Kinh Đại Bát-nê-hoàn (Bát-nê-hoàn tức Niết-bàn: trạng thái tịch diệt hoàn toàn, chấm dứt mọi khổ đau và sinh tử), phẩm Phân biệt tà chính, thứ mười
Phật bảo Ca-diếp (tức Bồ-tát Ca-diếp, vị đang thưa hỏi Phật; Bồ-tát là người phát nguyện tu hành để thành Phật và cứu độ chúng sinh): "Có bốn loại: có kinh do ma nói, có kinh do Phật nói, có những chúng sinh theo lời ma dạy, có những chúng sinh theo lời Phật dạy."
Bồ-tát Ca-diếp bạch Phật: "Thưa Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, danh hiệu của Phật), con phải làm sao để phân biệt mà biết được? Con xin được nghe."
Phật bảo Ca-diếp: "Này thiện nam tử (người con trai lành, cách Phật gọi người nghe pháp), bảy trăm năm sau khi ta nhập Niết-bàn, giáo pháp của Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân lý mà đến) từ đó dần dần diệt. Ma giả làm tỳ-kheo để phá rối chánh pháp (giáo pháp chân chính của Phật), như người thợ săn tự che giấu mình, giả hình tỳ-kheo (nam xuất gia đã thọ đủ giới), tỳ-kheo-ni (nữ xuất gia đã thọ đủ giới), ưu-bà-tắc (nam cư sĩ tại gia quy y Phật), ưu-bà-di (nữ cư sĩ tại gia quy y Phật), giả hình Tu-đà-hoàn (quả thánh thứ nhất), Tư-đà-hàm (quả thánh thứ hai), A-na-hàm (quả thánh thứ ba), A-la-hán (quả thánh cao nhất, đã dứt hết phiền não, không còn sinh tử), và cả giả hình Phật. Đó là ma Ba-tuần (tên vua ma, chuyên phá người tu) làm ra vẻ lìa đời mà làm việc thế tục, phá rối giáo pháp của ta.
Ba-tuần nói rằng: 'Như Lai từ cõi trời Đâu-suất (cõi trời nơi Bồ-tát ở trước khi giáng sinh làm Phật) mất đi, giáng thần xuống nhà vua Tịnh Phạn (vua cha của Phật), do phu nhân Ma-da (mẹ của Phật) giao hợp ái dục mà sinh ra. Nếu nói không phải do ái dục mà sinh thì không có lẽ ấy. Ngài cũng giống phép tắc của loài người, mà được chư thiên, người đời, A-tu-la (loài thần hay giận dữ, thường đánh nhau với chư thiên) cung kính cúng dường. Vì sao? Vì đời trước Ngài đã trồng nhiều gốc công đức, đem thân mình, vợ con cùng đủ thứ ra bố thí, nên được làm Phật.' Những dạng như thế, nên biết là kinh luật do ma nói. Vì sao? Như Lai, Ứng Cúng (bậc đáng được trời và người cúng dường), Đẳng Chánh Giác (bậc giác ngộ chân chính, trọn vẹn) vì giáo hóa chúng sinh mà xuất hiện ở đời, không phải Như Lai do cha mẹ quen thói ái dục mà sinh ra, chỉ hiện ra hình tướng và việc làm ấy để thuận theo thế gian. Những dạng như thế, nên biết là kinh luật do Phật nói. Nếu có chúng sinh theo và tin kinh luật của ma, nên biết hạng ấy là theo lời ma dạy. Nếu theo và tin kinh luật do Như Lai nói, nên biết đó là Bồ-tát.
Lại nói rằng Như Lai khi ra đời đi về mười phương mỗi phương bảy bước là thật, không phải thị hiện (hiện ra cho người thấy để giáo hóa), còn nói là thị hiện thì không thể tin; những kinh luật như thế nên biết là do ma nói. Nếu nói Như Lai lúc mới ra đời đi về mười phương mỗi phương bảy bước là Như Lai dùng phương tiện (cách khéo léo tùy hoàn cảnh để giáo hóa) thị hiện, thì những kinh luật ấy nên biết là do Phật nói. Ai theo và tin kinh luật do ma nói, nên biết hạng ấy là theo lời ma dạy; ai theo và tin kinh luật do Phật nói, nên biết đó là Bồ-tát.
