Thiên 2 — Quyển hạ

 Kinh Phật Hoa Nghiêm: Đi vào cảnh giới không thể nghĩ bàn của công đức và trí tuệ Như Lai (Hoa Nghiêm: "dùng hoa để trang nghiêm", tên một hệ kinh lớn của Phật giáo Đại thừa; Như Lai: một danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân lý mà đến), quyển hạ

 Đời Tùy, vị Tam tạng (pháp sư thông suốt ba kho giáo điển của Phật giáo là kinh, luật và luận) người Thiên Trúc (Ấn Độ) là Xà-na-quật-đa dịch

 Này Mạn-thù-thi-lợi (tức Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi)! Đức Như Lai Ứng Chánh Biến Tri (bậc đáng được cúng dường, hiểu biết chân chánh và trọn khắp tất cả) ở giữa hội chúng, các chúng sinh ấy đều thấy Như Lai ở ngay trước mặt mình. Thế nhưng Như Lai không hề phân biệt, không hề có ý nghĩ khác rằng: "Ta đứng trước chúng sinh, muốn chúng sinh biết Như Lai ta ở ngay trước mặt họ." Song, tùy theo chúng sinh nào được hóa độ (giáo hóa và cứu độ), người ấy liền thấy Như Lai ở ngay trước mặt mình. Vì sao vậy? Vì tương ưng với bất cộng pháp (những đức tính riêng chỉ Phật mới có, không ai có chung). Này Mạn-thù-thi-lợi! Ví như các chúng sinh, tùy theo sức chín muồi của nghiệp (việc làm thiện ác đã gây ra) thấp, vừa hay cao, mà có những cảnh sống thấp, vừa hay cao sinh ra cho họ; nhưng những cảnh sống ấy không hề phân biệt, không hề có ý nghĩ khác; vì không cần gắng sức, không khởi ý phân biệt, nên việc thấp, vừa, cao của các cảnh sống ấy tự nhiên xoay vần. Cũng y như vậy, này Mạn-thù-thi-lợi, đức Như Lai Ứng Chánh Biến Tri, tùy theo sức chín muồi của nghiệp thấp, vừa, cao của chúng sinh, mà hiện ra Như Lai thấp, vừa, cao để chúng sinh thấy. Này Mạn-thù-thi-lợi! Như Lai không hề phân biệt, không hề có ý nghĩ khác; nhưng vì không cần gắng sức, không khởi ý phân biệt, nên việc của Như Lai xoay vần như thế.

 Này Mạn-thù-thi-lợi! Ví như viên ngọc ma-ni (ngọc báu) pha-trí-ca (sphaṭika, pha lê trong suốt) thật, tùy theo các loại vải khác nhau mà có các màu khác nhau. Này Mạn-thù-thi-lợi! Nếu đặt ngọc ma-ni pha-trí-ca lên vải vàng thì ngọc liền thành màu vàng; nếu đặt lên vải đỏ thì ngọc liền thành màu đỏ; nếu đặt lên vải xanh thì ngọc liền thành màu xanh. Đặt lên màu nào thì ngọc trở thành màu ấy. Này Mạn-thù-thi-lợi! Ngọc ma-ni pha-trí-ca không hề phân biệt, không hề có ý nghĩ khác. Cũng y như vậy, này Mạn-thù-thi-lợi, Như Lai tùy theo màu sắc của chúng sinh mà hiện ra các màu sắc khác nhau. Này Mạn-thù-thi-lợi! Nếu chúng sinh nào nhờ Như Lai hiện thân màu vàng ròng mà được hóa độ, thì họ sẽ thấy thân Như Lai màu vàng ròng. Nếu chúng sinh nào nhờ màu ngọc ma-ni bệ-lưu-ly-dạ (vaiḍūrya, ngọc lưu ly màu xanh biếc) mà được hóa độ, thì họ sẽ thấy màu ngọc ma-ni bệ-lưu-ly-dạ. Nếu chúng sinh nào nhờ màu ngọc trai mà được hóa độ, thì họ sẽ thấy Như Lai màu ngọc trai. Nếu chúng sinh nào nhờ màu ngọc ma-ni xanh Thiên Đế (ngọc xanh quý của trời Đế Thích) mà được hóa độ, thì họ sẽ thấy Như Lai màu ngọc ma-ni xanh Thiên Đế. Này Mạn-thù-thi-lợi! Nếu chúng sinh nào nhờ màu ngọc ma-ni xanh lớn mà được hóa độ, thì họ sẽ thấy Như Lai màu ngọc ma-ni xanh lớn. Nếu chúng sinh nào nhờ màu ngọc ma-ni được chọn lựa là sáng nhất trong các thứ ánh sáng mà được hóa độ, thì họ sẽ thấy Như Lai màu ngọc ma-ni ấy. Nếu chúng sinh nào nhờ màu ngọc ma-ni Hải Trụ Trì Tịnh Trang Nghiêm Phổ Diệm Quang (ánh lửa chiếu khắp, trang nghiêm trong sạch, giữ vững như biển) mà được hóa độ, thì họ sẽ thấy Như Lai màu ngọc ma-ni Hải Trụ Trì Tịnh Trang Nghiêm Phổ Diệm Quang. Nếu chúng sinh nào nhờ màu ngọc ma-ni râu sư tử mà được hóa độ, thì họ sẽ thấy Như Lai màu ngọc ma-ni râu sư tử. Nếu chúng sinh nào nhờ màu ngọc ma-ni trên cờ sư tử mà được hóa độ, thì họ sẽ thấy Như Lai màu ngọc ma-ni trên cờ sư tử. Này Mạn-thù-thi-lợi! Nếu chúng sinh nào nhờ màu ngọc ma-ni Điện Đăng (ánh đèn chớp) mà được hóa độ, thì họ sẽ thấy Như Lai màu ngọc ma-ni Điện Đăng. Nếu chúng sinh nào nhờ màu ngọc ma-ni Thủy Tịnh (nước trong) mà được hóa độ, thì họ sẽ thấy Như Lai màu ngọc ma-ni Thủy Tịnh. Này Mạn-thù-thi-lợi! Cũng như thế, nếu nhờ hình sắc của Bà-la-ha-ma (Brahmā, tức Phạm Thiên), Xá-ca-la (Śakra, tức Đế Thích, vua cõi trời Ba Mươi Ba), Hộ thế (các vị trời giữ gìn thế gian)… mà được hóa độ, thì họ sẽ thấy Như Lai mang hình sắc của Bà-la-ha-ma, Xá-ca-la, Hộ thế… Cho đến trong các loài sinh ở na-la-ca (naraka, địa ngục), súc sinh, ngạ quỷ (quỷ đói), cõi Diêm-ma (cõi của vua Diêm-ma, cai quản người chết), chúng sinh sinh ra trong loài nào, nhờ sắc thân và uy nghi (dáng vẻ, cử chỉ) thế nào mà được hóa độ, thì họ sẽ thấy Như Lai mang sắc thân và uy nghi đúng như thế. Cũng vậy, các loài noãn sinh (sinh ra từ trứng), thai sinh (sinh ra từ bào thai), thấp sinh (sinh ra nơi ẩm ướt), hóa sinh (tự nhiên hóa hiện mà sinh), loài có hình sắc, không hình sắc, có tưởng (có tri giác), không tưởng, phi tưởng phi phi tưởng (cõi trời cao nhất, tri giác cực vi tế, không thể nói là có cũng không thể nói là không), nhờ sắc thân và uy nghi thế nào mà được hóa độ, thì họ sẽ thấy Như Lai mang sắc thân và uy nghi đúng như thế. Thế nhưng Như Lai không hề phân biệt, không hề có ý nghĩ khác rằng: "Ta muốn những chúng sinh này thấy ta màu vàng ròng, đừng thấy màu bệ-lưu-ly-dạ; những chúng sinh này thấy ta màu bệ-lưu-ly-dạ, đừng thấy màu ngọc ma-ni xanh Thiên Đế; những chúng sinh này thấy ta màu ngọc ma-ni xanh Thiên Đế, đừng thấy màu ngọc ma-ni xanh lớn; những chúng sinh này thấy ta màu ngọc ma-ni xanh lớn, đừng thấy màu ngọc ma-ni sáng nhất trong các ánh sáng; những chúng sinh này thấy ta màu ngọc ma-ni sáng nhất trong các ánh sáng, đừng thấy màu ngọc ma-ni Tự Tại Vương; những chúng sinh này thấy ta màu ngọc ma-ni Tự Tại Vương, đừng thấy màu ngọc ma-ni Hải Trụ Trì Tịnh Trang Nghiêm Phổ Diệm Quang; những chúng sinh này thấy ta màu ngọc ma-ni Hải Trụ Trì Tịnh Trang Nghiêm Phổ Diệm Quang, đừng thấy màu ngọc ma-ni râu sư tử; những chúng sinh này thấy ta màu ngọc ma-ni râu sư tử, đừng thấy màu ngọc ma-ni trên cờ sư tử." Ở mọi chỗ như thế, Như Lai đều không hề phân biệt, không hề có ý nghĩ khác; nhưng vì không cần gắng sức, không khởi ý phân biệt, nên việc hiện ra các màu sắc như thế vẫn xoay vần.

