Thiên 2 — Quyển hạ

 Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ sách lớn do vua nhà Thanh sai biên soạn, chia làm bốn kho: Kinh, Sử, Tử, Tập).

 Nhân luân đại thống phú (bài phú tổng quát về phép xem tướng người), quyển hạ. Trương Hành Giản đời Kim soạn.

 Tiết Diên Niên đời Nguyên chú giải.

 Nguyên văn: Riêng người nữ, hình chất trời phú cho khác với người nam về điều tốt lành.

 Chú: Chữ "trinh" ở đây đọc là "trinh", nghĩa là tốt lành. Hình chất người nữ được trời phú khác xa diện mạo người nam. Người nam lấy sự cứng cỏi làm quý, người nữ lấy sự mềm mại làm tốt lành. Đồ Nam (tức Trần Đoàn, đạo sĩ đầu đời Tống, giỏi xem tướng) nói: "Người nữ (thuộc âm) mà mang tướng ngược sang người nam (thuộc dương) thì chồng ắt bị tổn hại. Người nam mà mang tướng ngược sang người nữ thì ắt gặp tai họa."

 Sách Linh đài bí quyết nói: Người nữ cực quý là người uy nghi mà đôn hậu, tiếng nói êm như chim én, giọng hòa nhã. Tai dày, trán trắng, tóc mai tròn đều, đen bóng. Ngực bằng phẳng, vai thon, cổ dài. Mắt trong sạch, nhìn ngay thẳng, yêu kiều duyên dáng. Nhân trung (rãnh dọc giữa mũi và môi trên) rõ ràng. Má và gò má nổi lên kín đáo mà có lực. Vùng huyền bích (vùng hai bên má, phía trước tai) ngay ngắn. Môi đỏ răng trắng, xương thịt cân xứng, tay thon, mũi hẹp, cao và thẳng.

 Người nữ cực giàu là người tai mềm và dày, môi cân xứng, hồng tươi, vùng huyền bích ngay ngắn. Mắt đẹp, tính rộng lượng. Má đầy, cằm rộng, nhân trung dài. Vùng thực thương (vùng "kho lương" ở hai bên miệng) đầy đặn. Vùng tàm nang (bọng thịt dưới mắt) bằng phẳng. Tứ thương (bốn vùng "kho" trên mặt) đều đầy. Lan đài và đình úy (hai cánh mũi trái và phải) rõ ràng. Tỉnh táo (hai lỗ mũi, ví như giếng và bếp) bằng và nhỏ. Vùng "trù" (vùng "bếp" trên mặt) đầy đặn. Tửu trì (chỗ lõm nhỏ cạnh khóe miệng) bằng phẳng. Địa các (vùng cằm) rộng. Có phạm vào "kim áp ngọc hà" (?).

 Người nữ cực hèn là người tai bó sát, môi chúm như thổi lửa, miệng và mũi lõm, mắt lồi. Đi uốn éo như rắn, giọng như đàn ông, thân thể lạnh, răng vẩu. Eo thon mà mông nhô, ngực gồ, lộ lợi, vai hẹp, lưng thẳng đờ. Giọng nặng và rè vỡ, phá hỏng cái tướng môi rồng miệng phượng (?). Má cao, thần khí (vẻ tinh anh toát ra từ mắt và nét mặt) nông cạn, nhân trung đứt đoạn, da thô, ngón tay ngắn, phía trên có "yểu giác" (góc xương báo hiệu chết sớm) (?).

 Người nữ cực trinh tiết là người nhìn ngó rõ ràng, xương cứng có lực. Gò má và vùng niên thọ (khúc giữa sống mũi) lúc ẩn lúc hiện mà có thế. Nếp pháp lệnh (hai nếp nhăn chạy từ cánh mũi xuống hai bên miệng) sâu. Thần mắt trong, lòng trắng lòng đen rõ ràng. Mắt nhìn xuống, liếc nghiêng (?). Yêu kiều mà có uy, duyên dáng mà có phong thái. Đi chậm, bước nhẹ, thân mềm mại, tính đoan chính. Tai dày, trán tròn, mũi thẳng, tóc thưa mà mượt bóng. Tiếng nói trong, nghiêm, không tản mát thì quý.

 Hạng thấp hèn thì hay ngoảnh lại nhìn, đi uốn như rắn, nhảy nhót như chim sẻ. Tai lật ngược, mắt dê, thần khí mỏng. Yêu kiều mà không có uy, duyên dáng mà không có phong thái, cứng mà thiếu mềm. Ngũ quan (năm bộ phận: tai, mày, mắt, mũi, miệng) không ổn định. Phạm vào nhật giác, thiên giác, long giác (các vùng xương nổi trên trán, ở người nữ là điều không tốt). Thần khí trôi tán, miệng rộng, lưỡi dài, cười mà không thật lòng. Môi vểnh, miệng chúm, lông mày như vầng trăng nằm ngửa. Hơi thở nổi, tiếng nói nông.

