Thiên 1 — Quyển thượng

 # Kinh Phật Hoa Nghiêm: Đi vào cảnh giới không thể nghĩ bàn của công đức và trí tuệ Như Lai (Hoa Nghiêm: "dùng hoa để trang nghiêm", tên một hệ kinh lớn của Phật giáo Đại thừa; Như Lai: một danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân lý mà đến)

 Kinh Phật Hoa Nghiêm: Đi vào cảnh giới không thể nghĩ bàn của công đức và trí tuệ Như Lai

 Đời Tùy, Xà-na-quật-đa dịch

 Kinh Phật Hoa Nghiêm: Đi vào cảnh giới không thể nghĩ bàn của công đức và trí tuệ Như Lai, quyển thượng

 Đời Tùy, vị Tam tạng (pháp sư thông suốt ba kho giáo điển của Phật giáo là kinh, luật và luận) người Thiên Trúc (Ấn Độ) là Xà-na-quật-đa dịch

 Tôi nghe như vầy. Một thời, đức Bà-già-bà (phiên âm tiếng Phạn Bhagavat, tức Thế Tôn: bậc được cả thế gian tôn kính, chỉ đức Phật) du hóa ở nước Ma-già-đà (một vương quốc lớn ở miền trung Ấn Độ xưa). Ngài ở trong điện Phổ Quang (điện Ánh Sáng Chiếu Khắp), trên Bồ-đề tràng (nơi Phật ngồi thành đạo giác ngộ), thuộc chốn a-lan-noa (nơi rừng vắng yên tĩnh để tu hành) của Pháp (?). Đó là nơi phúc đức lớn tụ hội, nơi sinh ra niềm vui mầu nhiệm, nơi khắp chốn không bị hủy hoại, công đức nhiều vô lượng. Ngài ngồi trên tòa sư tử Liên Hoa Tạng (tòa ngồi của Phật được gọi là tòa sư tử vì Phật như sư tử giữa muôn loài; Liên Hoa Tạng nghĩa là "kho tàng hoa sen"). Ngài là bậc đã chứng giác ngộ bình đẳng (1), bậc giác ngộ khéo thanh tịnh (2), không còn hạnh hai bên đối đãi (3), đi trên đường chư Phật đã đi (4), đạt đến sự bình đẳng của chư Phật (5), đến được cõi không có

 chướng ngại (6), đạt pháp bất thoái chuyển (không bao giờ thối lui) (7), là chỗ tu hành không gì ngăn che (8), không bỏ những việc vô biên mà chư Phật làm (9), an trú nơi không thể nghĩ bàn (10), hướng về pháp vô tướng (chân lý không có hình tướng) (11), sinh ra từ sự bình đẳng của tam thế (ba đời: quá khứ, hiện tại, vị lai) (12), thân Ngài có mặt khắp mọi thế giới (13), trong trí biết các pháp không còn nghi ngờ (14), trong mọi việc làm đều đầy đủ giác tuệ (trí tuệ tỉnh thức sáng suốt) (15), trong trí biết các pháp không bị lo nghĩ khó khăn (16), thân không phân biệt (17), nhận lãnh trí tuệ của các Bồ-tát (18), đến được bờ bên kia tối thắng của hạnh Phật không hai (bờ bên kia: bờ giải thoát, đối với bờ bên này là sinh tử) (19), đạt trọn trí giải thoát của Như Lai không sai khác (20), thuận đến sự bình đẳng của Phật địa (quả vị Phật) không có bờ mé cũng không có chính giữa (21), tột cùng như pháp giới (toàn thể mọi sự vật, mọi hiện tượng) (22), rốt ráo như cõi hư không (23), không có tận cùng về sau (24), trong vô số kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài) thường chuyển pháp luân (quay bánh xe pháp, tức là thuyết giảng giáo pháp) mà thân không ngơi nghỉ (25). Ngài ở cùng sáu mươi hai trăm nghìn vị tỳ-kheo (người nam xuất gia đã thọ giới đầy đủ). Đó là các vị Xa-lợi-phất-đa-

 la (đời Tùy dịch là Cù Dục Tử, nghĩa là "con của chim sáo"; tên dịch cũ là Xá-lợi-phất; vị thứ 1), Ma-ha Mao-già-lợi-