 Này Mạn-thù-thi-lợi! Ví như ở nơi sinh ra ngọc ma-ni Tự Tại Vương thì nơi ấy không sinh ra sắt hay đồ làm bằng sắt. Này Mạn-thù-thi-lợi! Ngọc Tự Tại Vương ấy không có ý niệm phân biệt, cũng không nghĩ thế này: "Nơi ta sinh ra thì đừng sinh ra sắt hay đồ làm bằng sắt." Này Mạn-thù-thi-lợi! Thế mà nơi sinh ra ngọc ma-ni Tự Tại Vương thì không sinh ra sắt hay đồ làm bằng sắt. Cũng y như vậy, này Mạn-thù-thi-lợi, ở cõi Phật nào có Như Lai ra đời, thì nơi ấy không sinh ra các ngoại đạo (các giáo phái ngoài Phật pháp) như phái Giá-la-ca (Caraka, một phái du sĩ), phái Ba-lợi-bà-la-xà-ca (parivrājaka, những người xuất gia đi lang thang), phái Ni-kiền-liên-tha (Nirgrantha, những người tu khổ hạnh lõa thể)…; nơi ấy không sinh ra các việc làm xấu ác; nơi ấy không sinh ra các sự rối loạn; nơi ấy không sinh ra các tội vô gián (những tội cực nặng như giết cha, giết mẹ…, khiến phải đọa vào địa ngục Vô Gián, nơi chịu khổ không ngừng); nơi ấy không sinh ra thập bất thiện nghiệp đạo (mười điều ác: giết hại, trộm cắp, tà dâm, nói dối, nói đâm thọc, nói lời độc ác, nói lời thêu dệt, tham lam, giận dữ, si mê); nơi ấy không sinh ra kẻ làm trái phép tắc giáo lệnh của vua; nơi ấy không sinh ra ánh sáng mặt trời, mặt trăng; nơi ấy không sinh ra ánh sáng của các vị trời Bà-la-ha-ma, Xá-ca-la, Hộ thế…; nơi ấy không sinh ra ánh sáng của ngọc ma-ni hay ánh sáng của lửa; nơi ấy không sinh ra sự tính đếm thời gian như mâu-hầu-lợi-đa (muhūrta, đơn vị thời gian cổ Ấn Độ, chừng bốn mươi tám phút), nửa mâu-hầu-lợi-đa, tháng, nửa tháng, năm… Này Mạn-thù-thi-lợi! Chỉ trừ khi Như Lai gia trì (dùng sức mình giữ gìn, duy trì) để làm cho chúng sinh được thành thục (căn lành chín muồi). Này Mạn-thù-thi-lợi! Như Lai không hề phân biệt, không hề có ý nghĩ khác; nhưng vì tùy theo chúng sinh, không cần gắng sức, không khởi ý phân biệt, nên những việc ấy xoay vần.

