Kinh Nguyệt Đăng Tam-muội (tam-muội: trạng thái thiền định, tâm chuyên chú vào một điểm, không tán loạn), quyển thứ tám.
Ngài Tam tạng (vị tăng thông suốt ba kho kinh điển: Kinh, Luật, Luận) người Thiên Trúc (Ấn Độ) là Na-liên-đề-da-xá dịch vào đời Cao Tề (triều Bắc Tề do họ Cao làm vua).
Này Đồng tử (chàng trai trẻ mà Phật đang trò chuyện cùng)! Vì thế, Bồ-tát ma-ha-tát (bậc Bồ-tát lớn; Bồ-tát là người phát nguyện tu hành để thành Phật và cứu giúp chúng sinh) vì muốn mong cầu tam-muội này, nên tu căn lành (thiện căn: những việc lành làm gốc rễ sinh ra quả tốt), thực hành pháp thí (bố thí bằng cách giảng dạy giáo pháp), hoặc thực hành tài thí (bố thí của cải). Lấy đàn độ (hạnh bố thí, một pháp tu đưa người sang bờ giác ngộ) này, dùng bốn cách hồi hướng (đem công đức của việc lành mình làm hướng về một mục đích cao cả như giác ngộ hay lợi ích chúng sinh) mà hồi hướng nó. Bốn cách ấy là gì?
Một là: chư Phật thời quá khứ nhờ phương tiện thiện xảo (cách thức khéo léo, linh hoạt để tu hành và dạy dỗ người khác) mà đạt được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn khắp, tức quả vị Phật); nguyện con cũng được phương tiện khéo léo ấy; đem căn lành này hồi hướng về bồ-đề (sự giác ngộ). Đó gọi là cách hồi hướng thứ nhất.
Hai là: ở chỗ thiện tri thức (người thầy, người bạn tốt dẫn dắt mình trên đường tu), được nghe giảng phương tiện khéo léo như thế, rồi thọ trì (tiếp nhận và gìn giữ), đọc tụng và tu học; nhờ phương tiện ấy khiến con thành tựu bồ-đề vô thượng; nguyện con trong đêm dài (suốt mọi đời kiếp lâu xa) luôn được gặp gỡ các vị ấy; đem căn lành này mà hồi hướng. Đó gọi là cách hồi hướng thứ hai.
Ba là: nguyện của cải con có được sẽ cùng mọi chúng sinh chung hưởng dùng; đem căn lành này mà hồi hướng. Đó gọi là cách hồi hướng thứ ba.
Bốn là: nguyện tự thân con ở mọi nơi sinh ra đều có được của cải, có được giáo pháp, để thu nhận, che chở và làm lợi ích cho mọi chúng sinh; nguyện con luôn được thân như thế; đem căn lành này mà hồi hướng. Đó gọi là cách hồi hướng thứ tư.
Này Đồng tử! Bằng bốn cách hồi hướng này, nên đem tất cả căn lành mà hồi hướng.
Lại nữa, này Đồng tử! Bồ-tát ma-ha-tát vì cầu tam-muội này, dù là người tại gia hay người xuất gia, đều đem tâm không dua nịnh quanh co mà phụng sự người trì giới (người giữ gìn giới luật). Nếu có người giữ được tam-muội này, dù xuất gia hay tại gia, người ấy nếu gặp bệnh khổ nguy kịch, mà mình có thể dùng thịt và máu trên thân mình để trừ bệnh cho người ấy, nếu đã thành tựu lòng tin tăng thượng (lòng tin vững mạnh vượt bậc), thì Bồ-tát nên đem tâm không lay động và tâm trong sạch mà bố thí.
Này Đồng tử! Thuở xa xưa, cách đây a-tăng-kỳ a-tăng-kỳ (a-tăng-kỳ: con số lớn đến mức không đếm xuể), vô lượng vô biên, không thể kể, không thể lường, rộng lớn không thể nghĩ bàn kiếp (kiếp: một khoảng thời gian cực kỳ dài), bấy giờ có một đức Phật hiệu là Bất Khả Tư Nghị Nguyện Thắng Khởi Vương Phật, Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật Thế Tôn (đây là mười danh hiệu tôn xưng một vị Phật: Như Lai – bậc từ cõi chân thật mà đến; Ứng Cúng – bậc đáng được cúng dường; Chánh Biến Tri – bậc hiểu biết chân chính, trọn khắp; Minh Hạnh Túc – bậc đầy đủ trí sáng suốt và đức hạnh; Thiện Thệ – bậc đã khéo đi đến nơi giải thoát; Thế Gian Giải – bậc hiểu rõ thế gian; Vô Thượng Sĩ – bậc cao tột không ai hơn; Điều Ngự Trượng Phu – bậc khéo chế ngự, dẫn dắt người; Thiên Nhân Sư – thầy của trời và người; Phật Thế Tôn – bậc giác ngộ được cả đời tôn kính).
Đức Phật Như Lai Ứng Chánh Biến Tri ấy, ngay trong ngày thành tựu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, đã hóa ra vô lượng vô biên vị Phật ứng hóa (những thân Phật hiện ra tùy theo căn cơ chúng sinh để dạy dỗ) mà nói pháp, khéo điều phục vô lượng chúng sinh, đặt họ vào đạo A-la-hán vô lậu (A-la-hán: bậc đã dứt hết phiền não, ra khỏi vòng sinh tử; vô lậu: không còn phiền não rỉ chảy), lại khiến vô lượng chúng sinh được bất thoái chuyển (không còn lùi bước) đối với A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Đức Bất Tư Nghị Nguyện Thắng Khởi Vương Như Lai ấy cũng ngay trong ngày ấy hết tuổi thọ, nhập vô dư Niết-bàn (Niết-bàn trọn vẹn, không còn sót lại thân xác, tức sự diệt độ hoàn toàn của bậc giác ngộ). Chánh pháp (giáo pháp chân chính của Phật, còn được thực hành đúng đắn) của Ngài trụ ở đời tám vạn bốn nghìn ức na-do-tha (na-do-tha: một con số cực lớn) trăm nghìn năm.
Này Đồng tử! Sau khi chánh pháp của Phật Bất Khả Tư Nghị Nguyện Thắng Khởi Vương diệt, vào thời mạt thế (thời cuối, khi giáo pháp suy tàn) có vô lượng tỳ-kheo (người nam xuất gia đã thọ giới đầy đủ) chấp kiến (bám chặt vào quan điểm sai lầm của mình). Các tỳ-kheo ấy đối với những tu-đa-la (kinh điển) như thế này thì không yêu, không thích, không sinh lòng tin, lại phỉ báng chê bai. Nếu ai giữ được những kinh này thì bị bọn bạn xấu ấy bức bách thân thể, miệng mắng nhiếc, thậm chí cướp mạng sống. Bọn tỳ-kheo ác ấy vì tham lợi dưỡng (lợi lộc, đồ cúng dường) và sự cung kính, đã giết hai vạn vị tỳ-kheo thọ trì kinh này.
Này Đồng tử! Bấy giờ trong cõi Diêm-phù-đề này (châu lục nơi loài người chúng ta sống, theo cách nhìn vũ trụ của đạo Phật) có một vị quốc vương tên là Trí Lực, thọ trì chánh pháp, hộ trì chánh pháp, bổn nguyện (lời nguyện gốc phát ra từ trước) đã thành tựu, từng ở chỗ các đức Phật đời trước gieo trồng nhiều căn lành.
Này Đồng tử! Thuở ấy trong cõi Diêm-phù-đề này có một vị pháp sư (người giảng dạy giáo pháp) tên là Thật Ý, thọ trì kinh điển tam-muội như thế này, vào cung vua làm thiện tri thức. Vì có lòng đại bi (lòng thương xót lớn, muốn cứu chúng sinh khỏi khổ) nên ngài có thể cứu giúp, làm lợi ích và thương xót. Nhà vua vui thích được gặp vị tỳ-kheo này, nghe pháp, luận bàn mãi không chán; vua đến hầu hạ, gần gũi, cúng dường (dâng phẩm vật để tỏ lòng tôn kính), thưa hỏi những điều khó; ngài nghe lời giảng thì nhớ giữ được, lại khéo đối đáp.
