Thiên 10 — Lấy vượng theo thời mà phát dụng; khoác thần mang sát có thể dời đổi

 Muốn tìm cái vượng chỉ dựa theo thời thì khó định được chữ phát dụng (trong Lục Nhâm, "phát dụng" là chữ được chọn làm chỗ khởi động của quẻ để xét việc, thường là Sơ truyền. Lục Nhâm là một môn bói toán cổ của Trung Hoa: người xem lập quẻ bằng một bàn trời xoay trên một bàn đất cố định, rồi từ đó rút ra bốn khóa và ba truyền để đoán việc). Nhưng xét thần mà chữ ấy khoác lên và sát mà nó mang theo thì có thể suy ra việc sẽ dời đổi thế nào ("thần" là mười hai vị thần tướng như Quý Nhân, Thanh Long… cưỡi trên các chữ; "sát" là các sao xấu như hình, xung, phá, hại).

 Muôn vật sinh ra và lớn lên đều theo một lẽ. Chữ nào gặp đúng thời thì vượng, chữ nào được đất thì vượng. Kém hơn một bậc là được giúp sức: được đức, được lộc, được sinh cho, được cùng loại, có bè hợp để nương tựa. Phải xét kỹ chỗ gia lâm, tức chữ nào đặt lên trên chữ nào; nhiều cái vượng tụ lại một chỗ thì càng hơn. Phải xem ba độn chủ về gì, chữ nào suy, chữ nào vượng. Can dụng nên vượng, can quỷ chớ để hưng lên. Biết can nào phát dụng thì lành dữ mới rõ. Thần mà chữ khoác lên phải xét, sát mà chữ mang theo phải xem kỹ. Sinh, khắc, chế, hóa làm cho họa phúc dời đổi. Nên lấy hay nên bỏ, nên theo hay nên tránh, đều có thể biết trước.

 Đoạn này bàn rằng chỗ dùng kỳ diệu của Lục Nhâm nằm ở độn can (can ẩn: mỗi địa chi được gán ngầm một thiên can, tìm bằng cách đếm theo vòng sáu mươi can chi. Thiên can là mười chữ Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý; địa chi là mười hai chữ Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi).

 Muôn vật trong trời đất sinh ra và lớn lên, trước hết quý ở chỗ được vượng khí của thiên thời. Kế đến quý ở chỗ được đất vượng, đất sinh cho mình. Kế nữa là được năm, tháng, ngày, giờ sinh cho hoặc tỷ hòa, có đức, có lộc. Ở đây "sinh" là được hành khác sinh ra theo vòng ngũ hành tương sinh; "tỷ hòa" là cùng một hành; "đức" là các sao Đức, sao lành có sức giải điều dữ; "lộc" là chỗ Lâm quan của can, chủ bổng lộc và sự no đủ. Lại thêm có tam hợp (ba địa chi hợp thành một cục, như Thân, Tý, Thìn hợp thành cục Thủy) và lục hợp (hai địa chi hợp nhau, như Tý với Sửu). Lại có người bên cạnh giúp sức, cứu chế, nâng đỡ.

 Khi đã biết chữ ấy là chữ dụng thật, càng phải xem các thần tướng và độn can gia lâm ở sáu tầng trên dưới của chữ ấy. Sáu tầng là các lớp chồng lên nhau tại một vị trí: chữ ở bàn đất, chữ ở bàn trời, thần tướng, cùng các độn can của chúng. Phải xem chúng có bị tổn thương hay không, có khí hay không có khí, cái nào vượng, cái nào suy. Can dụng nên gia lâm ở chỗ sinh, chỗ vượng, thì mới sinh giúp được ta, và giúp có sức.

 Can quỷ (can khắc can ngày) thì kỵ gia lâm ở chỗ sinh, chỗ vượng rồi đến khắc ta. Một bên sinh, một bên khắc, phải xem bên nào vượng, bên nào suy. Chữ nào nằm trong khóa truyền và hành niên, bản mệnh đều có thể làm phát dụng, không riêng gì Sơ truyền. Khóa truyền là bốn khóa và ba truyền rút ra từ quẻ, là phần chính để đoán. Hành niên là vị trí tuổi của người xem chạy theo từng năm; bản mệnh là địa chi năm sinh của người ấy. Các chỗ đó họp lại gọi là sáu chỗ. Sơ truyền làm phát dụng chẳng qua chỉ là lúc lòng người mới nhen, việc mới vừa động.

