Thiên 9 — Cương lĩnh trong rương đều sai phép; hành tàng ngoài cục phải biết

 Những điều cốt yếu cất trong rương bí truyền thì đều chẳng phải phép thông thường (?); còn chỗ ẩn hiện của sự việc nằm ngoài quẻ đã lập thì nhất định phải biết.

 Dạ tướng và nhật tướng (tướng đêm và tướng ngày: tức vị Quý nhân, vị thần đứng đầu mười hai thiên tướng trong phép bói Lục Nhâm, có vị trí riêng cho quẻ lập ban ngày và quẻ lập ban đêm), tứ khóa (bốn khóa: bốn cặp can chi được lập ra từ can ngày và chi ngày, là phần nền của quẻ), tam truyền (ba truyền: ba địa chi lần lượt rút ra từ tứ khóa, gồm sơ truyền, trung truyền, mạt truyền, chỉ diễn biến của sự việc từ đầu, giữa đến cuối), cửu tông (chín phép gốc dùng để rút ra tam truyền từ tứ khóa), thất thể (bảy thể loại khóa (?)), niên mệnh (năm sinh tức bản mệnh của người hỏi, và hành niên tức tuổi đang đi tới năm ấy), cả sáu loại ấy, cái nào là đầu mối chính, cái nào là phụ, cái nào nặng, cái nào nhẹ — dùng đúng phép thì ứng nghiệm rõ ràng. Không đúng phép thì không linh. Chỗ ẩn hiện ngoài quẻ biến động khó gọi thành tên; chỗ sâu kín trong rương bí truyền, nắm được chỗ cốt lõi thì thần diệu; biết mở tam độn (ba phép độn: các phép dò tìm thiên can ẩn sau địa chi (?)) thì xoay chuyển được ngũ hành (năm hành Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ cùng quan hệ sinh khắc giữa chúng).

 Đây là nói về việc tìm hiểu nguyệt tướng (vị thần tướng của tháng, ứng với vị trí mặt trời trong tháng ấy, dùng để đặt lên giờ xem quẻ mà lập thiên bàn), Quý nhân, khóa và truyền, tông và thể, niên mệnh, lục thân (sáu mối quan hệ được suy từ sinh khắc ngũ hành so với can ngày: cha mẹ, anh em, con cháu, vợ tài, quan quỷ…) trong phép Lục Nhâm (một môn bói toán cổ của Trung Hoa dựa trên can chi, thiên bàn và địa bàn). Những thứ ấy đều có phép thật cất trong rương bí truyền; người đời không biết, hiểu sai dùng lầm, nên tất cả đều không còn là phép thật nữa. Hơn nữa lại rườm rà tản mạn, chẳng nắm được chút gì chắc chắn; cái gì là đầu mối, cái gì nặng cái gì nhẹ còn không biết, thì lấy gì mà quyết đoán?

 Phép này dùng độn can (cách tìm thiên can ẩn sau mỗi địa chi, dựa theo tuần giáp mà tính), trong động có biến, xoay vần khắp sáu chỗ, thì có thể nhìn thấy cái mầm của trời đất khi chưa phát ra, làm sáng tỏ chỗ diệu của sự lành dữ biến động trong khóa và truyền; cốt yếu là ở chỗ biết biến hóa linh hoạt. Phương nơi độn can nằm chính là phương của truyền và khóa trong Lục Nhâm, đâu giống như Kim khẩu quyết (một môn bói khác thuộc hệ Lục Nhâm) lấy phương người đến hỏi, phương người ấy ngồi làm phương?

 Cho nên chỉ một chữ "độn" thôi đã chứa cơ mầu biến hóa như thần; việc suy ra con đường quay về của năm, tháng, ngày đều nằm cả trong đó. Không dựa vào độn can để thủ dụng (chọn ra yếu tố chính để đoán) thì lấy gì làm căn cứ? Không lấy chữ "vượng" (thịnh, mạnh) để chọn lấy hay bỏ thì phép đoán rốt cuộc vẫn mơ hồ. Cái có thể báo cho ta biết là thần; cái trống rỗng mà khéo ứng hợp cũng là thần; người học ắt phải thành tâm, lắng sạch lo nghĩ, theo đúng phép mà tìm cái dụng.