Lại nói rằng Như Lai đến miếu thờ trời cung kính lễ lạy, chứ không phải thần trời lễ lạy Bồ-tát; vì sao? Vì thần trời ở trước, Như Lai ở sau. Như vậy nên biết là kinh luật do ma nói. Còn nói Như Lai dùng phương tiện hiện vào miếu trời, chư thiên, Đế Thích (vua cõi trời Ba mươi ba), Phạm thiên (vị trời cai quản cõi Phạm) đều cung kính lễ lạy hầu hạ Bồ-tát, dạng như thế là do Như Lai nói. Ai theo và tin kinh luật do ma nói, nên biết hạng ấy là theo lời ma dạy; ai theo và tin kinh luật do Phật nói, nên biết đó là Bồ-tát.
Lại nói rằng Như Lai khi làm thái tử đã cùng cung nhân, thể nữ vui thú ngũ dục (năm thứ dục lạc của giác quan: hình sắc, âm thanh, hương thơm, mùi vị, xúc chạm); nên biết đó là kinh luật do ma nói. Còn nói Như Lai hiện ở trong cung sâu vui chơi với thể nữ, rồi bỏ đi như bỏ nước mũi nước bọt, rời nhà học đạo; nói như thế nên biết là kinh luật của Như Lai. Ai theo và tin kinh luật do ma nói, nên biết hạng ấy là theo lời ma dạy; ai theo và tin kinh luật do Phật nói, nên biết đó là Bồ-tát.
Lại nói rằng Như Lai, Ứng Cúng, Đẳng Chánh Giác ở vườn Kỳ thọ Cấp Cô Độc (khu vườn có cây của thái tử Kỳ-đà, do trưởng giả Cấp Cô Độc mua dâng Phật làm tinh xá) nhận chứa tiền của, vàng bạc, của báu, tôi tớ, voi ngựa, trâu dê, gà chó, mèo, chồn, sóc (?), đồng sắt, lưu ly, ngọc trai, vỏ ốc quý, vàng bạc ngọc báu, san hô, hổ phách, đủ thứ vật dụng lặt vặt, đủ thứ ruộng nhà, đủ thứ buôn bán, nuôi trai gái, tích trữ thóc gạo; những vật như thế vì thương xót thế gian nên đều nhận cả. Những loại như thế nên biết là do ma nói.
Còn Như Lai, Ứng Cúng, Đẳng Chánh Giác thương xót tất cả các loài chúng sinh, ở rừng Na-la, nói với Bà-la-môn (người thuộc tầng lớp tu sĩ, giai cấp cao nhất ở Ấn Độ xưa) Di-la-kỳ-la và vua Ba-tư-nặc (vua nước Kiều-tát-la thời Phật) rằng: 'Đại vương, các đệ tử của ta nhận vật trái pháp là không có lẽ ấy. Nếu chứa vàng bạc, tôi tớ, voi ngựa, trâu dê, gà chó, mèo, chồn, sóc (?), đồng sắt, lưu ly, vàng bạc, ngọc trai, vỏ ốc quý, ngọc đá, san hô, hổ phách, đủ thứ vật dụng lặt vặt, đủ thứ ruộng nhà, đủ thứ buôn bán, nuôi trai gái, tích trữ thóc gạo; tự nấu chín, bảo người nấu chín; học xem tướng, học bùa chú, học tiếng các loài chim; tính toán trăng tròn trăng khuyết, nhật thực nguyệt thực, ngẩng xem lịch số; học kết vòng hoa, nghề khéo, nghề mộc; học chữ, đoán mộng, sáu mươi bốn nghề; dùng các thuốc tiêu cơm, thuốc chữa môi răng; đeo vòng hoa, xoa hương lên thân, đi chậm rãi làm dáng dối