Bấy giờ vị tỳ-kheo ấy khéo hiểu cái nghĩa giảng rộng và tóm gọn đều bao gồm lẫn nhau; các oai nghi (dáng vẻ, cử chỉ đúng phép của người tu) và các hạnh đều đầy đủ; khéo thông đạt các ấm, giới, nhập (năm uẩn, mười tám giới, mười hai xứ — những cách phân tích thân tâm và thế giới thành các yếu tố cấu thành); khéo biết mọi chúng sinh hợp lại, chia lìa, lìa rồi lại hợp; cũng biết oai nghi, các hạnh, sở thích và tính nết tập quen của chúng sinh; khéo biết căn (các năng lực tinh thần như lòng tin, siêng năng, chánh niệm, định, tuệ), lực (sức mạnh do các năng lực ấy tạo ra) và sự tinh tấn (siêng năng tu tập) của chúng sinh; khéo biết trí tuệ và tính nết tập quen khác nhau; khéo biết điều gì tương ứng và không tương ứng với đế (chân lý); lời đối đáp quyết định chắc chắn về nghĩa, biện tài (tài ăn nói, giảng giải) sâu xa vi diệu; cũng khéo biết điều phục chúng sinh; mỉm cười, chào hỏi người trước, ai thấy cũng mến; không hề nhăn mặt cau mày, tâm rộng lớn; an trú trong bốn tâm vô lượng (từ, bi, hỷ, xả: thương yêu, xót thương, vui theo niềm vui người khác, buông xả không thiên vị, trải rộng vô hạn đến chúng sinh) tương ứng với đại bi; mọi dị luận (học thuyết bên ngoài, trái với chánh pháp) đều không thể phá đổ ngài.
Này Đồng tử! Bấy giờ vua Trí Lực có một người con gái tên là Trí Ý, mới mười sáu tuổi, dung mạo đoan chính, hình sắc xinh đẹp, dáng vóc đầy đặn, không gì không đủ. Nàng lấy tỳ-kheo Thật Ý làm thầy dẫn dắt. Bấy giờ vị tỳ-kheo ấy bị tứ đại không điều hòa (bốn yếu tố đất, nước, lửa, gió cấu thành thân thể mất cân bằng, tức là thân bị bệnh), trên đùi phải mọc một mụt nhọt đen độc, khó chữa trị; mọi thầy thuốc đều bỏ đi. Bấy giờ vua Trí Lực thấy vị tỳ-kheo bệnh nặng khốn khổ, sợ ngài chết nên gào khóc rơi lệ. Các phi hậu cùng tám vạn thể nữ (cung nữ), cùng nhân dân trong nước, trong thành ấp, thái tử, các quan, quân lính, tướng soái, người giữ cửa, lính tuần, nô tỳ, người thân cận hầu hạ hai bên và đại chúng khác, thấy vị tỳ-kheo này đều khóc lóc.
Này Đồng tử! Bấy giờ vua Trí Lực có một người thân thuộc trước kia đã qua đời và sinh lên cõi trời, hiện mặt trong giấc mộng của vua mà khuyên bảo rằng: "Bệnh của vị tỳ-kheo này cần phải lấy máu tươi của một thiếu nữ còn trinh mà rửa, cũng dùng máu ấy bôi lên nhọt; lại lấy thịt của nàng nấu làm canh, nêm với đủ thứ vị, cho ăn cùng với cơm, mới khỏi được. Nếu không có thuốc này thì chắc khó mà đứng dậy nổi." Bấy giờ vua Trí Lực mộng thấy như vậy, tỉnh dậy đợi đến sáng, liền rời giường vào hậu cung, họp các cung nhân lại, kể rõ giấc mộng: "Ta thấy việc như thế, ai có thể bố thí thuốc ấy cho vị tỳ-kheo bệnh, để bậc thiện tri thức chỉ dạy đường lành cho ta được khỏi bệnh?" Này Đồng tử! Bấy giờ tất cả cung nhân, thể nữ trong ngoài không ai kham nổi.
Này Đồng tử! Bấy giờ nàng Trí Ý ở chỗ vua cha nghe lời ấy, biết vị tỳ-kheo bệnh cần thứ thuốc như vậy; nghe rồi vui mừng, thân tâm hớn hở, suy nghĩ thế này: "Như lời cha nói, thân ta nay chưa từng giao hợp; ta sẽ thí máu thịt tươi cho vị tôn giả ấy. Trong cung ta là người nhỏ tuổi nhất, lại hết lòng kính trọng vị pháp sư a-xà-lê (bậc thầy dạy bảo, làm khuôn phép cho đệ tử) này. Ta giữ thân, miệng, ý trong sạch, cầu trí tuệ không nhiễm ô, đem máu thịt thân mình thí cho vị pháp sư vô trước (không còn dính mắc vào điều gì), lấy thịt thân mình nêm với đủ thứ vị. Ta nên làm thuốc cho vị tỳ-kheo bệnh này, khiến bệnh khổ của bậc đại sư của ta tiêu trừ, đứng dậy bình phục."
Bấy giờ nàng Trí Ý liền cầm dao bén, với tâm sâu xa an trụ nơi pháp, cắt thịt đùi mình, vết thương máu chảy. Nàng lấy thịt tươi ấy nêm đủ vị làm canh, lấy bát vàng hứng máu chảy trên thân, rồi dâng lên vua. Vua ra lệnh gọi vị tỳ-kheo bệnh vào trong cung, trước mặt vua cha trải chỗ ngồi mời ngồi; lấy máu rửa nhọt xong lại bôi lên; lại đem thịt ấy nêm với các vị ngon khác làm thành món ăn ngon, vì để được phúc mà dâng cúng pháp sư. Bấy giờ vị tỳ-kheo không biết, không hay, không ngờ có điều gì sai trái, liền ăn. Vị tỳ-kheo bệnh vừa ăn món ấy thì bệnh khổ liền dứt. Bấy giờ pháp sư khỏi bệnh, thân an ổn vui vẻ, bèn vì vua Trí Lực nói pháp thù thắng vi diệu; vì để cầu tam-muội này, ngài khiến một vạn ba nghìn thể nữ trong cung phát tâm cầu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Bấy giờ vua Trí Lực liền nói kệ (bài thơ, câu tụng trong kinh) hỏi con gái rằng:
"Con lấy ở đâu mà được thịt người tươi tốt này cùng với máu,
để làm món ăn ngon cho người bệnh, khiến vị tỳ-kheo này được an vui?
Con sai ai, ở nơi nào, giết người nào, mới có được thứ thịt tốt quý thế này,
đem nêm chung với các vị khác lạ, lại có máu sạch để rửa và bôi?
Khi pháp sư ăn món ăn này, lại dùng máu tươi rửa và bôi mụt nhọt,
liền trừ được cơn bệnh dữ lớn như vậy, khiến vị tôn giả ấy được vui mừng.
Từ người thân cũ nay là thiên thần, ta trong giấc mộng đã nghe lời này:
'Nếu có được thứ thuốc như vậy, mới trừ được bệnh của vị tỳ-kheo ấy:
phải lấy máu vừa chảy ra từ thân người, bôi rửa mụt nhọt độc dữ của pháp sư,
nêm thịt người cho thơm rồi, làm món ăn mà dâng lên ngài.
Tỳ-kheo chỉ cần dùng phương này, lập tức bệnh tật ắt tiêu trừ;
chỉ có thuốc này mới cứu chữa được, không cần cách nào khác, nhà vua hãy mau lo liệu.'
Ta tỉnh giấc rồi dậy khỏi giường, liền vào hậu cung nói lời ấy;
mọi cung nhân nghe lời này, đều im lặng, không ai kham nổi.
Lúc ấy ta lại bảo cung nhân rằng: 'Có ai làm được việc như thế này chăng:
bỏ máu thịt tươi trên thân mình, nêm với đủ các vị ngon khác,
dùng món thuốc ấy dâng cho ngài, lại lấy máu sạch mà rửa và bôi
mụt nhọt đen dữ của vị pháp sư tỳ-kheo; có phương này mới làm cho lành bệnh.
Nếu không dùng thứ thuốc như thế để chữa mụt nhọt dữ của tỳ-kheo,
thì pháp sư ắt sẽ chết, chính vì thiếu phương thuốc này.'
Khi ấy cung nhân nghe lời này, ai nấy đều im lặng không nói nữa,
không ai làm được sự bố thí này — phương thuốc bằng máu thịt như vậy.
Cho đến mọi người trong ba cõi (tam giới: cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc — toàn bộ thế giới của chúng sinh còn trôi lăn trong sinh tử), đều không ai bỏ được thịt thân mình.
Trong cung ta báo khắp từng người một, mà lặng ngắt không một lời nhận làm.
Lòng ta kính trọng vị tỳ-kheo này, còn mọi người ai cũng tiếc thân mình;
vì quyến luyến thân mình, nên không thể cắt bỏ máu thịt của mình.
