Thiên 2 — Phẩm 2: Tín hành

 Phẩm Tín Hành, thứ hai.

 Bấy giờ Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Phật) nói kệ (bài thơ tóm ý giáo pháp) xong, A-nan (người em họ và thị giả của Phật, nổi tiếng nghe nhiều nhớ giỏi) bạch Phật: "Như Lai (một danh hiệu của Phật: bậc từ chân như mà đến) nay vì Văn-thù-sư-lợi (vị Bồ-tát tiêu biểu cho trí tuệ) chuyển bánh xe Pháp không thoái chuyển (giáo pháp đưa người đến chỗ không bao giờ lùi bước trên đường thành Phật), nên ngài ấy hỏi như vậy phải không?" Phật nói: "Đúng vậy, đúng vậy." A-nan lại bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, Như Lai nay chuyển bánh xe Pháp không thoái chuyển phải không?" Phật nói: "Đúng vậy, đúng vậy. A-nan, Như Lai thật đang chuyển bánh xe Pháp không thoái chuyển."

 A-nan lại bạch Phật: "Như Lai dùng phương tiện (cách thức khéo léo, tùy căn cơ người nghe mà dạy) thế nào mà nói tín hành (người tu tiến bộ nhờ lòng tin), pháp hành (người tu tiến bộ nhờ tự suy xét giáo pháp) và tám bậc (tám bậc thánh của hàng Thanh văn) như vậy: Tu-đà-hoàn (quả thánh đầu tiên, người đã nhập dòng thánh), Tư-đà-hàm (quả thứ hai, còn trở lại cõi người một lần), A-na-hàm (quả thứ ba, không còn trở lại cõi dục), A-la-hán (quả cao nhất, dứt hết phiền não, ra khỏi sinh tử), Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu để tự giải thoát), Bích-chi Phật (người tự quán lẽ nhân duyên mà giác ngộ, không cần thầy)? Đối với những người ấy, Như Lai đều là đang hiển bày pháp của Bồ-tát (người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh) chăng? Vì sao lại nói rằng vì chúng sinh kém cỏi mà ra đời nơi cõi ngũ trược (đời có năm thứ vẩn đục: thời đại suy đồi, tà kiến, phiền não, chúng sinh kém cỏi, tuổi thọ ngắn), vì họ không hiểu Đại thừa (cỗ xe lớn, con đường tu để cứu độ tất cả chúng sinh và thành Phật)? Như Lai tự tại, thành tựu phương tiện, thấy chúng sinh ít người có tâm lớn, phần nhiều mang tâm kém cỏi; vì thế Thế Tôn biết căn tính của họ mà mở bày Phật pháp, dùng phương tiện cứu độ, lấy vô lượng pháp lành giáo hóa chúng sinh, khiến họ dứt các khổ, được hết sinh tử, lìa mọi suy tổn khổ não, khiến họ an trụ nơi chân chính chứng Niết-bàn vô vi (cảnh giới tịch lặng, dứt hết khổ đau và sinh tử, không do tạo tác mà có), cho đến khiến họ được nhất thiết chủng trí (trí tuệ của Phật, biết rõ tường tận hết thảy mọi pháp)."

 Bấy giờ Thế Tôn bảo A-nan: "Bồ-tát ma-ha-tát (ma-ha-tát: bậc lớn) vì vô lượng vô biên chúng sinh, khiến họ sinh lòng tin hiểu đối với tri kiến của Phật (sự thấy biết của Phật) và các pháp mà vô số chư Phật đã biết: rằng không có sắc (hình chất), cho đến thọ, tưởng, hành, thức (thọ: cảm nhận; tưởng: nhận biết hình ảnh, khái niệm; hành: sự tạo tác của tâm; thức: sự phân biệt nhận biết — cùng với sắc là năm nhóm hợp thành thân tâm), không nhiễm, không chấp — đó gọi là tín hành. Lại nữa, A-nan, Bồ-tát ma-ha-tát có thể tin rằng tất cả các pháp (mọi sự vật, hiện tượng) của Như Lai đều không (trống rỗng, không có thực thể cố định), hiểu được như vậy, cũng gọi là tín hành của Bồ-tát. Bồ-tát ma-ha-tát tin trí tuệ của Phật, trong lòng vui mừng. Thế nào là trí tuệ? Là hoàn toàn không thấy có pháp nào; vì không thấy nên gọi là tín hành.