 Người nữ cực xấu ác là người miệng nhô, răng lộ, tiếng nói tản mát, tóc vàng. Nhân trung lệch co, mũi ngắn cụt, môi dưới đưa ra trước. Tai hẹp, mũi cong, lỗ mũi lộ, mắt sâu, sống mũi có đốt. Mặt bè ngang, màu đen vàng, tóc thô như dây thừng. Thân cứng không có nét duyên, giọng rè vỡ không có âm điệu. Cổ ngắn, mặt ngắn cụt.

 Người nữ cực cô độc là người mặt "ba nắm đấm" (trán, hai gò má nổi gồ) (?), lông mày dày cứng, xương mày cao, môi dưới đưa ra trước. Đầu mũi to, tai vểnh, ngoảnh nhìn như quả trứng dựng đứng (?). Trán nhọn hẹp, mắt dài mà thiếu mí che. Giọng như đàn ông, mặt đen sạm, có đốm như vết ruồi đậu, chỗ lúm má mọc râu. Mắt dê, mắt ba góc, mũi khoằm, có vằn cắt ngang sơn căn (khúc sống mũi giữa hai mắt).

 Người nữ cực sống lâu là người cằm nhiều thịt, vùng niên thọ đầy và dài, nhân trung sâu. Má và gò má có lực. Thần mắt trong, lòng trắng lòng đen rõ ràng. Tiếng nói nhẹ nhỏ mà tròn chắc. Nếp pháp lệnh dài quá miệng, cổ có hai ngấn, bụng xệ, da rộng, tai mềm, vùng niên thọ cao.

 Người nữ chết yểu là người mặt có đốm như vết ruồi, má cao, giọng như đàn ông. Lông mày đè sát mắt, tai hẹp, nhân trung ngắn, có lúm má. Hai ngấn cổ quấn ngang vòng quanh. Thần mắt giận dữ, cúi đầu nhìn liếc, tròng mắt to mà không có ánh sáng. Lục hợp (sáu vùng trên mặt phải chầu hợp, che chở lẫn nhau) không che phủ được nhau (?). Miệng nhọn, răng lộ, phạm khí sắc "huyền tác" (vệt khí như sợi dây treo, điềm chết dữ), bên miệng mọc nốt đen.

 Lại nói: người nữ có chín cái xấu. Một là giọng như đàn ông: chủ giết chồng, hại con, hay giận. Hai là mọc râu: chủ nghèo hèn, thiếu của. Ba là ngực gồ: ngu đần, thấp hèn. Bốn là đi uốn như rắn: chủ dâm đãng. Năm là nhảy nhót như chim sẻ: cô độc, tính không tốt. Sáu là mặt có đốm như vết ruồi: ít con, hại chồng, chết yểu. Bảy là mắt dê: chủ dâm đãng, không hiền từ, hại con. Tám là eo thon mông nhô: chủ thấp hèn, vất vả. Chín là cổ có yết hầu lộ: hại chồng.

 Người ưa yêu mị, thích giả dối thì lông mày cong, mắt như ngậm cười. Người hèn thì tiếng nói hèn, âm điệu thấp và mềm, thần mắt ẩn kín (?). Môi mỏng là kẻ tiểu nhân, phần nhiều thấp hèn. Các tướng xấu khác: răng thưa, vùng quy lai (?) lõm xuống, gò má và vùng niên thọ trơ trọi, thần khí trôi tán, đầu lắc chân nhảy, mắt thu hẹp mà mỏng, môi trên môi dưới không cân xứng, mắt dê.

 Bàn về việc có thai sinh trai hay gái: Khi khí huyết điều hòa, người mẹ nhận được chân khí (khí gốc của sự sống) mà thành thai. Dương thịnh thì sinh trai, âm thịnh thì sinh gái. Tinh dương quá thịnh thì ắt sinh con ngón tay lệch, hoặc mọc răng ngay từ trong bụng mẹ. Âm huyết có dư thì con ắt bạc tóc từ trong bụng.

 Lại xem gân và vằn ở hổ khẩu (chỗ da giữa ngón cái và ngón trỏ). Nếu đều sẫm tối thì sinh con ắt liền nhau (?). Nếu sẫm mà xanh thì đề phòng con bị sứt môi. Gân xanh mà không ngay ngắn thì con tóc thưa. Gân xanh nổi to rõ thì con xương cứng và biết đi sớm. Nếu sinh đôi thì gân xanh kéo thành hai đường. Nếu không đầy đủ thì gân nổi lệch lạc, chủ con khó nuôi. Vằn xanh không đủ thì con chậm biết đi. Vằn và gân giao chéo ở hổ khẩu thì con chết. Bên phải gân vằn nổi lên thì con gái bị bệnh (?).

