Thiên 8 — Đặt sai Thiên Ất làm rối thần linh

 Gán sai Thiên Ất, làm rối các vị thần

(Thiên Ất: tức Thiên Ất quý nhân, vị thần cát tường đứng đầu mười hai thiên tướng trong phép bói Lục Nhâm. Lục Nhâm là một môn bói toán cổ của Trung Hoa, lập bàn theo thiên can, địa chi và giờ hỏi việc để đoán việc lành dữ. Mười hai thiên tướng là mười hai vị thần được xếp lên bàn bói để đoán việc.)

 Dưới quẻ Khảm của hậu thiên là vị trí quẻ Khôn của tiên thiên. (Tiên thiên và hậu thiên: hai cách sắp xếp tám quẻ, gọi là bát quái, quanh tám phương. Bát quái tiên thiên tương truyền do Phục Hy đặt ra, bát quái hậu thiên do Văn Vương đặt ra. Quẻ Khảm tượng nước, quẻ Khôn tượng đất. Theo hậu thiên, Khảm nằm ở chính Bắc, và ở chính Bắc ấy, theo tiên thiên, là quẻ Khôn.) Trong âm có ẩn dương, đó là nơi quý nhân dương khởi lên.

 Vị trí quẻ Khôn của hậu thiên là nơi âm già lui về cung Thân, tìm được chỗ dừng, nên quý nhân âm khởi lên ở đó. (Cung Thân: một trong mười hai địa chi, tức mười hai ô chỉ phương hướng và thời giờ trên bàn bói; ô Thân ở hướng Tây Nam lệch về Tây.)

 Mỗi can cai quản hai quý nhân. (Can: tức thiên can, mười ký hiệu Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý, dùng để ghi ngày giờ.) Đi xuôi và đi ngược để tìm can hợp. Né tránh Khôi Cương (hai cung Thìn và Tuất, coi là đất hung, như lao ngục), bỏ đi "xung thủ" (ô đối diện thẳng với quý nhân). Giờ âm dùng quý nhân dương, giờ dương dùng quý nhân dương (?: lẽ ra là "giờ dương dùng quý nhân âm"). Tĩnh và động làm gốc cho nhau, âm dương đảo ngược. Can dùng quý nhân theo chi, chi dùng quý nhân theo can. Thiên bàn và địa bàn, mỗi bàn có quý nhân riêng. (Thiên bàn: lớp bàn trên, xoay chuyển theo giờ. Địa bàn: lớp bàn dưới, đứng yên, ghi mười hai chi cố định.) Người đời không biết, nên đảo lộn, sai lầm.

 Đoạn này truy nguồn gốc của quý nhân, vốn bắt đầu từ bát quái tiên thiên và hậu thiên. Tiên thiên thuộc dương, hậu thiên thuộc âm, cho nên quý nhân dương khởi ở vị trí quẻ Khảm của tiên thiên, quý nhân âm khởi ở vị trí quẻ Khôn của hậu thiên. Vị trí quẻ Khảm của tiên thiên ở cung Tý, nên quý nhân dương khởi từ Tý; trên cung Tý bắt đầu đặt can, còn quý nhân âm thì khởi từ Thân (?). Cứ đi xuôi để tìm can hợp, lấy đó làm quý nhân. (Can hợp: các cặp can kết hợp với nhau: Giáp với Kỷ, Ất với Canh, Bính với Tân, Đinh với Nhâm, Mậu với Quý.)

 Thìn và Tuất là Khôi Cương, là đất lao ngục, quý nhân không ở mà né tránh. Ô đối diện thẳng với quý nhân là Thiên Không, gọi là "xung thủ", cũng bỏ đi không ở. Chỉ lấy chín chi xếp vòng quanh để đặt mười can, phỏng theo lệ nạp giáp của các quẻ mà tìm thần hợp. (Nạp giáp: phép gán các thiên can vào các quẻ trong Kinh Dịch.)

 Còn khi tìm quý nhân lại lấy Tý và Ngọ để chia giờ âm, giờ dương: giờ dương dùng quý nhân âm, giờ âm dùng quý nhân dương. Đó là lẽ âm dương trong Thái cực làm gốc cho nhau (Thái cực: khởi nguyên của vũ trụ, từ đó sinh ra âm và dương).

 Lại nữa, can lấy quý nhân theo chi, chi lấy quý nhân theo can; thiên bàn và địa bàn mỗi bàn có quý nhân riêng. Can thuộc dương, chủ động; chi thuộc âm, chủ tĩnh. Đó là nghĩa âm dương ẩn vào nhau.