 da-dạ-na (tên dịch cũ là Đại Mục-kiền-liên; vị thứ 2), Ma-ha Ca-diếp-bá (3), A-nê-lưu-đà (4), Tu-phù-đế (đời Tùy dịch là Thiện Thật; tên dịch cũ là Tu-bồ-đề; 5), Ca-để-da-dạ-na (tên dịch cũ là Ca-chiên-diên; 6), Ma-ha Kiếp-thí-na (tên dịch cũ là Kiếp-tân-na; 7), Lê-bà-đa (8), Nan-đà (9), Na-đề Ca-diếp-bá (10), Già-da Ca-diếp-bá (11), Phú-la-noa Mê-đê-lê-dạ-ni-phất-đa-la (đời Tùy dịch là Mãn Từ Tử; tên dịch cũ là Phú-lâu-na; 12), Già-bàng-bá-đế (đời Tùy dịch là Ngưu Chủ; tên dịch cũ là Kiều-phạm-ba-đề; 13), Chu-trĩ-bàn-tha-ca (đời Tùy dịch là Kế Đạo; tên dịch cũ là Chu-lợi-bàn-đà; 14), Đạt-la-tệ-dạ Ma-la-phất-đa-la (đời Tùy dịch là Vật Lực Sĩ Tử; tên dịch cũ là Đạp-bà Ma-la Tử; 15), Khư-đà-la-bà-na-ca (16), Chuyên-đà (17), Ma-ha Câu-hy-la (18), La-hầu-la (19), A-nan-đà (20). Các vị như thế đứng đầu, có sáu mươi hai trăm nghìn tỳ-kheo. Các vị ấy đều đi trên một pháp, cùng đi vào cảnh giới như nhau; đều đi vào hạnh tự tính của các pháp (bản chất vốn có của mọi sự vật); đều ở trong cảnh giới hư không không chỗ bám trụ; đều đi trên chốn không chỗ nương tựa; đều đã lìa bỏ những gì sinh ra từ phiền não chướng cái (những phiền não làm ngăn trở và che lấp tâm); đều đã đi vào hạnh ánh sáng của pháp giới chư Như Lai; đều bình đẳng đi vào một pháp; đều hướng về phổ trí (trí biết khắp tất cả, tức trí tuệ toàn diện của Phật); đều trên con đường phổ trí không hề ngơi nghỉ; đều nói về trí của phổ trí mà không có ý thối lui; đều đã đạt đến bờ bên kia tối thắng của sự quán chiếu bằng trí phân biệt rõ ràng (?); đều sinh ra từ chỗ tu hành trong cảnh giới phương tiện (những cách thức khéo léo để giáo hóa chúng sinh). Lại cùng với sáu mươi trăm nghìn vị tỳ-kheo-ni (người nữ xuất gia đã thọ giới đầy đủ), đứng đầu là tỳ-kheo-ni Ma-ha Bát-la-xà-bá-đế và tỳ-kheo-ni Da-du-đà-la. Các vị ấy đều khéo tích tập bạch pháp (pháp trong sạch, tức các điều lành); đều gần với trí của phổ trí; đều đi vào hạnh ánh sáng của phổ trí; đều đối với pháp sáng suốt (?)... như thế khéo thông đạt các pháp vô tướng, như thế đi sâu vào thật tế (bản chất chân thật rốt ráo) của các pháp, như thế thuận đến chỗ các pháp không sinh không diệt, không có gì đối đãi, như thế tin hiểu. Các vị đều an trú trong tam-ma-địa (trạng thái thiền định, tâm lắng yên chuyên chú một chỗ) giải thoát không thể nghĩ bàn; đều tùy theo việc hóa độ (giáo hóa và cứu độ) chúng sinh mà, tự nhiên không cần gắng sức, không khởi ý phân biệt, thị hiện (hiện ra cho thấy) sắc thân (thân có hình tướng), hình loại và uy nghi (dáng vẻ, cử chỉ đi đứng nằm ngồi).

