Thiên 9 — Quyển thứ chín

 Kinh Nguyệt Đăng Tam Muội (kinh về phép tam muội, tức trạng thái thiền định tâm chuyên nhất, vắng lặng, có tên là "Đèn Trăng"), quyển thứ chín.

 Do vị Tam tạng (pháp sư thông suốt ba kho kinh điển Phật giáo là kinh, luật, luận) người Thiên Trúc (Ấn Độ) là Na-liên-đề-da-xá dịch vào đời Cao Tề (nhà Bắc Tề do họ Cao lập ra).

 Bấy giờ Thế Tôn (Đức Phật, bậc được cả thế gian tôn kính) liền nói kệ (lời dạy viết thành thơ để tụng) rằng:

 Thuở xưa khi ta còn tu hành, ta làm vua, hiệu là Dũng Kiện Đắc.

 Khi ấy có kinh thành tên là Trân Bảo; vị vua ấy ra khỏi thành, đi đến vườn rừng.

 Vua ngồi xe báu, gặp một vị tỳ-kheo (người nam xuất gia đã thọ giới đầy đủ), dung mạo đoan chính, khác thường, vô cùng tốt đẹp.

 Vị ấy được trang nghiêm bằng ba mươi hai tướng (ba mươi hai dấu hiệu tốt đẹp trên thân của bậc vĩ nhân, như thân Phật), ánh sáng chiếu khắp mười phương.

 Tên vị ấy là Thiện Hoa Nguyệt, vang khắp các xứ; vị ấy an trụ trong lòng từ bi, làm lợi ích được cho mọi người.

 Vì cứu chúng sinh nên vị ấy vào thành; công đức và uy thế cực kỳ đoan nghiêm.

 Lúc ấy dung mạo ta không bằng vị ấy, ta bèn khởi lòng ghen ghét ngày càng mạnh.

 Bị ái dục và sự đắm chìm hoang dâm trói buộc, ta sợ vị tỳ-kheo kia cướp ngôi vua.

 Xưa ta có một nghìn người con làm quyến thuộc, ngồi xe báu đi theo sau ta.

 Họ đội đủ loại mũ báu để tự trang sức, đi đứng như các thiên tử ở cõi trời Đao-lợi (cõi trời thứ hai trong cõi dục, nằm trên đỉnh núi Tu-di).

 Trong số các con ấy, năm trăm người đều mang giày quý làm bằng ngọc ma-ni (thứ ngọc báu trong suốt, tự phát sáng).

 Họ dùng mũ báu, anh lạc (chuỗi ngọc đeo trên người) để tự trang sức; lưới vàng phủ kín trên xe.

 Thể nữ (cung nữ hầu hạ) và quyến thuộc có tám vạn người, tất cả đều xinh đẹp, trang sức lộng lẫy.

 Họ ngồi lên kiệu báu, thấy vị tỳ-kheo đoan chính như núi Tu-di (ngọn núi lớn ở trung tâm thế giới theo quan niệm Phật giáo).

 Họ thấy vị ấy thì đều nghĩ như thấy cha mình, mỗi người đều phát tâm Bồ-đề vô thượng (tâm nguyện cầu được giác ngộ cao nhất, tức thành Phật).

 Họ theo vị ấy thọ trì phạm hạnh thanh tịnh (đời sống trong sạch, giữ giới, lìa dâm dục), cởi chuỗi ngọc quý rải lên vị tỳ-kheo.

 Ta liền khởi ý ghen ghét càng mạnh, bèn sinh lòng giận dữ, nhơ đục.

 Bị giàu sang làm mê loạn, ta ra lệnh cho các con: "Hãy giết vị tỳ-kheo đang đứng trước mặt ta!"

 Các con nghe lệnh cha xong, lòng hết sức lo buồn, thưa với cha rằng:

 "Xin vua đừng nói lời như thế, chúng con quyết không thể giết người này.

 Dù có ai cắt xẻ thân thể chúng con, trải qua nhiều ức kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài; ức: một trăm triệu) nhiều như cát sông Hằng,

 chúng con cũng quyết không giết vị pháp sư (người giảng dạy giáo pháp của Phật) này, vì chúng con đã theo vị ấy mà phát tâm cầu đạo.

 Chúng con đã ở chỗ bậc tôn quý ấy phát tâm này: nguyện được thành Phật, bậc cao quý nhất trong loài người.

 Người hướng đến Bồ-đề (sự giác ngộ) thì không làm điều ác; chúng con đều là con của mặt trời Phật."

 Vua nghe các con nói như vậy, liền ra lệnh cho đầy tớ: "Gọi chiên-đà-la (người thuộc tầng lớp thấp kém nhất ở Ấn Độ xưa, thường làm nghề giết chóc) đến đây!

 Mau gọi đao phủ đến giết vị tỳ-kheo đang đứng trước mặt cung nhân của ta!"

 Liền đó người ta dẫn kẻ giết người đến, tên là Nan-đề, cực kỳ hung ác.

 Hắn tay cầm dao sắc mà sửa soạn (?), chém vị tỳ-kheo ra làm tám phần.

 Tỳ-kheo bị chém mà thân không có máu, từ chỗ bị cắt tỏa ra nghìn thứ ánh sáng.

 Lại có hình bánh xe cát tường (hình bánh xe báo điềm lành) của công đức, hoa văn ấy hiện rõ ràng trong thịt.

 Sau khi làm nghiệp ác cực nặng ấy, lúc ấy ta đến vườn rừng để vui chơi.

 Mọi lời ca điệu múa đều không làm ta vui, vì nhớ đến pháp sư Hoa Nguyệt.

 Khi ấy ta vội vàng ra khỏi vườn, trở về thành Trân Bảo.

 Rồi ta ngồi xe đến chỗ ấy, tới nơi vị tỳ-kheo bị chém xẻ.

 Ngay lúc ấy trên không trung vang lên tiếng dữ, vô lượng na-do-tha (đơn vị số cực lớn) chư thiên (các vị trời) kêu gào.

 Họ đều nói: "Vua ác tạo nghiệp nặng, chết sẽ đọa vào địa ngục A-tỳ (địa ngục khổ nhất, chịu khổ liên tục không lúc nào ngừng) chịu khổ cùng cực."

 Lúc ấy vua nghe tiếng chư thiên, lòng lo buồn, vô cùng sợ hãi:

 "Ta đã phạm vô lượng tội lỗi nặng, vì đã giết tỳ-kheo Thiện Hoa.

 Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc từ chân lý mà đến) đầy đủ trí tuệ vô lượng; vị ấy là người con Phật chân thật, cao quý nhất của Ngài.

 Các căn (các giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân và ý) của vị ấy đã được điều hòa nhu thuận, tâm vắng lặng; vậy mà ta vì ái dục đã giết vị ấy.

 Người có thể gìn giữ pháp của Như Lai vào lúc kho tàng chánh pháp (giáo pháp chân chính của Phật) bị hủy diệt,

 có thể thắp ngọn đèn trí tuệ giữa thế gian; vậy mà ta vì dục đã giết người ấy.

 Vị ấy là bậc lương y lớn của thế gian, chữa bệnh phiền não (những trạng thái tâm gây khổ não như tham, giận, si mê) cho chúng sinh,

 lại dùng cam lộ (thứ nước thuốc bất tử, ví cho giáo pháp) khiến bệnh được tống ra; vậy mà vì ái dục ta đã giết vị ấy.

 Vị ấy thọ trì kho pháp thù thắng của Đạo sư (bậc dẫn đường, chỉ Phật), làm đèn sáng cho chúng sinh trong tăm tối,

 là bậc vua pháp nắm giữ đà-la-ni (năng lực ghi nhớ, gìn giữ trọn vẹn giáo pháp không để quên mất); vậy mà ta vì dục đã giết vị ấy.

 Vị ấy vì đời mà diễn nói pháp thù thắng vi diệu, rất sâu, rất tế nhị, khó thấy,

 chỉ rõ con đường đi đến đạo tràng (nơi Phật ngồi thành đạo); vậy mà ta vì ái đã giết người ấy.

 Trí tuệ vị ấy trong sạch, không pha tạp, lắng yên, vắng lặng, luôn ở trong định (trạng thái tâm tập trung, an tĩnh).

 Bị ái làm mù quáng nên ta đã giết; dục là nguyên nhân của khổ, phải vứt bỏ đi.