trá, làm ra vẻ biết đủ mà thật ra không chán; đùa cợt chuyện trò; tham vị ngon, ăn cá thịt cỗ bàn; pha chế các thuốc độc, pha chế dầu thơm; làm các nhạc cụ, giày da, dù lọng; làm đồ tre, dệt vải, chạm khắc, vẽ, thêu thùa; uống đủ thứ thuốc, pha trộn các hương; học theo cách nói năng, ngồi đứng, cười nói, nghỉ ngơi im lặng của nhà vua; học làm đồ trang sức hoa mỹ của phụ nữ; nói lời đùa cợt; mặc áo nhiều màu; xây lầu gác vàng; vào chỗ tiệc rượu và nhà kỹ nữ. Những vật trái pháp đủ loại như thế, hoặc làm, hoặc nhận, hoặc cầm cho người. Đại vương, những loại như thế ta không cho phép. Vì sao? Vì những việc trái pháp này như cỏ dại làm hại lúa non. Ta cho phép trị phạt nặng, đuổi ra khỏi tăng đoàn.' Nói như thế, nên biết là kinh luật của Như Lai. Ai theo và tin kinh luật do ma nói, nên biết hạng ấy là theo lời ma dạy; ai theo và tin kinh luật do Phật nói, nên biết đó là Bồ-tát.
Lại nói rằng Như Lai không thể thị hiện vào miếu thờ trời, cũng không thể hàng phục chư thiên và loài người ở đó, cũng không thể xuất gia trong chín mươi sáu thứ đạo (chín mươi sáu phái ngoại đạo ở Ấn Độ thời ấy), không thể hiện ra sự thành hoại của kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực dài, một chu kỳ thế giới hình thành rồi tan rã), không học tất cả các phương thuật chữa bệnh, cũng không thể hiện làm tôi tớ, trai gái, cây thuốc, hay vua, đại thần; nếu Như Lai làm những việc ấy thì không phải là Như Lai mà là hạng tà kiến; Như Lai bình đẳng, dù người xoa hương hay kẻ cắt xẻo cũng giữ ở mức giữa, không oán không thương, nên cũng không có những việc ấy. Những dạng như thế nên biết là kinh luật do ma nói. Còn nói Như Lai hiện vào tất cả miếu thờ trời và thần, hiện xuất gia trong chín mươi sáu thứ đạo, hiện sự thành hoại của kiếp, vào các nhà học bùa chú, học chữ, hiện làm tôi tớ, làm trai, làm gái, hoặc làm cây thuốc, vua, đại thần, hiện vào nhà kỹ nữ, hoặc làm trưởng giả, cư sĩ, Phạm chí (người tu theo đạo Bà-la-môn), trai gái nghèo khó và những người không có nam căn (người ái nam ái nữ), biến hóa đủ cách khắp tất cả hai mươi lăm cõi hữu (hai mươi lăm cảnh giới tồn tại trong vòng sinh tử), mà không bị những nơi ấy làm mê loạn, ví như hoa sen không dính bụi nước; nên biết vì giáo hóa cứu độ chúng sinh mà thuận theo thế gian. Những dạng như thế nên biết là kinh luật do Như Lai nói. Ai theo và tin kinh luật do ma nói, nên biết hạng ấy là theo lời ma dạy; ai theo và tin kinh luật do Phật nói, nên biết đó là Bồ-tát.