 "Lại nữa, A-nan, Bồ-tát ma-ha-tát không nhiễm năm dục (năm thứ ham muốn: sắc đẹp, tiếng hay, mùi thơm, vị ngon, xúc chạm êm ái), không bỏ lòng tin, đó gọi là tín hành của Bồ-tát. Bồ-tát ma-ha-tát lại nghĩ: dùng pháp không thể nghĩ bàn mà bố thí cho chúng sinh, giống như tướng chân như (bản tính như thật, không biến đổi của mọi pháp); người có thể tin sự bố thí pháp không thể nghĩ bàn như vậy, đó gọi là tín hành của Bồ-tát. Bồ-tát ma-ha-tát vì vui mừng nên có thể bỏ cả thân mình mà không thấy chán đủ; ở mọi nơi không sinh lòng ganh ghét, giận hờn; những gì đã bố thí đều hồi hướng (đem công đức của việc lành mình làm hướng về mục đích giác ngộ và chia cho mọi người); hồi hướng xong lại cũng không chấp giữ ý tưởng về bồ-đề (sự giác ngộ), vì không phá hoại (tướng chân thật của các pháp), đó gọi là tín hành của Bồ-tát.

 "Lại nữa, A-nan, Bồ-tát ma-ha-tát lấy lòng tin trong sạch, chánh niệm hướng về Phật, tâm không nhơ uế, cũng tin vào sự không nhơ; tin các pháp bình đẳng, không có chúng sinh, thọ mạng, ta, người; không có ấm, giới, nhập (ấm: năm nhóm hợp thành thân tâm; giới: mười tám yếu tố của nhận thức gồm sáu giác quan, sáu đối tượng và sáu thức; nhập: mười hai chỗ tiếp xúc giữa sáu giác quan và sáu đối tượng); tự mình cũng không chấp vào thọ mạng và nơi chốn — đó gọi là tín hành giải thoát. Giáo hóa chúng sinh, khiến họ tin Phật pháp; lấy tâm đã điều phục mà hồi hướng về bồ-đề, cũng không thấy tướng của tâm; có thể biết sáu giới (sáu yếu tố: đất, nước, lửa, gió, không gian, thức), ấm, nhập đều bình đẳng, đều đồng với pháp giới (toàn thể thực tại của mọi pháp, xét về bản tính chân thật); vì không phân biệt nên biết pháp giới không có tướng khác biệt — đó gọi là tín thí (bố thí bằng lòng tin).

 "Tất cả đều vô thường (không tồn tại mãi, luôn biến đổi), tất cả các hành (mọi sự vật do nhân duyên tạo thành) đều khổ, tất cả các hành đều không, tất cả các hành đều vô ngã (không có cái ta thật sự). Ở trong pháp ấy được sức trí tuệ; tín thí, tin thánh giới (giới hạnh của bậc thánh), giới không hý luận (không bàn luận suông, phân biệt vô ích); được sức thiền định (trạng thái tâm lắng đọng, tập trung), tin cảnh giới tịch diệt (lặng yên, dứt hết phiền não) — đó gọi là Bồ-tát tín thí. Tuy giáo hóa chúng sinh mà thường tin vào tịch diệt, nhưng không chấp vào tướng chúng sinh; quán các chúng sinh đồng với tịch diệt; khéo biết tất cả chúng sinh không có tướng, đều đồng với pháp giới, không phải thấy cũng không phải không thấy. Vì sao vậy? Vì pháp giới chính là cõi tâm của tất cả chúng sinh. Đó gọi là tín hành của Bồ-tát ma-ha-tát.

 "Lại nữa, A-nan, Bồ-tát ma-ha-tát quán tất cả chúng sinh không có gì chân thật, không trụ, không diệt, bản tính và hình tướng vốn không; vì thế không thấy tất cả chúng sinh có chỗ nương tựa; quán tất cả chúng sinh đồng với cảnh giới Niết-bàn. Vì sao vậy? Vì tất cả chúng sinh đều vào cõi không. Bồ-tát có thể khiến vô lượng chúng sinh như vậy đều sinh lòng tin hiểu, đó gọi là tín hành của Bồ-tát ma-ha-tát." Bấy giờ Thế Tôn muốn nói lại nghĩa này nên nói kệ rằng:

 Chúng sinh nhiều lòng tin, thấy vô số Phật mà không chấp vào sắc tướng,

 đó gọi là tín hành. Tin hết thảy các pháp, mở bày tướng không,

 thành tựu giải thoát, đó gọi là tín hành. Thường tin chánh pháp,

 vui mừng cầu Phật: "Bao giờ sẽ được trí tuệ không thể nghĩ bàn?"

 Quán xét năm dục, chẳng có gì đáng tin; đạt được sức tin,

 đó gọi là tín hành. Lòng tin như thế là tốt đẹp nhất.

 Hãy tu pháp thí (bố thí bằng giáo pháp), cúng dường bậc Đại Tiên (Phật); vì sự bố thí không thể nghĩ bàn,

 nên được tài biện thuyết từ lòng tin, không có ý nghĩ kém cỏi, đó gọi là tín hành.

 Bỏ hết tất cả, kể cả thân mình yêu quý, mà không có ý nghĩ là mình bỏ,

 đó gọi là tín hành. Có thể cho tất cả, không ôm lòng ganh ghét,

 bỏ cả ý tưởng về bồ-đề, đó gọi là tín hành. Lòng tin trong sạch,

 không chút nhơ đục, cũng không có ý tưởng về thọ mạng, đó gọi là tín hành.