 Tất cả chư Phật ở quá khứ, vị lai, và bậc tôn quý trong loài người ở hiện tại,

 công đức vô lượng như biển lớn; tất cả đều chắp tay quy mạng (dốc trọn đời mình nương theo) các Ngài.

 Chết đi lần này ta sẽ vào ngục ác A-tỳ, ở đó không ai có thể cứu được.

 Nghiệp đưa đến quả báo không ai mong muốn đã do chính ta tạo ra, chính vì giết hại bậc pháp sư thù thắng.

 Than ôi tâm ác đã tạo nghiệp khổ! Than ôi ngôi vua khiến ta kiêu mạn!

 Nơi này rốt cuộc chẳng có gì bền chắc, rồi sẽ phải bỏ hết mà ra đi một mình.

 Vị ấy xưa nay không nhiễm dục, tu nghiệp thanh tịnh, lòng thương xót, lời nói dịu dàng, là con Phật chân thật,

 một mình làm người thân của thế gian, lìa mọi lỗi lầm; Thiện Hoa Nguyệt của ta đã đi đâu rồi?

 Than ôi bậc thánh có của báu là nhẫn nhục! Than ôi sắc đẹp đi đôi với đức hạnh!

 Ngài không xu nịnh, không hý luận (lời bàn luận suông, vô ích), là khối công đức; nay Ngài bỏ ta đi đâu?

 Nay ta mới biết lời của bậc Đại Tiên (chỉ Phật): thế gian bị dục làm hư hoại.

 Thân tâm nóng bức phiền não là nguyên nhân của đường ác; biết như vậy rồi, phải bỏ lối sống theo dục.

 Chết đi lần này ta sẽ vào địa ngục ác, không có ai cứu giúp được.

 Ta đã tạo nghiệp ác cực nặng, chính vì đã hại vị tỳ-kheo ấy.

 Ta bỏ chốn ngôi vua đầy sợ hãi và mệt nhọc, vâng giữ giới cấm (những điều răn cấm người tu phải giữ), tu phạm hạnh.

 Nay vì bậc tự tại ấy, ta với lòng vui mừng, trong sạch xây một ngôi tháp lớn,

 để cúng dường (dâng lễ vật với lòng tôn kính) bậc trí tuệ không phiền não, kho tàng của trí tuệ, người biết hổ thẹn.

 Xin đừng để ta đọa vào ba đường ác (ba cõi khổ: địa ngục, ngạ quỷ tức ma đói, súc sinh), lại được lìa tiếng xấu và lời chê bai."

 Phi hậu, cung nhân, các người thân thích, vị tể tướng bậc nhất cùng đầy tớ,

 hàng sát-lợi (giai cấp vua chúa, võ sĩ ở Ấn Độ xưa), trưởng giả (người giàu có, có danh vọng) và các quan; lúc ấy vua khóc lóc nói với họ:

 "Các ngươi hãy mau sắm sửa cho ta đủ loại gỗ thơm quý đẹp,

 áo quý thượng hạng và dầu bơ, để dùng hỏa thiêu thân vị tỳ-kheo này.

 Các ngươi hãy mau gom về đây tất cả củi thơm quý đẹp:

 tùy lúc mà có chiên-đàn (gỗ đàn hương), nước trầm hương, tô-tỳ-lực-ca (một loại hương liệu?) và long não.

 Hãy lấy hàng trăm nghìn tấm áo thoa dầu bơ, quấn hết lên thân của tôn giả ấy.

 Ta với lòng tin kính càng tăng, dùng đủ thứ phẩm vật để cúng dường."

 Nghe đại vương ra lệnh xong, vị tể tướng bậc nhất và dân trong thành

 dùng các thứ dầu thơm thoa lên gỗ thơm, cùng đủ thứ bột hương quý đẹp;

 dùng nước hòa hương bột mà tắm rửa, lại dùng các thứ hương thoa lên thân.

 Họ lấy áo tẩm dầu bơ quấn thân vị ấy, đặt thân lên đống củi thơm (?).

 Thân thể vi diệu của bậc Mâu-ni (bậc thánh vắng lặng, ở đây chỉ vị tỳ-kheo) thuở xưa còn lại xá-lợi (phần xương cốt còn lại sau khi hỏa táng) được ba hộc sáu đấu (hộc, đấu: đơn vị đo dung tích; một hộc bằng mười đấu).

 Vua ấy xây tháp thù thắng vi diệu, dùng đủ thứ để cúng dường, thường xuyên lễ bái.

 Có hương thoa, hương bột, tràng hoa, trăm cách ca ngợi; treo các chuông đẹp, cờ phướn và lọng.

 Phi hậu, cung nhân cùng con cháu từ đây ra khỏi thành mà đến nơi tháp.

 Vua mỗi ngày cúng dường ba lần, rồi mới từ chỗ tháp trở về.

 Vua dùng tràng hoa quý đẹp để cúng dường, trang nghiêm bằng cờ báu, phướn và lọng.

 Chính vì ngu si mà tạo các tội, nên tại nơi tháp ấy vua sám hối (bày tỏ ăn năn tội lỗi, nguyện không tái phạm) tất cả.

 Trải qua chín mươi lăm ức năm, vua thường xuyên sám hối không mỏi mệt.

 Được trí tuệ thu nhiếp, rất mực thanh tịnh, giữ vững giới cấm không thiếu sót.

 Ngày đêm vua luôn thọ bát quan trai giới (tám giới giữ trong một ngày một đêm, trong đó có giới không ăn sau giờ ngọ), giữ gìn trong sạch, không phạm.

 Vua bị ái dục trói buộc, che lấp, tự thân đã tạo nghiệp bất thiện,

 nên khi thân hoại mạng chung thì đọa vào địa ngục, ở trong ngục A-tỳ khổ cùng cực.

 Từ thuở ấy về sau, vua không gặp được chín mươi lăm ức vị Như Lai.

 Trong chín mươi lăm ức kiếp ấy, suốt bấy nhiêu đời, vua thường sinh ra đã mù.

 Trong sáu mươi hai ức na-do-tha kiếp, dù có được mắt thì rồi lại bị hỏng.

 Lại trong một ức na-do-tha đời, giả sử có được mắt thì rồi lại mất.

 Cũng thường bị chặt tay chân, cùng tai, mũi, môi, lưỡi và các bộ phận khác.

 Trong loài người trải qua ức na-do-tha kiếp như thế, ở các nơi sinh khác cũng như vậy.

 Vua ấy đã tạo vô lượng điều ác, nên ở các thế gian thường phải chịu khổ.

 Nếu ai muốn được an vui, hãy suy nghĩ kỹ, đừng làm dù một chút nghiệp ác.

 Vua ấy dù đã sám hối tội trước, nhưng vẫn không thoát khỏi những gì mình đã làm xưa.

 Đã tạo nghiệp ác như thế, chết rồi phải đọa vào ngục A-tỳ.

 Bị chém thân, chém đầu và tứ chi, lại bị cắt tai, xẻo mũi,

 bị móc hai mắt nhiều lần không kể xiết, trong vô lượng ức kiếp, tất cả vì dục mà ra.

 Sau khi đã đền trả hết những nghiệp ác đã tạo, về sau vua tự khoét thân mình bố thí cho người khác,

 tức là chặt đầu và tay chân, bỏ ngôi vua và con cái, tất cả vì Bồ-đề;

 cả người vợ yêu, nhiều tài sản, cung nhân, thể nữ, voi ngựa và những thứ khác,

 xe cộ, thuyền bè, các thứ báu đẹp, trong vô lượng ức đời đều đem bố thí vì đạo.

 Vua Dũng Kiện Đắc chính là thân ta; một nghìn người con thuở ấy là các vị Phật trong Hiền kiếp (kiếp hiện tại, trong đó có một nghìn vị Phật ra đời).

 Hoa Nguyệt chính là Phật Liên Hoa Thượng; kẻ đao phủ chính là Phật Tịch Vương.

 Cung nhân, phi hậu cùng dân trong thành, người thân, bạn bè và đầy tớ,

 các vị sát-lợi tôn quý cùng người đứng đầu thành, bấy nhiêu người đều là quyến thuộc của ta.

 Những ai thuở ấy giữ giới cấm, với lòng tin kính mà cúng dường,

 tất cả đều đã bát Niết-bàn (nhập Niết-bàn hoàn toàn, tức dứt hẳn vòng sinh tử), nhờ tâm tốt mà chứng được Bồ-đề.