Có kẻ nói: 'Kinh luật của tôi là do Thế Tôn nói: đây là tội, đây là ác, đây là nhẹ, đây là nặng; đây gọi là tội thô (tội nặng, gần với các tội trục xuất), đây là tính tội (việc tự bản chất đã là tội, như giết, trộm), đây là chế tội (việc thành tội do Phật đặt ra giới cấm). Tôi nói giới luật là chân thật, ông cũng nói của ông là chân thật; lẽ nào bỏ lời tôi mà lấy lời ông? Ông cho luật này là sách luận thế tục ư? Kinh luật của tôi là chín bộ khế kinh (chín loại kinh điển của Phật, chia theo thể văn) do Như Lai nói, đã được niêm phong ấn chứng xong. Trong chín bộ đã ấn chứng ấy, tôi chưa từng nghe có một câu, một chữ, nửa lời nào của kinh phương đẳng (kinh Đại thừa, chứa giáo lý rộng lớn bình đẳng). Như Lai nói kinh có mười bộ ư? Kinh phương đẳng thì số bộ vô lượng; nên biết đều là do Điều-đạt (tức Đề-bà-đạt-đa, em họ Phật, kẻ phá hoại tăng đoàn) làm ra, phá hoại mọi nghĩa lý mà nói điều hư dối. Kinh phương đẳng do ý riêng bịa đặt, tôi không tin.'"
Phật bảo Ca-diếp: "Nói như thế là làm rối giáo pháp của ta, phỉ báng khế kinh phương đẳng của Như Lai. Nói như thế, nên biết là kinh luật do ma nói. Đời sau sẽ có những hạng như vậy, mỗi người tự nói: 'Tôi có kinh luật,' nói sai kinh luật rồi cùng nhau tranh cãi. Lại có những tỳ-kheo đối với chín bộ kinh mà hiểu rõ (?) rằng ta còn nói riêng kinh lớn phương đẳng Ma-ha-diễn (tức Đại thừa) này, có lòng tin hướng về; không chấp giữ tà kiến đối với giới luật; những oai nghi (dáng điệu, cử chỉ) không trong sạch đều bỏ được; đối với pháp luật của ta thì trong sạch đầy đủ như trăng tròn; biết từng kinh, từng pháp luật, từng giới hạnh, số nhiều như cát sông Hằng không thể kể xiết; nghĩa chân thật và các nghĩa khác đều là lời Phật nói. Nếu nói: 'Kinh luật của tôi không có giới này,' nên biết giới ấy không phải do Phật nói. Nếu nói: 'Tôi chỉ giữ giới trong một số lượng hạn định (?),' nên biết những kẻ ấy là người phạm giới. Kinh nào nói ít ham muốn, thanh đạm giản dị, hợp với lời Phật, nên biết nghĩa ấy đều là điều kinh Ma-ha-diễn tuyên nói. Nếu nói: 'Như Lai vì an ổn cứu độ tất cả chúng sinh nên nói kinh phương đẳng Đại thừa Nê-hoàn như thế này,' nên biết những người ấy là đệ tử của ta. Những kẻ nói khác, ta không phải thầy của họ, họ không xuất gia học đạo nơi ta, đều là đệ tử ngoại đạo tà kiến. Những dạng như thế, nên biết là kinh luật do Phật nói. Ai theo và tin kinh luật do ma nói, nên biết hạng ấy là theo lời ma dạy; nếu theo và tin kinh luật do Như Lai nói, nên biết đó là Bồ-tát.
Có kẻ nói: 'Như Lai thành tựu vô lượng công đức, được trí tuệ về không và vô, vì chúng sinh mà nói khổ, không, vô ngã (không có cái tôi thường còn); nay đã vô thường (không thường còn), vào Niết-bàn, cũng không còn thị hiện thuận theo thế gian nữa.' Nói như thế nên biết là lời ma dạy. Nên biết Như Lai không thể nghĩ bàn, thành tựu vô lượng vô số công đức mà làm Phật Thế Tôn, là pháp thường trụ (thường còn mãi), không phải pháp biến đổi, không phải tất cả đều như cây đa-la bị chặt (cây thốt nốt bị chặt ngọn thì không mọc lại được). Còn Thế Tôn nói bốn pháp không thể cứu độ (bốn tội nặng nhất của tỳ-kheo: dâm dục, trộm cắp, giết người, nói dối mình đắc pháp hơn người; phạm thì bị trục xuất vĩnh viễn) thì như cây đa-la bị chặt; lại nói mỗi tội không thể cứu độ ấy như đá bị vỡ, không thể liền lại. Nói mình được pháp hơn người (quá nhân pháp: cảnh giới chứng đắc vượt người thường như thần thông, quả thánh) thì tội ngang hàng với các tội bậc trên (?), vì pháp hơn người ấy là chưa được mà nói được.