 Tuy tu hạnh bố thí mà không cầu quả báo, được sức tin sâu,

 đó gọi là tín hành. Buông bỏ sáu nhập (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý), không nghĩ đến quả báo,

 khéo hiểu sáu giới, đó gọi là tín hành. Tự mình điều phục,

 cũng điều phục người khác, khiến họ tin Phật pháp, đó gọi là tín hành.

 Được lòng tin ấy rồi, hồi hướng về bồ-đề mà không có tướng của tâm,

 đó gọi là tín hành. Biết sáu giới đều đồng với pháp giới;

 tuy nói pháp giới mà không chấp được tướng của giới; các hành vô thường,

 khổ, không, vô ngã, cũng không chấp giữ, đó gọi là tín hành.

 Có thể tin thánh giới, không có hý luận, thành tựu thiền định,

 đó gọi là tín hành. Tin các chúng sinh đồng tướng tịch diệt,

 đã biết là không có tướng, đó gọi là tín hành. Không chấp vào chúng sinh,

 cùng vào pháp giới; cõi chúng sinh ấy chính là không thể nghĩ bàn.

 Lấy lòng tin sinh ra lòng tin, đó gọi là tin; Bồ-tát không sợ hãi,

 đó gọi là tín hành. Đối với chúng sinh, quyết định có ý tưởng là không có gì,

 thể tính như hư không, không nơi chốn, không chứng đắc; chúng sinh và Niết-bàn,

 cả hai đều không; đối với điều ấy sinh lòng tin, đó gọi là tín hành.

 Bồ-tát không sợ hãi, tin các chúng sinh mà không chấp tên gọi,

 từ lòng tin mà sinh; có thể tin như vậy, thường nhớ không quên mất.

 A-nan hãy ghi nhớ, hiển bày, phân biệt các pháp như thế,

 vô lượng vô số, là điều Phật đã chứng ngộ, Bồ-tát hiển bày.

 "Lại nữa, A-nan, Như Lai Đa-đà-a-già-độ (tức Như Lai) đối với nghĩa sâu xa như vậy, với người đầy đủ sức tin thì rộng nói ra; đó gọi là tín hành của Bồ-tát ma-ha-tát." Bấy giờ Thế Tôn thấy các chúng sinh sức tin bền chắc, lại nói kệ rằng:

 Tất cả người nghe, lòng đều vui mừng; các vị con Phật này

 nói ra công đức, Bồ-tát hiển bày điều không thể nghĩ bàn.

 Bồ-đề của chư Phật, người không tin khiến cho tin; không nhiễm vào tên gọi tạm,

 cũng không có tâm số (các trạng thái tâm đi kèm theo tâm), không chấp mười phương — gọi là lòng tin tối thắng.

 Bồ-tát hiển bày nói ra, thường tu pháp tin, không chấp vào không,

 hiển bày tịch diệt; đấng Cứu Thế (Phật) nói ra sự giải thoát như vậy.

 Sắc tướng cũng thế; tu hành đúng như lời dạy, Bồ-tát hiển bày nói ra.

 Người trí có thể tin Phật không thể nghĩ bàn, với vô lượng sự nhớ nghĩ.

 Điều Bồ-tát tin: hư không không bờ bến, trí Phật không lường được,

 hiệu là bậc Trượng Phu (người đàn ông kiệt xuất, một danh hiệu của Phật); chí cầu không vướng mắc, không vì tham dục

 mà làm điều bất thiện, bỏ niềm vui (thế tục) mà ưa pháp — đó gọi là Bồ-tát

 có thể làm pháp thí. Lòng tin của Bồ-tát được lời thệ nguyện lành ấn chứng.

 Pháp thí không thể nghĩ bàn; với lòng tin mà bố thí thức ăn uống,

 ngọc ma-ni (ngọc báu như ý), vàng, voi, ngựa, xe cộ, tôi tớ,

 vợ con, các con trai con gái, bỏ cả đất nước mình có,

 tay chân, các khớp xương, đầu, mắt và tủy não,

 mắt, tai, mũi, miệng — đó là lòng tin tối thắng của Bồ-tát:

 bỏ thân mà không nhiễm chấp, cũng không nghĩ mình đang bố thí.

 "Ta vốn tu pháp thí là để cầu trí tuệ Phật";

 bỏ thân mà không nhiễm chấp, bố thí tất cả đều vui mừng.

 Luôn cùng bạn lành (người thầy, bạn tốt dẫn dắt trên đường tu), buông bỏ thân mong manh dễ vỡ;

 đối với các chúng sinh, lòng tin luôn trong sạch;

 nghe pháp, tin chư Phật — đó gọi là Bồ-tát.