 Cách định trai gái không sai: sắc xanh bên trái chạy tới miệng là trai, sắc xanh bên phải chạy tới miệng là gái. Ở vùng phượng trì (vùng dưới mắt) mà có nước tụ lại thì biết sẽ sinh gái. Sắc thổ (?) hiện ở long cung (vùng dưới mắt) thì chắc là trai. Nếu sắc ảm đạm, không sáng, như đất ướt thì con khó giữ, mẹ sinh nở khó yên. Xem vùng tam âm bên phải (vùng dưới mắt phải), có sắc đỏ là gái. Nếu sắc đen trắng tràn vào vùng chỉ con cái thì mẹ con sẽ chia lìa. Trên vùng niên thọ có sắc vàng thì mang thai bình an. Nhân trung có lúm thì đề phòng tai nạn khi sinh. Có vằn thì khó đẻ.

 Nguyên văn: Mắt hòa nhã, duyên dáng mà giữ được bền lâu thì quý trọng.

 Chú: Chữ "trọng" đọc thanh thượng. Mắt người nam cần thần khí mạnh, mắt người nữ cần hòa nhã. Người phụ nữ hòa nhã, hiền hậu mà bền lòng thì ắt quý trọng. Nghiêm trang, có uy lực, nhìn cứng cỏi là tướng giàu sang. Lòng trắng không nên nhiều, lòng đen không nên ít, nhìn không nên lệch, ánh mắt không nên lờ đờ, tròng mắt không nên lồi, thần khí không nên mỏi mệt. Như thế là tướng tốt.

 Nguyên văn: Mắt tròn lồi, không thanh tú thì hèn và bị coi nhẹ.

 Chú: Mắt phụ nữ chỉ có dài là quý. Nếu tròn nhỏ, cao lồi, thô tục, không thanh tú thì chủ thấp hèn, bị coi nhẹ. Mắt khỉ, thần khí trôi tán thì nhiều dâm đãng.

 Nguyên văn: Mí mắt mỏng mà đỏ thì ít tiết hạnh.

 Chú: Chữ "kiểm" ở đây là mí che mắt. Nếu mí mắt mỏng mà đỏ thì chủ có thói không liêm khiết, ít có hành vi trinh khiết. Người nữ mắt hoa đào thì mí trên đỏ.

 Nguyên văn: Tròng mắt sáng trong suốt thì nhiều trinh tiết.

 Chú: Trong sạch, giữ tiết hạnh gọi là "trinh". Tròng mắt trong suốt, lặng như nước thì ắt có tính cao quý, cương liệt.

 Nguyên văn: Dưới mắt có khí sắc xanh thì ắt phải khóc chồng.

 Chú: Có bản chép là "tang chồng". Phụ nữ có khí xanh xông lên mắt thì ắt phải khóc chồng. Vùng ngọa tàm (bọng thịt dưới mắt, hình như con tằm nằm) có sắc xanh thì hại con trai trưởng, con gái trưởng, hại chồng.

 Nguyên văn: Phía sau đuôi mày có sắc trắng thì chồng ắt ghét bỏ.

 Chú: Sau đuôi lông mày có sắc trắng thì chồng ắt ghét bỏ. Mắt lộ lòng trắng cả bốn phía thì có người ngoài vào nhà. Lộ lòng trắng thì lời nói không ngay thẳng.

 Nguyên văn: Mắt ba góc, hay giận, là lưỡi dao sắc như sương làm hại chồng.

 Chú: Phụ nữ mắt ba góc thì tính hung dữ, hay giận, như lưỡi dao tuốt trần giết chồng.

 Nguyên văn: Mắt lộ bốn phía lòng trắng gọi là "sát", thành thanh kiếm Thanh Bình hại con.

 Chú: Phụ nữ mắt lộ lòng trắng cả bốn phía mà thần khí mạnh thì gọi là "sát", tức là lưỡi kiếm giết con. Thanh Bình là tên một thanh kiếm. Lòng trắng nhiều, mắt ba góc thì phạm hình ngục, làm tù tội. "Tứ bạch" là mắt lộ lòng trắng bốn phía, gọi là "sát". Có tia đỏ xuyên qua tròng mắt thì giết con, khắc chồng, như thanh kiếm Thanh Bình vậy.

 Nguyên văn: Tai chủ việc nghe âm thanh, là quan giữ gìn, chăm nom cho tim và thận.

 Chú: "Ti" nghĩa là coi giữ. "Mục": thời xưa người đứng đầu một châu gọi là "mục", lấy nghĩa giữ gìn và nuôi dưỡng. Mọi lời hay dở người ta nói đều từ tai truyền vào tim, cho nên tai là quan coi giữ tim và thận.