 Có điều hai chữ "vượng dụng" ở đây không phải là chữ "dụng" trong "phát dụng" của tam truyền (sơ truyền, truyền đầu tiên được rút ra), cũng không phải chữ "dụng" trong việc lấy giờ xem quẻ để thủ dụng; nó tròn đầy thông suốt, không cố định ở một phía nào, không thể cứng nhắc gọi bên này là người kia, bên này là ta. Nếu xét từ phía ta thì đó là sự vận dụng của ta, ta làm chủ. Xét từ phía người kia thì đó là sự vận dụng của người kia, người kia làm chủ. Nếu cái dụng của ta mang hình, hại (các quan hệ xung khắc, làm tổn thương nhau giữa các địa chi) thì việc ta làm ắt gập ghềnh trắc trở; nếu cái dụng của ta mang đức, lộc (các sao tốt: đức là phúc đức che chở, lộc là bổng lộc, của cải) thì việc ta làm ắt nhiều điều vui lành.

 Nhưng khi xem thời tiết nắng hay mưa thì chữ "ta" khó mà nói được. Khi xem việc sinh nở thì "ta" lại thuộc về người kia. Khi xem người đi xa thì chữ "ta" hoàn toàn thuộc về người khác. Chỗ khéo là ở chỗ gặp một loại mà suy thông ra các loại khác, mượn vật để hình dung ra tượng, nhờ đó biết được cái vượng dụng bên trong. Nếu cứ nhất định phải chia ra chữ "người" chữ "ta" thì không còn là lối hiểu tròn đầy thông suốt của Nhâm độn (phép Lục Nhâm kết hợp phép độn) nữa.

 Nếu bám chặt vào cái quẻ cứng nhắc, vào tứ khóa, tam truyền theo cách hiểu thông tục của người đời, thì lấy can làm ta, chi làm người kia; xem người đi xa thì lấy can là phần động, xem người khác thì lấy chi là phần tĩnh, thuộc về nhà cửa; xem thai nghén thì lấy chi tĩnh làm mẹ, can ngày động làm con. Bàn về người kia và ta như thế, rốt cuộc là đúng hay sai? Với người xem bói thì có thật sự ứng nghiệm hay không?

 Vả lại, trong các sách tra sẵn quẻ, tam truyền được dựng lên trong khóa, tổng cộng có chín chữ: sơ truyền là phát dụng (khởi đầu sự việc), trung truyền là biến thể (diễn biến giữa chừng), mạt truyền là quy kế (kết cục); chín tông, bảy đầu mối, chẳng lẽ đều dùng hết sao? Hay là không dùng? Nếu dùng tam truyền thì trước đó đã có tứ khóa; nếu dùng tứ khóa thì ắt phải bỏ tam truyền; rườm rà tản mạn, ngược lại chẳng có gì để dựa vào, để nắm chắc. Huống chi còn có những chữ như các loại khóa phụ theo từng nhóm, tên quẻ, thần sát (các sao tốt xấu), đức, hợp, hình, xung (các quan hệ tốt xấu giữa can chi: đức là phúc che chở, hợp là gắn kết, hình là làm tổn thương, xung là đối chọi), cùng năm, tháng, ngày, giờ, và các chữ ở trên ở dưới của bản mệnh, hành niên — đều không thể dùng hết được. Muốn gỡ mối nghi lại sinh thêm nghi.

 Chỉ có người trí vượt ra ngoài thể khóa, mà lại không rời khỏi bên trong thể khóa, không bị thể khóa che lấp, mở tam độn mà xoay chuyển ngũ hành, như thế mới là tay giỏi biến hóa muôn cách, mọi sự về thân phận từ đó mà định ra được (?); cho nên gọi là "chỗ ẩn hiện ngoài quẻ". Ấy là nói về việc thủ dụng: chọn được cái dụng thật trong khóa thì khóa, truyền và quẻ cứng nhắc đều trở nên sống động, dùng được cho ta.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video