 Lại cùng với đại chúng Bồ-tát (người tu hạnh giác ngộ, nguyện cứu độ hết thảy chúng sinh), có các vị Bồ-tát ma-ha-tát (bậc Bồ-tát lớn) nhiều bằng số hạt vi trần (hạt bụi cực nhỏ) của mười cõi Phật, tức không thể nói hết bao nhiêu câu-trí (koṭi, một số rất lớn, thường tính là mười triệu) na-do-tha (nayuta, một số cực lớn) trăm nghìn. Đó là Bồ-tát ma-ha-tát Phổ Hiền, Bồ-tát Phổ Nhật, Bồ-tát Phổ Hóa, Bồ-tát Phổ Trí, Bồ-tát Phổ Nhãn, Bồ-tát Phổ Quang, Bồ-tát Phổ Minh, Bồ-tát Phổ Chiếu, Bồ-tát Phổ Tràng, Bồ-tát ma-ha-tát Phổ Ý; Bồ-tát Đại Tốc Hành, Bồ-tát Đại Tốc Trì, Bồ-tát Đại Du Hý, Bồ-tát Đại Du Hý Vương, Bồ-tát Đại Tinh Tấn Dũng Bộ, Bồ-tát Đại Dũng Bộ Kiện, Bồ-tát Đại Tần Thân, Bồ-tát Đại Tần Thân Lực, Bồ-tát Đại Chúng Chủ; Bồ-tát Bình Đẳng Quang Minh Nguyệt, Bồ-tát Pháp Vô Cấu Nguyệt, Bồ-tát Hiển Hách Nguyệt, Bồ-tát Chấn Thanh Nguyệt, Bồ-tát ma-ha-tát Phóng Quang Nguyệt; Bồ-tát Phạm Âm, Bồ-tát Phạm Chủ Lôi Âm, Bồ-tát Địa Minh Âm, Bồ-tát ma-ha-tát Chư Âm Phân Thắng Âm; Bồ-tát Phổ Dựng, Bồ-tát Phổ Vô Cấu Dựng, Bồ-tát Công Đức Dựng, Bồ-tát Hiển Hách Dựng, Bồ-tát Bảo Dựng, Bồ-tát Nguyệt Dựng, Bồ-tát Nhật Dựng, Bồ-tát Sí Nhiên Dựng, Bồ-tát ma-ha-tát Liên Hoa Dựng; Bồ-tát Ý, Bồ-tát Đại Ý, Bồ-tát Thắng Ý, Bồ-tát Chấn Thanh Ý, Bồ-tát Thượng Ý, Bồ-tát Diệu Ý, Bồ-tát Tăng Trưởng Ý, Bồ-tát Vô Biên Ý, Bồ-tát Quảng Ý, Bồ-tát Giác Ý, Bồ-tát Vô Tận Ý, Bồ-tát ma-ha-tát Hải Ý; Bồ-tát Mê Lưu Đăng (Mê-lưu: núi Tu-di, ngọn núi lớn ở trung tâm thế giới theo quan niệm Phật giáo), Bồ-tát Pháp Cự Đăng, Bồ-tát Chư Phương Biến Đăng, Bồ-tát Phổ Đăng, Bồ-tát Diệt Chư Ám Đăng, Bồ-tát Chư Thú Minh Đăng, Bồ-tát Nhất Hướng Chiếu Đăng, Bồ-tát Nguyệt Đăng, Bồ-tát ma-ha-tát Nhật Đăng; Bồ-tát Mạn-thù-thi-lợi Đồng Tử (tức Văn-thù-sư-lợi), Bồ-tát Quán Thế Âm, Bồ-tát Đại Thế Chí, Bồ-tát Kim Cang Dựng, Bồ-tát Công Đức Dựng, Bồ-tát Xả Ác Đạo, Bồ-tát Dược Vương, Bồ-tát Dược Thượng, Bồ-tát Chi Đế Thần Miếu Lôi Âm, Bồ-tát Liên Hoa Thủ, Bồ-tát Nhật Quang, Bồ-tát Ly Trần Dũng Bộ, Bồ-tát Kim Cang Ý, Bồ-tát Bế Tắc Chư Cái, Bồ-tát Hàng Phục Ma-la (Ma-la: Māra, ma vương, kẻ phá hoại việc tu hành giác ngộ), Bồ-tát Bảo Kế, Bồ-tát Thập Bách Quang Minh Hỏa Sí Nhiên, Bồ-tát Đại Hàng Phục Ma-la, Bồ-tát Nan Xuất Hiện, Bồ-tát Nan Hàng Phục, Bồ-tát Nhập Độ, Bồ-tát Nan Xưng Sự Ý, Bồ-tát Can Kiệt Ác Thú, Bồ-tát ma-ha-tát Từ Giả. Các vị như thế đứng đầu, có các Bồ-tát ma-ha-tát nhiều bằng số vi trần của mười cõi Phật, không thể nói hết bao nhiêu câu-trí na-do-tha trăm nghìn. Các vị đều là bậc nhất sinh bổ xứ (chỉ còn một đời nữa là thành Phật), mỗi vị từ một thế giới khác nhau đến tụ hội. Đó là các Bồ-tát đã an lập vững vàng, muốn làm cho thành thục hạnh phương tiện đã suy xét, để hóa độ các cõi chúng sinh, muốn làm cho chúng sinh được thành thục (căn lành chín muồi) (1); đều có trí suy xét về hạnh tu thấm vào khắp mọi thế giới (2); đều suy xét, khéo quán sát trí về cảnh giới của bậc Niết-bàn (trạng thái dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sinh tử) (3); khéo thu nhiếp các cõi chúng sinh, dứt các hý luận (lời bàn luận suông, phân biệt hư vọng) và dứt sự chấp giữ trong việc làm (4); đều khéo an trú và đi vào hạnh pháp không bờ mé, không chính giữa (5); đều suy xét, khéo quán sát nghiệp báo (quả báo do việc làm gây ra) của chúng sinh, không mất mà cũng không được (6); đều suy xét, khéo quán sát phương tiện tối thắng làm phát khởi tín căn (gốc rễ của lòng tin) nơi các cõi chúng sinh (7); đều khéo bình đẳng gìn giữ trí thọ trì nghĩa lý, câu văn và lời lẽ do chư Như Lai quá khứ, vị lai, hiện tại đã nói (8); đều khéo an trú và đi vào hạnh pháp không bờ mé, không chính giữa của thế gian và xuất thế gian (cõi vượt ra ngoài thế gian) (9); đều khéo quán sát hạnh pháp vượt ngoài sự đo lường của ba đời, của hữu vi (những gì do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt) và vô vi (cái không do tạo tác, không sinh không diệt) (10); đều lần lượt, không gián đoạn, được đi vào tướng đạo tràng trí tuệ của chư Như Lai quá khứ, vị lai, hiện tại (11); đều trong từng sát-na tâm (khoảnh khắc cực ngắn của tâm) khéo thị hiện việc từ cõi trời mất đi mà giáng thế, ra đời, xuất gia, tu khổ hạnh, dùng phương tiện đến Bồ-đề tràng, hàng phục Ma-la, chứng giác Bồ-đề (giác ngộ hoàn toàn), chuyển pháp luân, nhập đại Niết-bàn (12); đều không lìa chúng sinh, khiến họ phát tâm chứng giác Bồ-đề (13); đều vào được tâm duyên theo (chỗ tâm hướng về, bám vào) của một chúng sinh mà khéo thuận đến tâm duyên theo của hết thảy chúng sinh không sót (14); đều ở nơi bậc tự nhiên, thân Bồ-tát không lay động (15); đều được hạnh bất thoái chuyển nơi bậc phổ trí (16); đều đi vào hạnh trí vô tác (không tạo tác), sức làm việc của Bồ-tát không ngơi nghỉ (17); đều khéo gìn giữ hạnh tu suốt vô biên kiếp chỉ vì việc của một chúng sinh (18); đều khéo đi vào việc chuyển pháp luân không sai lầm, an trú nơi các cõi hóa độ trong thế gian (19); đều đầy đủ sức nguyện thù thắng thọ trì tu hành nơi chốn thanh tịnh của chư Như Lai quá khứ, vị lai, hiện tại (20); đều đầy đủ hạnh nguyện của Phổ Hiền và lòng tin trong sạch thù thắng (21); đều đến nơi chư Phật xuất hiện mà khéo léo khuyến thỉnh (thỉnh cầu Phật thuyết pháp và ở lại đời) (22); đều khéo gìn giữ giáo pháp của chư Như Lai (23); đều làm cho dòng giống