 Này đồng tử (cậu bé, ở đây chỉ đồng tử Nguyệt Quang, người đang nghe Phật thuyết kinh này), ta xưa trong vô lượng kiếp đã được thấy vị Phật lìa nhơ, không phiền não,

 tu hạnh Bồ-đề thù thắng cao tột, vậy mà thuở trước còn phải chịu khổ như thế.

 Nếu có Bồ-tát (người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ chúng sinh) an trụ trong tổng trì (năng lực ghi nhớ và gìn giữ trọn vẹn giáo pháp), khéo tu hạnh từ, an ổn không lay động,

 thì người ấy quyết không đọa vào các chốn ác, mà được cúng dường vị Phật lìa nhơ, không phiền não.

 Nếu muốn thành Phật làm pháp vương (vua của giáo pháp, chỉ Phật), được trang nghiêm bằng ba mươi hai tướng,

 thì nên giữ giới không nhơ, không lay động, thuyết pháp không gián đoạn, an trụ trong tổng trì.

 Vì vậy, này đồng tử, nếu Bồ-tát nghĩ rằng: "Nay ta làm sao để được an vui mà đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ chân chính, viên mãn, cao nhất không gì hơn, tức thành Phật)?", thì các Bồ-tát ấy nên an trụ trong khối giới thanh tịnh, đối với mọi Bồ-tát đều khởi ý nghĩ coi như thầy mình.

 Bấy giờ Thế Tôn nói kệ rằng:

 Nếu có Bồ-tát an trụ trong khối giới, với tâm làm lợi ích mà hành đạo Bồ-đề,

 thì người ấy mau đến được cõi Phật đáng ưa thích, đạt thượng nhẫn (sự an nhận chân lý ở bậc cao, tâm không còn dao động trước thực tướng các pháp) mà làm pháp vương.

 Vì thế tâm hòa nhã, an ổn không lay động, luôn làm những nghiệp đáng yêu quý,

 rồi sau được thấy nhiều mặt trời Phật, mau đạt Bồ-đề, thoát khỏi lưới nghi ngờ.

 Nghe lời dạy tối thắng như thế của ta, khi thấy các tỳ-kheo giữ giới thanh tịnh,

 hãy với lòng không xu nịnh quanh co mà phụng sự họ, rồi chẳng bao lâu sẽ đạt được định này.

 Giả sử có những kho báu chôn giấu nhiều như cát sông Hằng, trong đó đều chứa đầy bảy thứ báu (vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xà cừ, xích châu, mã não),

 những kho ấy rộng lớn cùng cực, như vô lượng cõi nhiều như cát sông Hằng;

 nếu có Bồ-tát ưa bố thí, ngày đêm không gián đoạn,

 mạnh mẽ bố thí không tạm ngừng, trải qua vô lượng kiếp nhiều như cát sông Hằng;

 còn nếu có người nghe tam muội này, liền thọ trì (nhận lấy, ghi nhớ và thực hành) được tất cả kho pháp của Mâu-ni (bậc thánh vắng lặng, chỉ Phật).

 Đây là khối phúc đức vô lượng, vượt hơn sự bố thí trước, khó mà nghĩ bàn.

 Phúc đức như thế rộng không bờ bến, có thể làm tiêu diệt khổ của thế gian.

 Đây là khối công đức cao nhất, so với phúc bố thí thì rộng lớn khó lường.

 Đây là kho tàng bậc nhất thuận theo Bồ-đề, chỉ Bồ-tát có trí tuệ mới thọ trì được.

 Nếu ai thọ trì tam muội này, người ấy gọi là Bồ-tát thù thắng có của cải lớn.

 Đây là biển đa văn (nghe nhiều, học rộng) của Phật pháp; phúc đức của người ấy khó tìm được bờ cuối.

 Đối với pháp thù thắng vi diệu khó nghĩ bàn này, người ấy được gọi là Bồ-tát chân thật hộ trì.

 Nếu ai có thể nói về định tịch diệt (định vắng lặng, dứt sạch phiền não), thì Bồ-đề của người ấy liền tăng trưởng.

 Chỉ trừ bậc thầy của thế gian, đấng Điều Ngự Sĩ (danh hiệu Phật: bậc khéo điều phục người), đầy đủ lòng đại bi và trí tự nhiên (trí tuệ tự có, không do thầy dạy),

 [còn ngoài ra] người ấy đạt được vô lượng công đức, phúc đức thành tựu ngày càng tăng.

 Trong cõi tam thiên đại thiên thế giới (một nghìn triệu thế giới hợp lại, phạm vi giáo hóa của một vị Phật), không ai có thể sánh bằng.

 Phúc đức của người khác không ai bằng được, trí tuệ được người trí khen ngợi cũng vậy.

 Nếu có người nghe tam muội này, có thể thọ trì và đọc tụng,

 vì cầu Bồ-đề thù thắng của chư Phật, thì những người như thế mới sánh bằng được.

 Sinh ra sự đa văn như biển, phúc đức người ấy không thể đo lường.

 Người thọ trì đọc tụng tam muội này, phúc mà người ấy thu được,

 này đồng tử, nếu phúc ấy có hình sắc, thì tất cả thế giới cũng không chứa nổi.

 Vì thế, này đồng tử, nếu Bồ-tát muốn cúng dường tất cả chư Phật

 thanh tịnh ở quá khứ, hiện tại, vị lai, thì nên thọ trì tam muội này.

 Đây là Bồ-đề thù thắng của chư Phật; đồng tử, ngươi hãy tin lời ta.

 Lời Như Lai nói không sai khác, lời của chư Phật chúng ta không hư dối.

 Xưa trong trăm kiếp khó nghĩ bàn, ta vì điều này mà thân khô gầy,

 thường tu hạnh Bồ-đề vi diệu nhất, để cầu được định thù thắng như thế.

 Vì vậy ngươi nên thọ nhận kho pháp này, na-do-tha bộ kinh đều từ đây mà ra.

 Khối phúc này rộng lớn không thể nghĩ bàn, vì nhờ nó có thể đạt được trí tuệ của chư Phật.

 Trong mọi kinh, kinh này đứng đầu, sinh ra vô lượng nghiệp lành.

 Người luôn không sợ hãi mà nói kinh này, thì bờ mé của pháp người ấy nói không thể tìm được.

 Đập nát tam thiên thế giới thành bụi, có lẽ còn biết được số hạt bụi;

 nhưng người ấy thường nói trăm nghìn bộ kinh khó nghĩ bàn, không ai có thể đo lường.

 Hơi thở ra vào của chúng sinh trong cõi Phật này còn có thể biết được;

 nhưng kinh mà vị Bồ-tát ấy thường diễn nói thì không ai biết được bờ mé.

 Nếu có các cõi Phật nhiều như cát sông Hằng, và chúng sinh thuộc sáu đường (sáu cõi luân hồi: trời, người, a-tu-la, súc sinh, ngạ quỷ, địa ngục) trong đó,

 dù có người đo lường được số tâm niệm của họ, cũng không ai biết được số kinh vị ấy nói.

 Vô lượng ức cõi thế giới, cát trong biển lớn, sông ngòi, ao hồ ở các cõi ấy,

 những số cát ấy còn có thể đếm biết, nhưng không ai biết hết được pháp vị ấy nói.

 Chẻ một đầu sợi lông ra trăm phần, dùng đó để chấm đếm từng giọt nước trong nhiều ức cõi,

 tất cả các khối nước ấy [còn đếm được], còn lời nói của vị ấy thì không thể biết hết.

 Tất cả chúng sinh trong vô lượng ức kiếp quá khứ,

 số hạt bụi của thân họ còn có thể đếm được, nhưng không thể biết hết kinh vị ấy nói.

 Tiếng nói của tất cả chúng sinh trong mười phương còn có thể đếm biết,

 nhưng điều vị ấy diễn nói không dứt, thì không thể biết hết số tu-đa-la (kinh điển, lời Phật dạy) ấy.

 Vị ấy đã khéo học lời lẽ, câu chữ, nghĩa lý, lại có thể diễn nói mọi pháp;

 có trí tuệ rộng lớn, nhanh nhạy, hiểu rõ pháp chân thật cùng việc hỏi đáp.

