già, người và loài không phải người, nhờ sức thần của Phật và sức thệ nguyện, đều nghe biết. Ông liền trở về chỗ Phật thưa: "Bạch Thế Tôn, con đã báo khắp rồi."

 Bấy giờ bốn chúng (tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di) đều tụ họp như mây, rộng và dài nghìn do-tuần (đơn vị đo đường xa của Ấn Độ cổ, khoảng mười mấy cây số), cao năm nghìn do-tuần, đầy dẫy trời và người, ai cũng vui thích muốn nghe pháp. Văn-thù-sư-lợi bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, bốn chúng đã tụ họp." Lúc ấy chư thiên đầy khắp hư không, đều chắp tay bạch Phật: "Đại chúng ở đây đều kinh sợ trước uy đức của Như Lai, không dám tự tiện ngồi. Kính mong Thế Tôn cho phép được ngồi."

 Bấy giờ Như Lai liền hiện điềm lành: trong một sát-na, có hoa sen bằng vàng Diêm-phù-đàn (loại vàng quý nhất) với trăm nghìn vạn ức cánh từ dưới đất vọt lên, ánh sắc rực rỡ như kho lửa, lấy lưu ly của trời làm nhụy, ngọc trai đỏ làm đài, bảy thứ báu làm cuống. Tất cả đại chúng đều tự biết mình đã ngồi trước Như Lai. Các tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di, trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà, a-tu-la, ca-lâu-la, khẩn-na-la, ma-hầu-la-già, người và loài không phải người, đều hướng mặt về Phật, chiêm ngưỡng Thế Tôn.

 Bấy giờ Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi đứng đầu; các Bồ-tát ma-ha-tát đều lấy ba mươi hai tướng trang nghiêm thân, sắc như vàng ròng, dũng mãnh tinh tấn, uy đức rực rỡ. Lúc ấy các Bồ-tát ma-ha-tát như Văn-thù-sư-lợi đều đứng dậy từ đài hoa, chắp tay hướng về Phật, khuyến thỉnh Thế Tôn, một lòng niệm Phật. Văn-thù-sư-lợi bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, bốn chúng đều đã tụ họp, lặng yên ổn định; tất cả chư thiên đầy khắp hư không. Kính mong Thế Tôn rộng nói bánh xe Pháp không thoái chuyển thanh tịnh."

 Lúc ấy các tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di, vô lượng trăm nghìn chư thiên, có những người tín hành, pháp hành (tín hành: người tu tiến bộ nhờ lòng tin, nương theo lời dạy của người khác; pháp hành: người tu tiến bộ nhờ tự mình suy xét giáo pháp) và tám bậc (tám bậc thánh của hàng Thanh văn, gồm bốn bậc đang hướng đến quả và bốn bậc đã đắc quả). Họ có ý tưởng về Tu-đà-hoàn (quả thánh đầu tiên, người đã nhập dòng thánh), ý tưởng về Tư-đà-hàm (quả thứ hai, còn trở lại cõi người một lần), ý tưởng về A-na-hàm (quả thứ ba, không còn trở lại cõi dục), ý tưởng về A-la-hán (quả cao nhất, đã dứt hết phiền não, ra khỏi sinh tử), ý tưởng về Thanh văn, ý tưởng về Bích-chi Phật, ý tưởng về Phật — mỗi người đều có những ý tưởng như vậy, mong Phật giảng nói để an ủi tâm họ: "Vì nhân duyên gì mà nói tín hành, pháp hành, cho đến tám bậc, Tu-đà-hoàn, Tư-đà-hàm, A-na-hàm, A-la-hán? Vì sao lại nói như vậy?" Thế Tôn im lặng.

 Bấy giờ tôn giả Xá-lợi-phất bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, con vào cuối đêm, lúc trời sắp sáng, rời chỗ ngồi đứng dậy, ra khỏi chỗ ở, liền đi về phía phòng Văn-thù-sư-lợi; đến nơi, con vào trước nhà, thấy thất của Như Lai có mười nghìn hoa sen vọt lên quanh khắp, trống trời tự kêu, nghe tiếng ca hát; thấy rừng Kỳ-hoàn, nước Xá-vệ và tam thiên đại thiên thế giới được ánh sáng chiếu khắp. Nay vì nhân duyên gì mà hiện điềm lành này?" Xá-lợi-phất nói xong, Phật liền bảo: "Vì sắp nói pháp nên trước hiện điềm lành này." Lúc ấy Văn-thù-sư-lợi thưa hỏi Như Lai: "Ngài sẽ nói pháp gì mà trước hiện điềm lành này?"

 Bấy giờ A-nan lại bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, con vào cuối đêm, lúc trời sắp sáng, thấy ánh sáng từ cửa sổ lọt vào; thấy rồi liền rời chỗ ngồi đứng dậy, ra khỏi phòng, thấy rừng Kỳ-hoàn đầy nước trong, không nhơ không đục, không thấy cây cối, tinh xá, tăng phòng, chỉ thấy ánh sáng lớn. Vì nhân gì, duyên gì mà trước hiện điềm lành này?" Bấy giờ Thế Tôn bảo A-nan: "Như Lai sắp nói bánh xe Pháp thanh tịnh; đó cũng là tướng điềm lành do sức thần của Văn-thù-sư-lợi khuyến thỉnh." Bấy giờ Thế Tôn vì Văn-thù-sư-lợi mà nói kệ (bài thơ tóm ý giáo pháp) rằng:

 Cỗ xe này thanh tịnh, thành tựu được trí Phật; Văn-thù tài biện luận khéo,

 nêu câu hỏi về nghĩa này. Nhất thừa không nhơ, đạt được trí tuệ cao nhất của Phật;

 vì muốn làm sáng tỏ, nên Văn-thù hỏi như vậy. Cỗ xe ấy không có phân biệt,

 lìa mọi hý luận (lời bàn luận suông, phân biệt vô ích); vì muốn làm sáng tỏ, nên Văn-thù hỏi như vậy.