Có một tỳ-kheo ít ham muốn, biết đủ, lại có nhiều người quen biết; vua, đại thần và người đời thấy đều cung kính, làm kệ tụng khen ngợi đủ thứ công đức của tỳ-kheo ấy, nói rằng: 'Vị tôn giả này bỏ thân này rồi sẽ thành Phật đạo.' Tỳ-kheo nghe xong liền nói: 'Các ông chớ đem đạo quả mà khen người chưa được quả; đó là cái danh nhiều ham muốn, Phật không cho phép. Các ông hãy im lặng, chớ suốt đời gán cho người ưa pháp như tôi cái danh nhiều ham muốn. Tôi chưa được đạo quả, tự tôi biết rõ.' Nhưng vua và các đại thần nói với tỳ-kheo: 'Nay tôn giả chính là Phật, cả đời đều biết, ai cũng theo ngài học luật, kinh, sách luận.' Nên biết vua và các đại thần làm kệ tụng khen ngợi công đức vô lượng, nhưng tỳ-kheo ấy tu giữ phạm hạnh (hạnh trong sạch, không dâm dục) không hề trái phạm, không phải là kẻ phạm tội không thể cứu độ, không phải tự xưng được pháp hơn người.
Lại có tỳ-kheo rộng giảng kinh Như Lai tạng (kinh nói rằng Như Lai ẩn tàng trong mọi chúng sinh), nói rằng tất cả chúng sinh đều có Phật tính (bản tính Phật sẵn có, khả năng thành Phật) ở trong thân; khi vô lượng phiền não (các tâm trạng ô nhiễm như tham, giận, si mê) đã trừ diệt hết thì Phật liền hiện rõ, chỉ trừ nhất-xiển-đề (kẻ đã dứt hết căn lành, không tin nhân quả và Phật pháp). Lúc ấy vua và các đại thần hỏi tỳ-kheo: 'Ngài sẽ làm Phật hay không làm Phật? Thân các ngài đều có Phật tính ư?' Tỳ-kheo ấy đáp: 'Tôi không biết mình có làm Phật được hay không, nhưng trong thân tôi quả thật có Phật tính.' Họ lại nói với tỳ-kheo: 'Ngài chớ làm hạng nhất-xiển-đề mà tự tính rằng mình sẽ làm Phật.' Tỳ-kheo nói: 'Đúng vậy, nhưng trong thân tôi quả thật có Phật tính.' Tỳ-kheo ấy tuy nói như vậy, nhưng không phải tự xưng được pháp hơn người, vì thật có Phật tính, do bố thí và giữ giới mà sinh ra (?).
Lại có tỳ-kheo suy nghĩ như vầy: 'Ta sẽ thành Phật, quyết định không nghi ngờ.' Suy nghĩ như vậy, tuy chưa được đạo quả nhưng phước đức vô lượng. Vì nghĩa ấy, tất cả tỳ-kheo đều nên tu pháp suy nghĩ này. Vì sao? Vì nhờ đó mà lìa được tám mươi ức thứ pháp không trong sạch, thành tựu được sự trong sạch, ít ham muốn, chân tính của Như Lai do đó mà hiển hiện, đạt được trăm nghìn kho báu các pháp. Đức Thế Tôn đại bi đã nói như vậy. Những dạng như thế nên biết là kinh luật do Như Lai nói. Ai theo và tin kinh luật do ma nói, nên biết hạng ấy là theo lời ma dạy; ai theo và tin kinh luật do Phật nói, nên biết đó là Bồ-tát.