 Các thầy bói tầm thường thì nhiều phái rối ren, không hiểu lẽ sâu xa, lại gò ép suy diễn, bèn bày ra thuyết sáng, tối, ngày, đêm. Họ không xét lẽ can hợp theo âm dương, cứ cứng nhắc chia tách cho lẫn lộn. Họ dùng chung cho mỗi can hai chi: chữ đầu là quý nhân dương, chữ sau là quý nhân âm; mặt trời mọc thì dùng quý nhân buổi sáng, mặt trời lặn thì dùng quý nhân ban đêm. Thật là nằm mơ lại kể chuyện mơ, đến nỗi làm sai Thiên Ất và làm rối các vị thần.

 Nay xin bày ra hình vẽ và lời giảng về phép bí truyền cách lấy quý nhân và dùng quý nhân, phân biệt kỹ càng, mong rằng không uổng một mái chèo trên sông Ngân. (Ví von theo tích người xưa đi bè lên tới sông Ngân trên trời; ý nói mong công sức tìm tòi đạt tới chân lý, không uổng phí.)

 Thuyết về quý nhân dương theo tiên thiên

 Giáp ở Tý, còn Kỷ ở Mùi, nên ngày Giáp hợp với can Kỷ trong cung Mùi mà lấy quý nhân Dê (Mùi tượng con dê).

 Ất ở Sửu, còn Canh ở Thân, nên ngày Ất hợp với can Canh trong cung Thân mà lấy quý nhân Khỉ (Thân tượng con khỉ).

 Bính ở Dần, còn Tân ở Dậu, nên ngày Bính lấy can Tân trong cung Dậu mà lấy quý nhân Gà (Dậu tượng con gà).

 Đinh ở Mão, còn Nhâm ở Hợi, nên ngày Đinh hợp với can Nhâm trong cung Hợi mà lấy quý nhân Lợn (Hợi tượng con lợn).

 Mậu ở Tỵ, còn Quý ở Sửu, nên ngày Mậu hợp với can Quý trong cung Sửu mà lấy quý nhân Trâu (Sửu tượng con trâu).

 Kỷ ở Mùi, còn Giáp ở Tý, nên ngày Kỷ hợp với can Giáp trong cung Tý mà lấy quý nhân Chuột (Tý tượng con chuột).

 Canh ở Thân, còn Ất ở Sửu, nên ngày Canh hợp với can Ất trong cung Sửu mà lấy quý nhân Trâu.

 Tân ở Dậu, còn Bính ở Dần, nên ngày Tân hợp với can Bính trong cung Dần mà lấy quý nhân Hổ (Dần tượng con hổ).

 Nhâm ở Hợi (?), còn Đinh ở Mão, nên ngày Nhâm hợp với can Đinh trong cung Mão mà lấy quý nhân Thỏ (Mão tượng con thỏ).

 Quý ở Sửu, còn Mậu ở Tỵ, nên ngày Quý hợp với can Mậu trong cung Tỵ mà lấy quý nhân Rắn (Tỵ tượng con rắn).

 Phép Lục Nhâm phần nhiều lấy theo "hợp". Như nguyệt tướng lấy theo nguyệt hợp, đó là chi hợp. (Nguyệt tướng: vị trí mặt trời trong từng tháng, dùng làm mốc để đặt thiên bàn lên giờ hỏi việc. Chi hợp: các cặp địa chi kết hợp với nhau.) Còn quý nhân thì lấy theo can hợp.

 Thuyết về quý nhân âm theo hậu thiên

 Giáp ở Thân, còn Kỷ ở Sửu, nên ngày Giáp hợp với can Kỷ trong cung Sửu mà lấy quý nhân Trâu.

 Ất ở Mùi, còn Canh ở Tý, nên ngày Ất hợp với can Canh trong cung Tý mà lấy quý nhân Chuột.

 Bính ở Ngọ, còn Tân ở Hợi, nên ngày Bính hợp với can Tân trong cung Hợi mà lấy quý nhân Lợn.

 Mậu ở Mão, còn Quý ở Mùi, nên ngày Mậu hợp với can Quý trong cung Mùi mà lấy quý nhân Dê.

 Đinh ở Tỵ (?), còn Nhâm ở Dậu, nên ngày Đinh hợp với can Nhâm trong cung Dậu mà lấy quý nhân Gà.

 Kỷ ở Sửu, còn Giáp ở Thân, nên ngày Kỷ hợp với can Giáp trong cung Thân mà lấy quý nhân Khỉ.