 Này Mạn-thù-thi-lợi! Ví như những gì được ánh sáng của ngọc ma-ni xanh lớn chạm đến thì đều thành màu ngọc ma-ni xanh lớn, mà ngọc ma-ni xanh lớn không có ý niệm phân biệt. Cũng y như vậy, này Mạn-thù-thi-lợi, những ai được ánh sáng của tâm ý Như Lai hướng đến chạm vào thì đều thành màu của biến trí (trí biết khắp tất cả); Như Lai không hề phân biệt, không hề có ý nghĩ khác. Này Mạn-thù-thi-lợi! Nhưng vì Như Lai không cần gắng sức, không khởi ý phân biệt, nên những việc ấy xoay vần. Này Mạn-thù-thi-lợi! Ví như viên ngọc ma-ni bệ-lưu-ly lớn được chế tác khéo léo hoàn hảo, đặt vào bất cứ chỗ nào trong các đồ trang sức, hoặc đồ trang sức ở chân, hoặc đồ trang sức trên đầu, thì nó chiếu sáng rực rỡ nhất trong món trang sức ấy, và món trang sức ấy cũng sáng rực rỡ nhất; ấy là nhờ uy lực của viên ngọc ma-ni bệ-lưu-ly. Cũng y như vậy, này Mạn-thù-thi-lợi, đức Như Lai Ứng Đẳng Chánh Giác (bậc đáng được cúng dường, giác ngộ chân chánh và bình đẳng), ở bất cứ chỗ hành động và uy nghi nào, ở trong bất cứ hạnh nào, thì Ngài chiếu sáng rực rỡ nhất trong hạnh ấy, và hạnh ấy cũng sáng rực rỡ nhất; ấy là nhờ uy lực của Như Lai. Này Mạn-thù-thi-lợi! Như Lai không hề phân biệt, không hề có ý nghĩ khác; nhưng vì Như Lai không cần gắng sức, không khởi ý phân biệt, nên những việc ấy xoay vần.

 Này Mạn-thù-thi-lợi! Ví như nhờ nương vào đất, nhờ đất nâng đỡ mà các loài cỏ, cây, thuốc, rừng và hạt giống được lớn lên, sinh sôi rộng khắp. Này Mạn-thù-thi-lợi! Đất không có ý niệm phân biệt, nhưng vì không cần gắng sức, không khởi ý phân biệt, nên những việc ấy xoay vần. Cũng y như vậy, này Mạn-thù-thi-lợi, nhờ nương vào Như Lai, nhờ Như Lai gia trì mà các căn lành (gốc rễ của điều thiện) của chúng sinh được lớn lên, sinh sôi rộng khắp. Như Lai không hề phân biệt, không hề có ý nghĩ khác; nhưng vì Như Lai không cần gắng sức, không khởi ý phân biệt, nên những việc ấy xoay vần. Này Mạn-thù-thi-lợi! Ví như mây che phủ khắp mặt đất rồi đổ mưa lớn khắp nơi có các loài cỏ, cây, thuốc, rừng khác nhau. Nước mưa ấy chỉ một vị, nhưng làm cho các loài cỏ, cây, thuốc, rừng lớn lên ở các nơi khác nhau, với các vị khác nhau, các màu khác nhau, và nước ấy đọng lại ở đó. Này Mạn-thù-thi-lợi! Mây không có ý niệm phân biệt, nhưng vì không cần gắng sức, không khởi ý phân biệt, nên những việc ấy xoay vần. Cũng y như vậy, này Mạn-thù-thi-lợi, đức Như Lai Ứng Đẳng Chánh Giác dùng mây thân Phật bủa khắp đầy mười phương thế giới, rồi tùy theo căn lành tích tập khác nhau, tâm nguyện khác nhau, lòng tin hiểu trong tâm khác nhau, chỗ an trú giải thoát khác nhau của các chúng sinh, mà đổ khắp các trận mưa pháp khác nhau. Các chúng sinh với căn lành tích tập, tâm nguyện, lòng tin hiểu khác nhau — mỗi người một căn lành, một tâm nguyện, một chỗ tin hiểu và giải thoát — nhờ các trận mưa pháp khác nhau ấy mà, tùy khả năng, tùy sức mình, căn lành được lớn lên. Này Mạn-thù-thi-lợi! Như Lai không hề phân biệt, không hề có ý nghĩ khác rằng: "Ta làm cho những chúng sinh này tăng trưởng căn lành để được thanh văn trí (trí giác ngộ của người nghe lời Phật dạy mà tu, cầu giải thoát cho riêng mình); ta làm cho những chúng sinh này tăng trưởng căn lành để được độc giác trí (trí của người tự mình giác ngộ không cần thầy); ta làm cho những chúng sinh này tăng trưởng căn lành để được Phật-đà trí (trí tuệ của Phật); ta làm cho những chúng sinh này tăng trưởng căn lành để được sinh lên cung trời Tứ Đại Vương (cõi trời của bốn vị Thiên vương trấn giữ bốn phương); ta làm cho những chúng sinh này tăng trưởng căn lành để được sinh lên cung trời Ba Mươi Ba (cõi trời Đao Lợi, nơi Đế Thích làm vua)" — nói tóm lại, cho đến các cõi trời Dạ-ma, Đâu-suất-đa, Hóa Lạc, Tha Hóa Tự Tại (các tầng trời của cõi Dục, nơi chúng sinh còn ham muốn), cũng như các cõi trời Phạm Chúng, Phạm Sư (?), Thiểu Quang, Vô Lượng Quang, Quang Âm, Thiểu Tịnh, Vô Lượng Tịnh, Biến Tịnh, Đại Quả, Phúc Sinh, Tịnh Cư (nơi ở của các bậc thánh đã dứt hẳn dục vọng), A-ca-ni-sa-sá (Akaniṣṭha, tầng trời cao nhất của cõi Sắc — cõi của người tu thiền định đã lìa dục nhưng còn thân hình). Này Mạn-thù-thi-lợi! Như Lai không phân biệt như thế này: "Ta làm cho những chúng sinh này tăng trưởng căn lành để sẽ sinh vào các địa vị vua chúa khác nhau; làm cho những chúng sinh này tăng trưởng căn lành để sẽ sinh vào các cảnh làm người khác nhau; làm cho những chúng sinh này tăng trưởng căn lành để sẽ sinh vào các địa vị tự tại khác nhau." Này Mạn-thù-thi-lợi! Như Lai không hề phân biệt, không hề có ý nghĩ khác. Này Mạn-thù-thi-lợi! Nhưng vì Như Lai không cần gắng sức, không khởi ý phân biệt, nên tùy theo tâm nguyện, lòng tin hiểu trong tâm và căn lành đã tích tập của các chúng sinh, mà những việc như thế xoay vần. Như Lai đối với mọi nơi đều giữ tâm xả (buông bỏ, bình đẳng, không thiên lệch), không có phân biệt.