Lại có kẻ nói: 'Không có bốn tội đọa (bốn tội nặng nhất, phạm thì mất tư cách tỳ-kheo), mười ba tội tăng tàn (tội nặng hàng thứ hai, như người bị thương nặng còn cứu được nhờ sám hối trước chúng tăng), ba mươi pháp xả (tội phải xả bỏ vật dụng giữ trái luật rồi sám hối), chín mươi mốt pháp đọa (tội nhẹ phải sám hối), các pháp chúng học (những phép tắc oai nghi phải học giữ), bốn pháp hối quá (bốn tội phải bày tỏ sám hối với người khác), hai pháp bất định (tội chưa định rõ thuộc loại nào), bảy pháp diệt tránh (bảy cách dập tắt tranh cãi trong tăng đoàn); không có tội việt tì-ni (tội vượt luật, là tội nhỏ nhất), cũng không có tội thô; cũng không có năm tội nghịch (giết cha, giết mẹ, giết A-la-hán, làm thân Phật chảy máu, phá hòa hợp tăng), không có tội phỉ báng kinh pháp, không có nhất-xiển-đề, cũng không có quả báo phạm các giới ấy mà rơi vào nê-lê (địa ngục). Các tỳ-kheo và ngoại đạo đều sẽ sinh lên trời. Chỉ vì Phật Thế Tôn muốn làm người sợ hãi nên nói những giới luật ấy. Nếu muốn buông lòng hưởng trọn niềm vui đời, thì hãy bỏ pháp phục (áo người xuất gia) trở về hưởng ngũ dục; chán ngũ dục rồi thì sám hối tu thiện. Khi Như Lai còn tại thế cũng có tỳ-kheo hưởng ngũ dục mà vẫn được sinh lên trời, cũng được giải thoát. Xưa nay vẫn có chuyện ấy, không phải riêng tôi bày ra. Phạm bốn tội đọa cho đến năm giới, và tất cả các luật nghi không trong sạch, nhận vật trái pháp, đều được giải thoát. Nếu có người nói rằng phạm tội việt tì-ni thì tính theo năm tháng ở cõi trời Đao-lợi (cõi trời Ba mươi ba; một ngày ở đó bằng một trăm năm ở cõi người) phải ở trong nê-lê tám vạn bốn nghìn năm, các tội thuộc các thiên khác lần lượt càng nặng hơn, thì đó là các luật sư nói dối trá, giả xưng là lời Phật dạy, không thể tin.' Những dạng như thế, nên biết là kinh luật do ma nói.
Tội việt tì-ni là nhỏ nhất. Nếu có tỳ-kheo phạm một trong những luật nghi nhỏ nhặt ấy, biết mà che giấu như rùa rụt sáu phần (đầu, đuôi, bốn chân rụt vào mai, ví sự che giấu kín), nên biết hạng ấy không thể gần gũi. Như ta nói bài kệ:
Nếu phạm tội nhỏ nhặt, Im lặng nói dối quanh,
Chẳng nghĩ đến đời sau, Không ác nào chẳng làm.
Những điều ấy đều là lời răn dạy quyết định của Như Lai; huống gì phạm tội thô. Giới không phân thô hay nhỏ, đều phải giữ vững chắc, vì Phật tính. Nếu có kẻ nói: 'Chín bộ kinh không nói chúng sinh đều có Phật tính, còn kinh phương đẳng thì nói vô ngã; nói vậy là phỉ báng chín bộ khế kinh, sao lại không khởi kiến chấp về chúng sinh? Trong chín bộ kinh, việc tất cả chúng sinh đều có Phật tính, tôi chưa từng nghe, tôi biết lấy đâu?' Hoặc lại tự xưng nói mình được pháp hơn người; nên biết những kẻ ấy như người nói biển lớn không có các thứ châu báu. Họ tuy thọ học chín bộ khế kinh, nhưng các thứ báu pháp trong biển Ma-ha-diễn, kho tàng cốt yếu phương đẳng, không phải là cảnh giới của họ. Nhưng pháp Phật nói không phải tất cả đều không phải cảnh giới của Thanh văn (người tu nghe lời Phật dạy mà mong tự giải thoát) và Duyên giác (người tự quán lý nhân duyên mà giác ngộ). Thấy tướng trạng nhân duyên Phật nói, cũng có thể biết tất cả chúng sinh đều có Như Lai tính (bản tính Như Lai, tức Phật tính), không phá hoại tướng ta và thọ mạng (?), tâm giữ trung đạo (con đường ở giữa, không nghiêng về hai cực đoan), nói rằng: 'Trong thân tôi đều có Phật tính, tôi sẽ thành Phật; nay tôi chỉ cần dứt hết phiền não.' Nói như thế là Thanh văn của ta. Nếu khác điều đó thì gọi là tự xưng có pháp hơn người. Lại nói rằng: 'Tôi đã làm Phật, tôi đã thấy pháp, đã ở địa vị Phật,' đó là tự nói mình được pháp hơn người. Người không nói như thế thì không lâu sẽ thành Phật đạo.