 nhà Phật không bị đứt đoạn (24); đều ở những thế giới không có Phật mà thị hiện Phật ra đời (25); đều có thể làm trong sạch những thế giới nhơ đục (26); đều diệt trừ nghiệp chướng (chướng ngại do nghiệp xấu gây ra) của các Bồ-tát (27); đều đã đi vào pháp giới không ngăn ngại (28); đều đầy đủ pháp rộng lớn như lượng của cõi hư không (29); đều đầy đủ sự bình đẳng không ngăn ngại của pháp giới (30); đều đầy đủ sự bình đẳng của thật tế và pháp giới (31); đều tin hiểu quả báo sinh ra từ nghiệp của uy nghi (32); đều tin hiểu quả sinh ra đúng như nhân (33); đều đầy đủ trí thấy các pháp bình đẳng, sinh khởi như con dấu với dấu in ra (34); đều đầy đủ sự bình đẳng của các pháp như bóng hình, như trăng trong nước (35); đều đầy đủ sự giác ngộ các pháp như tiếng vang, tiếng vọng (36); đều an trú trong tam-ma-địa giải thoát không thể nghĩ bàn (37); tự tại như dạo chơi trong tam-ma-địa Thủ-lăng-già-ma (Thủ Lăng Nghiêm, thứ thiền định kiên cố dũng mãnh, phá tan mọi phiền não) (38); đều an trú trong đà-la-ni (pháp môn tổng trì: sức ghi nhớ, giữ gìn mọi điều lành không quên mất) "thành tựu và sinh ra sắc thân vô biên của Phật" (39); đều khéo hiện ra mọi thế giới trong một lỗ chân lông (40 — theo bản tiếng Phạn, chỗ này có ba câu, thứ tự giống với ba câu 20, 21, 22 ở trước nên không chép lại); đều trong một lỗ chân lông mà ở khắp mười phương khéo thị hiện việc từ cõi trời giáng thế, ra đời, xuất gia, tu khổ hạnh, dùng phương tiện đến Bồ-đề tràng, thị hiện hàng phục Ma-la, chứng giác Bồ-đề, chuyển pháp luân, nhập đại Niết-bàn (41); đều đầy đủ trí chỉ với một thế ngồi kiết-già (ngồi xếp bằng, hai bàn chân đặt ngửa trên hai đùi) mà đầy khắp mọi thế giới mười phương (42); đều khéo hiện các đồ anh lạc (chuỗi ngọc trang sức) của mọi cõi trong một cõi (43); đều khéo hiện đồ anh lạc của một cõi trong mọi cõi (44); đều khéo hiện hội chúng của chư Như Lai đầy khắp mười phương thế giới trong hội chúng của một Như Lai (45); khéo hiện hội chúng của một Như Lai trong hội chúng của chư Như Lai ở mọi thế giới mười phương (46); khéo hiện thân của mọi chúng sinh (47); khéo hiện thân của chư Phật nhập vào một thân Phật (48); khéo hiện một thân Phật nhập vào thân của chư Phật (49); khéo hiện mọi thế giới ở mọi phương nhập vào trong thân mình (50); khéo hiện thân của chúng sinh ba đời nơi một chúng sinh (51); đều khéo hiện quá khứ nhập vào vị lai, vị lai nhập vào quá khứ, quá khứ nhập vào hiện tại, hiện tại nhập vào quá khứ, quá khứ nhập vào vị lai (52); đều khéo dùng một thân nhập tam-ma-địa mà xuất định nơi vô lượng vô số thân (53); khéo dùng vô lượng vô số thân nhập tam-ma-địa mà xuất định nơi một thân (54); đều khéo thị hiện mọi thân như thí dụ mà chứng giác Bồ-đề (?) (55); đều khéo hiện thân mọi chúng sinh trong thân một chúng sinh (56); khéo hiện thân một chúng sinh trong thân mọi chúng sinh (57); khéo hiện thân chư Phật trong một thân Phật (58); khéo hiện một thân Phật trong thân chư Phật (59); khéo hiện thân mọi chúng sinh chính là pháp thân (thân chân thật của Phật, tức là chân lý tuyệt đối) (60); đều khéo hiện đồ trang nghiêm của mọi cõi trong một cõi (61); khéo hiện đồ trang nghiêm của một cõi trong mọi cõi (62); khéo thu chứa mọi thế giới mười phương vào trong một lỗ chân lông (63); đều khéo thị hiện trí và sức nguyện chứng giác Bồ-đề của chư Phật, khiến các chúng sinh cũng được chứng giác (64); đều khắp mười phương thế giới, tùy theo chúng sinh đã được thành thục, tùy theo chỗ hóa độ, mà khéo thị hiện như bậc Vô thượng Chánh giác (bậc giác ngộ chân chánh cao tột, tức là Phật) (65); đều khéo thị hiện, suốt vô số kiếp, trong từng thế giới, thân tu hạnh Bồ-tát không ngơi nghỉ (66); đều trong khoảnh khắc một niệm tâm sinh khởi, khắp từng thế giới trong mọi thế giới mười phương, đối với các chúng sinh — hoặc noãn sinh (sinh ra từ trứng), hoặc thai sinh (sinh ra từ bào thai), hoặc thấp sinh (sinh ra nơi ẩm ướt), hoặc hóa sinh (tự nhiên hóa hiện mà sinh); hoặc có hình sắc, hoặc không hình sắc; hoặc có tưởng (có tri giác, nhận biết), hoặc không tưởng; hoặc hai chân, hoặc bốn chân, hoặc nhiều chân; hoặc trời, rồng, dạ-xoa (một loài quỷ thần nhanh nhẹn, mạnh mẽ), càn-thát-bà (thần âm nhạc của cõi trời), a-tu-la (loài thần có phúc lớn nhưng hay ganh đua, hiếu chiến), già-lưu-đồ (chim thần cánh vàng, còn gọi là ca-lâu-la), khẩn-na-la (loài thần ca múa của cõi trời), ma-hầu-la-già (loài thần mình rắn lớn), xá-ca-la (Śakra, tức Đế Thích, vua cõi trời Ba Mươi Ba), bà-la-ha-ma (Brahmā, tức Phạm Thiên, vị trời ở cõi trời trong sạch không còn dục vọng), lô-ca-ba-la (các vị trời hộ trì thế gian), người và phi nhân (các loài không phải người) — tùy theo chỗ đã thành thục mà hóa độ, như thế không cần gắng sức, không khởi ý phân biệt, làm hạnh uy nghi đi vào chỗ ở của họ mà khéo thị hiện (67); đều trong một hạt vi trần mà khéo thu chứa vô lượng, vô số, không thể xưng, không thể lường, không thể nói hết thế giới, mà tâm không bị chật chội bức bách (68); đều khéo đem vô lượng, vô số, không thể nghĩ, không thể xưng, không thể lường, không thể nói, không thể nói hết kiếp, gia trì (dùng sức mình giữ gìn, duy trì) trong khoảng một mâu-hầu-lợi (muhūrta, đơn vị thời gian cổ Ấn Độ, chừng bốn mươi tám phút) (69); khéo đem khoảng một mâu-hầu-lợi gia trì thành vô lượng, vô số, không thể nghĩ, không thể xưng, không thể lường, không thể nói, không thể nói hết kiếp (70); đều tùy theo hạnh thành thục của chúng sinh mà, như thế không cần gắng sức, không khởi ý phân biệt, khéo thị hiện sắc thân, hình loại và uy nghi. Các vị Bồ-tát ma-ha-tát như thế, cùng với vô lượng vô số câu-trí na-do-tha trăm nghìn vị khác, đều đầy đủ công đức.