Lành thay, hãy nói cho ta biết con lấy ở đâu?" — "Con lúc ấy nghe xong, lòng vui mừng,
nghe lời tôn quý vi diệu của cha, lòng con dũng mãnh không hề khiếp nhược."
Đồng nữ Trí Ý thưa cha rằng: "Xin cha với lòng trong sạch rủ lòng lắng nghe.
Đối với thân mình con không tham tiếc, cũng không bám chấp vào ý tưởng có cái 'tôi';
con có thể dũng mãnh bỏ thân mình, vì cầu bồ-đề vô thượng.
Xin vua cha lắng nghe thêm: con tìm kiếm thịt người mà không sao có được,
vì thế liền cắt thịt đùi mình, nêm với đủ vị dâng lên pháp sư.
Con không giết người khác, cũng không phải thịt người chết; con cắt thân mình để làm lợi ích rộng lớn.
Tỳ-kheo đã được khỏi bệnh khổ, con cũng sẽ được phúc vô lượng."
Vua liền hỏi: "Lúc con cắt thân, chẳng phải bị đau khổ bức bách lắm sao?
Con hãy mau chuẩn bị thuốc tự bôi vết thương, chớ để thân phải chịu khổ lớn."
Nghe vua cha nói lời thương xót, nàng thưa: "Xin đại vương lắng nghe thêm.
Nghe rồi con suy nghĩ sâu về hạnh chánh pháp: quả của nghiệp (kết quả do hành động thiện ác gây ra) thật không thể nghĩ bàn như vậy.
Con nghe từ cha lời trời đã nói, nên đối với thân mạng mình chẳng đoái tiếc,
đem lòng tin kính mà dâng cúng, vì thế tự bỏ máu thịt tươi.
Lấy phần thân mình làm lợi ích, trừ được bệnh độc dữ của tỳ-kheo.
Nay con đã làm được phúc vô lượng, lấy thân không bền đổi lấy thân bền chắc (đem thân xác chóng hư hoại đổi lấy công đức và thân giác ngộ bền vững)."
Người con gái lại nói thế này: "Xin vua cha lắng nghe thêm chút nữa.
Nghe pháp chân thật, con nguyện thọ trì; xin xem quả của nghiệp ấy thật không thể nghĩ bàn.
Thuở trước tạo nghiệp bất thiện, chúng sinh vì si mê mà rơi vào đường ác (ác đạo: các cõi khổ như địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh);
ở đó thịt thân tiêu hết rồi lại liền lại, vì thế nghiệp báo khó mà nghĩ bàn.
Ban đầu chỉ còn bộ xương móc nối nhau, trong khoảnh khắc thịt thân lại liền như cũ.
Huống nữa người tạo nghiệp lành, tùy tâm mong muốn lẽ nào không được?
Tuy cắt thịt thân mà chẳng hề đau, vết thương chảy máu cũng không khổ.
Dù có cắt mọi phần trên thân, nhờ nghĩ đến pháp nên chẳng còn chỗ thương tích.
Con đối với chánh pháp hết lòng yêu thích, vì thế cắt thịt mà dâng cúng.
Mọi pháp hữu vi (những gì do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt) đều như huyễn, vết thương trên thân cũng lại liền như cũ.
Ví như hoa ưu-đàm-bát-la (loài hoa thiêng theo truyền thuyết rất hiếm, rất lâu mới nở một lần, dùng để ví sự hiếm có), trải vô lượng kiếp may ra mới hiện;
vị tỳ-kheo pháp sư cũng như vậy, trong cõi Diêm-phù-đề lâu lắm mới gặp một lần.
Như ánh sáng của khối vàng Diêm-phù (thứ vàng quý nhất theo truyền thuyết), ai ngắm cũng không chán;
pháp sư Thật Ý cũng như vậy, trời và người chiêm ngưỡng không chán.
Ví như uống nước trong mát, lúc nóng nực trừ được cơn khát cháy cổ;
vị tỳ-kheo pháp sư cũng như vậy, trừ được mọi khát ái (lòng ham muốn thèm khát như cơn khát nước) của chúng sinh.
Con bỏ thịt đùi dâng lên pháp sư, lại thí cả máu tươi sạch của thân mình,
trừ khổ tứ đại cho pháp sư; điều Phật khen ngợi, con đã làm được.
Bậc thánh ấy thành tựu công đức tương ứng, lại giữ được định chân thật thù thắng như thế;
con đã cúng dường vị tỳ-kheo ấy, nguyện nhờ phúc lành này được thành Phật.
Như hương thơm ngát rất đáng ưa, hương thuận theo mùa hơn cả chiên-đàn (gỗ đàn hương, một loại gỗ thơm quý);
hương thơm mầu nhiệm xông khắp, không đâu không tới; người giữ giới và định cũng như vậy.
Như núi Tu-di (ngọn núi lớn ở trung tâm thế giới theo vũ trụ quan Phật giáo) uy nghiêm nhất, chiếu khắp mười phương, rất đáng yêu,
làm sáng rực mặt đất và hư không; vị pháp sư giữ giới cũng như vậy.
Nếu có người trong sạch, tin ưa sâu xa, dựng lên ngôi bảo tháp vi diệu bậc nhất,
lại có người khác đến kính lễ cúng dường, càng làm tăng phúc tối thắng cho người dựng tháp;
vị pháp sư giảng nói cũng như vậy; con với tâm trong sạch khiến ngài được an ổn,
cắt bỏ máu thịt tươi thân mình — nay con đã dựng nên ngọn tháp chánh pháp.
Nếu có ngôi tháp miếu sắp đổ, người trí đỡ cho khỏi nghiêng lay;
lại có người đến cúng dường tháp ấy, thì khiến người đỡ tháp được phúc thù thắng.
Vị tỳ-kheo hiểu pháp chính là ngọn tháp, cũng như vậy; con lấy thuốc hay trừ bệnh cho ngài.
Ngài có thể diễn nói pháp thù thắng vi diệu, đặt chúng sinh vào đạo vô thượng.
Nếu vị pháp sư tỳ-kheo qua đời, thì pháp này làm sao còn được nghe?
Vua cha nên biết, tỳ-kheo mất thì liền mất tam-ma-đề (tức tam-muội, trạng thái thiền định) này.
Pháp sư cũng như ngọn đèn sáng trong, chữa trị bóng tối phiền não (những trạng thái tâm ô nhiễm như tham, giận, si mê gây ra khổ đau) của chúng sinh;
ngài an trụ trong tam-ma-đề rộng lớn, cứu giúp các loài chúng sinh nơi đường ác.
Hạnh của tỳ-kheo không thể đo lường, ngài luôn an trụ trong tâm rộng lớn.
Nghĩa của câu chữ quyết định ngài đã khéo học, các dị luận xấu ác không phá được.
Trong vô lượng ức kiếp, con vĩnh viễn không còn phải mang thân nữ nữa.
Như Phật dạy, kính pháp là trên hết; con đối với pháp sư đã hết lòng cung kính.
Nếu có những cõi Phật nhiều như cát sông Hằng (ví số nhiều vô kể), chứa đầy báu vật dâng lên Như Lai;
lại có người khác với tâm trong sạch thí một ngón chân, thì phúc này hơn hẳn phúc kia.
Người nữ như thế sau khi chết, liền được gặp nghìn ức đức Phật;
đều ở chỗ các đức Phật ấy mà xuất gia, thọ trì tam-muội thù thắng như thế.
Ở chỗ các đấng Lưỡng Túc Tôn (bậc tôn quý nhất trong loài hai chân, tức là Phật), cho đến lúc cuối cùng khi các ngài bát Niết-bàn (nhập Niết-bàn, tức qua đời),
con luôn luôn xuất gia như vậy, là con Phật trong sạch không nhơ nhiễm.
Lại ở chỗ đức Đăng Minh Như Lai, trong giáo pháp của Phật ấy tu phạm hạnh (hạnh sống trong sạch, giữ giới, dứt dâm dục).
Lúc ấy con được chuyển bỏ thân nữ, làm đại pháp sư nói pháp thù thắng."
(Phật dạy:) "Vua Trí Lực chính là Di-lặc (vị Bồ-tát sẽ thành Phật kế tiếp sau Phật Thích-ca), luôn dũng mãnh hộ trì pháp;
vị pháp sư chính là Phật Nhiên Đăng (vị Phật thời quá khứ đã báo trước rằng Phật Thích-ca sẽ thành Phật), còn vương nữ thuở ấy chính là thân Ta.
Ta đã có thể bỏ thịt thân không chút tiếc nuối, cúng dường bậc tự tại về công đức;
luôn xa lìa tâm dua nịnh quanh co, vì cầu tam-muội như thế.