 Sách Ngọc quản chiếu thần nói: Tai chủ sự nghe rõ, thông vào não, thông suốt nhiều đường. Tai là quan coi giữ cho tim, là cửa của thận (?). Cho nên thận khí đầy đủ thì tai trong và thính, thận khí hư thì tai mờ và đục. Vì thế tai chủ về danh tiếng và tâm tính, hạnh kiểm.

 Tai dày mà chắc thì sống lâu. Tai dựng cao quá lông mày thì chủ sống lâu. Vành tai rõ ràng thì thông minh, sáng dạ. Dái tai rủ xuống hướng về miệng thì chủ có của và sống lâu. Tai áp sát vào đầu thì giàu đủ. Trong tai mọc lông thì sống lâu. Trong tai có nốt ruồi đen thì sinh con quý, chủ thông minh. Lỗ tai rộng thì lo nghĩ xa. Tai cứng như gỗ thì đến chết không phải khóc ai. Tai dài mà dựng cao thì có bổng lộc, chức vị. Tai dày mà tròn thì có của ăn. Tai sắc hồng tươi thì vinh hiển, sang quý. Tai sắc vàng trắng thì có danh tiếng. Tai sắc xanh đen thì nghèo khó, phúc mỏng.

 Vành tai không rõ ràng thì của cải bổng lộc phần nhiều tan mất. Tai mỏng mà chìa ra trước thì bán sạch ruộng vườn. Tai mỏng như giấy thì nghèo hèn, chết sớm. Tai lật ngược, lệch nghiêng thì không có nhà mà ở. Hai tai trái phải lớn nhỏ không đều thì gian truân, bế tắc, làm hại người thân. Tai sáng sủa, tươi nhuận thì tiếng tăm lan xa. Tai như phủ bụi, tối, khô, sạm thì nghèo khó, ngu đần.

 Đại để người sang có mắt quý mà có khi không có tai quý; người hèn có tai quý mà không có mắt quý. Hình dáng dù tốt mà khí sắc không sáng thì vẫn không hay. Cho nên người giỏi xem tướng tai thì xem sắc trước rồi mới xem hình.

 Sách Giám nói: Tai tròn to là người có trí. Lỗ tai nhỏ, sụn tai cong vẹo là người không có trí. Tai như tai chuột già thì sống lâu nhưng hay trộm cắp. Hai tai không giống nhau thì có anh em khác mẹ. Tai trên to dưới nhỏ là người khổ tâm. Tai dài mà đầu ngắn thì nghèo hèn, chết yểu. Xương sau tai nổi lên gọi là "thọ đường", cũng gọi là "phụ cốt" (xương đỡ). Đường chỉ trong lòng bàn tay dài, tai dựng cao quá lông mày thì ắt sống trăm tuổi. Dái tai ngang với miệng thì giữ được của. Tai dài bốn tấc thì đời đời được phong hầu. Sắc tai không tươi nhuận thì không được tự làm theo ý mình. "Thành" và "quách" của tai (vành trong và vành ngoài của tai) không đủ thì đường làm quan không thông. Hai tai và gò má rủ xuống thì đến già phải nấu ăn một mình (tức là sống cô độc).

 Lỗ tai mọc lông thì sống lâu. Sắc tai trắng thì có tiếng tăm. Dái tai ngang với miệng thì của cải hàng vạn ức; đây là nói tai dài chứ không phải nói tai đặt thấp. Tai khỉ thì khó được lòng người. Tai hươu thì nghèo. Tai như vòng chuôi đao đeo bằng vàng thì được phong công hầu. Tai nên để vành trong lấn ra vành ngoài, không nên để vành ngoài lấn vào vành trong. Sau tai thông suốt mà giữa đặc thì ít con cháu (?).

 Sách Linh đài bí quyết nói: Trên tai chia làm năm bộ, bên cạnh có bốn xương. Năm bộ là: Một là thiên luân, rõ ràng thì chủ sang quý, hiển đạt, thông minh, được nhờ sức tổ tiên. Hai là thiên thành, nổi rõ thì chủ về sau hưng vượng, được nhờ sức con cháu, sớm được nghỉ ngơi yên lòng. Ba là thiên quách, rõ ràng thì chủ sống lâu, có của. Bốn là phong môn (lỗ tai), rộng thì chủ thông minh, nhớ giỏi. Năm là nặc tê (xương ẩn ở trước tai), nhọn rõ, vuông to thì chủ sang quý, sống lâu, thông minh. Bốn xương là: thử (?), hổ nhĩ, ngọc đường, mệnh môn.

 Người nữ tai trái dày thì sinh con trai trước, tai phải dày thì sinh con gái trước. Tai một to một nhỏ thì chủ bú sữa hai mẹ; nếu không thì có anh em khác mẹ.