 Này Mạn-thù-thi-lợi! Ví như khi vầng mặt trời mọc lên, nó lần lượt phóng ra vô số câu-trí (koṭi, một số rất lớn, thường tính là mười triệu) na-do-tha (nayuta, một số cực lớn) trăm nghìn tia sáng, xua tan mọi bóng tối trong cõi Diêm-phù (Jambudvīpa, châu lục nơi loài người sinh sống). Vầng mặt trời không hề phân biệt, không hề có ý nghĩ khác; nhưng vì không cần gắng sức, không khởi ý phân biệt, nên những việc ấy xoay vần. Cũng y như vậy, này Mạn-thù-thi-lợi, khi vầng mặt trời Như Lai mọc lên, Ngài lần lượt phóng ra vô số câu-trí na-do-tha trăm nghìn tia sáng trí tuệ, xua tan bóng tối do các tà kiến (cái thấy sai lầm) gây ra — chỉ trừ khi Phật gia trì để làm cho chúng sinh thành thục. Này Mạn-thù-thi-lợi! Như Lai cũng không phân biệt rằng: "Ta vì chúng sinh nay phá tan các tà kiến, sẽ phá tan các tà kiến." Này Mạn-thù-thi-lợi! Nhưng vì Như Lai không cần gắng sức, không khởi ý phân biệt, nên những việc như thế xoay vần. Này Mạn-thù-thi-lợi! Như Lai đối với mọi nơi đều giữ tâm xả, không có phân biệt.

 Này Mạn-thù-thi-lợi! Ví như vật do phép huyễn hóa ra, nhờ nhà ảo thuật mà hiện ra đủ mọi việc, vì không cần gắng sức, không khởi ý phân biệt mà phân ra đủ loại thân. Này Mạn-thù-thi-lợi! Vật huyễn hóa ấy không thể nói là có sinh hay có diệt, không có chữ, không có tiếng, không có phương hướng nơi chốn, không có vật gì, không có tưởng, không có suy nghĩ, không có hai, không có hành động, không có gì ngang bằng, không có gì đối đãi. Này Mạn-thù-thi-lợi! Thế mà vật huyễn hóa ấy, nhờ nhà ảo thuật, vẫn hiện ra đủ mọi việc, vì không cần gắng sức, không khởi ý phân biệt. Cũng y như vậy, này Mạn-thù-thi-lợi, đức Như Lai Ứng Đẳng Chánh Giác, vì tùy theo chúng sinh, mà thị hiện (hiện ra cho thấy) đủ mọi việc làm, uy nghi và chỗ đi vào. Này Mạn-thù-thi-lợi! Đức Như Lai ấy không thể nói là có sinh hay có diệt, không có chữ, không có tiếng, không có phương hướng nơi chốn, không có vật gì, không có tưởng, không có suy nghĩ, không có hai, không có hành động, ngang bằng với pháp giới (toàn thể mọi sự vật, mọi hiện tượng), không có gì đối đãi.

 Này Mạn-thù-thi-lợi! Ví như mặt trời do đi vòng quanh núi chúa Mê-lưu (núi Tu-di, ngọn núi lớn ở trung tâm thế giới theo quan niệm Phật giáo), nên chúng sinh ở bốn đại châu (bốn châu lục lớn ở bốn phía núi Tu-di) có người thấy lúc mặt trời mọc, có người thấy lúc mặt trời lặn, có người thấy lúc mặt trời lên cao, có người biết lúc mặt trời lặn xuống, có người biết lúc nửa đêm, có người biết lúc giữa trưa, có người biết lúc mặt trời mới mọc, khi đánh trống lần đầu (nước ấy chia một ngày làm bốn phần, hết mỗi phần thì đánh trống để làm mốc; đây là lúc đánh trống đầu tiên trong bốn phần), có người biết lúc mặt trời lặn, khi đánh trống lần đầu, có người biết lúc đánh trống khi ngày sắp tàn, có người biết lúc đánh trống khi đêm sắp tàn. Như vậy, chúng sinh ở bốn đại châu mỗi người thấy vầng mặt trời một khác. Vầng mặt trời không hề phân biệt, không hề có ý nghĩ khác; nhưng do đi vòng quanh núi Mê-lưu nên ở các thế giới bốn châu hiện ra đủ mọi việc, vì không cần gắng sức, không khởi ý phân biệt. Cũng y như vậy, này Mạn-thù-thi-lợi, đức Như Lai Ứng Đẳng Chánh Giác, ngay trong một hội chúng này, có chúng sinh thấy Như Lai sắp chứng giác ngộ; có người thấy Ngài sắp nhập Niết-bàn (trạng thái dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sinh tử; ở đây chỉ việc Phật qua đời); có người thấy đức Thế Tôn đã chứng giác ngộ; có người trong hội chúng này thấy đức Thế Tôn đã nhập Niết-bàn; có người thấy đức Thế Tôn chứng giác ngộ đã được mười năm; có người thấy đức Thế Tôn nhập Niết-bàn đã mười nghìn năm; có người thấy lúc giáo pháp của đức Thế Tôn đang thuần hậu hưng thịnh; có người thấy lúc giáo pháp của đức Thế Tôn đang ẩn mất; có người thấy đức Thế Tôn thuyết pháp đã mười, hai mươi, ba mươi, bốn mươi năm; có người thấy đức Thế Tôn nhập Niết-bàn đã mười, hai mươi, ba mươi, bốn mươi câu-trí na-do-tha trăm nghìn kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài). Này Mạn-thù-thi-lợi! Có những vị trời và người thấy đức Thế Tôn Xa-ca-dạ Mâu-ni (Śākyamuni, tức Phật Thích-ca Mâu-ni) chứng giác ngộ đã không thể nói, không thể nói hết bao nhiêu kiếp. Này Mạn-thù-thi-lợi! Như Lai không hề phân biệt, không hề có ý nghĩ khác. Này Mạn-thù-thi-lợi! Nhưng vì Như Lai không cần gắng sức, không khởi ý phân biệt, nên tùy theo chúng sinh mà những việc như thế xoay vần.