 Biết các căn mắt, tai, mũi, lưỡi, thân đều vô thường,

 không bền chắc như bọt nước tụ lại, tin sâu mà bỏ thân;

 vì chúng sinh không nơi nương tựa mà lập ra bốn nhiếp pháp (bốn cách thu phục lòng người: bố thí, nói lời dịu dàng, làm việc lợi ích, cùng làm việc với họ);

 lòng từ đối với tất cả, tin trí vô lượng của Phật.

 Thấy chúng sinh làm ác, vì họ phát tâm vô thượng (tâm cầu giác ngộ cao tột);

 tin sâu vào bồ-đề, không chấp vào các tướng của tâm.

 Chúng sinh không cầu đạo, mê lầm nơi sáu giới,

 cho rằng tất cả đều chân thật; nơi không có giới lại nói tướng của giới.

 Thấy chúng sinh trôi lăn (trong sinh tử), ngu si chấp vào các bên cực đoan;

 Bồ-tát tin không có ta, các hành đều vô thường.

 Thấy những người phá giới, tin giới không thể nghĩ bàn;

 lấy giới trong sạch lập nên thiền định, Bồ-tát an trụ nơi tâm thu nhiếp.

 Nếu thấy người biếng nhác, thì cầu sức tinh tấn của Phật,

 điều phục các tam-muội (trạng thái tâm định tĩnh, chuyên chú sâu lắng), tổng trì (nắm giữ trọn vẹn, không quên) trí tuệ chánh pháp.

 Kẻ ngu si chấp vào thọ mạng; quán các ấm thì không có người thọ mạng;

 tính chúng sinh là tịch diệt, tướng các pháp cũng vậy.

 Tin các ấm không đến không đi, mà nghiệp (hành động tạo tác) thiện ác không dứt;

 do nghiệp sạch và không sạch mà không lìa khỏi sinh tử.

 Chúng sinh đồng với pháp giới, pháp giới chính là sinh tử;

 đó gọi là không thể nghĩ bàn, là lòng tin không sợ hãi của Bồ-tát.

 Lòng tin tối thắng không thể nghĩ bàn, siêng năng tu trí tuệ về pháp,

 không vì chút trí nhỏ — đó gọi là lời nói về lòng tin trong sạch.

 Cùng tin các chúng sinh thường trụ nơi không có gì;

 đối với không cũng không chấp; tất cả pháp đều không trụ;

 chúng sinh là không, cái không cũng không, đồng với cảnh giới Niết-bàn.

 Nói pháp thường vô tướng, khiến chúng sinh tin hiểu;

 tính của tất cả pháp là không, quán chúng sinh một cách bình đẳng.

 Trí tuệ tối thắng trong ba cõi hữu (ba cõi còn tồn tại trong luân hồi: cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc), được lòng tin vững giữ như vậy,

 cũng gọi là lòng tin cao nhất, ưa thích pháp không sợ hãi.

 Người trí trong Phật pháp, tự tin và khuyên người khác tin;

 cứ thế lần lượt dạy nhau, làm tăng trưởng các công đức.

 Tâm trong sạch không nhiễm chấp, là ruộng phước (nơi gieo phước, ví như ruộng gieo hạt cho thu hoạch) làm lợi ích;

 vui thích bố thí để điều phục, giới trong sạch và nhẫn nhục,

 tinh tấn, thiền định, lấy trí tuệ để mở đường dẫn lối;

 dùng phương tiện hiển hiện trí trong sạch, khiến mọi người được niềm vui tối thắng,

 khi chết lìa khỏi các nẻo ác. Trí của Bồ-tát là tối thắng,

 dùng thần thông (năng lực siêu nhiên do tu tập mà có) giáo hóa chúng sinh, thế giới chấn động theo sáu cách (sáu kiểu rung chuyển, tượng trưng điềm lành lớn),

 ánh sáng chiếu khắp mọi nơi. Trí tuệ vi diệu của Bồ-tát,

 tiếng sư tử rống vô tướng (ví lời thuyết pháp oai hùng không sợ hãi, như sư tử rống làm muôn thú khuất phục); phương đông, tây, nam, bắc,

 bốn phương phụ cùng phương trên, phương dưới, đều vang lên tiếng Pháp.

 Thệ nguyện không nghi ngờ Phật, dạy người khác cũng như vậy;

 vì nhân duyên ấy mà hiển hiện vô lượng tướng.

 Người an trụ nơi trí này — chỉ Phật mới chứng được trí ấy.

 "A-nan, đó gọi là Như Lai Đa-đà-a-già-độ, A-la-ha (bậc đáng được cúng dường), Tam-miệu-tam-phật-đà (bậc giác ngộ chân chính trọn vẹn) vì các Bồ-tát mà dùng phương tiện giảng nói về tín hành như vậy."