Giáo pháp quyết định rất sâu của Phật là như vậy, mà các tỳ-kheo ở trong đó lại tự nói mình được pháp hơn người; vì lợi lộc mà dối trá đi chậm rãi làm dáng, làm ra vẻ đi khất thực; ngu si phạm giới, chưa được đạo quả mà nói đã được quả, đi khoe với người, khiến mọi người đều nghe biết mà cung kính phụng sự; càng thêm tham đắm, rình chờ được cúng dường, không tu chánh niệm về pháp, làm ra vẻ oai nghi để lấy lòng người. Ta nói hạng ấy là tự xưng được pháp hơn người.
Lại có tỳ-kheo vì giữ gìn chánh pháp mà làm ra vẻ cầu lợi lộc, tham đắm danh tiếng, suy nghĩ như vầy: 'Ta phải làm cho mọi người đều biết đến, khen ngợi lành thay, cung kính phụng sự; ta sẽ nhờ đó mà hàng phục ngoại đạo (người theo đạo ngoài Phật pháp) và những kẻ phạm giới, làm rạng rỡ đức của Như Lai, bậc tôn quý của trời; rộng tuyên kinh phương đẳng Bát-nê-hoàn, mở dẫn chúng sinh hiểu rõ kinh luật do Như Lai nói và các phần phụ thuộc của luật; nuôi lớn hạt giống Như Lai trong chính thân mình, khiến Phật tính mau mở bày hiển hiện, vô lượng phiền não trói buộc đồng thời trừ diệt; bảo các chúng sinh rằng các người đều sẽ thành tựu tính Như Lai, diệt hết phiền não.' Tâm vì hộ pháp (giữ gìn bảo vệ chánh pháp) mà nói như vậy, ta nói những người ấy là Bồ-tát. Vì hộ pháp nên không có lỗi tự xưng được pháp hơn người.
Tội việt tì-ni (tội nhỏ nhất) mà tính theo số năm cõi trời Đao-lợi còn phải ở trong nê-lê tám vạn bốn nghìn năm, huống gì tội thô. Trong Ma-ha-diễn, ai phạm tội thô đều phải đuổi ra. Có lấy gì là phạm tội thô: những vật người ta nhận giữ cho tháp (tháp thờ xá-lợi, di cốt của Phật), dù lấy nhỏ như hạt cải, và không hỏi chủ mà lấy quyển kinh, đều là tội thô. Vì lòng trộm cướp mà phá hoại tháp cũng phạm tội thô, đều phải đuổi ra. Nếu vua hay đại thần có chùa tháp cũ, muốn cúng dường vì xá-lợi, hoặc vì lòng cung kính, cử một tỳ-kheo lo việc xây sửa, vua giao tiền của cho, mà tỳ-kheo ấy tự tiện lấy dùng, khiến chủ phải quở trách, thì những tỳ-kheo ấy cũng phải đuổi ra. Dù là người không có nam căn hay người có cả hai bộ phận nam nữ, đều phải đuổi ra. Vì sao? Vì đã vượt năm giới (năm giới căn bản: không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không uống rượu).
