Thiên 11 — Phẩm 11 – Bốn chân lý

 Phẩm Tứ Đế (bốn chân lý của bậc thánh: khổ, nguyên nhân của khổ, sự diệt khổ, con đường diệt khổ), thứ mười một

 Bấy giờ Phật bảo Ca-diếp (tức Bồ-tát Ca-diếp, vị đang thưa hỏi Phật; Bồ-tát là người phát nguyện tu hành để thành Phật và cứu độ chúng sinh): "Này thiện nam tử (người con trai lành, cách Phật gọi người nghe pháp), nếu chỉ cái khổ được gọi là khổ đế (chân lý về khổ: sự thật rằng đời sống trong sinh tử là khổ) thì địa ngục, súc sinh đều có khổ đế cả. Cái gọi là khổ đế là biết rằng Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân lý mà đến) là pháp thân (thân chân thật của Phật, chính là chân lý) thường trụ (thường còn mãi, không biến đổi), không phải thân ăn uống đồ nhơ uế (thân xác thịt phải ăn uống như người thường). Chúng sinh không được trí tuệ tôn quý của Như Lai để biết khổ, nên lấy cái trái pháp làm pháp, từ lâu xa bị si mê, ái dục, phiền não (các tâm trạng ô nhiễm như tham, giận, si mê) trói buộc, trải qua nhiều kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực dài) bánh xe khổ sinh tử cứ xoay mãi. Giả sử hai chữ 'Như Lai thường trụ' chỉ thoáng lọt qua tai, người muốn sinh lên trời hay cầu giải thoát cũng ắt được quả thánh, tự nhiên an vui. Người trí tự biết: đều do tiếng 'Như Lai thường trụ' thoáng lọt qua tai mà được quả vi diệu này. Từ lâu xa đến nay, vì không biết pháp Như Lai thường trụ nên qua lại trong vô lượng nỗi khổ và mê lầm của sinh tử. Biết khổ như vậy là biết khổ đế; nếu khác điều đó thì không phải biết khổ đế.

 Khổ tập đế (chân lý về nguyên nhân sinh ra khổ) là thực tướng của các pháp. Vì không biết thực tướng nên ái dục tích tập càng tăng; nuôi tôi tớ và chứa các vật trái pháp, lấy cái trái pháp làm pháp mà sinh chấp giữ sai lầm, thì chánh pháp (giáo pháp chân chính của Phật) bị diệt. Vì không có trí nên mãi ở trong sinh tử, xoay vần trong khổ và mê lầm. Nên biết những kẻ ấy là phá hoại chánh pháp, rốt cuộc không được quả, không được sinh lên trời hay giải thoát. Vì không biết thực tướng chân thật của nguyên nhân khổ nên phá hoại chánh pháp; quả báo của việc nói sai cũng là mãi mãi khổ não trong đêm dài sinh tử. Biết như vậy là biết tập đế; nếu khác điều đó thì không gọi là biết tập.

 Khổ diệt đế (chân lý về sự chấm dứt khổ): nếu tu hành pháp không mà cho rằng tất cả đều diệt hết, thì phá hoại tính Như Lai. Nếu tu hành pháp không mà gọi là diệt đế, thì các ngoại đạo (người theo các đạo ngoài Phật pháp) có nghĩa lý trái ngược cũng tu hành pháp không, há cũng được diệt đế sao? Nên biết tất cả đều có tính Như Lai thường trụ; diệt các trói buộc, phiền não dứt hẳn, thì tính Như Lai thường trụ hiển hiện; khởi lên một tâm liền được quả vi diệu, thường vui, tự tại, gọi là Pháp Tự Tại Vương (vua tự tại đối với mọi pháp). Đó là tu hành thánh đế về sự diệt khổ. Nếu tu hành mà đối với tính Như Lai lại nghĩ là không, là vô ngã (không có cái tôi chân thật), nên biết hạng ấy như con thiêu thân lao vào lửa. Cái gọi là diệt đế chính là tính Như Lai, là cái chân thật của Như Lai, diệt trừ tất cả vô lượng phiền não. Vì sao? Vì đó là nhân (nguyên nhân) của tính Như Lai. Biết như vậy là biết diệt đế bình đẳng của Như Lai; nếu khác điều đó thì không gọi là biết diệt.

 Khổ diệt đạo (chân lý về con đường dẫn đến diệt khổ) là tính giải thoát của Như Lai, Pháp, Tăng (Phật, giáo pháp và đoàn thể người tu). Bốn pháp này gọi là đạo đế. Vì không biết thực tướng của bốn pháp ấy nên mãi ở trong vô lượng khổ và mê lầm của sinh tử. Ở trong sinh tử mà siêng năng tu hành, biết rõ Như Lai, Pháp, Tăng và giải thoát là pháp thường trụ, không phải pháp biến đổi, không phải pháp hao mòn tiêu diệt, không cùng tận, không hư hoại, khởi lên một tâm thì được quả vi diệu, an vui tự tại. Đối với bốn pháp thường trụ, không phải không có này mà nghĩ là trái pháp, nên biết hạng ấy chịu quả báo tà kiến. Khổ diệt đạo là đối với ba pháp này tu theo ý nghĩ thường trụ; đó gọi là biết khổ diệt đạo đế. Ai tu hành ý nghĩ thường trụ như vậy, nên biết những người ấy là đệ tử của ta, biết bốn chân đế. Đó là Bồ-tát biết bốn chân đế."

 Bồ-tát Ca-diếp bạch Phật: "Thưa Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, danh hiệu của Phật), nay con mới biết cách tu bốn chân đế."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video