 Trí tuệ thông suốt nghĩa sâu rộng, nên thường biết tâm là không thể nghĩ bàn.

 Biết rõ tự tính của âm thanh, vì thế lời nói không bị ngăn ngại.

 Vị ấy được gọi là đại pháp sư vô ngại, thuyết pháp cho đời mà không chấp trước.

 Đã khéo tập hỏi đáp, giải thích, vì đã thấu suốt đệ nhất nghĩa đế (chân lý tối cao, chân lý tuyệt đối).

 Trong một câu có thể có ức lời luận giải, nói những điều không thể nghĩ bàn mà không vướng mắc.

 Đã học nghĩa câu chữ vô ngại, ở giữa đại chúng diễn nói không bị trở ngại.

 Nếu ai thường trụ trong tam muội này, thì thành tựu vô úy (không sợ hãi), không lay chuyển,

 đã được sức mạnh của pháp, hành hạnh thù thắng, có thể làm lợi cho vô lượng ức chúng sinh.

 Như núi Tu-di an ổn không động, mọi cơn gió mạnh cũng không thể phá hoại;

 pháp sư tỳ-kheo cũng như thế, mọi luận thuyết đều không thể làm lay đổi.

 Trong cõi tam thiên đại thiên thế giới, tất cả các núi non,

 dù bị mọi cơn gió thổi lay động, nhưng tỳ-kheo an trụ nơi tính không (chân lý rằng mọi sự vật đều do nhân duyên hợp thành, không có tự tính cố định) thì không gì lay được.

 Nếu có thể luôn tương ứng với tính không, đó chắc chắn là chỗ Phật an trụ.

 Nếu người biết chắc các pháp là không, thì mọi luận thuyết khác biệt đều không thắng nổi.

 Các tà thuyết khác không làm nghiêng động được, mọi ngoại luận (luận thuyết ngoài đạo Phật) không phá hoại được.

 Không ai xâm phạm, khinh miệt được, nhờ nói định vắng lặng như thế.

 Người ấy thấu tận pháp không, luôn an trụ trong trí tuệ vô lượng.

 Đối với mọi pháp không còn nghi ngờ, vì giữ tam muội tối thắng này.

 Các lực (những năng lực tinh thần do tu tập mà có), đạo phẩm (các pháp tu đưa đến giác ngộ, tổng cộng ba mươi bảy pháp) đạt được không khó, cùng thần túc (năng lực thần thông đi lại, biến hóa tự tại), biện tài (tài ăn nói, giảng giải) vô ngại,

 và đạt được thần thông thù thắng cũng thế, vì đã thọ trì đọc tụng kinh này.

 Chết đây sinh kia không khó, có thể thấy được bậc tối thắng có trí vô lượng.

 Ức na-do-tha vị Phật không thể nghĩ bàn, người giữ kinh này đều được thấy.

 Ở chỗ tất cả chư Phật ấy, được nghe định lìa nhơ như thế.

 Thành tựu trí tuệ tương ứng tối thắng, có thể đến bờ của bốn thứ biện tài (bốn tài biện thuyết vô ngại: về pháp, về nghĩa, về ngôn từ, về sự ứng đáp nhạy bén).

 Trong các tam thiên đại thiên thế giới, từ tầng dưới cùng đến cõi Hữu Đỉnh (tầng trời cao nhất trong vòng luân hồi),

 chứa đầy ngọc ma-ni sáng đẹp của chư thiên và bảy thứ báu;

 vô lượng cõi Phật ở mười phương, dưới từ mặt đất lên đến cõi Hữu Đỉnh,

 chứa đầy vàng Diêm-phù-đề (vàng ở châu Diêm-phù-đề, tức cõi đất phía nam núi Tu-di nơi loài người ở; vàng này được xem là quý nhất), đem tất cả báu ấy dâng lên Mâu-ni;

 tất cả của báu trong thế gian, trải qua vô lượng kiếp đem ra bố thí,

 dâng cúng Như Lai mãi không dứt, vì lòng tin sâu và để cầu Bồ-đề;

 nếu có tỳ-kheo ưa thích tính không, chỉ trong một niệm chắp tay lễ Phật,

 thì so với khối phúc đức bố thí rộng lớn kia, phúc bố thí không bằng một phần ca-la (một phần cực nhỏ, ví như một phần trong trăm phần chẻ ra từ sợi lông).

 Nếu người có được nhiều vật như thế, với lòng tin, vì phúc mà đem bố thí,

 để cầu Phật Bồ-đề không gì sánh bằng, thì ta biết rõ, thế gian đã so lường rồi.

 Nếu người đối với tam muội này, nghe rồi thọ trì chỉ một bài kệ bốn câu,

 thì công đức người ấy gom được, phúc trước kia không bằng một phần trăm.

 Bồ-tát tối thắng hành bố thí, chưa thể mau đạt đạo vô thượng;

 nhưng nếu ai nghe được định báu thù thắng này, người ấy sẽ mau đạt Bồ-đề cao nhất.

 Giả sử có được kho trân bảo đầy khắp vô lượng cõi như cát sông Hằng,

 đủ thứ báu vật chứa đầy, Bồ-tát cũng không cho thế là giàu đủ.

 Nếu dứt được khát ái (lòng tham muốn bức bách như cơn khát), tu công đức, lại đạt được tam muội này,

 thì liền đầy đủ mọi vật dụng nuôi sống, kho tàng đầy ắp, có của cải lớn.

 Giả sử được cả bốn thiên hạ (bốn châu lớn quanh núi Tu-di, tức cả thế giới), người trí cũng không vì thế mà vui;

 nhưng nếu được định lìa nhơ như thế, thì vui mừng hớn hở, làm lợi cho chúng sinh.

 Bấy giờ Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc Bồ-tát lớn) Di-lặc (vị Bồ-tát sẽ thành Phật kế tiếp sau Phật Thích-ca) khoác áo giáp mũ trụ (ví cho tâm thệ nguyện vững chắc), liền khen ngợi lợi ích của tam muội này; cũng để các Bồ-tát đời sau thọ trì đọc tụng được vui mừng, và để giúp thêm sức cho họ, mà nói kệ rằng:

 Những ai giữ được pháp của bậc trí, có công đức và uy thế, là người cứu hộ,

 cũng thọ trì được con mắt pháp rộng lớn, thù thắng, vi diệu của chư Phật;

 vào thời ác của mạt thế (thời kỳ cuối, khi Phật pháp suy tàn) nhiều tham lam, giận dữ, người ta bỏ sự không buông lung mà thường buông lung,

 thì kinh điển thù thắng đầy đủ nghĩa chân thật này, ai có thể thọ trì được?

 Đó là những ai có của báu là giới, định, nhẫn, đa văn, khéo học oai nghi (cử chỉ đi đứng đúng phép của người tu) mà trang nghiêm,

 ưa thích cây pháp, trí tuệ và giải thoát, khoác áo thượng hạng là tàm quý (biết hổ thẹn với mình và với người khi làm điều sai),

 nắm giữ đại trí tuệ, ưa xuất ly (thoát ra khỏi vòng sinh tử); người ấy là vua núi pháp của mặt đất.

 Thấy thế gian không có đạo sư, vì họ mà hướng đến Phật Bồ-đề.

 Những ai điều phục, tâm vắng lặng, người ấy hướng đến nhất thiết trí (trí biết tất cả, tức trí của Phật).

 Khiến chúng sinh chưa điều phục được điều phục, đó là người con tối thắng của bậc Nhất Thiết Trí.

 Tự chứng giải thoát rồi khiến người khác cũng đến được, thoát khỏi cành nhánh của ái.

 Đối với chúng sinh thường buông lung ngủ mê, có thể khiến họ tỉnh ngộ.

 Những ai thường ưa khéo điều phục, cũng thường vui thích pháp thí (bố thí bằng cách giảng dạy giáo pháp),

 không đi cùng mọi sự ghen ghét, ưa bố thí, không keo kiệt;

 thấy chúng sinh nghèo khổ bức bách, thường cho họ đầy đủ vật dụng nuôi sống.

 Đó là con đường bậc nhất để làm đầy công đức, người trí luôn tu tập.

 Những ai với lòng vui mừng đánh lên trống pháp lớn thù thắng,

 dứt lưới nghi, giảng giải pháp mầu, trí tuệ vững chắc như kim cương,

 an trụ trong pháp thánh thù thắng giữa đại chúng, biết được sở thích, mong muốn trong tâm chúng sinh,

 diễn nói pháp cam lộ cao nhất, tức là kinh tu-đa-la thù thắng, thiết yếu.