 Tạ Linh Vận (thi nhân đời Lưu Tống) nói: "Tai mỏng, răng thưa, môi hớt hếch thì cô độc, nghèo hèn, nói càn, ngày ngày vội vã rối ren."

 Sách Linh đài bí quyết lại nói: Tai như được nhấc cao lên, gọi là "thần nhĩ", danh tiếng lan xa (?). Trên có vành trong, ngoài có vành ngoài, bên trong có vành luân, phần quạt tai rộng, lỗ tai to, rủ xuống thấp hơn đầu mũi, áp sát vào đầu, dái tai rủ xuống mà hẹp, sắc hồng tươi thì đủ tiền của, chủ có danh tiếng. Sắc đen thì chủ bệnh tật, nghèo túng. Có vành tai nhỏ lật ngược thì không sống lâu. Vành tai lật ngược, khô sạm thì tuổi trẻ phải lánh sang quê người, xa lìa quê cũ.

 Lý Trung Thần (tướng đời Đường) từng vào chầu vua. Vua nói: "Tai khanh to, là điềm sang quý." Ông đáp: "Tai rồng thì nhỏ, tai lừa mới to." Vua rất khen.

 Nguyên văn: Xem hình dáng và màu sắc của tai thì thấy được điều tốt lành (lời chú: chữ "hưu" là tiếng khen tốt), điều xấu dữ (lời chú: chữ "cữu" là điều xấu), sự vinh hiển và nhục nhã.

 Chú: Tai chủ về tim và thận, lại là sao lộc (sao chủ về bổng lộc). Xem hình dáng, màu sắc của tai thì điều lành, điều dữ, sự vinh nhục của người ta đều có thể biết được.

 Nguyên văn: Dái tai rủ xuống chầu về "biển" thì ắt được thêm tuổi thọ và dư của cải.

 Chú: Theo phép "tứ độc" (bốn con sông lớn; tướng học ví tai, mắt, miệng, mũi với bốn sông), tai là sông Giang, miệng là sông Hà. Nếu dái tai hướng về miệng thì gọi là "chầu về biển", ắt sống lâu mà của dư dả. Dái tai hướng về miệng, đầu tai áp sát vào đầu, dái tai rủ xuống mà hẹp thì ắt được thêm tuổi thọ; sau khi chết ắt còn để lại của cải.

 Nguyên văn: Vành tai như vầng trăng nằm ngửa, liền suốt một vòng thì cuối cùng sẽ vào chầu vua, cầm hốt ngọc.

 Chú: Tai có vành trong vành ngoài như trăng non nằm ngửa, sáng bóng, liền nối nhau thì ắt được vào chầu thiên tử, làm bề tôi cầm hốt ngọc (hốt là thẻ quan cầm khi chầu vua; cầm hốt ngọc là bậc đại thần).

 Nguyên văn: Tai tròn đầy, trọn vẹn thì hòa nhã, nhân hậu; tai lệch lạc, sứt mẻ thì tàn độc (lời chú: chữ "thảm" ghi cách đọc, nghĩa là tàn độc), hà khắc (lời chú: chữ "khốc" ghi cách đọc, nghĩa là hà khắc, bạo ngược).

 Chú: Tai tròn trọn vẹn thì chủ tính tình hòa nhã, nhiều ân huệ. Tai lệch, sứt thì ắt là hạng tàn độc. Tai không sứt lõm thì chủ bình thường, trung bình. Tai lệch sứt thì vất vả, cực nhọc.

 Nguyên văn: Tai mỏng như giấy thì nghèo và chết sớm.

 Chú: Tai nhỏ như tờ giấy thì nghèo khổ, chết sớm. Đó là đan điền (vùng dưới rốn, nơi chứa nguyên khí) có bệnh, chủ không sống lâu.

 Nguyên văn: Tai cứng như gỗ thì đến già không phải khóc ai.

 Chú: Tai cứng là người tốt lành. Sách tướng xưa nói: "Tai cứng như gỗ, đến già không phải khóc", nghĩa là nhiều điều lành, ít điều dữ.

 Nguyên văn: Tai trắng hơn mặt thì chủ danh tiếng bay xa.

 Chú: Chữ "văn" đọc thanh khứ. Tai trắng hơn mặt thì danh tiếng vang khắp đời. Sách tướng xưa nói: "Tai trắng hơn mặt, tên lừng bốn biển."

 Nguyên văn: Tai sáng trong (lời chú: chữ "oánh" nghĩa là trong sạch) mà vành tai tròn như bánh xe thì chủ người giữ chữ tín, ăn ở đôn hậu.

 Chú: Vành tai sáng bóng như ngọc, liền một vòng thì chủ người ân nghĩa, giữ chữ tín, đôn hậu.