 A-nan nói: "Vì sao Như Lai lại vì các Bồ-tát nói về pháp hành?" Phật bảo A-nan: "Nay ông nên biết, Bồ-tát ma-ha-tát không trụ vào Phật pháp mà có thể hiển bày điều không lìa pháp giới, rốt ráo là cảnh giới không thể nghĩ bàn; thọ trì các pháp, tâm không kém cỏi; tuy nói các pháp mà đối với tướng của pháp không chấp giữ, không nghĩ tưởng, không trụ vào; nắm giữ trọn vẹn các pháp đúng như tính thật tướng (bản chất chân thật) của chúng; không chấp vào pháp, cũng không bỏ cái không phải pháp; không phải ưa pháp, cũng không phải không ưa pháp. Tuy có thể như vậy mà lìa các tướng của pháp; nhờ khéo điều phục mà tâm thường an vui; khéo nói các pháp mà không rối loạn. Đối với tướng của các pháp, không lìa thân mà cũng không trụ nơi thân. Mé trước (khởi điểm) của thân ấy ngang bằng pháp giới, như hư không, không đến không đi, đồng với chân tế (bờ mé chân thật, tức thực tại tuyệt đối), tướng như như (tướng như thật, không biến đổi). Đó là điều Phật đã nói, Bồ-tát chứng biết thanh tịnh không nhơ: quán tất cả pháp là không, không thấy, không chấp.

 "Vì sao vậy? Vì không có, vì đã lìa, vì không chấp nên không thấy các pháp; không có gì để nắm giữ, không tranh cãi; hiển bày pháp giới không lời không nói; thể tính vốn không, chỗ tâm vận hành đã dứt. Tâm ấy không thể nắm bắt, cũng không thể nghĩ bàn; chỉ hiển bày cảnh giới tịch diệt không có đối tượng; gìn giữ các pháp mà không có chỗ nương tựa. Vì sao vậy? Vì tất cả pháp không có thể, không có tướng. Pháp của Bồ-tát ấy là một tướng tức là vô tướng, không thể khen ngợi, nói pháp mà không có quả. Nếu vì người khác nói tướng của pháp, tên gọi và tất cả câu chữ, thì đều đã tự mình chứng biết. Thành tựu pháp này gọi là Bồ-tát ma-ha-tát chủng tánh (bậc Bồ-tát đã có dòng giống, tức gốc rễ vững chắc của bậc thánh, chắc chắn sẽ tiến lên). Được chủng tánh ấy rồi, đối với các pháp, không đến không đi, không lấy không bỏ, gìn giữ tất cả pháp, không lay động, không hư hoại; vì không hư hoại nên gọi là pháp hành. Vì thành tựu pháp nên thấy tất cả các pháp đều vô tướng; vì được lợi ích của pháp nên cũng gọi là pháp hành." Bấy giờ Thế Tôn nói kệ rằng:

 Pháp không thoái chuyển, chư Phật cũng vậy; nếu ai giữ được,

 đó gọi là pháp hành. Hiển bày Phật pháp không hình không tướng,

 sâu xa không nhiễm, đó gọi là pháp hành. Không lìa các giới,

 tức là không thể nghĩ bàn, đến được pháp giới, đó gọi là pháp hành.

 Gìn giữ các trí tuệ, như Phật đã hiển bày, tâm không tì vết,

 đó gọi là pháp hành. Chuyển bánh xe không thoái lui, gọi là vô tướng,

 mà không chấp giữ, đó gọi là pháp hành. Không chấp, không trụ,

 thọ trì trí tuệ về pháp; người gìn giữ như vậy, đó gọi là pháp hành.

 Tâm luôn ưa thích, cầu pháp không chán, xa lìa biếng nhác,

 đó gọi là pháp hành. Nghe pháp thọ trì, vô lậu (không còn rỉ chảy phiền não), không nương tựa,

 khéo trụ trong an vui, đó gọi là pháp hành. Nếu người nói pháp

 không nghĩ tưởng, không chấp, thọ trì một cách vô tướng, đó gọi là pháp hành.

 Thân lành, trụ lành, trụ nơi không có chỗ trụ; thân ấy chẳng phải thân,

 gọi là biết tướng của thân; không có mé trước mé sau, ngang bằng với pháp tính (bản tính chân thật của các pháp),

 không đi không đến, gọi là biết tướng của thân; cũng như chư Phật

 hiển bày cho Bồ-tát; được pháp ấy rồi, đó gọi là pháp hành.

 Tính và tướng của cõi không, tất cả đều không vướng mắc; giữ được như vậy

 đó gọi là pháp hành. Lại đối với các pháp, thấy không, không có gì để thấy;

 nếu không có gì để thấy thì không có chướng ngại; hiển bày vô tướng,

 không có tranh cãi, không lời không nói, cũng không có gì cả,

 lìa các tướng của tâm mà không có gì để đắc; nếu tâm không đắc,

 gọi là không thể nghĩ bàn; không đến không đi, không phải không hiển hiện,

 không đối tượng, không lời nói, gọi là không thể nghĩ bàn. Nếu giữ pháp này

 thì không thể nương tựa, gọi là không có gì cả; đó gọi là trì pháp (gìn giữ pháp).