 Này Mạn-thù-thi-lợi! Ví như trong cõi Diêm-phù, khi luồng gió lớn thổi, lá của các loài cỏ, cây, thuốc, rừng lay động, rung rồi lại rung, rối rồi lại rối; có lá phía đông rủ xuống, phía tây nhấc lên; có lá phía tây rủ xuống, phía đông nhấc lên; có lá hai mép nhấc lên, giữa rủ xuống; có lá phía bắc nhấc lên, phía nam rủ xuống. Lá của cỏ, cây, thuốc, rừng không hề phân biệt, nhưng vì theo luồng gió mà đủ mọi việc xoay vần. Cũng y như vậy, này Mạn-thù-thi-lợi, đức Như Lai Ứng Đẳng Chánh Giác không hề phân biệt, không hề có ý nghĩ khác; nhưng vì tùy theo chúng sinh, nên trong từng xoa-noa (kṣaṇa, sát-na, khoảnh khắc cực ngắn), luôn có vô số việc làm, uy nghi và chỗ đi vào như thế xoay vần. Này Mạn-thù-thi-lợi! Chúng sinh nào khởi lên được ý niệm hướng về Như Lai bao nhiêu lần, thì bấy nhiêu kiếp sinh vào những nơi như na-la-ca, súc sinh, ngạ quỷ, cõi Diêm-ma… sẽ bị cắt đứt, sẽ được xoay chuyển. Này Mạn-thù-thi-lợi! Như Lai đầy đủ vô lượng công đức như thế. Này Mạn-thù-thi-lợi! Chỉ riêng công đức của việc khởi lên một ý niệm hướng về Như Lai, thì Bồ-tát ma-ha-tát (bậc Bồ-tát lớn; Bồ-tát: người tu hạnh giác ngộ, nguyện cứu độ hết thảy chúng sinh) an trú trong tam-ma-địa (trạng thái thiền định, tâm lắng yên chuyên chú một chỗ) giải thoát không thể nghĩ bàn suốt vô lượng vô số câu-trí na-do-tha trăm nghìn kiếp cũng không thể đến được bờ mé của công đức ấy.

 Này Mạn-thù-thi-lợi! Ví như mặt trời từ biển lớn mọc lên, ra đứng giữa khoảng hư không, phóng vô số câu-trí na-do-tha trăm nghìn tia sáng, hiện ra khắp các làng xóm, thành ấp, quốc độ, kinh đô; xua tan bóng tối đen, làm khô các bùn lầy nhơ đục, làm cỏ, cây, thuốc, rừng lớn lên, làm các loại thuốc chín muồi, làm khởi lên mọi công việc; trong các sông, ao, đầm, cùng một lúc bóng mặt trời hiện đến, mà chỗ mặt trời ở vẫn không hề lay động. Này Mạn-thù-thi-lợi! Vầng mặt trời không hề phân biệt, không hề có ý nghĩ khác; nhưng vì không cần gắng sức, không khởi ý phân biệt, nên những việc như thế xoay vần. Cũng y như vậy, này Mạn-thù-thi-lợi, đức Như Lai Ứng Đẳng Chánh Giác từ biển "hữu" (biển của sự tồn tại trong vòng sinh tử) vươn lên, ra đứng giữa khoảng hư không, phóng vô số câu-trí na-do-tha trăm nghìn tia sáng trí tuệ, bủa khắp và hiện ra trong mọi thế giới mười phương, vì các chúng sinh mà xua tan bóng tối đen và màng che mắt của vô minh (sự si mê, không thấy rõ chân lý), làm khô (?) bùn lầy nhơ đục của các phiền não (những trạng thái tâm xấu làm khổ não như tham, giận, si), làm các căn lành lớn lên, làm các khối căn lành chín muồi, làm khởi lên các cửa ngõ điều thiện; cùng một lúc mọi việc làm đều xoay vần, mà chỗ Ngài ở vẫn không hề lay động. Này Mạn-thù-thi-lợi! Như Lai không hề phân biệt, không hề có ý nghĩ khác; nhưng vì không cần gắng sức, không khởi ý phân biệt, nên những việc như thế xoay vần.

 Này Mạn-thù-thi-lợi! Giả sử có người con trai nhà lành hay con gái nhà lành (người có lòng tin theo Phật), đối với chư Phật và chúng thanh văn (đệ tử nghe lời Phật dạy mà tu) nhiều như số vi trần (hạt bụi cực nhỏ) trong mọi thế giới mười phương, ngày ngày dâng cúng thức ăn cõi trời đủ trăm vị, ngày ngày dâng cúng áo cõi trời; bố thí như thế suốt số kiếp nhiều như cát sông Hằng-già (sông Hằng ở Ấn Độ). Sau khi các vị ấy diệt độ (qua đời, nhập Niết-bàn), người ấy vì từng vị Như Lai, khắp mười phương thế giới, trong từng thế giới, xây những ta-thâu-ba (stūpa, tháp thờ xá-lợi — di cốt của Phật) nhiều như số vi trần trong mọi thế giới mười phương: thân tháp làm bằng vàng Diêm-phù-na-đà (thứ vàng ròng quý nhất, tương truyền lấy từ sông Diêm-phù), xen kẽ bằng ngọc ma-ni Điện Đăng, có lan can bằng ngọc ma-ni sáng nhất trong các thứ ánh sáng vây quanh, treo ngọc châu ma-ni để trang nghiêm, dựng cờ, phướn, lọng, phủ lưới chuông lên trên, trát bằng hương gỗ chiên-đàn-na (gỗ thơm quý) loại "đại xà lao cố" (loại chiên-đàn quý mà tương truyền rắn lớn hay quấn quanh), lấy lưới ma-ni phủ lên trên. Đối với những tháp ấy, người ấy đem mây lọng cõi trời, mây cờ, mây hương, mây ngọc ma-ni Tự Tại Vương, mây ngọc ma-ni như ý (ngọc báu đáp ứng mọi điều mong cầu), lớn bằng cả tam thiên đại thiên thế giới (một đại vũ trụ gồm một nghìn triệu thế giới nhỏ), rải lên rồi lại rải lên, ngày ngày ba thời cúng dường như thế, suốt số kiếp nhiều như cát sông Hằng-già; lại còn khuyên vô lượng vô số chúng sinh khác cũng cúng dường như thế. Này Mạn-thù-thi-lợi! Nếu lại có một người con trai nhà lành hay con gái nhà lành khác, đối với bản kinh pháp nói về việc đi vào cảnh giới không thể nghĩ bàn của công đức Như Lai này, dù chỉ khởi lòng tin hiểu, thì phúc đức sinh ra hơn phúc đức của người kia vô số phần.