Những người lúc ấy thấy vị tỳ-kheo bị bệnh khổ bức bách mà khóc lóc,
tất cả đều được địa vị bất thoái (địa vị không còn thoái lui trên đường tu), rốt ráo vĩnh viễn lìa các ác thú (các cõi xấu ác).
Những người ấy không còn bị các khổ não bức bách, cũng lìa tội phỉ báng pháp và lìa bệnh khổ;
năm căn (mắt, tai, mũi, lưỡi, thân) đầy đủ không khuyết, tâm cũng không có gai nhọn lo âu.
Tất cả đều đoan nghiêm, đẹp đẽ khác thường, công đức và uy thần luôn hưng thịnh.
Thân trang nghiêm bằng trăm phúc với ba mươi hai tướng (ba mươi hai đặc điểm tốt đẹp trên thân Phật, mỗi tướng do trăm phúc đức tạo thành) — đều do cúng dường người bệnh mà có.
Họ đều xuất gia trong giáo pháp của Ta; về sau, vào thời mạt thế,
nếu ai giữ được kho chánh pháp của Ta, người ấy sẽ được gặp nghìn ức đức Phật.
Người thọ trì, cung kính giáo pháp của Ta, đó là người giữ gìn hạt giống bồ-đề;
họ rộng làm lợi ích cho chúng sinh, sẽ được gặp Phật A-súc (vị Phật ở cõi phương Đông).
Nghe Ta thực hành hạnh bồ-đề thù thắng, liền được điều mà bậc thánh yêu quý.
Mọi việc trang nghiêm trong các đời trước của Ta (bổn sinh: những đời trước của Phật khi còn tu hạnh Bồ-tát), đều là dâng sự cúng dường thù thắng lên chư Như Lai.
Thấy vị tỳ-kheo đa văn (học rộng, nghe nhiều) giữ cấm giới (giới luật răn cấm), thấy rồi đem tâm trong sạch mà phụng sự,
lại xa lìa mọi giận hờn kiêu mạn, luôn vì phúc lớn tối thắng;
người mau lìa mọi giận dữ kiêu mạn rồi, cúng dường con Ta là người hộ pháp,
thì vô lượng ức kiếp lìa khỏi tối tăm, trọn không rơi vào khổ nơi đường ác.
Còn kẻ có tâm tranh cãi ắt chắc chắn rơi vào ác thú, dù có giữ cấm giới và đa văn,
dù cúng dường chư Phật, rộng làm bố thí, ở chốn lan-nhã (a-lan-nhã: nơi vắng vẻ dành để tu hành) tu thiền định..., cũng không gì cứu được."
Bấy giờ trưởng lão A-nan (thị giả và em họ của Phật Thích-ca, nổi tiếng nghe nhiều nhớ giỏi) từ chỗ ngồi đứng dậy, trật áo bày vai phải (để lộ vai phải, cách tỏ lòng tôn kính), gối phải quỳ xuống đất, chắp tay hướng về Phật mà thưa: "Bạch Thế Tôn! Con có đôi điều muốn thưa hỏi đức Như Lai Ứng Chánh Biến Tri, nguyện Phật cho phép, tùy câu hỏi mà giảng cho con." Bấy giờ Phật bảo A-nan: "Ông hãy trở về chỗ ngồi. Như Lai Ứng Chánh Biến Tri để ông tùy ý hỏi, Ta sẽ nói cho ông, khiến lòng ông vui." Bấy giờ trưởng lão A-nan bạch Phật: "Bạch Thế Tôn! Vâng, con xin nghe lời dạy, bạch Tu-già-đà (một danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc Thiện Thệ, đã khéo đi đến giải thoát); vâng, con xin nghe lời dạy, bạch Bà-già-bà (một danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc Thế Tôn)." Đã được cho phép, A-nan liền đằng hắng rồi thưa: "Bạch Thế Tôn! Vì nhân duyên gì mà các vị Bồ-tát khác, mỗi vị khi thực hành hạnh Bồ-tát, gặp phải cảnh bị chặt tay chân, cắt tai mũi, hoặc bị móc hai mắt, bị xẻo thân thể, các thứ khổ như thế đều nhẫn chịu, mà không thoái chuyển đối với A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề?"
Hỏi xong, Phật nói: "A-nan! Nếu ông biết Ta vì A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề mà đã chịu đủ mọi khổ thì ông còn không dám khởi ý muốn nói, huống chi là đặt câu hỏi. A-nan! Giả sử có người từ chân đến đỉnh đầu bốc lửa cháy rực, lại có người khác đến chỗ người ấy mà nói: 'Này anh, hãy đến đây, với cái thân đang cháy chưa tắt này mà vui hưởng năm dục (năm thứ ham muốn: sắc đẹp, âm thanh, mùi thơm, vị ngon, cảm xúc êm ái), tùy ý hưởng ca múa vui chơi.'" Phật nói: "A-nan! Ý ông nghĩ sao? Người ấy chưa dập tắt lửa đang cháy trên thân, có tùy ý hưởng thú vui năm dục, ca múa cười đùa được chăng?" A-nan bạch Phật: "Không, bạch Thế Tôn." Phật nói: "A-nan! Người chưa dập tắt lửa trên thân ấy có khi còn hưởng được thú vui năm dục, ca múa vui đùa; còn Như Lai thì không như thế. Thuở xưa khi thực hành hạnh Bồ-tát, Ta thấy chúng sinh chịu khổ trong ba đường ác (địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh) và những kẻ nghèo khổ, nên trọn không hề vui thích.
A-nan! Nếu các Bồ-tát thời quá khứ khi tu hạnh Bồ-tát mà thành tựu giới không khuyết, giới không thủng, giới không lỗi lầm (?), giới không xen tạp, giới không chấp thủ, giới không lay động, giới không vẩn đục, giới không hư hoại, giới không nông cạn, giới không phô bày hình tướng bên ngoài, giới không trái nghịch, giới ngay thẳng, giới đúng như lời thề nguyện, giới che chở thu nhận chúng sinh — A-nan! Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu các giới như thế mà thực hành hạnh Bồ-tát thì trọn không gặp cảnh bị chặt tay, chặt chân, cắt tai, xẻo mũi, chém đầu, móc mắt; các phần thân khác cũng không phải chịu các thứ khổ, và mau đạt được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.
A-nan! Thuở xưa, trải qua a-tăng-kỳ a-tăng-kỳ kiếp rộng lớn vô lượng, không thể nghĩ bàn, không thể kể, không thể lường, không có giới hạn, bấy giờ có một đức Phật hiệu là Bảo Liên Hoa Nguyệt Tịnh Khởi Vương Phật, Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật Thế Tôn. A-nan! Đức Phật Bảo Liên Hoa Nguyệt Tịnh Khởi Vương ấy thọ mạng chín mươi chín ức na-do-tha trăm nghìn kiếp. Ngài trong mọi ngày tháng thời khắc đều khiến chín mươi ức trăm nghìn chúng sinh an trụ trong Phật pháp mà không thoái chuyển.
A-nan! Sau khi đức Bảo Liên Hoa Nguyệt Tịnh Khởi Vương Như Lai Ứng Chánh Biến Tri bát Niết-bàn và chánh pháp đã diệt, trong thời mạt pháp (thời kỳ giáo pháp suy tàn, ít còn người tu chứng), đối với kinh này vô lượng chúng sinh chán ghét, vô lượng chúng sinh xa lìa, vô lượng chúng sinh quay lưng, vô lượng chúng sinh vứt bỏ. Đó là lúc rất đáng sợ, lúc tai ách lớn, lúc không mưa, hoặc lúc mưa quá nhiều, lúc mưa trái mùa, lúc đói kém, lúc tà kiến (quan điểm sai lầm) lan tràn, lúc người ta tìm theo lời lẽ ngoại đạo, lúc thú dữ và dạ-xoa (loài quỷ thần hung dữ) hoành hành, lúc sấm sét chớp giật, lúc phá hoại sự giác ngộ của Phật. Khi ấy có bảy nghìn vị Bồ-tát rời bỏ thành ấp, kinh đô, xóm làng nơi dân cư, đến rừng Phổ Hiền nương ở nơi đó, cùng với pháp sư Thiện Hoa Nguyệt. Bấy giờ vị tỳ-kheo ấy vì đại chúng mà nói pháp môn đà-la-ni (pháp tổng trì: năng lực ghi nhớ, nắm giữ trọn vẹn mọi giáo pháp không để quên mất).