 Pháp như vậy là điều Bồ-tát nói ra: không hợp không tan,

 hiển bày vô tác (không tạo tác), gọi là chỗ hành; đó là chỗ của chủng tánh;

 được lợi ích như vậy gọi là chỗ hành; từ chủng tánh ấy

 không có gì để chê trách; được cảnh giới như vậy, đó gọi là trì pháp.

 Thấy pháp không giảm, tuy đi mà không đi, đến mà không đến,

 không thấy có pháp nào hoặc đến hoặc đi; các pháp cũng vậy.

 Gìn giữ pháp như vậy cũng không lay động, không tăng không giảm,

 đó là pháp vô tác; nếu không tăng giảm, đó gọi là trì pháp.

 Tướng của pháp là như như, không đối tượng, không lời nói; người được pháp này

 đó gọi là trì pháp. Vì thế, A-nan, hiển bày cho Bồ-tát

 được lợi ích của pháp sâu, đó gọi là trì pháp. Vì thế, A-nan,

 hiển bày sự trì pháp; vì những người không tin mà nói pháp này,

 phân biệt như vậy, vì Bồ-tát mà nói, đều dùng phương tiện

 để mở bày Phật pháp.

 "Như vậy, A-nan, Như Lai Chánh Giác (bậc giác ngộ chân chính) vì các Bồ-tát ma-ha-tát mà nói phương tiện này, hiển bày sự trì pháp."

 Phật bảo A-nan: "Thế nào là Như Lai vì các Bồ-tát ma-ha-tát nói pháp Bát chánh đạo (tám con đường chân chính: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, tinh tấn đúng, nhớ nghĩ đúng, định đúng)? Thế nào là Bồ-tát ma-ha-tát lìa tám điều tà (tám điều sai lầm trái với Bát chánh đạo), hướng đến tám giải thoát (tám tầng thiền định giúp thoát khỏi ràng buộc), vượt ra khỏi phàm phu, tu Bát chánh đạo mà không có chỗ đến; xa lìa các bên cực đoan, trụ nơi trung đạo (con đường ở giữa, không rơi vào hai cực đoan); vượt qua địa vị phàm phu, an trụ nơi bồ-đề mà cũng không trụ vào tướng bồ-đề; lìa các tà kiến, tu chánh kiến (thấy biết đúng đắn); không chấp tướng thân, cũng không trụ vào tướng bồ-đề. Thân Phật là vô vi, lìa các con số. Người tu tướng Phật thì được tướng một tướng tức vô tướng của chúng sinh, ra khỏi sinh tử, ấm, giới của chúng sinh, an trụ nơi vô vi, nhà rốt ráo là không; thấy tất cả pháp không sinh không trụ. Vì sao vậy? Vì tính tướng của các pháp đều không trụ.

 "Xa lìa thế gian và xuất thế gian (ngoài thế gian, tức cảnh giới giải thoát), trụ nơi tịch diệt; không nhiễm thế gian, không chấp xuất thế gian. Dù là pháp hay phi pháp, hữu vi (do nhân duyên tạo thành) hay vô vi, đều xa lìa hết; bỏ đoạn và thường (đoạn kiến: cho rằng chết là hết; thường kiến: cho rằng có cái tồn tại mãi không đổi), trụ nơi tướng bình đẳng; biết tâm số quá khứ, vị lai, hiện tại không có tướng khác nhau, cũng không chấp được tướng của tâm bồ-đề. Vì sao vậy? Vì tất cả các tâm đều bình đẳng; tướng thân cũng vậy. Vì thế không bị thuốc độc, lửa, dao, tên làm tổn hại. Vì sao vậy? Vì đã lìa chất độc của tất cả phiền não (những trạng thái tâm làm khổ não, rối loạn). Thường sinh ở cõi nước trong sạch, lìa các nẻo ác; tuy ở trong các nẻo mà chứng bồ-đề; thường an trụ yên ổn mà cũng không nương tựa. Vì nghĩa như vậy nên tất cả binh khí không thể gây hại. Vì sao vậy? Vì thấy bồ-đề tịch diệt là không, không có chỗ trụ; vì không trụ nên tất cả tên độc đều không thể hại. Đó gọi là không bị trói buộc.