 Lại có vô lượng, vô số, không thể nghĩ, không thể xưng, không thể lường, không thể nói hết các trời, rồng, dạ-xoa, càn-đạt-bà, a-tu-la, già-lưu-đồ, khẩn-na-la, ma-hầu-la-già, xá-ca-la, bà-la-ha-ma, hộ thế (các vị trời giữ gìn thế gian)…, mỗi vị từ các cõi Phật khác nhau đến tụ hội trong thế giới này. Có trăm câu-trí vị trời thuộc cõi Tứ Đại Vương (cõi trời của bốn vị Thiên vương trấn giữ bốn phương), mỗi vị có rất đông quyến thuộc vây quanh, cùng đi đến chỗ Phật, vì muốn lễ bái chiêm ngưỡng, cúng dường, gần gũi hầu hạ và nghe pháp.

 Lại có trăm câu-trí vị Xá-ca-la, trăm câu-trí vị vua cõi trời Tu-dạ-ma (cõi trời Dạ-ma, tầng trời thứ ba của cõi Dục), trăm câu-trí vị vua cõi trời Đâu-suất-đa (cõi trời Đâu-suất, nơi các vị Bồ-tát sắp thành Phật cư ngụ), trăm câu-trí vị vua cõi trời Thiện Hóa (cõi trời tự biến hóa ra cảnh vui để hưởng), trăm câu-trí vị vua cõi trời Tha Hóa Tự Tại (cõi trời hưởng thụ cảnh vui do người khác biến hóa ra, tầng trời cao nhất của cõi Dục). Mỗi vị thiên vương có rất đông quyến thuộc vây quanh, cùng đi đến chỗ Phật, vì muốn lễ bái chiêm ngưỡng, cúng dường, gần gũi hầu hạ và nghe pháp.

 Lại có câu-trí vị trời thuộc cõi Ma-la, do vị Thương Chủ đi trước dẫn đầu, cùng đi đến chỗ Phật, vì muốn lễ bái chiêm ngưỡng, cúng dường, gần gũi hầu hạ và nghe pháp.