 Những ai tự an trụ trong thần thông thù thắng, có thể ban cho thế gian con mắt tối thắng,

 xua tan tối tăm ngu si như mặt trời, sinh ra trí tuệ như mỏ quặng sinh ra kim loại quý,

 chỉ bày chân thật, trừ sợ hãi, trí tuệ tăng cao, tu thiền định;

 vị ấy nói pháp vi diệu, tế nhị nhất, gọi là sự xuất ly tịch diệt thù thắng.

 Những ai nghe và ghi nhớ, được người trí kính trọng, xây dựng lòng tin và nghĩa lý, phúc ngày càng tăng,

 biết được kho pháp thù thắng của thế gian, luôn tuyên nói lời tốt đẹp,

 khéo ăn nói, thông hiểu nghi thức, là chỗ nương của ngọn đèn pháp;

 thường dùng tâm lành làm lợi chúng sinh, tu hành pháp vi diệu cao nhất.

 Vị ấy trụ trong đạo pháp, lìa bụi nhơ, lại thấm nhuần lòng tin vắng lặng,

 dùng pháp giáo hóa các thế gian, được làm đại pháp vương tối thắng.

 Có thể làm bậc tôn quý của pháp vô thượng, ở nơi được cung kính bậc nhất, cao nhất,

 luôn hộ trì chánh giác (sự giác ngộ chân chính) vi diệu, thuận theo mà chuyển bánh xe pháp thù thắng (truyền bá giáo pháp ra khắp nơi).

 Những ai thấy chúng sinh ác ngu si, phóng túng như thế,

 thấy tâm họ mê loạn đi vào đường hiểm, đứng gần cửa đường ác khó vượt qua,

 liền khởi tâm đại từ bi thanh tịnh, khởi rồi có thể trừ khổ cho thế gian,

 diễn nói đạo vi diệu tối thắng, tức là con đường thù thắng Bát chánh đạo (tám con đường đúng: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, định tâm đúng).

 Đó là pháp rộng lớn vững chắc của vị ấy, đóng nên con thuyền pháp vô thượng,

 có thể chở các thế gian đang sợ hãi vượt qua biển sinh tử phiền não.

 Lấy việc quán đạo phẩm và tính không làm áo giáp, được làm người lái thuyền lớn dũng mãnh,

 ở bờ bên kia lìa sợ hãi, thường an vui, đưa chúng sinh đặt vào chỗ thù thắng ấy.

 Những ai giữ thần chú, hành theo oai nghi, giải thoát mọi khổ bức bách,

 đến được bờ kia của minh thuật (các môn học thuật, chú thuật) và trí tuệ; người trí ấy biết được mong muốn của chúng sinh,

 thấy bệnh phiền não không chỗ nương tựa, các lỗi ác làm khổ thế gian,

 liền dùng thuốc pháp khiến bệnh tống ra, đúng pháp mà chữa trị cho họ.

 Những ai nói lời thù thắng dẹp các luận thuyết sai khác, lời lẽ cao diệu, tự tại,

 biết các tiếng nói, thông hiểu nghĩa pháp, dũng mãnh đứng trên nền đất trí tuệ thù thắng,

 lấy sức nhẫn nhục và trí tuệ làm khí giới, khoác áo giáp vững chắc là lòng từ thương xót,

 bậc thánh dùng tuệ làm vui lòng người trí, an trụ trong pháp không xu nịnh.

 Những ai là bậc tôn quý nhất trong tam hữu (ba cõi luân hồi: cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc), được tự tại đối với chúng sinh,

 thấy các loài nương theo đường ma (ma: thế lực ngăn cản, phá hoại việc tu hành giác ngộ), đi lại lạc khỏi đường chân chính,

 [vị ấy] có thể không sợ hãi mà chỉ bày con đường cao nhất, thánh thiện, không nhơ.

 Vô lượng trăm nghìn na-do-tha người đi theo đường này đến chỗ không lo buồn.

 Những ai làm đèn sáng cho đời, làm chỗ cứu giúp, chỗ nương tựa, làm bãi đất (nơi trú ẩn giữa dòng nước) và nhà cửa,

 ban sự không sợ hãi cho chúng sinh đang sợ hãi, an ủi tất cả mọi loài,

 thấy họ bị trăm khổ làm phiền não, như người mù bẩm sinh chẳng thấy gì,

 liền thắp lên đuốc pháp lớn tối thắng, diễn nói chỉ bày nghĩa chân thật.

 Vị ấy học các nghề khéo để làm lợi chúng sinh, được danh tiếng và niềm vui của công đức,

 an trụ trong kỹ nghệ đúng pháp, làm cho chúng sinh được an vui.

 Tất cả đều được đến bờ kia, có thể làm bậc đại đạo sư tối thắng,

 vì thương thế gian mà hướng đến Bồ-đề, khiến họ an trụ ở chỗ không sợ hãi.

 Bậc Mâu-ni luôn không biết chán đủ, tức là đối với trí tuệ và phúc đức.

 Đã đến bờ kia của giới, nhẫn, thiền định, an trụ trong pháp rất sâu, vi diệu.

 Đối với người khác không hề chán, diễn nói pháp tịch diệt tối thắng,

 như trời mưa khắp mặt đất, mưa pháp tràn đầy cũng như vậy.

 Nếu có chúng sinh đến chỗ vị ấy, cầu hiểu pháp sâu cùng danh và nghĩa,

 thì ở chỗ vị ấy nghe được pháp báu, có thể trừ vô lượng vô biên khổ.

 Những nghi hoặc rộng lớn của họ, vị ấy mau dùng dao pháp mà cắt đứt.

 Vị ấy đến bờ kia của giới, nhẫn, tam muội, biết được nhiều niềm tin và sở thích của chúng sinh.

 Bậc đại sĩ (người lớn lao, chỉ Bồ-tát) đã đạt đến trí tuệ rốt ráo ấy, đã khéo biết mong muốn của mọi loài,

 quan sát chỗ tâm chúng sinh vận hành, biết chắc đúng như chỗ tâm họ vận hành.

 Những ai nghe lời trí tuệ của vị ấy, [vị ấy] khiến na-do-tha người được mắt trong sạch.

 Vượt qua đến bờ thiền định và giải thoát, có thể vào và an trụ trong đạo chân thật.

 Ức na-do-tha chúng ma không thể đo biết được tâm hạnh của vị ấy,

 như dấu chim bay giữa hư không, mọi người đều không thể đo biết.

 Vị ấy có sức trí tuệ điều phục, tịch diệt, an trụ trong pháp thánh cao nhất,

 tự tại phá tan các sức mạnh của ma, ngộ được Bồ-đề thù thắng cao nhất.

 Thường đạt đến bờ kia của thần thông, có thể mau đi đến trăm nghìn thế giới,

 thấy na-do-tha nhiều ức vị Phật, số ấy cũng như cát sông Hằng.

 Mắt trong sạch không có chướng ngại, thấy hết các bậc đạo sư trong mười phương.

 Giữ gìn các căn không nhiễm ô, tự tại đi đến vô lượng cõi.

 Giả sử tất cả chúng sinh mười phương cùng một lúc đều thành đạo sư,

 trong số kiếp na-do-tha ấy luôn luôn khen ngợi không dứt,

 với biện tài vô ngại không cạn, thì đức hạnh được khen cũng không cùng tận.

 Đối với định lìa nhơ không gì sánh bằng này, người giữ được trong tâm có thể được như thế.

 Bấy giờ Thế Tôn lại muốn chỉ bày công đức và lợi ích của tam muội này, nói về những hạnh mà Bồ-tát đã làm thuở xưa, cũng để tỏ rõ và tăng thêm sức mạnh cho đồng tử Nguyệt Quang, nên nói nhân duyên xưa của chính mình bằng kệ tụng rằng:

 Đồng tử, nay ngươi hãy lắng nghe kỹ những hạnh ta đã làm trong trăm nghìn kiếp,

 cúng dường trăm nghìn vị Như Lai, để cầu được định vắng lặng thù thắng như thế.

 Vào quá khứ cách đây số kiếp không thể nghĩ bàn, nhiều như số bụi cát của trăm cõi,

 ngươi nên biết việc được nói đây: có một vị Phật hiệu là Chúng Tự Tại.