A-nan! Một lần nọ pháp sư Thiện Hoa Nguyệt ngồi tĩnh lặng một mình, dùng thiên nhãn (con mắt nhìn xa và thấu suốt, vượt khả năng người thường) trong sạch hơn người, thấy nhiều ức vị Bồ-tát đã trồng các căn lành, chết ở cõi Phật khác mà sinh đến cõi này. Họ nếu được nghe pháp môn đà-la-ni này thì sẽ được bất thoái chuyển đối với A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề; nếu không được nghe pháp môn đà-la-ni này thì sẽ thoái mất A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Pháp sư Thiện Hoa Nguyệt nghĩ như vậy xong, liền ra khỏi tam-muội, đến chỗ đại chúng Bồ-tát, đến nơi rồi nói: "Các thiện nam tử (cách gọi những người con trai hiền lành có căn lành)! Nay tôi muốn đến các thành ấp, xóm làng để diễn nói những điều cốt yếu của giáo pháp cho chúng sinh." Bấy giờ chúng đại Bồ-tát thưa với pháp sư Thiện Hoa Nguyệt: "Tất cả chúng Bồ-tát chúng tôi không muốn ngài rời rừng này đến kinh đô, thành ấp, xóm làng kia. Vì sao? Vì có vô lượng tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni (nữ tu xuất gia), ưu-bà-tắc (nam cư sĩ tại gia), ưu-bà-di (nữ cư sĩ tại gia) ngã mạn (kiêu căng, cho mình là hơn người), trong thời tượng pháp (thời kỳ giáo pháp chỉ còn hình thức tương tự, sau thời chánh pháp) ưa giết hại người." Bấy giờ pháp sư Thiện Hoa Nguyệt bảo chúng Bồ-tát: "Nếu tôi tiếc giữ thân mạng mình thì không thể hộ trì giáo pháp của chư Phật quá khứ, vị lai và hiện tại." Bấy giờ pháp sư liền nói kệ:
"Luôn không trụ vào ý tưởng có cái 'tôi', mới có thể hộ trì pháp của Như Lai;
sự giác ngộ thù thắng rộng lớn của chư Phật, trong đời ác mới có thể hiển bày.
Nếu lìa mọi sự chấp giữ ý tưởng về 'tôi', cũng lìa ý tưởng về chúng sinh và về thọ mạng (một sinh mạng tồn tại lâu dài),
đối với sắc, thanh, hương, vị, xúc (hình sắc, âm thanh, mùi, vị, cảm giác va chạm) mà mau lìa được, thì là người hộ trì Phật pháp.
Nếu có người cúng dường trăm ức na-do-tha đức Phật, với lòng tin trong sạch dâng cỗ bàn thức ăn,
lại thí đèn, tràng hoa và phướn lọng, cho đến nhiều ức kiếp nhiều như cát sông Hằng;
còn nếu ai trong đời mạt suy tàn của chánh pháp, lúc Phật pháp như vậy sắp diệt,
chỉ trong một ngày một đêm hộ trì được pháp, thì công đức này hơn hẳn công đức kia.
Ta đối với bậc sư tử trong loài người (tức Phật, ví uy lực như sư tử chúa) mà khi chánh pháp diệt lại bỏ mặc không hộ trì,
thì không được gọi là cúng dường Phật, cũng không gọi là kính bậc Đạo sư (thầy dẫn đường, tức Phật).
Các vị hãy an vui tự làm lợi ích cho mình, khéo tự gìn giữ thân mình;
đối với chánh pháp và giới luật chớ buông lung, nên luôn an trụ tu hạnh từ (lòng thương yêu, muốn đem niềm vui cho chúng sinh).
Hộ trì giới chân chính không xen tạp, trong sạch sáng ngời không nhơ bẩn,
tức là cúng dường tất cả chư Phật, mọi đức Như Lai quá khứ và hiện tại.
Thí pháp bảo thù thắng, luôn tu nhẫn nhục, ở chỗ vắng tập thiền định, khéo điều phục cho nhu hòa,
lìa các tranh đấu, làm những nhân lành vi diệu — tôi sẽ đến thành ấp cứu chúng sinh."
Bậc tiên (người tu hành đạo hạnh cao) đại trí thù thắng sắp rời núi ra đi, có người khóc lóc, có người cúi đầu lễ lạy:
"Mong ngài ngắm rừng cây hương thơm đáng yêu này; bậc trí xin chớ đi, hãy cứu chúng con.
Thuở xưa bậc Đạo sư đủ mười lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có), các căn lặng yên, khéo điều phục nhu hòa,
đã đến nơi núi rừng vắng lặng kia mà hướng tới bồ-đề vô thượng thù thắng.
Ngài lại khéo làm nhân cho bồ-đề, tu tập phúc đức và trí tuệ;
xin hãy ở lại rừng, thuận theo mà học ngài ấy; bậc đại thánh uy đức, xin chớ xuống núi.
Thân ngài tướng tốt đặc biệt vi diệu, tóc trên đầu xanh biếc rất đáng yêu,
da dẻ sáng đẹp như màu vàng, rực rỡ chiếu soi mặt đất.
Tướng lông trắng giữa hai mày (bạch hào: sợi lông trắng xoáy giữa hai chân mày, một trong các tướng tốt) đặc biệt đáng yêu, như ngọc kha, vỏ ốc sáng trắng tươi;
xin chớ để người khác sinh lòng ghen ghét, vua chúa đại thần có thể cướp mạng ngài."
A-nan! Bấy giờ pháp sư Thiện Hoa Nguyệt liền đối với chúng Bồ-tát ấy mà nói kệ:
"Tất cả các đức Như Lai trong quá khứ, bậc có nhất thiết chủng trí (trí biết rõ mọi sự vật trong mọi phương diện chi tiết), đã dứt sạch phiền não,
đều làm lợi ích cho ba cõi tồn tại (tam hữu: cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc), chứng bồ-đề vô thượng thù thắng.
Vì cầu bồ-đề mà tu nhân thù thắng, tích tập phúc đức và trí tuệ;
tôi học theo các ngài nên luôn tu hành, vì muốn cứu giúp chúng sinh."
Tất cả mọi người đi nhiễu vòng bên phải (đi vòng quanh theo chiều thuận để tỏ lòng tôn kính) bậc thần tiên trí tuệ, đầu chạm chân ngài mà kính lễ,
luyến tiếc ngưỡng mộ, than thở, ai cũng kêu than, cất tiếng khóc thảm thiết;
có người từ trên cao rơi xuống, ngất lịm như cây lớn đổ.
Bậc tiên phúc đức vì lợi ích chúng sinh, không vì lời họ mà lui bước;
vị tiên cầm y bát (áo cà-sa và bình bát khất thực) muốn từ biệt ra đi, như sư tử chúa dũng mãnh,
chẳng hề đoái đến được mất, vì đã an trụ nơi pháp tánh (bản tính chân thật của mọi sự vật).
"Đừng khiến tôi ở lại trong núi rừng mà làm tổn giảm căn lành của chúng sinh."
Ngài liền đến thành ấp thù thắng, vì muốn làm lợi ích chúng sinh.
A-nan! Bấy giờ pháp sư Thiện Hoa Nguyệt liền đến các thành ấp, làng xóm, vì chúng sinh mà nói pháp thích hợp. Vị tỳ-kheo ấy vào buổi sáng sớm khiến chín ức chúng sinh trụ bất thoái chuyển đối với A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Rồi ngài lần lượt du hành đến kinh thành Trân Bảo Vương, ngồi dưới gốc cây tất-bát-la (cây bồ-đề, loài cây mà Phật Thích-ca ngồi dưới gốc để thành đạo). Vị tỳ-kheo ngồi suốt đêm đến sáng thì vào thành, khiến ba mươi sáu ức chúng sinh được trụ bất thoái chuyển trong Phật pháp. Bấy giờ tỳ-kheo một ngày không ăn; không ăn rồi bèn ra khỏi kinh thành, đến chỗ ngôi tháp thờ móng tay Phật, đứng lặng cung kính suốt một ngày một đêm.