 Lại có các vị trời thuộc cõi Sắc (những tầng trời của người tu thiền định, đã lìa dục vọng nhưng vẫn còn thân hình): trăm câu-trí vị Bà-la-ha-ma, trăm câu-trí vị Đại Bà-la-ha-ma, trăm câu-trí vị trời Thiểu Quang, trăm câu-trí vị trời Vô Lượng Quang, trăm câu-trí vị trời Quang Âm, trăm câu-trí vị trời Thiểu Tịnh, trăm câu-trí vị trời Vô Lượng Tịnh, trăm câu-trí vị trời Biến Tịnh, trăm câu-trí vị trời Quảng Quả, trăm câu-trí vị trời Thiện Hiện, trăm câu-trí vị trời Đại Quảng (?), trăm câu-trí vị trời Đại Sí (?), trăm câu-trí vị trời Cứu Cánh. Mỗi vị Bà-la-ha-ma có rất đông quyến thuộc vây quanh, cùng đi đến chỗ Phật, vì muốn lễ bái chiêm ngưỡng, cúng dường, gần gũi hầu hạ và nghe pháp.

 Trăm câu-trí vị trời thuộc cõi Tịnh Cư (những tầng trời cao nhất cõi Sắc, nơi ở của các bậc thánh đã dứt hẳn dục vọng), do vị Đại Tự Tại thiên tử đi trước dẫn đầu, cùng đi đến chỗ Phật, vì muốn lễ bái chiêm ngưỡng, cúng dường, gần gũi hầu hạ và nghe pháp. Trăm câu-trí vị chúa loài rồng, trăm câu-trí vị chúa dạ-xoa, trăm câu-trí vị chúa càn-thát-bà, trăm câu-trí vị chúa a-tu-la, trăm câu-trí vị chúa già-lưu-đồ, trăm câu-trí vị chúa khẩn-na-la, trăm câu-trí vị chúa ma-hầu-la-già, mỗi vị có rất đông quyến thuộc vây quanh, cùng đi đến chỗ Phật, vì muốn lễ bái chiêm ngưỡng, cúng dường, gần gũi hầu hạ và nghe pháp.

 Lại có vô lượng vô số người và phi nhân đi đến chỗ Phật, vì muốn lễ bái chiêm ngưỡng, cúng dường, gần gũi hầu hạ và nghe pháp.

 Lại có nhiều câu-trí na-do-tha trăm nghìn ưu-ba-sa-ca (nam cư sĩ: người nam tại gia quy y Phật, giữ năm giới) và ưu-ba-tư-ca (nữ cư sĩ) đi đến chỗ Phật, vì muốn lễ bái chiêm ngưỡng, cúng dường, gần gũi hầu hạ và nghe pháp.

 Lại có các vị trời của cỏ thuốc, cây cối, rừng rậm…, cùng các vị trời của núi non như núi Mê-lưu, núi Đại Mê-lưu, núi Mục-chân-lân-đà, núi Đại Mục-chân-lân-đà, núi Tuyết, núi Luân (dãy núi vòng quanh bao bọc thế giới)…, đi đến chỗ Phật, vì muốn lễ bái chiêm ngưỡng, cúng dường, gần gũi hầu hạ và nghe pháp.

 Lại có các vị trời của biển, của biển lớn, của sông, hồ, đầm…, đi đến chỗ Phật, vì muốn lễ bái chiêm ngưỡng, cúng dường, gần gũi hầu hạ và nghe pháp.

 Lại có các vị trời của làng xóm, thành quách, những nơi vua cai trị…, đi đến chỗ Phật, vì muốn lễ bái chiêm ngưỡng, cúng dường, gần gũi hầu hạ và nghe pháp.

 Lại có các vị trời ở trong cung điện của rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà, a-tu-la, già-lưu-đồ, khẩn-na-la, ma-hầu-la-già…, đi đến chỗ Phật, vì muốn lễ bái chiêm ngưỡng, cúng dường, gần gũi hầu hạ và nghe pháp. Nhờ thần lực của Phật nên chúng sinh không bị chật chội bức bách.

 Lại có trăm câu-trí vị trời mặt trăng, trăm câu-trí vị trời mặt trời, trăm câu-trí vị thần biển, mỗi vị có rất đông quyến thuộc vây quanh, cùng đi đến chỗ Phật, vì muốn lễ bái chiêm ngưỡng, cúng dường, gần gũi hầu hạ và nghe pháp.

 Lại có vị vua rồng tên là A-na-bà-đát-bá-đa, có đông đảo quyến thuộc vây quanh, đi đến chỗ Phật, vì muốn lễ bái chiêm ngưỡng, cúng dường, gần gũi hầu hạ và nghe pháp.

 Khi ấy, ánh sáng của đức Thế Tôn rực rỡ, che mờ cả đại chúng. Ví như vầng trăng trong nửa tháng sáng, vào đêm rằm, thoát khỏi lưới mây, ánh sáng rực rỡ che mờ tất cả các vì sao; đức Thế Tôn cũng y như vậy, ánh sáng rực rỡ che mờ ánh sáng của các vị Xá-ca-la, Bà-la-ha-ma, Hộ thế… Như núi chúa Tu-mê-lưu (núi Tu-di) ánh sáng rực rỡ, đức Thế Tôn công đức rực rỡ, an trú nơi thân bất động, không run rẩy, không thở gấp.