 Đức Phật Như Lai ấy có quyến thuộc đủ sáu mươi ức nghìn người.

 Tất cả đều lậu tận (dứt sạch mọi phiền não, như dứt hết chỗ rò rỉ), không còn phiền não, đã khéo léo vững vàng nơi tám giải thoát (tám tầng thiền định giúp thoát khỏi mọi sự trói buộc).

 Khi ấy khắp mặt đất đều yên ổn, giàu có vui vẻ, không loạn lạc nhơ đục.

 Mọi người đều an vui, đi lại thoải mái, đầy đủ hài lòng.

 Rất giàu có, của cải đầy ắp, hưởng đủ mọi niềm vui như cõi trời.

 Họ giữ giới, điều phục, ít phiền não, dung mạo đoan chính, ưa sức nhẫn.

 Như các thiên tử ở cung trời, người trí đầy đủ giới hạnh và công đức.

 Thời ấy có một vị vua danh tiếng rộng lớn, hiệu là Thiện Hóa.

 Khi ấy vua có các con đủ năm trăm người, đều có chánh niệm và trí tuệ.

 Bấy giờ vị vua thù thắng ấy, tại chỗ Phật, xả bỏ sáu trăm vạn khu vườn rừng,

 được trang nghiêm bằng hoa đẹp và cây trái, dâng lên Phật, bậc đầy đủ đại bi.

 Vua xây chùa đủ sáu trăm vạn ngôi, lối kinh hành (lối đi tới lui để tu thiền) và giường tòa cũng vậy.

 Áo cà-sa (áo của người xuất gia) và y phục hàng trăm nghìn ức tấm, trải đặt nơi kinh hành và chỗ nghỉ ngơi.

 Vô lượng trăm nghìn loại như thế, mọi vật dụng mà sa-môn (người xuất gia tu hành) cần dùng,

 khi ấy vị vua thù thắng với lòng tin kính đều dâng cúng lên đấng Thiện Thệ (danh hiệu Phật: bậc đã khéo đi đến Niết-bàn).

 Vua thành tựu mọi sức phúc đức, hình sắc đoan nghiêm, rất đáng yêu.

 Vua ấy thường đem mười điều lành (không sát sinh, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không nói đâm thọc, không nói lời ác, không nói lời thêu dệt, không tham, không giận, không si mê) khiến mình và người khác đều an trụ.

 Trăm nghìn na-do-tha người theo vua đến chỗ Phật,

 tay cầm hoa đẹp và hương thoa, lọng quý, cờ phướn cùng âm nhạc,

 cúng dường Phật Thế Tôn tối thắng, chắp tay trên đỉnh đầu mà đứng.

 Nghìn chúng tỳ-kheo im lặng đứng; người, trời, a-tu-la (loài thần có sức mạnh lớn, hay gây chiến với chư thiên), rồng, dạ-xoa (một loài quỷ thần),

 tất cả đều cung kính nhìn Phật mà nghĩ: "Lành thay, bậc tự nhiên giác ngộ sẽ nói pháp gì đây?"

 Thế Tôn Mâu-ni biết mong muốn của họ, cũng biết tâm cao nhất của vị vua thù thắng.

 Phật thấu rõ lòng tin và sở thích của họ, nên vì họ tuyên nói tam muội này.

 Khi đấng Thiện Thệ diễn nói lời ấy, mặt đất và các núi đều chấn động.

 Trong khoảnh một niệm, hư không mưa xuống các thứ hoa, trăm nghìn hoa sen từ đất mọc lên.

 Phật đã khéo biết nghĩa câu vi diệu, biết mong muốn của họ mà giải nói.

 Ngài vì vua nói định tịch diệt này: "Ngươi hãy nghe những điều phân biệt thuở trước:

 Mọi cái có, cái không đều do vọng tưởng khởi lên; trống không như sóng nắng (ảo ảnh do hơi nóng trên đồng), như bọt nước.

 Như mây, như chớp lóe, đều trống không; tất cả đều vô ngã (không có cái tôi thật sự), không có chúng sinh thật.

 Các pháp quá khứ, vị lai cũng đều không; không đi, không ở, lìa mọi nơi chốn.

 Luôn luôn không bền chắc, tính như huyễn ảo; tất cả đều thù thắng thanh tịnh như hư không.

 Không xanh, không vàng, không đỏ, không trắng; danh xưng trống không, chỉ là tính chất của âm thanh.

 Tâm ấy lìa tâm, không có tính tâm; lìa các âm thanh mà trống không.

 Diễn nói câu chữ, ý vị mà không dừng trụ; dù khi không nói, chữ cũng không mất đi (?).

 Văn tự cũng không đi về các phương, cũng không từ nơi khác đến.

 Chữ ấy không cùng tận, đó là kho vô tận; dù nói hay không nói, luôn không cùng tận.

 Thường nói câu chữ, ý vị mà không hết; người biết như thế sẽ được sự vô tận.

 Nếu ai biết pháp này là vô tận, người ấy thường có thể nói pháp vô tận.

 Dù nói nghìn thứ kinh, vẫn luôn biết các pháp lìa văn tự.

 Trăm nghìn chư Phật đã qua cũng từng nói trăm nghìn pháp,

 đối với mọi pháp đều vô tận, vì pháp không có gì để nắm bắt nên vô tận.

 Nếu người vì người khác diễn nói pháp mà không chấp vào văn tự,

 [biết] pháp vốn vô ngã, không có chúng sinh, thì người ấy có thể diễn nói không cùng tận.

 Người trí diễn nói mọi lời, mà không vì lời nói làm thay đổi tâm mình.

 Biết các tiếng nói như tiếng vang trong hang núi, vì thế đối với lời nói không nắm giữ, chấp trước.

 Dùng các tiếng nói để nói pháp này, mà lời ấy trong khoảnh một niệm liền hoại diệt.

 Các tiếng nói có tướng trạng như thế, tướng trạng của mọi pháp cũng vậy.

 Các pháp vô tướng (không có hình tướng cố định) và cũng lìa tướng; luôn luôn vô tướng, tướng ấy trống không vắng lặng.

 Trống không vắng lặng, không ham muốn, không lấy không bỏ; vì thế định vắng lặng cũng không thể nắm bắt.

 Xa lìa cả hữu vi (các pháp do nhân duyên tạo tác, có sinh có diệt) lẫn vô vi (pháp không do tạo tác, không sinh không diệt); bậc Đại Tiên như thế không phân biệt.

 Xa lìa mọi con đường kiến giải sai lầm, thấu rõ các cõi đều là vô vi.

 Luôn không nhiễm tham, không giận, không si; vì thế thể tính của tâm luôn tịch diệt.

 Nhờ sức của tam muội này là cao nhất, nên biết được pháp này là không.

 Như ở núi sông, khe hang trống vắng, nghe được tiếng vang vi diệu,

 các pháp hữu vi trôi lăn đều do nhân duyên khởi lên, mọi thế gian đều trống không như huyễn.

 Bậc tiên có sức trí, ưa pháp công đức, an trụ trong trí tuệ và thần thông,

 phát ra lời nói khéo léo, có thể nói định tịch diệt như thế.

 Cái gọi là giác quán (sự suy tìm thô và sự xét nghĩ tế nhị của tâm) chỉ là vọng tưởng; thế gian không tìm được bờ mé.

 Bản tế (điểm khởi đầu nguyên sơ) xưa nay không có tướng, nhưng lại làm con đường nhân duyên cho vị lai.

 Do tạo nghiệp mà có sinh khởi, tùy theo bậc thượng, trung, hạ mà có nơi sinh ra.

 Pháp này tự tính không có biết, không có cảm giác; nên biết pháp là không, là vô ngã.

 Nghiệp đen, nghiệp trắng (nghiệp ác, nghiệp thiện) không hoại diệt; tự mình làm thì tự mình chịu.

 Nghiệp không thể đi đến chỗ quả, nhưng nghiệp có thể làm nhân cho quả ấy.

 Chư Phật diễn nói pháp thế đế (chân lý theo quy ước của thế gian), quán xét hữu vi và vô vi như thế.

 Không có gì chân thật, không có ta, không có người; tướng trạng của mọi thế gian là như thế.