 Này Mạn-thù-thi-lợi! Vị Bồ-tát tin hiểu bản kinh pháp này sẽ làm tròn đầy vô lượng vô số câu-trí na-do-tha trăm nghìn ba-la-mật (pāramitā, hạnh tu đưa người sang bờ giải thoát); sẽ vượt qua vô lượng vô số câu-trí na-do-tha trăm nghìn địa (các bậc tu chứng của Bồ-tát); sẽ để lại phía sau vô lượng vô số câu-trí na-do-tha trăm nghìn kiếp; sẽ biết vô lượng vô số câu-trí na-do-tha trăm nghìn sự du hý (sự tự tại thần diệu như dạo chơi) của Phật; sẽ phá tan vô lượng vô số núi kiêu mạn; sẽ quật đổ vô lượng vô số ngọn cờ keo kiệt, ganh ghét; sẽ làm khô cạn vô lượng vô số dòng sông khát ái (lòng ham muốn khát khao); sẽ vượt qua vô lượng vô số biển sinh tử; sẽ cắt đứt vô lượng vô số dây thòng lọng của Ma-la (Māra, ma vương, kẻ phá hoại việc tu hành giác ngộ); sẽ che lấp uy lực của mặt trời, mặt trăng, Xá-ca-la, Bà-la-ha-ma, Hộ thế; sẽ từ cõi Phật này đến cõi Phật khác cứu giúp, che chở chúng sinh sinh ở na-la-ca, đê-lợi-dạ (tiryak, súc sinh), tỳ-lê-đa (preta, ngạ quỷ), cõi Dạ-ma (cõi Diêm-ma)…; sẽ được gặp gỡ chư Phật và Bồ-tát; sẽ được tam-ma-địa Hải Ấn (định như biển lớn lặng yên in bóng mọi vật); sẽ được tam-ma-địa tên là Chư Pháp Bình Đẳng Nhập (đi vào sự bình đẳng của các pháp); sẽ được tam-ma-địa tên là Chư Pháp Tự Tại Chuyển (tự tại xoay chuyển các pháp); sẽ được tam-ma-địa tên là Chư Tướng Trang Nghiêm (các tướng tốt trang nghiêm); sẽ được tam-ma-địa tên là Bảo Sở Sinh (nơi sinh ra châu báu); sẽ được tam-ma-địa tên là Tác Hỷ (tạo niềm vui); sẽ được tam-ma-địa tên là Liên Hoa Trang Nghiêm (hoa sen trang nghiêm); sẽ được tam-ma-địa tên là Hư Không Khố Tạng (kho tàng như hư không); sẽ được tam-ma-địa tên là Chư Thế Thuận Hành (thuận hành theo mọi thế gian); sẽ được tam-ma-địa tên là Chánh Pháp Bạch Hoa (hoa trắng của chánh pháp); sẽ được tam-ma-địa tên là Cảnh Giới Tự Tại Chuyển (tự tại xoay chuyển cảnh giới); sẽ được tam-ma-địa tên là Đại Tần Thân (vươn mình lớn); sẽ được tam-ma-địa tên là Hư Không Tâm Tự Tại Chuyển (tâm như hư không, tự tại xoay chuyển); sẽ được tam-ma-địa tên là Sư Tử Tần Thân (sư tử vươn mình); sẽ được tam-ma-địa tên là Nhật Đăng (ngọn đèn mặt trời); sẽ được tam-ma-địa tên là Vô Biên Toàn Lưu (dòng xoáy vô biên); sẽ được tam-ma-địa tên là Huyền Tuấn Thuận Hành (thuận hành nơi cao vút hiểm trở) (?); sẽ được tam-ma-địa tên là Kim Cang Luân (bánh xe kim cương); sẽ được tam-ma-địa tên là Kim Cang Tràng (cờ kim cương); sẽ được tam-ma-địa tên là Như Kim Cang (vững như kim cương); sẽ được tam-ma-địa tên là Kim Cang Tề (?); sẽ được tam-ma-địa tên là Trì Địa (giữ gìn mặt đất); sẽ được tam-ma-địa tên là Mê Lưu Đăng (ngọn đèn núi Tu-di); sẽ được tam-ma-địa tên là Chư Chúng Sinh Tâm Tự Tại Chuyển (tự tại xoay chuyển tâm của mọi chúng sinh); sẽ được tam-ma-địa tên là Chư Chúng Sinh Hành Cảnh Giới Xuất (thoát ra khỏi cảnh giới hành động của mọi chúng sinh); sẽ được tam-ma-địa tên là Mê Lưu Tràng (cờ núi Tu-di); sẽ được tam-ma-địa tên là Bảo Tạng (kho báu); sẽ được tam-ma-địa tên là Tâm Tự Tại Chuyển (tâm tự tại xoay chuyển); sẽ được tam-ma-địa tên là Thâm Mật Phương Tiện (phương tiện sâu kín); sẽ được tam-ma-địa tên là Tạp Sắc Quang Biện (ánh sáng nhiều màu và tài biện thuyết); sẽ được tam-ma-địa tên là Quán Thị (quan sát nhìn ngắm); sẽ được tam-ma-địa tên là Quán Sát Chư Pháp (quán sát các pháp); sẽ được tam-ma-địa tên là Du Hý (tự tại như dạo chơi); sẽ được tam-ma-địa tên là Bất Hỷ Lạc Chư Thắng Trí Thông (?) (không ham thích các trí và thần thông thù thắng); sẽ được tam-ma-địa tên là Phá Tán Ma-la Luân (phá tan bánh xe Ma-la); sẽ được tam-ma-địa tên là Thị Hiện Chư Sắc (hiện ra mọi hình sắc); sẽ được tam-ma-địa tên là Thắng Ích Chư Sắc (làm lợi ích thù thắng cho mọi hình sắc); sẽ được tam-ma-địa tên là Quán Thân (quán sát thân); sẽ được tam-ma-địa tên là Tín Hành Chủ (bậc chủ của hạnh tin); sẽ được tam-ma-địa tên là Trí Tuệ Đăng (ngọn đèn trí tuệ); sẽ được tam-ma-địa tên là Hiện Giác Đăng (ngọn đèn giác ngộ hiện tiền); sẽ được tam-ma-địa tên là Thuyết Biệt Khuyết (?); sẽ được tam-ma-địa tên là Nhập Chư Tướng Công Đức (đi vào công đức của mọi tướng); sẽ được tam-ma-địa tên là Quyết Định Chư Pháp Hành (hạnh quyết định về các pháp); sẽ được tam-ma-địa tên là Tịch Tĩnh Quyết Định Thần Thông (thần thông vắng lặng và quyết định); sẽ được tam-ma-địa tên là Kiện Hành (bước đi mạnh mẽ); sẽ được tam-ma-địa tên là Thâm Vô Úy Thủy Hải Ba (sóng biển sâu không sợ hãi). Sẽ được vô số câu-trí na-do-tha trăm nghìn tam-ma-địa, mà những tam-ma-địa như thế đứng đầu. Sẽ được đà-la-ni (pháp môn tổng trì: sức ghi nhớ, giữ gìn mọi điều lành không quên mất) "thành tựu và sinh ra sắc thân vô biên của Phật"; sẽ được đà-la-ni tên là Trí Chủ (chủ của trí tuệ); sẽ được đà-la-ni tên là Thanh Tịnh Âm Minh (âm thanh trong sạch vang dội); sẽ được đà-la-ni tên là Vô Tận Khiếp (rương báu không cùng tận); sẽ được đà-la-ni tên là Vô Biên Uyên (vực sâu vô biên); sẽ được đà-la-ni tên là Hải Ấn; sẽ được đà-la-ni tên là Liên Hoa Trang Nghiêm; sẽ được đà-la-ni tên là Nhập Vô Trước Môn (vào cửa không chấp trước); sẽ được đà-la-ni tên là Chánh Quyết Định (quyết định chân chánh); sẽ được đà-la-ni tên là Phật Anh Lạc Trụ Trì (gìn giữ chuỗi ngọc trang sức của Phật). Sẽ được vô số câu-trí na-do-tha trăm nghìn đà-la-ni, mà những đà-la-ni như thế đứng đầu. Sẽ thuận theo mà được sự thù thắng của mọi hạnh; sẽ thuận theo mà được trí không do người khác chỉ bảo đối với các pháp; sẽ thuận theo mà dứt sạch mọi nghi ngờ; sẽ được vô số trăm nghìn sự du hý của Phật; sẽ được sự khéo léo thù thắng trong hạnh của mọi chúng sinh. Này Mạn-thù-thi-lợi! Ví như núi chúa Tu-mê-lưu (núi Tu-di) che mờ mọi ngọn núi, ánh sáng rực rỡ chói lọi. Cũng y như vậy, này Mạn-thù-thi-lợi, vị Bồ-tát tin hiểu bản kinh pháp này che mờ mọi chúng sinh, ánh sáng căn lành rực rỡ chói lọi.