 Khi ấy, Mạn-thù-thi-lợi Đồng chân (tức Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi; "đồng chân" là danh xưng chỉ bậc giữ thân tâm trong sạch như trẻ thơ) nói với Bồ-tát Già Tắc Chư Cái rằng: "Này Phật tử (con Phật, tiếng gọi người tu theo Phật)! Đức Như Lai này an trú nơi thân bất động, không run rẩy, không thở gấp." Nghe nói như vậy, Bồ-tát ma-ha-tát Già Tắc Chư Cái nói với Mạn-thù-thi-lợi Đồng chân rằng: "Này Mạn-thù-thi-lợi! Đức Như Lai này, trong hội chúng đây, có những vị trời và người thấy Ngài đang rời bỏ gia đình để đi xuất gia; có người thấy Ngài đang ở nơi tu khổ hạnh. Trong hội chúng đây, có người thấy Ngài đang đi đến Bồ-đề tràng; có người thấy Ngài đang ngồi nơi Bồ-đề tràng. Trong hội chúng đây, có người thấy Ngài bị vô lượng vô số quân Ma-la vây quanh; có người thấy Ngài phá tan Ma-la, và vô lượng vô số trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà, a-tu-la, già-lưu-đồ, khẩn-na-la, ma-hầu-la-già, xá-ca-la, bà-la-ha-ma, lô-ca-ba-la… muốn giúp sức cho bậc đại thương chủ (người dẫn đầu đoàn buôn, ví Phật là người dẫn chúng sinh qua đường hiểm) thắng hơn tất cả (?). Có người thấy Ngài sau khi chứng giác thì được Xá-ca-la khuyến thỉnh thuyết pháp; có người thấy được Bà-la-ha-ma khuyến thỉnh; có người trong hội chúng này thấy các Lô-ca-ba-la khuyến thỉnh đức Thế Tôn. Có người thấy đức Thế Tôn nói cho chúng ta về đà-na (dāna, bố thí). Trong hội chúng này, có người thấy đức Thế Tôn nói cho chúng ta về thi-la (śīla, giữ giới); có người thấy Ngài nói về nhẫn (nhẫn nhục, chịu đựng); có người thấy nói về tinh tấn (siêng năng không lùi bước); có người thấy nói về tư duy định (thiền định); có người thấy đức Thế Tôn nói cho chúng ta về bát-la-xà-nhã ba-la-mật (prajñāpāramitā: trí tuệ đưa người sang bờ giải thoát); có người thấy nói về phương tiện; có người thấy đức Thế Tôn nói cho chúng ta về nguyện; có người thấy nói về lực (sức mạnh tu tập); có người thấy nói về xà-nhã-na (jñāna, trí biết rõ mọi sự). Có người thấy đức Thế Tôn nói cho chúng ta về thanh văn thừa (con đường tu của người nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, cầu giải thoát cho riêng mình); có người thấy nói về độc giác thừa (con đường của người tự mình giác ngộ, không cần thầy chỉ dạy); có người thấy nói về đại thừa (con đường lớn, cầu giác ngộ để cứu độ hết thảy chúng sinh). Có người thấy đức Thế Tôn nói cho chúng ta về những việc khiến sinh vào loài súc sinh; có người thấy nói về những việc khiến sinh vào loài ngạ quỷ (quỷ đói); có người thấy đức Thế Tôn nói cho chúng ta về những việc khiến sinh vào cõi Diêm-ma (cõi của vua Diêm-ma, cai quản người chết); có người thấy đức Thế Tôn nói cho chúng ta về những việc khiến sinh lên cung trời Tứ Đại Vương; có người thấy nói về việc sinh lên cõi trời Ba Mươi Ba (cõi trời Đao Lợi, nơi Đế Thích làm vua); có người thấy đức Thế Tôn nói cho chúng ta về những việc khiến sinh lên cung trời Dạ-ma; có người thấy đức Thế Tôn nói cho chúng ta về những việc khiến sinh lên cung trời Đâu-suất; có người thấy nói về việc sinh lên cung trời Hóa; có người thấy nói về việc sinh lên cung trời Tha Hóa Tự Tại; có người thấy nói về việc sinh lên cung trời Ma-la; có người thấy đức Thế Tôn nói cho chúng ta về những việc khiến sinh lên cung trời Bà-la-ha-ma; có người thấy nói về việc sinh làm người. Trong hội chúng này, có người thấy đức Thế Tôn nói cho chúng ta rằng sẽ được làm chuyển luân vương (vị vua thống trị khắp thiên hạ bằng chánh pháp).