 "Cưỡi cỗ xe nhanh mà cũng không trụ vào cỗ xe, đó gọi là không bị trói buộc. Vì sao vậy? Vì không có gì để đắc. Vì thế dao, tên không hại được thân. Biết các pháp là không, tìm cũng không thể được, nên tất cả chất độc hại không thể xâm phạm. Vì sao vậy? Vì thực hành lòng từ phổ biến, che chở khắp tất cả; thực hành lòng từ bồ-đề, không thấy có các chúng sinh; thực hành lòng từ của tánh không, vì các pháp tịch diệt; thực hành lòng từ không nóng bức, vì xa lìa các phiền não. Thực hành lòng từ như vậy thì có thể khiến binh khí đều không hại được thân. Cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc (ba cõi luân hồi: cõi còn ham muốn, cõi còn hình chất vi tế, cõi chỉ còn tâm thức) cũng đều bình đẳng; biết tất cả các cõi, tính của tất cả pháp đều đồng với bồ-đề, ngang nhau không có tướng khác. Nếu có thể như vậy thì tâm không suy lường, cũng không đùa cợt (?), tịch diệt thanh tịnh.

 "Bồ-tát ma-ha-tát biết tất cả pháp như tiếng vang của tiếng gọi, lìa tất cả tướng, hoàn toàn đồng với pháp giới, không chỗ về, không chỗ hướng; khéo hiểu tất cả âm thanh, ngôn ngữ, không chỉ bày, không nói, lìa tướng âm thanh; không tự đề cao mình, lìa ý tưởng về cái ta; vượt qua tất cả lời nói âm thanh mà không có tướng vượt qua. Vì thế biết rõ tất cả pháp đều tịch diệt, cũng không chấp được tướng của tất cả pháp, vượt ra ngoài các pháp, tâm không có chỗ quy về; đối với các lời nói âm thanh cũng không nhiễm chấp." Bấy giờ Thế Tôn nói kệ rằng:

 Lìa tám điều tà mà tu tám chánh đạo, chín thứ đệ định (chín tầng thiền định nối tiếp nhau từ thấp lên cao) và tám giải thoát,

 đó gọi là tám bậc. Vượt ra khỏi phàm phu, không trụ nơi bồ-đề,

 bậc anh hùng trong pháp, đó gọi là tám bậc. Vượt ra khỏi phàm phu,

 không trụ nơi bồ-đề, lìa tướng bồ-đề, đó gọi là tám bậc.

 Bỏ các tà kiến, tu hành chánh kiến, đã đến được đạo rồi,

 đó gọi là tám bậc. Vượt qua các tướng thân, không trụ nơi bồ-đề,

 lìa sự chứng thân Phật, đó gọi là tám bậc. Lìa ý tưởng về chúng sinh,

 thường tu ý tưởng về Phật, vượt qua ý tưởng về thiền định, đó gọi là tám bậc.

 Lìa hang ổ chúng sinh, vào thành Niết-bàn, các pháp không trụ,

 đó gọi là tám bậc. Ra khỏi thế gian, mở bày thánh đạo,

 hội nhập cảnh giới tịch diệt, đó gọi là tám bậc. Lìa các thế gian,

 nói tướng của Phật pháp, tâm không có gì để chứng, đó gọi là tám bậc.

 Không có bờ mé của có, cũng không có bờ mé của không, xa lìa có và không,

 đó gọi là tám bậc. Tịch diệt vô vi, bỏ đoạn và thường,

 vào sâu bình đẳng, đó gọi là tám bậc. Không chấp tâm quá khứ

 và tâm vị lai, hiện tại cũng vậy, đó gọi là tám bậc.

 Nói có tâm ban đầu mà phát bồ-đề; tướng của tâm tự nó là không,

 vậy gọi gì là bồ-đề? Không đến, không ra, cũng không có bồ-đề.

 Thuốc độc, lửa, dao, tên không thể làm hại; dứt hết các nẻo,

 lìa hẳn sự nương tựa; không đến không đi nên không gì làm hại được.

 Không hướng về bồ-đề, hiển bày nói ra âm thanh, tự chứng như thật,

 không do người khác dạy, không chấp nẻo này và những gì không phải nẻo.

 Âm thanh mỗi niệm đều diệt, Đại thừa nhanh chóng hiển bày, thường nói về sự an ổn,

 pháp không bậc nhất; nếu có thể nhanh chóng chứng được, đó gọi là không bị trói buộc.

 Nhanh chóng cưỡi pháp này, Bồ-tát được thọ ký (được Phật báo trước sẽ thành Phật), tâm không buông bỏ,

 đó gọi là không bị trói buộc. Binh khí và các nẻo ác không thể xâm phạm, bức bách;

 thân được không sợ hãi, chất độc không hại được; Bồ-tát thực hành lòng từ

 khắp cả tất cả, lìa sự tranh cãi kiện tụng, đó gọi là không bị trói buộc.

 Không chấp tướng thân, khéo phân biệt thân, đến được đạo bồ-đề,

 bỏ các nẻo ác, trừ ngu si, thần thông tự tại,

 được bồ-đề sáng suốt, đó gọi là tám bậc. Biết cõi dục, cõi sắc

 và cõi vô sắc, ba cõi cùng một tướng, đó gọi là tám bậc.

 Các cõi bình đẳng, bồ-đề lìa phiền não; vọng tưởng và vô trí

 không thể làm nhiễm; ra khỏi tất cả tướng, không có gì để chê trách.