 Vốn không có đến, cũng không có đi, giống như Niết-bàn (cảnh giới tịch lặng, dứt hết khổ đau và sinh tử);

 điều Văn-thù hỏi, thật ra không có quả nào để đắc, cũng không có gì để nói;

 chỉ dùng phương tiện để dẫn dắt chúng sinh, xa lìa âm thanh;

 âm thanh vốn chỉ một tướng; vì muốn làm sáng tỏ, nên Văn-thù hỏi như vậy.

 Theo tiếng mà tìm tiếng, chẳng có tiếng nào nắm được; tiếng và tên gọi đều trống rỗng.

 Điều Văn-thù hỏi: tiếng ấy như gió, không có chỗ nương tựa;

 tiếng chính là giải thoát. Điều Văn-thù hỏi, A-nan hãy lắng nghe kỹ.

 Điều Văn-thù hỏi: phương tiện và bồ-đề đều không có thật thể.

 Phật và bồ-đề chỉ có tên gọi mà không có thực, cũng không có nơi chốn;

 các pháp (mọi sự vật, hiện tượng) đều như vậy. Bồ-đề không có hình sắc; do nhân duyên nên vốn không thật sinh,

 không có đi đến. Đó là lời chư Phật nói: vô vi, vô tướng,

 như hư không chẳng thể thấy; bồ-đề không thể nói. Điều Văn-thù hỏi,

 với Phật quá khứ, vị lai, hiện tại, tất cả đều như vậy. Trí tuệ không có nơi chốn,

 không nghe không thấy; bản tính và hình tướng là như thế; hiển bày pháp giới,

 chỉ dùng tên gọi tạm để mở bày chân thật. Tu bố thí trong sạch,

 giữ giới không khuyết, nhẫn nhục bền chắc, quyết chí cầu bồ-đề,

 tinh tấn không biếng nhác, tu thiền thu nhiếp ý, trí tuệ trong sạch,

 để cầu bồ-đề. Phật khéo phương tiện, dùng các thần thông để cứu độ (?)

 chúng sinh không nơi nương tựa; vì họ nói bồ-đề, phân chia ra ba thừa,

 bốn quả (bốn quả thánh: Tu-đà-hoàn, Tư-đà-hàm, A-na-hàm, A-la-hán) sai khác; dùng trí như thật, tùy chỗ thích hợp mà cứu đời.

 Ngài hiện ra nơi cõi ngũ trược, vì những kẻ kém cỏi, đối với đạo nhất thừa

 thì kinh sợ, nghi ngờ, không tin; nên Ngài nói bốn quả, mở bày quả La-hán;

 từ cửa Thanh văn mà vào cửa giáo pháp của Phật; nói có số, không số,

 nhân duyên sai khác; thấy rõ Tứ đế (bốn chân lý: khổ, nguyên nhân của khổ, sự diệt khổ, con đường diệt khổ), chứng các tướng của pháp.

 Thanh văn La-hán, Duyên giác (tức Bích-chi Phật) cùng được vô sinh (chân lý không sinh không diệt, ra khỏi vòng sinh tử).

 Đó là Bồ-tát thực hành tam-muội Không, Vô tướng, Vô nguyện,

 vào cửa giải thoát, an trụ Niết-bàn; đối với quá khứ, vị lai, hiện tại,

 tâm không vướng mắc; có thể mở bày cho mười phương pháp vô sinh, vô vi.

 Pháp sâu xa như vậy, này A-nan, Văn-thù dùng phương tiện mà hỏi;

 với sức trí tuệ vô tướng, cưỡi đạo nhất thừa, biết pháp không có tướng,

 vì thế mà hỏi Phật. Nay nói các quả: ba đời bình đẳng,

 biết không, vô tướng, các tiếng đều tịch diệt, không có Phật và bồ-đề.

 Từ vô số thế giới chư Phật nhiều như cát sông Hằng, đến đây cầu bồ-đề;

 Văn-thù triệu tập họ; nghe chư Phật kia nói về hạnh của Bồ-tát,

 muốn nói ba thừa nên tụ hội ở cõi Ta-bà; Văn-thù nêu câu hỏi

 để giải quyết nghi ngờ về sự phân biệt thừa và quả, thỉnh nói về bồ-đề.

 Nhờ sức thần của Phật và sức thệ nguyện, nên nói ba thừa

 để cứu chúng sinh khổ, khiến họ chăm tu tập. Văn-thù với lời biện luận,

 mong đấng Cứu Thế (Phật) nói về hạnh của Bồ-tát. Muôn nghìn chư thiên

 cúng dường đấng Cứu Thế; những ai sinh ý tưởng về quả chứng, xin an ủi mối nghi của họ.

 Như các tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, những người nam nữ tin Phật trong sạch,

 hiện tướng tốt đẹp nhất; Văn-thù hỏi là để an ủi nghi ngờ.

 Các Bồ-tát này vì Pháp mà đến.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video