 Nguyên văn: Tai như tai lợn thì không thông minh mà tham lam (lời chú: chữ "lam" đọc là "lam", nghĩa là tham của).

 Chú: Có tai to như tai lợn, có tai tuy nhỏ mà như tai rồng. Tai không luận to hay nhỏ, quý ở chỗ vành rõ ràng. Tai tuy to mà không có vành, lại không có dái tai thì gọi là tai lợn; người như thế phần nhiều ngu đần, tính hay tham lam.

 Nguyên văn: Tai như tai chuột (?) thì đa nghi mà giỏi tích trữ.

 Chú: Chữ "hiếu" đọc thanh khứ. Tai chuột vốn nhỏ, có vành ngoài mà không có vành trong. Người có tai như tai chuột thì làm việc gì cũng đa nghi, nhưng biết tích trữ. Tai nhọn dựng thì hay rình mò cái lợi nhỏ.

 Nguyên văn: Vành tai có lúm, tuy sáng rõ, nhưng phải nhờ học hành mới sang quý.

 Chú: Vành tai có lúm mà sáng rõ thì phải nhờ học hành rồi mới hiển đạt, sang quý.

 Nguyên văn: Lỗ tai có lông mọc dài thì giữ gìn được tốt, không bị nghiêng đổ.

 Chú: Tai mọc lông là tướng sống lâu, khéo giữ gìn nên không bị nghiêng ngửa nguy khốn. Trong tai có lông như sợi tơ vàng thì sang quý, sống lâu, cả đời làm việc không tráo trở.

 Nguyên văn: Tính quỷ quyệt (lời chú: chữ "quyệt" đọc là "quyết", nghĩa là mưu mẹo dối trá; lừa dối thiên hạ gọi là "quyệt"), gian dối khó lường là vì tai như tai khỉ.

 Chú: Phàm người quỷ quyệt, gian xảo khó lường là vì tai như tai khỉ. Tai khỉ nhọn mà chìa về phía trước, lỗ tai hẹp nhỏ, cho nên người ta không lường được lòng họ.

 Nguyên văn: Lương thực thiếu hụt (lời chú: chữ "quỹ" nghĩa là trống rỗng, cạn kiệt) mà không đủ đầy thường là người có tai như tai hươu.

 Chú: Lương thực rất thiếu thốn mà vẫn đem chia dùng chung với bạn bè, không hề tiếc nuối, là vì tai giống tai hươu. Loài hươu có tính gọi bầy đến cùng ăn. Kinh Thi nói: "Hươu kêu u u, cùng ăn cỏ bình ngoài đồng." Hình tai hươu như cánh hoa sen.

 Nguyên văn: Tai mỏng mà chìa ra trước thì bán sạch ruộng vườn.

 Chú: Tai mỏng nhỏ mà hướng về trước là người phá của nhà. Sách Quỷ nhãn nói: "Tai mỏng chìa ra trước, bán sạch ruộng vườn."

 Nguyên văn: Tai lật ngược, ngả về sau thì không có nhà mà ở.

 Chú: Tai có vành lật ngược mà ngả về sau, dái tai lại không hướng về miệng thì nghèo, không có nhà ở. Tai nhỏ thì lại xa lìa người thân, làm hại cha mẹ.

 Nguyên văn: Tai mờ tối thì khó mong thi đỗ.

 Chú: Tai là sao lộc. Tai mờ tối tức là sao lộc không sáng, sẽ làm kẻ học trò nghèo, trọn đời không có bổng lộc chức vị.

 Nguyên văn: Tai khô sạm thì nhiều lần than thở cái trục rỗng.

 Chú: "Trục" là bộ phận của khung cửi. Tai chủ về thận; nếu sắc tai khô sạm là thận khí không đủ, chủ gặp nghèo khó. Lại có nghĩa: "trục" là trục cuộn sách; "trục rỗng" ý nói trong bụng trống rỗng, không có chữ nghĩa gì.

 Nguyên văn: Sống lâu thì tai vượt quá lông mày; sang quý thì sắc tai tươi như máu phun.

 Chú: Chữ "tốn" đọc là "tốn", nghĩa là ngậm nước rồi phun ra. Người sống lâu thì tai cao quá lông mày; người địa vị cao thì sắc tai tươi như máu phun.

 Nguyên văn: Thông minh thì tai tươi nhuận; giàu có thì tai áp sát vào đầu.

 Chú: Người thông minh thì sắc tai sáng nhuận; người giàu thì tai ắt áp sát vào đầu.

 Nguyên văn: Vành tai có lúm, mọc nốt ruồi đen thì trí đủ để trị nước.

 Chú: Phía trước vành tai, chỗ lúm có nốt ruồi đen thì là bề tôi có mưu lược làm hưng thịnh đất nước.