 Nếu có nói ra điều gì, đều hướng về pháp giới; nói mà không có chỗ hướng,

 đồng với pháp giới, tâm trụ nơi pháp nhẫn (sự an nhiên chấp nhận chân lý các pháp không sinh không diệt), đó gọi là tám bậc.

 Nếu muốn tu hành, trụ nơi pháp tịch diệt, không tự khen mình

 mà vì người khác nói; vượt ra khỏi tướng âm thanh, qua khỏi tướng không âm thanh,

 không chấp âm thanh, đó gọi là tám bậc. Nhờ âm thanh mà giải thoát,

 biết pháp không có tướng, cũng không có chỗ trụ, không chỗ hướng, không chỗ ra.

 A-nan nên biết, tám bậc như vậy trong mọi lời nói

 là bậc nhất.

 Bấy giờ Thế Tôn bảo A-nan: "Nay ông nên biết, Như Lai Đẳng Chánh Giác (bậc giác ngộ chân chính, bình đẳng trọn vẹn) vì các Bồ-tát ma-ha-tát dùng phương tiện nói ra, chỉ bày tám bậc như vậy."

 A-nan nói: "Vì sao Như Lai Thế Tôn vì các Bồ-tát ma-ha-tát nói về Tu-đà-hoàn?" Phật nói: "Tu-đà-hoàn là người được vào dòng thánh đạo, gọi là Phật pháp không thể nghĩ bàn. Nếu Bồ-tát ma-ha-tát có thể tu như vậy: không thấy đạo và cái đạo được tu, vượt qua tất cả tướng, tuôn chảy vào Phật pháp, không phải sắc, không phải sinh; đối với tất cả pháp không chấp, tất cả pháp không có nơi chốn, tất cả pháp không có đối tượng, tất cả pháp không trụ, tất cả pháp không có gì, tất cả pháp không thành tựu. Bồ-tát ma-ha-tát nếu đến được đạo này thì được tinh tấn bền chắc, thế lực bền chắc, trí bền chắc, tuệ bền chắc, không sinh biếng nhác, an trụ nơi tịch diệt, cưỡi con đường như thật, cứu hộ chúng sinh, tối thắng vô thượng; không chấp đạo này, cũng không trụ vào nó. Tu đạo như vậy để cầu tất cả pháp mà không có gì để đắc, không chìm không động; không có ý tưởng về trụ, không có ý tưởng về đạo, không có ý tưởng về thế gian, không có ý tưởng về Phật, tất cả đều bình đẳng, không có các thứ che lấp ngăn ngại; cảnh giới của trí và hạnh không có gì vướng mắc; đối với tất cả pháp và các tà kiến đều trụ nơi tướng bình đẳng; mở bày tri kiến của Phật, chỉ ra pháp môn sâu xa; phân biệt thân kiến (cái thấy sai lầm cho rằng thân này là cái ta thật), vượt khỏi ý tưởng về cái ta — đó gọi là Tu-đà-hoàn.

 "Không chấp đạo Phật, rốt ráo không ngăn ngại; ưa cầu đạo Phật mà không chấp vào giới hữu (?), cũng không chấp vào giới Phật; không phải giới cấm thủ (chấp vào những giới luật, nghi thức sai lầm cho là con đường giải thoát), không phải giới chấp tướng. Đã lìa ba kiết sử (ba mối trói buộc: thân kiến, giới cấm thủ và nghi ngờ), không trụ nơi ba cõi (cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc); như điều Phật đã học, tu hành thánh đạo, lìa tất cả ý tưởng, không chấp vào đối tượng, không có các chướng ngại, vào đạo Phật, tâm được tịch diệt; không chấp các kiến giải về thọ mạng, ta, người; các căn (giác quan) thanh tịnh, xa lìa phiền não; vì tu bồ-đề mà thực hành bố thí, bỏ hết tất cả, cứu chúng sinh khổ, khiến họ vượt qua bốn dòng chảy (bốn thứ cuốn trôi con người trong sinh tử: ham muốn, chấp vào sự tồn tại, kiến giải sai lầm, vô minh), đưa họ đứng vững nơi Niết-bàn; dứt hết các tướng có, hiển bày vô tướng. Nếu thấy bốn chúng (?) thì không sinh sợ hãi; chí cầu đạo bồ-đề tịch diệt trong sạch; đã lìa sợ hãi, không còn sợ chết. Vì sao vậy? Vì đã hiện chứng tịch diệt, lìa các bụi nhơ, khéo trụ nơi đạo Phật, biết các nẻo đi và đến mà cũng không có đi đến, nhưng khéo phân biệt ý tưởng của chúng sinh, tâm không hý luận, rốt ráo đạo Phật. Đó gọi là tướng Tu-đà-hoàn của Bồ-tát ma-ha-tát."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video