 Cho nên thần tướng của can dụng mà được vượng khí hợp thời là được cái vượng của thiên thời. Lại đến đóng trên địa bàn (bàn đất cố định gồm mười hai chi) ở chỗ sinh, tỷ hòa, có đức, lộc, vượng, thì đó là cái nắm quyền của một phương đến giúp chữ dụng của ta.

 Kế đến xem chữ dụng với can của ngày hôm ấy có sinh nhau hay tỷ hòa không; nếu lành thì là chắc thật, vì đó là vượng khí đang nắm quyền trong một ngày đến giúp chữ dụng của ta. Kế đến xem chữ dụng với can của nguyệt kiến có sinh nhau, tỷ hòa hay không. Nguyệt kiến là địa chi của tháng: tháng Giêng là Dần, tháng Hai là Mão… Đó là vượng khí nắm quyền trong một tháng đến giúp chữ dụng của ta. Kế đến xem can của năm với ta có sinh nhau, tỷ hòa hay không, vì đó là vượng khí nắm quyền trong một năm đến giúp chữ dụng của ta.

 Nếu trời, đất, năm, tháng, ngày, đủ cả năm cái vượng, cùng gia lâm vào một chữ, thì nói là chữ ấy dùng được và việc ắt thành. Nếu được đất, được ngày mà không được tháng và thiên thời, thì là có nền móng mà chưa gặp thời, chưa thể mong ứng nghiệm. Nếu tỷ hòa với năm, tháng, ngày mà không tỷ hòa với đất, thì là gặp thời mà không có nền móng, cũng không thể mong ứng nghiệm.

 Thế nhưng chữ "vượng dụng" của độn can rất linh hoạt, không thể câu nệ; nếu xem một cách cứng nhắc thì thành thế cục chết. Ví như độn can vượng dụng không vào khóa truyền, can ngày lại bị khắc, thì là vô dụng. Khi ấy có bí quyết "khoác thần, mang sát". Bài ca rằng: "Tướng là thần chừ, thần là tướng; một thật hai hư, đủ chỗ huyền diệu. Thần mang tướng chừ, tướng mang thần; trong ấy sâu kín, ai hiểu thấu?"

 Bởi vì Quý Nhân ở nhân bàn cũng có độn can. Quý Nhân là vị đứng đầu mười hai thần tướng; nhân bàn là vòng mười hai thần tướng xếp lên trên bàn trời. Độn ra mà trong đó là quỷ hay là sinh, tức là đã khoác thần, mang sát rồi.

 Ví như ngày Bính Tý, nguyệt tướng là Hợi, xem quẻ vào giờ Tý. Nguyệt tướng là chữ dùng để xoay bàn trời, ứng với vị trí mặt trời trong tháng. Giờ dương thì dùng âm quý ở Dậu; mỗi can ngày có hai Quý Nhân, gọi là dương quý và âm quý. Giờ Tý vốn thuộc Nhâm Tý, nên từ thiên bàn (bàn trời, mười hai chi xoay theo nguyệt tướng và giờ) khởi Nhâm Tý đếm thuận đi, đến trên Dậu là chữ Tân, tức là Quý Nhân Tân Dậu.

 Quý Nhân đóng trên Tuất nên đếm ngược, đến trên Nhâm Tý là Huyền Vũ (thần tướng chủ trộm cướp, mất mát). Tức là giờ Tý khoác hư thần Huyền Vũ. Nhâm là độn can của ngày Bính, làm quỷ cho Bính (Thủy khắc Hỏa), lại cưỡi Huyền Vũ, là mang việc trộm cướp, tức là mang sát vậy. Lại như khóa truyền thấy Thanh Long (thần tướng chủ tiền của, việc vui) thì là hư mang chữ Nhâm, chữ Giáp. Đó gọi là "một thật hai hư".

 "Thần mang tướng" là độn can gia lâm lên Quý Nhân, lấy can làm tướng; "tướng" là tên gọi khác của độn can. Tóm lại đều do độn can xâu suốt lại, nên tròn trịa thông suốt, linh hoạt, có thể dời đổi. Lệ ngày Bính Tý ở trên là như thế.