 Nguyên văn: Vùng cửa tai và xương phụ nổi lên thành nặc tê thì có công lao, đáng được chia ống tre.

 Chú: Theo chế độ nhà Hán, phù hiệu bằng ống tre chia cấp cho quận thú (quan đứng đầu một quận). Sách Hán thư âm nghĩa nói: "Đều dùng năm mũi tên tre, dài năm tấc, khắc chữ triện từ thứ nhất đến thứ năm, làm phù cho quận thú, mỗi bên giữ một nửa: nửa trái để lại kinh đô, nửa phải trao cho quận thú." Cho nên "chia ống tre" nghĩa là được bổ làm quan cai quản một vùng. Xương ẩn ở cửa tai đầy đặn thì gọi là nặc tê, thường là bề tôi có công lao, được phong tước. Xem thấy xương thọ nổi ở vùng thiên thương (vùng hai bên trán phía trên đuôi mày) là tướng làm giám ti (quan giám sát các địa phương), giữ đất.

 Nguyên văn: Mũi gọi là Tung nhạc, vì ở chính giữa; là cột chống trời, dựng cao sừng sững.

 Chú: Chữ "súc" ghi cách đọc, chỉ dáng dựng thẳng vươn cao. Bài phú của Tư Mã Tương Như (văn nhân đời Hán) có câu: "Núi cao sừng sững." Mũi là Tung nhạc (núi Tung, ngọn núi ở giữa trong năm ngọn núi lớn; tướng học ví năm vùng nổi trên mặt với năm núi, mũi là núi giữa), vì ở chính giữa mặt; là cột chống trời, vươn cao chạm tới thiên đình (vùng giữa trán).

 Sách Quy giám nói: Mũi là để phân biệt mùi thơm mùi hôi, là nơi hít thở khí tụ lại. Cho nên biết mũi đẹp thì có danh tiếng, mũi xấu thì không có tiếng tăm. Hai bên mũi không có nét duyên là người ngờ nghệch, khờ dại. Trụ mũi mỏng mà mũi lõm là người nhiều bệnh tật, tai ách. Lỗ mũi nhỏ co rút, đầu mũi thấp cong là người keo kiệt. Mũi như con bọ hung thì ít ý tứ, trí khôn. Lỗ mũi to như ngón tay thì chết yểu, lại nghèo. Mũi to mà dài thì sang quý. Mũi nhỏ mà hếch ngắn thì nghèo hèn. Mũi cao mà ngẩng lên thì làm quan hầu cận, tốt đẹp hưng thịnh. Mũi cong queo, gò bó, sứt mẻ thì chí khí, độ lượng thấp kém. Mũi cao mà rủ thấp xuống thì đến già phải nấu ăn một mình.

 Đầu mũi chẻ đôi thì hại vợ con. Đầu mũi như túi mật treo thì làm quan nhị phẩm. Mũi như ống tre cắt khúc thì làm quan bậc nhị thiên thạch (bậc quan bổng lộc hai nghìn thạch thóc mỗi năm, như quận thú). Mũi hẹp mà cao thì về già không có anh em. Mũi cong về bên trái thì hại cha trước; cong về bên phải thì hại mẹ trước. Mũi như mũi ba ba thì nghèo mà nhiều dâm đãng. Mũi hổ thì mạnh bạo, làm tướng quân, phần nhiều chết vì binh đao; xưa Tử Lộ (học trò Khổng Tử, chết trong một cuộc binh biến) có tướng này. Mũi dài thì trí dài, mũi ngắn thì trí ngắn. Đầu mũi bóng sáng như con tằm già thì giàu sang, được phong hầu.

 Sách Linh đài bí quyết nói: Chuẩn (đầu mũi) là chủ của mũi, gọi là Tung nhạc vì ở chính giữa; lại gọi là "thẩm biện quan" (cơ quan xét đoán, một trong năm "quan" trên mặt), là chỗ của sao Thổ. Mũi nói chung thuộc hành Kim, riêng đầu mũi thuộc hành Thổ. Phía trên có ba đốt, hai bộ thuộc Kim, là gốc của Thổ, mầm của Kim (?). Đầu mũi phía trên có vùng niên thọ, phía dưới giáp nhân trung, thế liền với hai bộ lan đài và đình úy. Hai bên thế hẹp, hai gò má lấn sát hai nếp pháp lệnh. Vùng vuông tròn một tấc hai phân gọi là chuẩn đầu, chủ về tín nghĩa, quan lộc, học vấn và nghề nghiệp.