 Này Mạn-thù-thi-lợi! Trong hội chúng này, có người thấy Như Lai cao hai tầm (tầm: đơn vị đo bằng một sải tay dang rộng, chừng hai mét); có người thấy cao một câu-lô-xá (krośa: khoảng cách xa bằng chỗ còn nghe được tiếng bò rống, chừng hai, ba cây số); có người thấy cao hai câu-lô-xá; có người thấy cao nửa du-xà-na (yojana: khoảng đường đi được trong một ngày, chừng mười mấy cây số); có người thấy thân Như Lai cao hai du-xà-na; có người thấy thân Như Lai cao mười du-xà-na. Trong hội chúng này, có người thấy thân Như Lai cao một nghìn du-xà-na; có người thấy thân Như Lai cao mười, hai mươi, ba mươi, bốn mươi, năm mươi, một trăm, một nghìn du-xà-na; có người thấy thân Như Lai cao tám mươi bốn trăm nghìn du-xà-na. Trong hội chúng này, có người thấy thân Như Lai cao hơn số trăm nghìn du-xà-na. Có người thấy thân Ngài màu vàng ròng; có người thấy màu ngọc ma-ni (ngọc báu) bệ-lưu-ly-dạ (vaiḍūrya, ngọc lưu ly màu xanh biếc); có người thấy màu ngọc ma-ni xanh Nhân-đà-la (ngọc xanh quý của trời Đế Thích); có người thấy màu ngọc ma-ni xanh lớn; có người thấy màu ngọc ma-ni ánh lửa; có người thấy màu ngọc ma-ni nhuộm sắc ba-đầu-ma (padma, hoa sen đỏ); có người thấy thân Như Lai màu ngọc ma-ni Xá-ca-la tỳ-lăng-già-na (Śakrābhilagna, loại ngọc mà Đế Thích đeo trên người); có người thấy màu ngọc ma-ni ánh kim cương; có người thấy màu ngọc ma-ni ánh sáng chư thiên; có người thấy màu ngọc ma-ni ánh sáng mặt trời, mặt trăng; có người thấy màu ngọc ma-ni ánh nước; có người thấy thân Như Lai màu ngọc ma-ni pha-trí-ca (sphaṭika, pha lê trong suốt); có người thấy màu ngọc ma-ni Tự Tại Vương; có người thấy màu ngọc ma-ni sáng nhất trong các thứ ánh sáng; có người thấy màu ngọc ma-ni râu sư tử; có người thấy màu ngọc ma-ni trên cờ sư tử; có người thấy màu ngọc ma-ni Hải Trụ Trì Tịnh Trang Nghiêm Phổ Diệm Quang (ánh lửa chiếu khắp, trang nghiêm trong sạch, giữ vững như biển). Này Mạn-thù-thi-lợi! Trong hội chúng này, có người thấy Như Lai màu ngọc ma-ni như ý (ngọc báu đáp ứng mọi điều mong cầu). Này Mạn-thù-thi-lợi! Chúng sinh nào nhờ thấy Ngài ở trong hình sắc và uy nghi nào mà được hóa độ, thì này Mạn-thù-thi-lợi, chúng sinh ấy thấy Như Lai ở trong hình sắc và uy nghi đúng như thế. Này Mạn-thù-thi-lợi! Chúng sinh nào nhờ nghe pháp nào mà được thành thục, thì những chúng sinh ấy thấy Như Lai thuyết pháp đúng như thế. Này Mạn-thù-thi-lợi! Nhờ hạnh tu nào mà các chúng sinh đi vào giáo pháp của Như Lai và được hóa độ, thì những chúng sinh ấy thấy Như Lai đang ở trong hạnh tu đúng như thế.

 Này Mạn-thù-thi-lợi! Giả sử khắp vô lượng, vô số, không thể nghĩ, không thể xưng, không thể lường, không thể nói hết các thế giới ở phương đông đều chật đầy trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà, a-tu-la, già-lưu-đồ, khẩn-na-la, ma-hầu-la-già, xá-ca-la, bà-la-ha-ma, hộ thế, người và phi nhân…; như phương đông, phương nam, phương tây, phương bắc, phương đông nam, tây nam, tây bắc, đông bắc, phương trên và phương dưới cũng vậy, vô lượng, vô số, không thể nghĩ, không thể xưng, không thể lường, không thể nói hết các thế giới đều chật đầy trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà, a-tu-la, già-lưu-đồ, khẩn-na-la, ma-hầu-la-già, xá-ca-la, bà-la-ha-ma, hộ thế, người và phi nhân…, dày đặc như rừng tre, rừng mía, ruộng mè. Này Mạn-thù-thi-lợi! Những chúng sinh nào nhờ thấy Như Lai mà được hóa độ, thì những chúng sinh ấy đều thấy Như Lai ở ngay trước mặt mình, cách chừng một tầm, với hình sắc và uy nghi đúng như điều khiến họ được hóa độ; chúng sinh thấy Như Lai ở trước mặt trong hình sắc và uy nghi như thế ấy. Này Mạn-thù-thi-lợi! Nghe pháp nào mà những chúng sinh ấy sẽ được thành thục, thì họ sẽ nghe đúng pháp như thế. Này Mạn-thù-thi-lợi! Nhờ hạnh tu nào mà những chúng sinh ấy đi vào giáo pháp của Như Lai và sẽ được thành thục, thì Như Lai sẽ ở trong hạnh tu như thế. Mọi việc làm của Như Lai đều không cần gắng sức, không khởi ý phân biệt, mà tự xoay vần. Này Mạn-thù-thi-lợi! Ví như vầng trăng trong nửa tháng sáng, vào lúc nửa đêm, các chúng sinh ở cõi Diêm-phù địa bệ-ba (Jambudvīpa, châu lục nơi loài người sinh sống) ai nấy đều thấy vầng trăng ở ngay trước mặt mình; thế nhưng mặt trăng không hề phân biệt, không hề có ý nghĩ khác rằng: "Ta đứng trước chúng sinh, muốn chúng sinh biết đến vầng trăng của ta." Này Mạn-thù-thi-lợi! Mặt trăng không cần gắng sức, không khởi ý phân biệt mà việc như thế vẫn xoay vần. Như Lai cũng y như vậy, vì có bất cộng pháp (những đức tính riêng chỉ Phật mới có, không ai có chung).

 Kinh Phật Hoa Nghiêm: Đi vào cảnh giới không thể nghĩ bàn của công đức và trí tuệ Như Lai, hết quyển thượng

Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video