 Xem việc người thì phải xét độn can của Quý Nhân ở nhân bàn, xem việc gì là quỷ, như Huyền Vũ thì chủ trộm cướp. Lại xét âm thần của nó, tức chữ trên bàn trời nằm phía trên vị trí của chữ ấy ở bàn đất, chỉ phần ẩn kín sau lưng sự việc. Xét như vậy thì biết được những chỗ kín đáo về kẻ trộm: ở phương nào, thuộc hạng người nào, hình dáng ra sao, họ gì, trốn thoát hay bị bắt, bị phá ra hay còn ẩn nấp. Kế đến xem khóa truyền để thấy quá khứ, hiện tại, tương lai và kết cục. Lại tìm xem hành niên, bản mệnh với chữ dụng thế nào, có gánh chịu nổi hay không, để theo điều lành mà tránh điều dữ. Không phải người tinh thông phép Nhâm thì sao biết trước mà tránh xa tai hại được?

 Bài ca rằng: "Bị khắc thì coi là không có, theo chỗ vượng mà đoán; trong năm cái vượng hãy suy kỹ cội nguồn. Thần dụng và thần tướng xét kỹ sinh khắc, mới thấy rõ đầu mối của người đến hỏi."

 Đây là bài ca quyết về cách chọn chữ dụng. Phép Nhâm đều lấy can của ngày làm chủ. Nếu can ngày bị khắc mà chữ dụng lại là quỷ thì là vô dụng.

 "Theo chỗ vượng mà đoán" nghĩa là trong độn can của ba bàn (bàn nguyệt tướng, bàn Quý Nhân và bàn đất), tìm lấy một chỗ mà suy cội nguồn vượng tướng của nó, rồi bàn đến cái lẽ vi diệu. Vượng có năm bậc: vượng đất, vượng ngày, vượng tháng, vượng ngày (?), vượng giờ, và vượng do theo mà hóa. Năm bậc cùng tụ một chỗ thì gọi là "tụ vượng", càng hay.

 Lại xem trên ba bàn khoác can gì, thần gì, sát gì, như Thái Thường (?), đức, lộc, tài, mã (Dịch Mã, sao chủ đi lại, dời đổi), hoặc hợp với chi, hoặc hợp với can. Lại cần hợp với can chi của năm, tháng, ngày, giờ. Như lộc với mã cùng đi, có đức, có hợp, được sinh, được tỷ hòa thì lành. Nếu mang hình, sát, khắc, hại, hoặc các sát suy, phá, mộ, tuyệt thì dữ.

 Sau đó mới xét tình ý của người đến hỏi: dựa vào phương của độn can vượng dụng mà thấy đầu đuôi sự việc ra sao. Bởi chữ dụng có sáu tầng, cần theo thứ tự năm cái vượng như trên mà suy xét cho rõ thì việc chọn dụng mới định được. Khi ấy người đến hỏi hiền hay ngu, sang hay hèn, mưu cầu việc gì, cử động ra sao, ắt có một chút đầu mối lộ ra trong quẻ. Cần người khôn biết thông biến, chọn chỗ gần lẽ mà đoán lành dữ, thì chắc chắn không nghi ngờ gì, linh ứng như thần.

 Năm loại vượng

 Một là khí vượng. Như mùa xuân xem quẻ thì Mộc vượng; mùa hạ thì Hỏa, mùa thu thì Kim, mùa đông thì Thủy, bốn tháng cuối mùa thì Thổ vượng. Khí vượng tức là nguyệt vượng (vượng theo tháng). Phàm thần lành gặp đúng lệnh tháng mà vượng thì thành lành; thần dữ gặp đúng lệnh tháng mà vượng thì thành dữ. Thần dữ ở đất tù, đất tử (đất mất khí, bị giam hãm, chết) cũng dữ, như kẻ tiểu nhân cùng quẫn thì làm loạn. Khí vượng còn gọi là thiên vượng, vì được thiên thời.