Cho đến con kiến cũng phải có lòng từ mà ban cho sự không sợ hãi, đó là phép của sa-môn (người xuất gia tu hành). Dù có mùi rượu cũng tránh xa, đó là phép của sa-môn. Dù trong mộng cũng không nói dối, đó là phép của sa-môn. Trong mộng cũng không ở chung với phụ nữ, đó là phép của sa-môn. Nếu trong mộng có ở chung, tuy không phạm giới, nhưng như hương hoa khiến người buông thả, tâm khởi phóng túng, đều do ban ngày thấy mà tâm theo đó sinh ra nên mới có mộng tưởng; tỉnh mộng rồi lại càng thêm ý nghĩ rối loạn. Đi khất thực với ý nghĩ như đang ăn thịt con mình (ví như cha mẹ đói giữa sa mạc buộc phải ăn thịt con để sống, ăn mà không hề ham vị), thì sao lại để cho tâm buông thả sinh ra được? Tâm sinh trong mộng phải mau trừ diệt. Những dạng như thế, nên biết là kinh luật của Như Lai. Ai theo và tin kinh luật do ma nói, nên biết hạng ấy là theo lời ma dạy; ai theo và tin kinh luật do Phật nói, nên biết đó là Bồ-tát.
Có kẻ nói rằng Như Lai cho phép theo cách ngồi của bậc đại nhân (?), giữ phép oai nghi đi đứng, giữ phép không nói (tu im lặng không nói năng), nhảy xuống vực, uống thuốc độc, nhịn ăn, giết hại sinh vật, trói buộc chúng sinh, tự hành hạ thân mình, làm nghiệp mậu-la (một loại bùa chú tà thuật) (?), bùa chú, thuật nuôi trùng độc hại người; người Chiên-đà-la (tầng lớp bị xem là thấp hèn nhất), người không có nam căn, người có cả hai bộ phận nam nữ, người thân thể khuyết tật đều được cho xuất gia; vì thương chúng sinh mà sữa, mật, bông, lụa, vỏ ốc quý, da thuộc, các thứ thóc gạo đều không dùng không ăn; đối với cỏ cây cũng tưởng là có thọ mạng, vì lòng từ bi; Niết-bàn là diệt mất hẳn. Những dạng như thế, nên biết là kinh luật do ma nói. Còn nói: trừ cách ngồi của bậc đại nhân và bốn oai nghi (đi, đứng, nằm, ngồi), nếu nói ta cho phép uống thuốc độc, vào lửa, nhịn ăn, nhảy xuống vực, tàn sát chúng sinh, làm nghiệp mậu-la, bùa chú, thuật trùng độc, coi sữa, mật, bông, lụa, vỏ ốc quý, thóc gạo như thịt chín, coi tất cả cỏ cây là có thọ mạng, nói như thế thì ta không cho phép; kẻ nói như thế, nên biết hạng ấy là đệ tử ngoại đạo. Ai làm đúng theo những điều ta cho phép, đó là đệ tử của ta. Không nói tứ đại (bốn yếu tố đất, nước, lửa, gió) có thọ mạng; nói như thế nên biết là kinh luật do Phật nói. Những lối so sánh như thế còn nhiều vô lượng. Ai theo và tin kinh luật do ma nói, nên biết hạng ấy là theo lời ma dạy; ai theo và tin kinh luật do Phật nói, nên biết đó là Bồ-tát.
Này thiện nam tử, những điều đã nói như vậy là tướng sai khác giữa kinh do ma nói và kinh do Phật nói, phải phân biệt mà biết."
Bồ-tát Ca-diếp bạch Phật: "Lành thay, Thế Tôn! Hôm nay chúng con mới hiểu được lời nói rất sâu của Như Lai."
Phật bảo Ca-diếp: "Lành thay, lành thay, này thiện nam tử! Hãy học như vậy. Đó là người khôn ngoan sáng suốt."
Kinh Đại Bát-nê-hoàn, quyển thứ tư.
Kinh Đại Bát-nê-hoàn, quyển thứ năm.
Sa-môn Pháp Hiển (vị tăng từng sang Ấn Độ thỉnh kinh) người đất Bình Dương, đời Đông Tấn, dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video