 Khi ấy, Mạn-thù-thi-lợi Đồng Tử nói với Bồ-tát ma-ha-tát Bế Tắc Chư Cái rằng: "Này Phật tử (con Phật, tiếng gọi người tu theo Phật)! Còn có vị Bồ-tát nào tin hiểu pháp thù thắng nào khác mà sẽ được công đức thù thắng đặc biệt như thế chăng?" Nghe nói như vậy, Bồ-tát ma-ha-tát Bế Tắc Chư Cái nói với Mạn-thù-thi-lợi Đồng Tử rằng: "Này Mạn-thù-thi-lợi! Có năm pháp, Bồ-tát nào tin hiểu thì sẽ được công đức thù thắng đặc biệt như thế. Năm pháp ấy là gì? Một là, các pháp không có đối đãi, không sinh, không diệt, không thể nói bàn — nên tin hiểu như thế. Hai là, việc làm, uy nghi và chỗ đi vào của Như Lai, nhiều hơn số hạt bụi nhỏ nhất của cõi Diêm-phù, đều không cần gắng sức, không khởi ý phân biệt, mà trong từng niệm luôn luôn xoay vần — nên tin hiểu như thế. Ba là, việc làm trong các hội chúng thường hằng để làm cho chúng sinh thành thục, thì đức Thế Tôn Xa-ca Mâu-ni ấy đã chứng giác ngộ từ số kiếp nhiều như cát sông Hằng-già — nên tin hiểu như thế. Bốn là, từ khi được Phật Nhiên Đăng thụ ký (lời Phật báo trước rằng người ấy sẽ thành Phật) cho đến khi chứng giác ngộ, trong khoảng giữa đó, mọi hạnh Bồ-tát, thì đức Thế Tôn Xa-ca Mâu-ni ấy đã chứng giác ngộ và thị hiện suốt số kiếp bằng cả cảnh giới của Phật — nên tin hiểu như thế. Năm là, việc thị hiện dòng họ Xa-ca (dòng họ Thích-ca của Phật) bị giết hại (?), những việc làm để làm cho chúng sinh thành thục, thì đức Thế Tôn Xa-ca Mâu-ni ấy đã chứng giác ngộ và thị hiện suốt số kiếp bằng cả cảnh giới của Phật — nên tin hiểu như thế. Này Mạn-thù-thi-lợi! Bồ-tát có năm sự tin hiểu như thế thì sẽ được công đức thù thắng đặc biệt như thế.