 Hai là địa vượng (vượng theo đất). Phàm thần lành ở đất miếu lạc (đất miếu là nhà gốc của thần, đất lạc là chỗ thần vui), hay ở chỗ được tỷ hòa giúp sức, thì càng thành lành. Thần dữ ở đất miếu lạc thì không gây thành tai họa, như kẻ tiểu nhân được yên ổn, được sống thì quyến luyến mà không làm càn. Lại nữa, ở đất vượng là có khí, ở đất sinh cũng có khí, còn lại là không có khí. Vào miếu là thật, không vào miếu là giả. Vào miếu là mười hai thần tướng mỗi vị ở đúng nhà gốc của mình.

 Ba là nhật vượng (vượng theo ngày). Như thần tướng thuộc Mộc thì ngày Giáp, Ất là tướng, ngày Nhâm, Quý là vượng, ngày Bính, Đinh (?) là hưu, ngày Mậu, Kỷ là tù, ngày Canh, Tân là tử. Vượng, tướng, hưu, tù, tử là năm trạng thái mạnh yếu của một hành: vượng là đang thịnh, tướng là thịnh thứ nhì, hưu là nghỉ, tù là bị giam, tử là chết.

 Cho nên phàm thấy hào huynh đệ (hành giống mình) đều là tướng khí; hào phụ mẫu (hành sinh ra mình) đều là vượng khí; hào tử tôn (hành do mình sinh ra) là hưu khí; hào thê tài (hành bị mình khắc) là tù khí; hào quan quỷ (hành khắc mình) là tử khí. Vì vậy ngày Giáp, Ất mà thấy Giáp, Ất, Dần, Mão đều là vượng khí, vì được tỷ hòa giúp sức. Nhưng xem về vợ, tiền của, cha mẹ thì không lợi, vì anh em có thể cướp đoạt, khắc vợ, lại làm hao tiết nhiều khí của cha mẹ.

 Bốn là thời vượng (vượng theo giờ). Như ngày Giáp, Ất mà xem quẻ vào giờ Dần, Mão, tức giờ lộc, thì lấy giờ làm dụng. Việc thuộc về gần trước mắt thì hay, không lợi về lâu dài.

 Năm là hóa vượng (vượng do hóa thành). Nếu trên ba bàn, các thần tướng trên dưới đều cùng một khí, thì tuy không phải vượng khí theo lệnh mùa, vẫn nhờ theo số đông, theo bên mạnh mà hóa thành vượng.

 Lại có hợp hóa mà thành vượng. Như ngày Giáp, Ất thấy độn can là Ất hợp với Canh, lấy can hợp ấy làm dụng. Trên dưới, hoặc các chi làm tam hợp, lục hợp sinh cho độn can, tỷ hòa với độn can, nối nhau sinh giúp độn can để sinh cho can ngày, đều có thể hóa mà thành vượng. Nếu thần dữ được bè đảng giúp sức thì cái dữ càng hừng hực, ắt không chỉ hại một người, một việc.

 Lại xem độn can lành hay dữ đóng ở vị nào trong mười hai vị Trường sinh để xét hưu hay vượng; đều có thể hóa mà thành vượng. Mười hai vị Trường sinh là mười hai giai đoạn của một hành như đời người: Trường sinh, Mộc dục, Quan đới, Lâm quan, Đế vượng, Suy, Bệnh, Tử, Mộ, Tuyệt, Thai, Dưỡng. Nếu lâm Trường sinh thì việc ấy chưa dứt; gặp Mộ, Tuyệt thì việc sắp dừng.

 Phàm độn can vượng dụng, hoặc được trời, được đất, được giờ, được hóa, trong năm điều có được một, thì thế suy vượng đã phân rõ. Năm cái vượng ấy ắt không thể có đủ, nên theo phần nhiều mà bàn. Lấy chữ có vượng khí mạnh hơn làm thần dụng sự (thần đang nắm việc), rồi sau mới mong có ứng nghiệm. Được lệnh mùa, tức được trời, là bậc nhất; kế đến là đất, kế đến là vượng, kế đến là hóa. Đó đều là bí yếu của Lục Nhâm.

 Khi đã được năm cái vượng của độn can thì xem thần mà độn can khoác lên, liền biết việc mình xem. Thần tức là quý thần (mười hai thần tướng); quý thần tức là người chủ việc. Có được độn can của Quý Nhân rồi, lại xem độn can của nguyệt tướng, lại xem nguyệt tướng mà nó cưỡi độn ra can gì, mang sát gì. Mang sát là nói theo chi, không nói theo độn can.