Đến sáng hôm sau, sang ngày thứ hai vẫn chưa ăn, ngài lại vào kinh thành Trân Bảo Vương, khiến hai mươi ba ức chúng sinh an trụ trong Phật pháp, được bất thoái chuyển. Ngày thứ hai không ăn rồi, ngài lại ra khỏi kinh thành, đến tháp móng tay Phật đứng suốt ngày đêm. Đêm hết đến sáng sớm, sang ngày thứ ba vẫn chưa ăn, ngài lại vào kinh thành, đặt chín ức trăm nghìn chúng sinh vào Phật pháp, trụ bất thoái chuyển. Ngày thứ ba không ăn rồi, ngài lại ra khỏi kinh thành, đến tháp móng tay Phật đứng suốt ngày đêm, đêm hết đến sáng. Sang ngày thứ tư vẫn chưa ăn, ngài lại vào kinh thành Trân Bảo Vương, đặt chín mươi trăm nghìn chúng sinh trụ trong Phật pháp mà không thoái chuyển. Ngày thứ tư nhịn ăn, ngài ra khỏi thành, đến tháp móng tay Phật, đứng suốt ngày đêm, đêm hết đến rạng sáng. Sang ngày thứ năm vẫn chưa ăn, ngài lại vào kinh thành, khiến tất cả mọi người trong cung đại vương cùng nhân dân thành ấp, xóm làng ấy bất thoái chuyển trong Phật pháp. Ngày thứ năm không ăn rồi, ngài lại ra khỏi kinh thành, đến tháp móng tay Phật, đứng suốt ngày đêm, đêm hết đến sáng. Sang ngày thứ sáu vẫn chưa ăn, ngài khiến nghìn người con của vua trụ bất thoái chuyển đối với A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Ngày thứ sáu không ăn rồi, ngài lại ra khỏi kinh thành Trân Bảo Vương, đến tháp móng tay Phật, suốt ngày đêm đứng cung kính, đêm hết đến sáng. Đến ngày thứ bảy vẫn không ăn, ngài đến cổng kinh thành.
Bấy giờ có một vị vua tên là Dũng Kiện Đắc. Lúc ấy vua từ hậu cung đi ra, lên xe vàng: lan can bằng bạc trắng, càng xe bằng gỗ chiên-đàn thượng hạng, bánh xe bằng ngọc tỳ-lưu-ly (một loại ngọc quý màu xanh biếc), trên giăng phướn lọng, trang sức bằng tràng phan báu, cây báu xếp hàng trang nghiêm, các lưới lụa phủ kín trên xe, rủ xuống nhiều tấm lụa xếp. Có tám trăm thiếu nữ cầm dây báu kéo xe báu; các nàng xinh đẹp, đủ mọi vẻ đẹp — kẻ ngu thì ưa thích, chứ người trí thì không. Có tám vạn bốn nghìn người thuộc dòng hào tộc sát-lợi (giai cấp vua chúa, quý tộc, võ tướng ở Ấn Độ xưa) hộ vệ phía sau; lại có tám vạn bốn nghìn người hào tộc bà-la-môn (giai cấp tu sĩ, lo việc tế lễ) và tám vạn bốn nghìn người hào tộc trưởng giả (người giàu có, có danh vọng) đều theo hầu. Lại có năm trăm ngọc nữ ngồi trên các kiệu báu trang hoàng đủ thứ, đi trước vua. Các nàng cùng lúc thấy vị tỳ-kheo này, liền được bất thoái chuyển đối với A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Sáu trăm tám mươi vạn cung nhân đều thấy vị tỳ-kheo, ai cũng được bất thoái chuyển đối với A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Bấy giờ mọi người đều cởi chuỗi anh lạc (chuỗi ngọc đeo làm trang sức) và giày da nạm báu, trật áo bày vai phải, gối phải quỳ xuống đất, đều chắp tay hướng về vị tỳ-kheo, làm lễ cung kính rồi đứng phía trước. Bấy giờ các người nữ được căn lành gieo từ đời trước hun đúc, liền xuống kiệu báu, trật áo bày vai phải, sửa sang y phục, gối phải quỳ xuống đất, chắp tay kính lễ vị tỳ-kheo xong, nói kệ:
"Hôm nay ánh sáng uy nghi chiếu khắp kinh thành Trân Bảo Vương này,
vì vị tỳ-kheo vào thành nên mọi người đều đứng lại chiêm ngưỡng.
Ngài dứt trừ mọi lỗi lầm của ái dục, cũng lìa giận dữ và ngu si,
ghen ghét, vọng tưởng và mọi phiền não trói buộc, tất cả đều diệt sạch được.
Lúc ấy đại vương Dũng Kiện Đắc ra du ngoạn mà không ai ngắm nhìn,
các con vua cùng quyến thuộc khác, đều không ai theo vua nữa.
Vị tỳ-kheo ở giữa đám đông của đại vương, đoan nghiêm đặc biệt không ai sánh bằng,
như trăng tròn ngày rằm được mọi vì sao vây quanh.
Thân ngài như pho tượng vàng ròng trang nghiêm, lại được thợ khéo mài giũa trang sức thêm;
như cây chúa nở hoa đẹp — vị tỳ-kheo đoan nghiêm cũng như vậy.
Lại như Đế Thích (vua của cõi trời Đao-lợi) đại uy đức, vị chủ cõi trời nghìn mắt dạo lên không trung,
vị vua cõi Đao-lợi (cõi trời Ba mươi ba, nằm trên đỉnh núi Tu-di) ở trên đỉnh Tu-di — tỳ-kheo vào thành cũng đẹp như thế.
Ví như Phạm vương (vua cõi trời Phạm thiên) ở giữa chúng Phạm thiên, lại như vị vua chủ cõi trời Hóa Lạc (cõi trời mà chư thiên tự biến hóa ra cảnh vui để hưởng),
vua trời Dạ-ma (một tầng trời) của cõi Dục (cõi của chúng sinh còn ham muốn dục lạc) rất đoan nghiêm — tỳ-kheo vào thành cũng đẹp như thế.
Như mặt trời chiếu sáng hư không, nghìn tia sáng xua tan u tối,
chiếu khắp mười phương — tỳ-kheo vào thành cũng đẹp như thế.
Từ vô lượng kiếp đến nay ngài rộng làm bố thí, luôn giữ giới không nhơ tạp,
tu nhẫn nhục, đời không ai bằng, lấy tướng tốt trang nghiêm thân, đẹp đẽ như thế.
Ngài khởi tinh tấn được bậc thánh khen ngợi, với tâm dũng mãnh thù thắng tu bốn thiền (bốn bậc thiền định từ thấp đến cao),
khởi trí tuệ cắt đứt lưới phiền não, vì thế vị tỳ-kheo soi sáng thế gian.
Đấng anh hùng là Phật không ai sánh, cao nhất trong loài người, thời quá khứ đã tuôn mưa pháp thù thắng,
vị lai và hiện tại cũng như thế; tỳ-kheo là người con thật của đấng Pháp vương (vua của giáo pháp, tức Phật) ấy.
Nguyện vị tỳ-kheo này luôn không đổi khác, ánh sáng sắc thân soi khắp mọi cõi đời.
Thấy uy đức và nghe tiếng nói của ngài, uy thế của vua bị che lấp, không còn thấy đâu.
Ngài tự thân chứng ngộ pháp, thọ nhận và thực hành lời Phật dạy, dạo khắp thế gian;
chúng con nguyện bỏ thân nữ này, cũng sẽ được như vị tỳ-kheo kia."
Các nàng ấy đều chắp tay, nói kệ xong thì rải những đồ trang sức trên thân:
tràng hoa vàng vi diệu, chuỗi anh lạc bằng ngọc, hoa tai và dây chuyền vàng đeo cổ.
(Các nàng tán thán:) "Ngài như vua Chuyển luân (vị vua lý tưởng cai trị khắp thế giới bằng chánh pháp) nhìn khắp đất đai, đi khắp bốn thiên hạ (bốn châu lục lớn quanh núi Tu-di) mà xem dân như con;
vua chúa, sát-lợi và bốn giai cấp (bốn tầng lớp xã hội ở Ấn Độ xưa), ngài đối với họ đều bình đẳng, không ghét không thương riêng ai.
Vị tỳ-kheo đã học đà-la-ni, phân biệt rõ các căn, các lực, các yếu tố giác ngộ (bảy yếu tố giúp đạt giác ngộ) và chánh đạo (tám con đường chân chính dẫn đến giải thoát),
như trăng tròn giữa các vì sao, cũng như vầng mặt trời ánh sáng soi rực.
Xin quy mệnh (đem cả thân mạng nương về) bậc Mười Lực, đấng điều phục chúng sinh; dù có người khen ngợi trăm kiếp cũng không hết,
nói trong vô lượng nghìn ức kiếp cũng không hết được công đức của một sợi lông của ngài.
Ngài chuyển bánh xe pháp (giảng dạy giáo pháp, ví như bánh xe lăn đi nghiền nát phiền não), nói những câu trí tuệ, những pháp vi tế không cấu nhiễm khó thấy;
sa-môn (người tu hành xuất gia), ma, Phạm thiên và bà-la-môn đều kính lễ người con vô song của đấng Y vương (vua của các thầy thuốc, tức Phật, bậc chữa bệnh khổ cho chúng sinh)."