 Này Mạn-thù-thi-lợi! Giả sử có người con trai nhà lành hay con gái nhà lành, đối với các vị A-la-hán (bậc thánh đã dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sinh tử) chứng bát giải thoát định (tám tầng thiền định giải thoát), nhiều như số vi trần trong mọi thế giới, ngày ngày dâng cúng thức ăn cõi trời đủ trăm vị, ngày ngày dâng cúng áo cõi trời; bố thí như thế suốt số kiếp nhiều như cát sông Hằng-già. Này Mạn-thù-thi-lợi! Nếu có người con trai nhà lành hay con gái nhà lành chỉ trong một ngày dâng cúng thức ăn cho một vị độc giác (người tự mình giác ngộ, không cần thầy chỉ dạy), thì phúc đức sinh ra hơn phúc đức của người kia vô số phần. Này Mạn-thù-thi-lợi! Giả sử có người con trai nhà lành hay con gái nhà lành, trong từng thế giới, xây những nơi ở cho người tu hành (bản dịch cũ gọi là chùa) nhiều như số vi trần trong mọi thế giới mười phương: thân làm bằng vàng Diêm-phù-na-đà, xen kẽ bằng ngọc ma-ni Điện Đăng, có lan can bằng ngọc ma-ni sáng nhất trong các thứ ánh sáng vây quanh, kết bằng chuỗi ngọc châu ma-ni, trang nghiêm dựng các lọng, cờ, phướn, lấy lưới chuông làm màn, trát bằng gỗ chiên-đàn-na loại "xà hành lao cố" (loại mà rắn bò quấn quanh), lấy ngọc ma-ni Tự Tại Vương phủ lên trên, lấy ngọc ma-ni Hải Trụ Trì Thanh Tịnh Phổ Quang làm cột, dùng lưới nối liền các tấm ván ngọc ma-ni râu sư tử phủ lên trên, lấy ngọc ma-ni Sư Tử Tràng Thắng làm vọng lâu chống giặc, có tường thấp có lỗ châu mai, có cửa sổ, treo những bó lụa là; vì các vị độc giác ấy mà làm một nghìn không thể đếm (?); vì các vị độc giác ấy mà ngày ngày dâng cúng thức ăn cõi trời đủ trăm vị, cũng dâng cúng áo cõi trời; bố thí như thế suốt số kiếp nhiều như cát sông Hằng-già. Này Mạn-thù-thi-lợi! Nếu có người con trai nhà lành hay con gái nhà lành được nghe danh hiệu của Phật Thế Tôn Như Lai, thì phúc đức sinh ra hơn phúc đức của người kia vô số phần. Huống chi là ở nơi tranh vẽ hay nơi tượng đắp bằng đất mà được thấy Như Lai, thì phúc đức sinh ra hơn phúc đức kia vô số phần. Huống chi là dâng đèn, đốt hương, xoa hương, dâng hoa…, hoặc thêm đủ các món đồ cúng khác nữa, thì phúc đức sinh ra hơn phúc đức kia vô số phần. Huống chi là vì Như Lai mà trong một ngày giữ gìn được một giới, thì phúc đức sinh ra hơn phúc đức kia vô số phần.

 Này Mạn-thù-thi-lợi! Giả sử có người con trai nhà lành hay con gái nhà lành, đối với chư Như Lai, các Bồ-tát và chúng thanh văn nhiều như số vi trần trong mọi thế giới mười phương, ngày ngày dâng cúng thức ăn cõi trời đủ trăm vị và dâng cúng áo cõi trời; bố thí như thế suốt số kiếp nhiều như cát sông Hằng-già. Sau khi các đức Thế Tôn ấy diệt độ, người ấy vì từng vị Như Lai mà xây những ta-thâu-ba nhiều như số vi trần trong mọi thế giới mười phương. Mỗi tháp lớn bằng cả bốn châu, đầy đủ mọi tướng tốt, thành tựu mọi công đức: thân tháp làm bằng vàng Diêm-phù-na-đà, xen kẽ bằng ngọc ma-ni Điện Đăng, có lan can bằng ngọc ma-ni sáng nhất trong các thứ ánh sáng vây quanh, trang nghiêm bằng chuỗi ngọc châu ma-ni, dựng các lọng, cờ, phướn, lấy lưới chuông làm màn, trát bằng gỗ chiên-đàn-na loại "xà hành lao cố", lấy ngọc ma-ni Tự Tại Vương phủ lên trên. Đối với những tháp ấy, ngày ngày người ấy đem mây lọng, mây phướn, mây châu báu, mây âm nhạc, mây chuỗi ngọc anh lạc, mây trăng Sư Tử Tràng Thắng, mây tiếng trống nhạc ca hát cõi trời, lớn bằng cả tam thiên đại thiên thế giới, rải lên trên, rải rồi lại rải; nhưng người ấy không tin hiểu bản kinh pháp này. Này Mạn-thù-thi-lợi! Nếu có người con trai nhà lành hay con gái nhà lành tin hiểu bản kinh pháp tên là "Đi vào cảnh giới không thể nghĩ bàn của công đức và trí tuệ Như Lai" này, cho đến chỉ bố thí một nắm cơm cho chúng sinh trong loài súc sinh, thì phúc đức sinh ra hơn phúc đức của người kia vô số phần. Này Mạn-thù-thi-lợi! Giả sử có vị Bồ-tát tin hiểu tu-đa-la (sūtra, kinh) này, cúng dường Như Lai đúng như điều đã nói trong tu-đa-la này. Lại có vị Bồ-tát khác thấy vị Bồ-tát tin hiểu tu-đa-la này; thấy rồi khởi ý nghĩ như vầy: "Người này tin hiểu tu-đa-la này." Với ý nghĩ như thế, người ấy rất vui mừng, sinh lòng tin trong sạch, rồi từ chỗ ngồi đứng dậy, chắp tay cúi đầu đảnh lễ, tùy khả năng, tùy sức mình mà thu nhận và cúng dường; thì phúc đức sinh ra hơn phúc đức của người kia vô số phần, vì sẽ được trí tuệ của Phật."

 Khi Phật nói kinh này xong, các vị tỳ-kheo (người nam xuất gia đã thọ giới đầy đủ) cùng các Bồ-tát, và cả thế gian gồm trời, người, a-tu-la (loài thần có phúc lớn nhưng hay ganh đua, hiếu chiến), càn-thát-bà (thần âm nhạc của cõi trời)…, nghe lời Phật dạy đều vui mừng, kính cẩn vâng làm theo.

 Kinh Đi vào cảnh giới không thể nghĩ bàn của công đức và trí tuệ Như Lai, hết quyển hạ

◄ Trước

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video