 Mọi sự tồn tại đều hư dối, như huyễn hóa, như trăng dưới nước,

 trống không như bọt nước; dùng âm thanh để nói cho rõ, nhưng luôn tịch diệt.

 Buông bỏ tất cả, không chấp lấy gì; giữ giới và oai nghi cũng không nương tựa vào.

 Không chấp vào sức nhẫn, không chấp vào chúng sinh; người tu như thế sẽ được định vắng lặng."

 Tùy theo ý ưa muốn của vua, Như Lai hợp với căn cơ mà diễn nói.

 Vua nghe pháp Thế Tôn nói, vua và quyến thuộc đều thọ giới.

 Vị vua thù thắng nghe tam muội này xong, vui mừng hớn hở nói rằng:

 "Lành thay, Ngài nói được tam muội này; vì thế con quy y (xin nương tựa) Phật Thế Tôn."

 Khi ấy dân chúng đủ tám vạn người, nghe được thể tính của pháp tối thắng này,

 [nghe Phật] diễn nói đệ nhất nghĩa chân thật, đều đạt được vô sinh nhẫn (sự an nhận chân lý rằng các pháp vốn không sinh không diệt).

 Chúng sinh không có sinh diệt, các pháp vô sinh, luôn trống không vắng lặng.

 Vua và quyến thuộc biết như thế, đều đạt được vô sinh nhẫn.

 Bấy giờ vua Thiện Hoa (tức vua Thiện Hóa nói trên) bỏ ngôi vua, vào trong Phật pháp ấy mà xuất gia.

 Năm trăm người con của vua đều theo vua xuất gia.

 Khi vua và các con xuất gia, những người khác xuất gia theo cũng nhiều vô số.

 Tất cả vì cầu Phật pháp nên cũng xuất gia trong pháp ấy.

 Như Lai Tự Tại vì họ nói pháp suốt đủ hai nghìn năm.

 Vua, các con và quyến thuộc trong hai nghìn năm ấy tu hành theo pháp.

 Qua số năm như thế, Đức Phật Thế Tôn ấy nhập Niết-bàn (sự tịch diệt hoàn toàn, dứt hẳn sinh tử).

 Khi ấy các thanh văn (hàng đệ tử nghe lời Phật dạy mà tu chứng) đều diệt độ (nhập Niết-bàn), về sau chánh pháp suy yếu rất nhiều.

 Vua Thiện Hoa ấy có một người con ưu tú, hiệu là Phúc Tuệ, đầy đủ chánh tín (lòng tin chân chính).

 Vua [Phúc Tuệ] có một vị pháp sư làm thầy dẫn dắt, thọ trì định vắng lặng thù thắng như thế.

 Vị ấy thông minh lanh lợi, có sức ghi nhớ, được vô lượng trăm nghìn người cúng dường.

 Trăm ức chư thiên cùng theo hầu, đi đến khắp nơi mà khen ngợi.

 Lời nói mềm mại, không thô lỗ, điều phục, ưa giới, khéo phòng hộ.

 Tiếng nói hòa nhã, lời đáng yêu, sức trí tuệ và tổng trì đều đầy đủ.

 Vị ấy được trăm ức tấm cà-sa quý; tỳ-kheo ấy hiệu là Danh Xưng Quang.

 Sức phúc của người ấy không ai địch nổi, nên vô lượng tỳ-kheo sinh lòng ghen ghét.

 Vị ấy đầy đủ phúc đức, sắc đẹp và sức lực, cũng có trí tuệ và thần thông,

 hộ trì giới thanh tịnh và sức thiền định, đều do pháp lực của tỳ-kheo mà sinh khởi.

 Bốn chúng (tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ) tại gia và xuất gia, mọi người đều mến ngưỡng, ưa thích.

 Những ai có lòng tin nơi Phật pháp đều quý trọng, cung kính mà cúng dường.

 Người con ưu tú của vua Thiện Hoa thuở trước, hiệu là Phúc Tuệ, người có lòng tin trong sạch,

 biết các tỳ-kheo kia khởi tâm ác, bèn bảo vệ thầy của mình.

 Bấy giờ có năm mươi vạn quân, đều mặc giáp, tay cầm dao,

 thường bảo vệ vị pháp sư ấy diễn nói hạnh tịch diệt của Bồ-đề.

 Giữa đại chúng, vị ấy nói pháp này: rằng tất cả là không, vô ngã, không có thọ mạng (không có một sinh mạng tồn tại thật sự).

 Những ai chấp có cái ta thì không ưa lời pháp sư nói.

 Chúng tỳ-kheo không tin pháp không liền đứng dậy, tay cầm dao,

 nói rằng: "Người này nói càn điều trái pháp, giết đi sẽ được phúc đức lớn."

 Pháp sư thấy dao không sợ hãi, vì đang suy niệm pháp không,

 [biết rằng] không có chúng sinh nào có thể bị giết, tất cả trống không, không có ta, không có người, như vách đá.

 Pháp sư tỳ-kheo liền chắp tay, cất lời xưng "Nam-mô Phật" (con xin quy kính Phật):

 "Nếu pháp không quả thật không hư dối, xin nguyện cho dao biến thành hoa mạn-đà (một loài hoa trời, sắc đẹp, mùi thơm)."

 Do nguyện của người giữ giới, vừa cất lời thì trên không mưa hoa xuống,

 mặt đất và các núi đều chấn động, dao liền biến thành hoa thơm đẹp.

 Bấy giờ những kẻ chấp vào kiến giải mà cầm dao, chúng tỳ-kheo ấy đều xấu hổ ăn năn,

 tay cầm dao không cử động được, kinh hãi sợ sệt vô cùng.

 Những ai có lòng tin nơi Phật, cùng cả chúng người ưa thích pháp không,

 cất tiếng lớn mà khóc kêu, đem tất cả y phục dâng rải lên.

 Pháp sư tỳ-kheo khởi lòng từ, trước đại chúng nói rằng:

 "Nếu ai đối với ta khởi lòng giận, ta sẽ vì người ấy mà hành đạo Bồ-đề."

 Phe bạn của pháp [không] rất ít ỏi, nên pháp sư luôn bị họ xâm hại.

 Nghe mọi lời không vừa ý, sức nhẫn nhục của vị ấy càng tăng thêm.

 Khi ấy pháp sư trong suốt tám mươi năm diễn nói kho pháp không của Như Lai.

 Vô lượng trăm nghìn tỳ-kheo ác, nhờ sức của vua mà bị đẩy lui, tan rã.

 Vị pháp sư ấy vào một lúc khác, sau khi đã làm lợi ích cho vô lượng trăm nghìn người,

 suy xét giới hạnh của mình không thiếu sót, liền đi đến chỗ vua Phúc Tuệ.

 Vua thấy pháp sư thì rất cung kính, liền hỏi tỳ-kheo ấy rằng:

 "Có phải đã không để ai ở chỗ đại sư của trẫm quấy nhiễu khiến tâm Ngài không vui chăng?" (?)

 Vị ấy đáp vua: "Xin hãy lắng nghe: đó là nhờ sức nhẫn của chư Phật mà có.

 Nếu ai đối với ta nói lời ác, ta liền khởi sự nhẫn nhục thù thắng càng tăng.

 Ta đã trong vô lượng trăm nghìn kiếp ở đời quá khứ tu hạnh nhẫn nhục."

 Tỳ-kheo Xưng Quang chính là thân ta — Như Lai Thích-ca (Phật Thích-ca Mâu-ni, vị Phật của thời hiện tại) nói như vậy.

 Vương tử Phúc Tuệ thuở xưa, người đã bảo vệ pháp sư Xưng Quang,

 đã nghìn đời làm bạn của ta; ta đã thọ ký (lời Phật báo trước về việc thành Phật trong tương lai) cho người ấy sẽ thành Từ Tôn (bậc tôn quý về lòng từ, tức Phật Di-lặc).

 Người thuở xưa đã cúng dường Phật Tự Tại, đã xây tháp chùa thù thắng vi diệu,

 khi ấy là vua Thiện Hoa xuất gia, nay đã thành Phật hiệu là Liên Hoa Thượng.

 Ta cũng trong vô lượng trăm nghìn kiếp đã thọ trì pháp tối thắng của Như Lai.

 Ta đã tích tập sức nhẫn; đồng tử, ngươi nên thuận theo mà học.