Các nàng nói kệ xong đều vui mừng, rải ngọc và vàng xuống đất, trải áo đẹp,
đem ngọc cài búi tóc, chuỗi anh lạc giá trị trăm ức, thí cho vị tỳ-kheo vì cầu bồ-đề.
Bấy giờ vua Dũng Kiện Đắc nghĩ: "Các cung nhân này lòng đều đã đổi khác, phản bội ta. Làm sao biết được? Vì họ đều cởi vòng ấn đeo tay và chuỗi ngọc anh lạc, trật áo bày vai phải, gối phải quỳ xuống đất, chắp tay làm lễ vị tỳ-kheo này." Bấy giờ vua Dũng Kiện thấy Thiện Hoa Nguyệt dung mạo đoan chính, tự xét hình dạng mình không bằng tỳ-kheo, liền kinh sợ, sợ bị cướp ngôi vua, vô cùng giận dữ. Lúc ấy vị tỳ-kheo đứng trên đường cái của vua, gió thổi bụi vào mắt nên chớp mắt, động mí. Vua Dũng Kiện liền nghĩ: "Tỳ-kheo này có lòng dâm dục, say đắm cung nhân của ta, nháy mắt hẹn hò. Ai có thể giết vị tỳ-kheo này?"
Bấy giờ vua Dũng Kiện Đắc có đủ nghìn người con theo hầu phía sau, vua liền ra lệnh cho các con: "Các con nay hãy giết tỳ-kheo này đi." Nghìn người con của vua vì kính vị tỳ-kheo nên không nhận lệnh vua. Vua nghĩ: "Các con còn không nghe lệnh ta, nay ta một mình không bè bạn, ai còn có thể giết tỳ-kheo này?" Bấy giờ vua Dũng Kiện có một người chiên-đà-la (người thuộc tầng lớp thấp kém nhất ở Ấn Độ xưa, thường làm nghề đồ tể, đao phủ) tên là Nan-đề, thường được sai đi giết chóc, độc ác hung bạo, không chút đoái tiếc. Vua thấy Nan-đề thì vui mừng hớn hở: "Hắn ắt có thể giết tỳ-kheo này cho ta." Vua liền ra lệnh gọi. Nan-đề liền đến chỗ vua. Vua nói: "Ngươi nay có giết được tỳ-kheo này không? Nếu giết được, ta sẽ phong thưởng hậu hĩnh." "Vâng, thưa đại vương! Tôi xin vâng lệnh, theo lệnh vua sai, tôi giết được, ngay hôm nay sẽ lấy mạng hắn." Vua bảo Nan-đề: "Ngươi nên biết nay đúng là lúc. Hãy cầm dao bén chặt tay chân, tai mũi của tỳ-kheo kia, vì hắn đem lòng dâm dục nhìn cung nhân của ta; hãy lấy móc sắt móc mắt hắn ra."
Bấy giờ Nan-đề nhận lệnh vua, tay cầm dao bén, cắt chặt tay chân, tai mũi vị tỳ-kheo, lại móc cả hai mắt. Vua giết tỳ-kheo xong liền đến vườn rừng. Lúc ấy mọi người kêu khóc sầu não, trở về kinh thành Trân Bảo Vương. Bấy giờ vua Dũng Kiện ở trong vườn bảy ngày, lòng không vui, chẳng thích chơi đùa, cũng chẳng tiêu khiển. Qua bảy ngày, vua ra khỏi vườn trở về thành, trên đường cái thấy vị tỳ-kheo này đã chết bảy ngày, bị vứt bỏ ngoài đường, mà suốt bảy ngày hình sắc không hề thay đổi. Bấy giờ vua Dũng Kiện liền nghĩ: "Tỳ-kheo chết đã bảy ngày mà sắc thân không khác, chắc chắn đã được bất thoái chuyển đối với A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, không còn nghi ngờ gì nữa. Ta tạo nghiệp ác, ắt chẳng bao lâu sẽ rơi vào địa ngục chịu khổ." Khi vua nghĩ như vậy, có tám vạn bốn nghìn chư thiên ở trên không trung cùng lúc đồng thanh nói: "Đúng vậy, đại vương! Như điều vua nghĩ, như điều vua nói, vị tỳ-kheo này thật là đã bất thoái chuyển đối với A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề." Vua nghe lời ấy kinh sợ run rẩy, lông tóc dựng đứng, lòng sinh hối hận. Bấy giờ vua Dũng Kiện Đắc lo buồn khổ não, hối hận rồi nói kệ:
"Ta bỏ ngôi vua cùng thành ấp, vàng bạc, châu ngọc và ngọc ma-ni (một loại ngọc báu quý giá);
kẻ ngu si không trí, tạo nghiệp ác như ta, ta sẽ cầm dao bén tự giết mình.
Thuở trước pháp sư Thiện Hoa Nguyệt có ba mươi hai tướng trang nghiêm thân,
vào kinh thành, ánh sáng chiếu khắp, như trăng tròn là vua giữa các vì sao.
Ta bị ái dục mê hoặc, thể nữ vây quanh ra khỏi thành du ngoạn,
ngồi xe báu có sát-lợi theo hầu, thì bậc đoan chính mắt đẹp ấy đi đến.
Các nàng thấy tỳ-kheo đều vui vẻ, đều vui lòng rải tràng hoa vàng;
tất cả người nữ đều chắp tay, nói kệ ca ngợi vị tỳ-kheo ấy.
Lúc ta vui chơi ra du ngoạn, có sát-lợi vây quanh, ngồi trên xe báu,
gặp người đoan chính mắt đẹp ấy, là con của đức Như Lai đại uy đức.
Lúc ấy ta thấy ngài liền khởi ý ác, ghen ghét giận dữ, sinh lòng muốn hại,
vì thấy tỳ-kheo vào kinh thành mà các cô gái nhìn ngài vui mừng.
Ánh sáng của ngài chiếu khắp bốn phương, như mặt trăng thoát khỏi miệng a-tu-la (loài thần hay gây chiến với chư thiên; người xưa cho rằng nó nuốt mặt trăng gây ra nguyệt thực);
mọi người đều cất tiếng lớn, thể nữ thấy ngài đều vui mừng.
Thuở ấy ta buông lời thô ác, ra lệnh khắp cho nghìn người con:
'Mau giết tỳ-kheo, chặt ra từng khúc, kẻ này là oán thù lớn của ta.'
Tất cả các vương tử đều giữ giới, thương xót, yêu mến vị pháp sư này,
đều không nhận lệnh của ta; lúc ấy lòng ta vô cùng lo bực.
Thấy vị tỳ-kheo này giữ giới trong sạch, đầy đủ trí tuệ, như người cha hiền,
lúc ấy ta với tâm giận dữ sai người giết, chẳng lo đến địa ngục A-tỳ (địa ngục khổ nhất, khổ đau không lúc nào ngừng) và sự hối hận về sau.
Lúc ấy ta thấy Nan-đề ở trên đường cái, kẻ độc ác chuyên gây khổ não cho người,
ta vì ác tâm ra lệnh cho hắn cắt chặt vị tỳ-kheo này như cắt tràng hoa.
Rừng Phổ Hiền là nơi rất đẹp đẽ, các bậc tiên tụ hội, hương thơm ngào ngạt;
đại chúng nơi ấy mất pháp sư, như đứa con một mất mẹ.
'Tỳ-kheo hãy đứng dậy trở về rừng Hiền, để rộng làm lợi ích cho mọi người;
nay ngài đã vào kinh thành này, chúng kia sắp đến sẽ khóc thương thảm thiết.
Hoa đẹp, tràng phướn xếp hàng bên phải, bên trái cũng trang nghiêm như vậy,
lấy áo đẹp trải đường — tỳ-kheo hãy mau đứng dậy nói pháp mầu.
Ngài vào kinh thành đã lâu, chúng kia ắt sẽ rất buồn thương.
Khi Phật pháp kia chưa hết, lẽ ra không để mạng sống của ngài bị cắt đứt.'
Giả sử có người đại uy thần, danh tiếng lan rộng khắp các phương,
đủ sức mạnh xoay chuyển cả mặt đất, che lấp cả ba nghìn thế giới (tam thiên đại thiên thế giới: một vũ trụ rộng lớn gồm vô số thế giới),
đã thoát khỏi mũi tên khổ đau, lìa mọi lo âu, được pháp tương ứng với niềm vui của bậc thánh —
người ấy nếu thấy nghe việc này còn sinh phiền não, huống chi người thế gian lẽ nào chẳng hoang mang?
Pháp sư Hoa Nguyệt như núi chúa, có ba mươi hai tướng trang nghiêm,
mà như các cô gái tranh nhau tràng hoa, trong chốc lát bị xé ra từng khúc.