 Đầu mũi như ống tre cắt khúc thì có tín nghĩa. Như ngó sen bị cắt thì nhiều dâm đãng. Thấp nhỏ thì nhát gan. Nhọn mỏng thì thấp kém. Đầu mũi tròn như viên đạn chẻ đôi (?) thì sang quý. Như mỏ chim ưng thì độc ác. Có sẹo thì không sống lâu. Có vết tì chia cắt thì không có nhân nghĩa. Lộ lỗ mũi thì không dâm nhưng ắt nghèo. Như túi mật treo thì nhiều tiền của. Đầu mũi cùng lan đài, đình úy đều to mà vuông thì chủ thông minh, hiển đạt. Có nốt ruồi đen tía mọc dài thì không được nhờ cậy (?). Mũi hếch lên trời thì chết nơi đất khách. Đầu mũi cao trơ trọi, lan đài đình úy nhỏ không cân xứng là tướng chỉ có một con. Lông mũi mọc chìa ra ngoài thì hay nói xấu, đồn đại chuyện thị phi. Mũi thấp nhỏ thì không có chữ tín.

 Bỗng nhiên mũi hiện sắc đen thì gọi là "phế tuyệt" (khí phổi dứt), trong vòng trăm ngày sẽ chết. Các khí sắc khác bàn kỹ ở phần khác. Mũi có sẹo, tì vết, lúm thì chủ chết yểu. Đầu mũi tròn, lan đài vuông thì chủ về muộn con cái hưng vượng. Lan đài bên trái là "tiên thương" (kho tiên), đình úy bên phải là "tiên khố" (khố tiên), là cung chủ việc cất giữ, tích tụ của cải. Hai cánh mũi hoàn hảo thì chủ có danh tiếng; rõ ràng thì của cải thịnh; sứt lộ thì thiếu của; mỏng nhỏ thì không có của; ngay ngắn, không sứt mẻ thì việc kiện tụng được yên ổn công bằng. Tuổi trung niên mà nước mũi thường chảy thì cuối đời muôn việc không nơi nương tựa.

 Sách Ngọc quản chiếu thần nói: Mũi tượng trưng cho Trung nhạc (núi giữa), là phần nổi bật của cả khuôn mặt, nên cao mà đầy đặn, không nên nhọn nhỏ. Sáng nhuận thì tốt. Tối đen thì nghèo, chết yểu. Lệch cong không thẳng thì tai họa quan trường quấn lấy.

 Nguyên văn: Sống mũi quý ở chỗ đầy đặn, cao, thẳng suốt lên trán; sắc mũi quý ở chỗ sáng bóng tràn đầy trước mắt người nhìn.

 Chú: Mũi quý ở chỗ cao và đầy, thẳng suốt lên trán; sắc quý ở chỗ sáng bóng, ấm nhuận, rạng rỡ trước mắt.

 Nguyên văn: Lỗ mũi nhỏ thì keo kiệt (lời chú: chữ "khan" nghĩa là bủn xỉn), hèn kém (lời chú: chữ "liệt" nghĩa là thấp hèn); đầu mũi thấp thì cô độc.

 Chú: Lỗ mũi nhỏ là tự đóng kín, không thông, tính phần nhiều keo kiệt, hèn kém. Phàm người đầu mũi thấp thì chủ suốt đời không có con, là tướng cô độc; nghĩa là đầu mũi không có "tiên khố" và "tục khố" (?).

 Nguyên văn: Mũi xiên như ngó sen bị cắt (lời chú: chữ "sam" đọc là "sam", nghĩa là cắt) thì túng thiếu, bình vại không có gì chứa (lời chú: chữ "trữ" nghĩa là chứa).

 Chú: Mũi hếch, lộ như ngó sen bị cắt thì nhà nghèo khổ, cơm áo không đủ. Lỗ mũi hếch lên thì trong nhà không có tiền để qua đêm.

 Nguyên văn: Mũi tròn như hình túi mật treo thì vinh hiển, được ăn món ngon trong vạc.

 Chú: Vạc là đồ để nấu nướng. "Tốc" là món canh, thức ăn. Món ngon trong vạc là thức ăn của bậc công hầu. Chữ "tốc" đọc là "tốc". Đầu mũi hoàn hảo, thế như túi mật treo thì sẽ vinh hiển, hưởng lộc vạc (bổng lộc của bậc công hầu). Mũi như thanh kiếm dựng, phía dưới có ba hạt tròn (đầu mũi và hai cánh mũi) là tướng giàu sang. Sách Ngọc quản chiếu thần nói: "Mũi như túi mật treo, thân ắt sang quý; lúc sinh ra sao Mộc ở chỗ đắc địa. Nếu thấy sơn căn nổi liền lên trán, chắc biết hưởng lộc đến bậc tam đài (ba chức quan cao nhất triều đình, hàng tể tướng)."

 Nguyên văn: Mũi sắc xanh đen thì nhiều điều dữ (?).

◄ Trước

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video