 Sau khi ta bát Niết-bàn lìa khỏi đời, về sau vào lúc chánh pháp diệt tận,

 tỳ-kheo ưa sách ngoại điển (sách vở ngoài đạo Phật), họ sẽ hủy báng pháp thù thắng của ta.

 Họ hấp tấp, cợt nhả, không biết xấu hổ, tham đắm ăn uống, không giữ mình khỏi tội,

 lại quyến luyến y bát (áo và bình bát của người tu); những người ấy sẽ hủy báng pháp tối thắng của ta.

 Thường ưa tranh cãi, không biết đền ơn (?); những kẻ thuộc dòng nghèo hèn thấp kém,

 xuất gia trong pháp của ta mà không ưa sự trống không vắng lặng, tịch diệt.

 Chúng sinh ngu si thuận theo ý ma, theo sự sai khiến của ma mà chấp trước,

 những kẻ phàm phu ngu muội tham dục phóng túng, họ không ưa sự trống không vắng lặng, tịch diệt.

 Bốn chúng tại gia và xuất gia, những kẻ gièm pha, xiểm nịnh, ngu si, khởi tâm ác,

 cùng những ai thuận theo bè đảng ác như thế, những người ấy vào đời mạt sẽ hủy báng pháp không.

 Đồng tử, ngươi nghe lời ta dạy rồi, nên thường cung cấp cho chư tăng ở a-lan-nhã (nơi vắng vẻ trong rừng để tu hành),

 tức là những người ưa sự trống không vắng lặng; những người như thế mới giữ gìn Phật pháp.

 Trong Phật pháp của ta dung nạp những người ấy xuất gia, thọ giới và dự lễ bố-tát (buổi họp định kỳ của chư tăng để tụng giới, sám hối lỗi lầm).

 Họ lìa các lỗi lầm nhiễm ô, xứng đáng tiêu dùng của tín thí (của cải người có lòng tin đem bố thí); người như thế giữ được Bồ-đề.

 Cho đến xả bỏ cả thân mạng, tu tập pháp không, ưa tịch diệt,

 tâm tương ứng với pháp không, ưa ở a-lan-nhã như nai rừng.

 Hãy dùng cờ, phướn, lọng cùng hoa hương bày lễ cúng dường ở chỗ chư Phật,

 cúng dường chi-đề (tháp thờ) thù thắng không gì sánh bằng, thì mau đạt được tam muội này.

 Xây tháp miếu thù thắng không gì sánh bằng, dùng vàng bạc trang trí,

 tạo vô lượng loại hình tượng, vì Bồ-đề mà khởi lòng từ.

 Tất cả vật cúng dường thanh tịnh vi diệu ở trên trời và trong loài người,

 ngươi nên tìm hết để cúng dường Phật, vì cầu trí tuệ vô thượng của Phật.

 Nên đúng pháp mà quán tưởng chư Phật, tức là các Như Lai đang trụ ở mười phương.

 Vô lượng bậc trụ trong pháp hiện ra trước mắt, tất cả Phật tử (người con Phật, người tu theo Phật) đều có thể chứng biết.

 Tâm thường làm lợi ích, ưa bố thí, giữ giới thanh tịnh, an trụ trong sức nhẫn,

 ưa hành nhẫn nhục và viễn ly (xa lìa chốn ồn ào và xa lìa phiền não), biết được mọi pháp là không,

 tinh tấn dũng mãnh không lười biếng thối lui, chuyên tu thiền định, giới và đa văn,

 trí tuệ thông suốt, thường thanh tịnh, thì chẳng bao lâu sẽ thành bậc đại bi (chỉ Phật).

 Dùng bất tịnh quán (phép quán xét thân thể là nhơ nhớp để dứt tham đắm) trừ tham nhiễm, dùng sức từ để trị sân hận,

 dùng pháp nhân duyên (chân lý rằng mọi sự sinh khởi đều do nhiều điều kiện hòa hợp) phá ngu si, liền được đạo vô thượng cao nhất.

 Quán thân như bọt nước, tất cả đều trống không, không bền chắc,

 quán xét năm ấm (năm nhóm hợp thành con người: sắc tức thân thể, thọ tức cảm giác, tưởng tức tri giác, hành tức ý chí tạo tác, thức tức nhận biết) đều trống không, thì mau thành trí tuệ tối thắng.

 Lìa sự chấp lấy mọi tà kiến, không nương vào thọ mạng, ta và người,

 biết rõ mọi pháp là không, thì mau thành vị vua Mâu-ni ấy.

 Đối với lợi dưỡng (lợi lộc, sự cúng dường) không tham đắm, không được lợi dưỡng thì chớ sinh buồn.

 Nghe người khen hay chê, tâm chớ đổi khác, như núi Tu-di không lay động.

 Vì cầu pháp mà khởi lòng cung kính, chớ nghe rồi mà đáp trả, chấp trước (?).

 An trụ nơi mọi hạnh của Phật, thì mau có thể dạo đến trăm thế giới.

 Đối với mọi thế gian đều bình đẳng, chớ khởi tâm phân biệt ghét hay yêu.

 Cẩn thận đừng cầu lợi và danh tiếng, thì mau thành bậc Thiên Nhân Sư (danh hiệu Phật: thầy của trời và người).

 Luôn khen ngợi công đức của Phật, dùng lời lẽ, câu chữ đúng như thật mà tán thán,

 chúng sinh nghe lời khen ngợi ấy, sẽ sinh lòng yêu thích công đức của Phật.

 Cha mẹ, thầy dạy, bậc trưởng thượng và chúng sinh, tất cả như thế đều cung kính,

 mà không thuận theo sức ma, thì liền được ba mươi hai tướng.

 Thường lìa mọi chốn ồn náo, ở nơi rừng vắng lặng thanh tĩnh,

 đã tự làm lợi cho mình lại làm lợi cho người, vì cầu giải thoát mà mau chóng hành động.

 Thường ưa tu tập tâm từ bi, với hỷ (vui theo niềm vui của người khác) và xả (buông bỏ, giữ tâm bình đẳng với mọi người) cũng như vậy.

 Điều phục, tịch diệt, đáng được tán thán, thì mau thành bậc làm lợi cho thế gian.

 Nếu ai muốn được định tịch diệt, hướng đến Bồ-đề vô thượng,

 thì cẩn thận đừng gần gũi bạn ác, hãy luôn thân cận người lành.

 Lại chớ mong cầu địa vị thanh văn, cũng đừng ưa những gì hàng ấy tu hành.

 Hãy dũng mãnh, dốc chí ưa thích công đức của Phật, sẽ mau thành Phật như ta.

 Luôn nói lời chân thật thanh tịnh, cẩn thận đừng nói dối và nói lời ác,

 thường nói lời đáng yêu tốt đẹp, thì có thể được Phật Bồ-đề tối thắng.

 Đối với thân mạng chớ luyến tiếc, cẩn thận đừng tự khen mình mà khinh chê người,

 chỉ tự suy xét công đức của mình, chớ dòm ngó việc làm của người khác.

 Thường ưa quán tính không và giải thoát, đối với các cõi chớ mong cầu.

 Bỏ hết mọi tướng không sót, tâm luôn an trụ nơi vô tướng.

 Thường xa lìa hai bên (hai cực đoan, như chấp có và chấp không), đối với có và không chớ phân biệt.

 Quán các chúng sinh chỉ là nhân duyên; nếu biết được điều này thì là bậc đại sư.

 Bỏ mọi hành vi ái dục, dứt lìa hết tâm nhơ đục,

 cắt bỏ mọi tối tăm ngu si, thì được làm bậc sư tử trong loài người (ví Phật oai hùng không sợ hãi như sư tử) đã tịch diệt.

 Luôn ưa quán vô thường (mọi sự đều đổi thay, không thường còn), lìa khổ vui trong các cõi tồn tại,

 [quán] sự nhơ nhớp bất tịnh và vô ngã; tu như thế là bậc tôn quý của loài người.

 Phật làm đèn sáng cho thế gian, có thể nói chánh pháp thù thắng này.

 Ngài cũng đã hàng phục sức ma, đã đạt đến Bồ-đề thù thắng vô thượng.

 Những công đức ta vừa nói, cùng vô lượng trăm nghìn lỗi lầm ta đã chỉ ra,

 hãy lìa lỗi lầm, tu công đức; đồng tử, như thế ắt sẽ thành Phật.

 Kinh Nguyệt Đăng Tam Muội, quyển thứ chín.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video