Ta tạo nghiệp bất thiện rất nặng, sẽ rơi vào A-tỳ không ai cứu được,
xa lìa hẳn chư Phật, vì đã cắt chặt vị tỳ-kheo.
Chẳng phải con cái hay họ hàng cứu được ta, cũng chẳng phải quan phụ tướng, người quyền quý hay tôi tớ;
ta đã tạo nghiệp ác nặng, những người ấy không ai cứu được.
Tất cả chư Phật quá khứ, vị lai, và hiện tại khắp mười phương,
bậc Đạo sư Mười Lực đã lìa phiền não, tâm vững như kim cương — ta xin quy y (nương tựa)."
Thấy vị tỳ-kheo bị chặt thành nhiều phần, chư thiên khóc thương, đều kêu gào,
đến báo cho chúng Bồ-tát kia: "Tỳ-kheo Hoa Nguyệt đã bị vua giết.
Vị pháp sư thông minh, trí tuệ sắc bén, đủ đại uy đức, tiếng tăm vang khắp,
vị Bồ-tát an trụ trong đà-la-ni, nay ở kinh thành mà bị giết.
Vị đã trải vô lượng kiếp rộng làm bố thí, giữ giới không lay động, không nhơ tạp,
bậc tu nhẫn nhục không ai sánh, nay ở kinh thành mà bị giết.
Vị từ vô lượng kiếp luôn tinh tấn, với tâm tăng thượng thù thắng tu bốn thiền,
bậc khởi trí tuệ cắt đứt phiền não, nay ở kinh thành mà bị giết.
Vị đã bỏ hết lòng yêu quý thân mình, cũng chẳng luyến tiếc thọ mạng,
từ rừng Phổ Hiền đi ra, nay ở kinh thành mà bị giết."
Đại chúng nơi rừng ấy vào kinh thành, cất tiếng kêu thương, ai nấy khóc gào,
thấy thân tỳ-kheo bị chặt thành mấy khúc, tất cả ngất xỉu, vật mình xuống đất.
Các vị tỳ-kheo ấy thưa vua: "Đại vương, pháp sư có lỗi gì?
Ngài giữ giới không khuyết, danh tiếng lớn, biết được vô biên việc đời trước,
đối với tổng trì (tức đà-la-ni) đã đạt đến chỗ rốt ráo, khéo hiểu thế gian thảy đều trống không, vắng lặng,
vì chúng sinh chỉ bày pháp vô tướng (không bám vào hình tướng bên ngoài), bỏ hết mọi ý tưởng mong cầu.
Ngài diễn nói bằng âm thanh vi diệu đáng yêu, các căn lặng yên, khéo điều phục nhu hòa,
thấu rõ những việc đời trước trong quá khứ, vượt ra khỏi mọi thế gian.
Ngài sẽ được làm Phật, có trí tuệ tự nhiên, là bậc hiếm có nhất trong thế gian.
Mắt trong sạch thấy rõ, không bị tối tăm che lấp, đó gọi là đôi mắt được lòng từ soi chiếu.
Tham ái dâm dục rất hèn hạ nhơ bẩn, sinh ra khổ não, làm mất đường lên cõi trời;
người đắm dục thì lìa xa sự học rộng, gọi là kẻ tổn giảm trí tuệ.
Người say đắm ái dục là kẻ mù, có thể làm hại cả cha mẹ,
cũng có thể hại người giữ giới; vì thế nên bỏ dục.
Đại vương nếu đắm ái dục, liền mất uy đức và sự tự tại thù thắng,
đi vào địa ngục cực ác, sinh nơi rất đáng sợ, cực kỳ khổ sở.
Vua đã giết hại vị pháp sư thông tuệ thù thắng, tạo nghiệp ác nặng như thế;
nếu muốn quyết chí cầu bồ-đề, nên xa lìa điều ác như vậy.
Đối với sắc, thanh, hương, vị, xúc vi diệu, người tâm dũng mãnh thì bỏ được;
thân và ý đều trống không như huyễn, mắt, tai, mũi, lưỡi cũng vậy.
Tu tập bố thí, trì giới không ai sánh, nhẫn nhục, tinh tấn cũng như thế,
đã đến bờ kia (bờ giác ngộ, tức đã tu đến chỗ viên mãn) của thiền định và trí tuệ, đủ sức làm lợi ích chúng sinh.
Mọi trời người trong thế gian, đều lấy lòng từ mà nhìn Như Lai;
con mắt ấy trừ được bóng tối lớn, tỏ ngộ bồ-đề vô thượng tối thắng.
Với tâm vui mừng và lòng tin, bỏ lầu gác, voi ngựa xe cộ và giường chiếu,
mọi xe kiệu, trâu dê, cõi nước, thành ấp và các làng xóm,
bỏ ngôi vua cùng vàng bạc, châu ngọc, pha lê và san hô,
đầu, mắt, vợ con đều thí được, vì cầu bồ-đề vô thượng.
Vui mừng cúng dường không ai sánh: hoa đẹp, hương xoa và hương bột,
đủ loại phướn, tràng phan, lọng quý, tiếng ca hay và các thứ âm nhạc.
Trong các cõi tồn tại đều lìa ý tưởng mong cầu, vì biết rõ ba cõi đều trống không;
vì thế có tướng trang nghiêm của bậc Mười Lực, ánh sáng chiếu khắp mười phương.
Đối với cõi Sắc (cõi của chúng sinh đã lìa dục lạc nhưng vẫn còn thân hình vi tế) và cõi Dục không đắm nhiễm, đối với cõi Vô sắc (cõi chỉ còn tâm thức, không có hình sắc) cũng vậy.
Nếu an trụ trong tổng trì của Bồ-tát, thì thoát bỏ ba cõi như rắn lột da.
Không có ý tưởng về 'tôi', ý tưởng về chúng sinh, cũng không có ý tưởng về nam và về nữ;
vị ấy tu phạm hạnh không nhơ tạp, vì Bồ-tát an trụ trong tổng trì.
Ý tưởng 'có việc', 'không việc' đều không còn, ý tưởng 'yên', 'không yên' cũng vậy;
không có ý tưởng 'chẳng phải số lượng', cũng không có ý tưởng 'số lượng' (?), vì an trụ trong tổng trì của Bồ-tát.
Ý tưởng 'không có' và 'có' đều không còn, không có ý tưởng về sinh mạng, về chúng sinh,
không có ý tưởng về làng, về thành, vì Bồ-tát an trụ trong tổng trì.
Không có ý tưởng 'chẳng tham', cũng không có ý tưởng 'tham'; không có ý tưởng 'chẳng giận', cũng không có ý tưởng 'giận';
không có ý tưởng 'chẳng si mê', cũng không có ý tưởng 'si mê', vì an trụ trong tổng trì của Bồ-tát.
Đối với các căn, các lực, thiền định và các đạo phẩm (các pháp tu giúp đạt đến giác ngộ) đều không đắm nhiễm;
đều bỏ được ba cõi tồn tại, vì Bồ-tát an trụ trong tổng trì.
Không bị tham và giận làm nhiễm ô, cũng không có tâm si mê rối loạn, dua nịnh quanh co;
thấy Phật Mười Lực thì cúng dường, bậc trí không mong được sinh lên cõi trời.
Nghe người khác nói pháp sâu xa vi diệu, không khởi lên bất cứ nghi hoặc nào;
ví như đồ đựng dầu trong sạch, lẽ về tướng hết và không hết cũng như vậy (?).
Chính vì tham luyến mà sinh lòng yêu, đó gọi là phiền não lớn;
cũng vì giận ghét mà khởi lòng ghét, đó gọi là sự sợ hãi xấu ác.
Người trí lìa xa hai bên này, đó gọi là người có thể đi đến bồ-đề thù thắng,
được làm bậc Mười Lực, con trâu chúa giữa loài người (ví Phật như con trâu đầu đàn dẫn dắt cả bầy), vượt ra khỏi mọi thế gian.
Bỏ hết mọi việc trong và ngoài, an trụ trong thật tế (chỗ chân thật rốt ráo của sự vật) và pháp tánh;
hộ trì cấm giới khéo trong sạch, không thủng, không khuyết, không nhơ đục.
Vị ấy giữ giới thanh tịnh không xen tạp, cũng không còn cần đến pháp yết-ma (các nghi thức làm việc chung của tăng đoàn như truyền giới, sám hối tội lỗi);
người trí bỏ cả hai bên, ngộ được đại bồ-đề vô thượng."
Kinh Nguyệt Đăng Tam-muội, quyển thứ tám.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video