 Việc ấy vượng theo ngày, vượng theo tháng, vượng theo đất, vượng theo giờ, vượng do hóa, thì gọi là cưỡi vượng. Lành thì ắt thành lành, dữ thì ắt thành dữ. Chưa có cái gì vượng mà không thành, cũng chưa có cái gì không vượng mà thành. Vượng thì thành ngay trước mắt, chưa vượng thì phải đợi về sau. Xem đó thì biết: việc tìm vượng dụng là cốt ở chỗ xét kỹ can được độn ra mà tìm; không như vậy thì mờ mịt, không biết bắt tay vào đâu. Nên nghiền ngẫm điều này.

 Ví như vượng dụng của độn can cưỡi Thanh Long, Lục Hợp là thần Mộc, cùng với nguyệt tướng là Dần, Mão, đóng ở đất Cấn, Chấn (hướng Đông Bắc và hướng Đông theo Bát quái), gặp ngày Giáp, Ất, gặp lệnh ba tháng mùa xuân, xem quẻ vào giờ Dần, Mão, thì vượng dụng đầy đủ cả, là quẻ cả lành.

 Theo đây, phàm nói về chỗ thành không giống nhau là bàn theo chi gốc, không bàn theo độn can (?). Tuy vậy, tỷ hòa với ngày là chính, tỷ hòa với tháng là cần, tỷ hòa với giờ, với đất, với hóa thì kém hơn, nhưng đều không thể thiếu. Bởi tỷ hòa với ngày là được vượng khí trong một tháng, tỷ hòa với tháng là được vượng khí trong một năm, tỷ hòa với đất là được vượng khí của một phương. Tỷ hòa với tướng thì được cùng loại, trong ngoài hòa hợp như một. Tỷ hòa với ngày, tháng, giờ thì được vượng khí của thiên thời. Tỷ hòa với đất thì được nhà, chỗ ở yên ổn. Tỷ hòa với hợp hóa thì được người giúp đỡ. Như thế thì không gì không ứng nghiệm.

 Nhưng số không có gì lành trọn vẹn, cũng không có gì dữ trọn vẹn. Cốt ở chỗ xem xét vượng suy mà xét kỹ lành dữ, thì thành hay bại, nên theo hay nên trái, tự nhiên rõ ràng. Lấy đất mà chữ đóng, xét trong mười hai vị Trường sinh để phân suy vượng. Còn thần mà chữ khoác lên thì cốt phải vào khóa truyền, hành niên, bản mệnh mới là quan trọng; vào ba truyền thì càng quan trọng.

 Muốn biết việc thành hay bại thì có năm điều ắt thành và năm điều ắt không thành. Sự thần (thần chủ việc) ở đất có khí thì ắt thành. Tỷ hòa với ngày thì ắt thành. Không rơi vào không vong (chỗ trống, hai chi bị khuyết trong mỗi tuần mười ngày) thì ắt thành. Chữ dụng với can ngày sinh nhau thì ắt thành. Âm thần với dương thần sinh nhau thì ắt thành. Đủ năm điều tốt ấy mà lại thành vượng thì thành nhanh; nếu ở thế hưu, phế thì phải đợi tháng vượng mới thành.

 Thần ở chỗ không có khí thì không thành. Không tỷ hòa với can ngày thì không thành. Chữ dụng khắc nhau thì không thành. Âm thần khắc nhau thì không thành. Nhưng năm điều tốt, bốn điều xấu cũng chẳng khi nào đủ cả, chỉ theo bên nhiều hơn, bên vượng hơn mà đoán thì thành bại có thể phân định ngay.

 Tỷ hòa với ngày là dụng sự (đang nắm việc); không tỷ hòa với ngày là không dụng sự. Vượng thì thành nhanh, không vượng thì thành chậm. Hoặc ở tướng khí, hưu khí thì đều phải đợi thời mới thành. Phạm tử khí thì không thành. Gặp không vong mà vượng tướng thì ra khỏi không vong tự thành. Đó là bí yếu để đoán thành bại.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video