 Canh ở Tý, còn Ất ở Mùi, nên ngày Canh hợp với can Ất trong cung Mùi mà lấy quý nhân Dê.

 Tân ở Hợi, còn Bính ở Ngọ, nên ngày Tân hợp với can Bính trong cung Ngọ mà lấy quý nhân Ngựa (Ngọ tượng con ngựa).

 Nhâm ở Dậu, còn Đinh ở Tỵ, nên ngày Nhâm hợp với can Đinh trong cung Tỵ mà lấy quý nhân Rắn.

 Quý ở Mùi, còn Mậu ở Mão, nên ngày Quý hợp với can Mậu trong cung Mão mà lấy quý nhân Thỏ.

 Hình quý nhân dương theo tiên thiên

 Kỷ

 Mậu: Tỵ — Ngọ — Mùi — Thân: Canh

 Thìn — Dậu: Tân

 Đinh: Mão — Tuất

 Dần — Sửu — Tý — Hợi

 Bính — Ất, Quý — Giáp — Nhâm (?: các can ở dòng này ứng với các cung ở dòng trên)

 Hình quý nhân âm theo hậu thiên

 Bính — Ất, Quý

 Đinh: Tỵ — Ngọ — Mùi — Thân: Giáp

 Thìn — Dậu: Nhâm

 Mậu: Mão — Tuất

 Dần — Sửu — Tý — Hợi

 Kỷ — Canh — Tân

 Trên thiên bàn: Giáp lấy Dê, Mậu và Canh lấy Trâu, Ất lấy Khỉ, Kỷ lấy Chuột, Bính lấy Gà, Đinh lấy Lợn, Nhâm lấy Thỏ, Quý lấy Rắn, Tân lấy Hổ; đó là quý nhân dương. Giáp lấy Trâu, Mậu và Canh lấy Dê, Ất lấy Chuột, Kỷ lấy Khỉ, Bính lấy Lợn, Đinh lấy Gà, Nhâm lấy Rắn, Quý lấy Thỏ, Tân lấy Ngựa; đó là quý nhân âm.

 Bài ca theo bản cổ

 Giáp, Mậu, Canh: Trâu, Dê;
Ất, Kỷ: chốn Chuột, Khỉ;
Bính, Đinh: chỗ Lợn, Gà;
Nhâm, Quý: Rắn, Thỏ ẩn;
Sáu ngày Tân chia Ngựa, Hổ;
Đảo ngược mà hợp âm dương.

 "Đảo ngược" nghĩa là: mỗi can cai quản hai con giáp, đổi chỗ đảo ngược cho nhau để chia ra quý nhân âm và quý nhân dương.

 Trên đây là lời quyết (bài khẩu quyết truyền dạy) thời cổ. Người đời không xét rằng hai chữ "âm dương" vốn gốc ở âm dương của tiên thiên và hậu thiên, nên mới sinh ra cái sai lầm chia sáng, tối, ngày, đêm. Họ không hiểu rằng hai chữ "đảo ngược" chứa sự đổi chỗ giữa quý nhân âm và quý nhân dương, nên mới sinh ra cái rối rắm dùng lẫn cả hai cùng lúc.

 Chữ "chia" trong câu "Sáu ngày Tân chia…" là chữ then chốt, ngầm chỉ sự phân chia âm dương. Các thầy bói tầm thường sửa thành chữ "theo", cho mỗi ngày dùng cả hai quý nhân, lấy chữ trên làm dương, chữ dưới làm âm, mà không biết chỗ màu nhiệm của việc âm dương đổi chỗ cho nhau. Thật là sai lầm lớn của lối học tầm thường.

 Phải xem trước hai hình khởi quý nhân âm và quý nhân dương, đồng thời xem lời quyết cổ, mới biết lẽ vì sao khởi quý nhân như thế là gốc ở các quẻ tiên thiên và hậu thiên. Lời quyết cổ xếp đảo ngược mà chia ra, hợp với lẽ tự nhiên. Bởi vì âm dương trong bài ca cổ không phải chỉ âm dương của địa chi hay thiên can, mà là tiên thiên thuộc dương, hậu thiên thuộc âm.

 Bài ca quý nhân dương

 Giáp: Dê; Mậu, Canh: Trâu;
Kỷ: Chuột; Ất tìm Khỉ;
Bính: Gà; Đinh: chỗ Lợn;
Nhâm tìm Thỏ; Quý tìm Rắn;
Sáu ngày Tân chỉ dùng Hổ;
Quý nhân dương đi xuôi mà dạo.

 Bài ca quý nhân âm

 Giáp: Trâu; Mậu, Canh: Dê;
Ất (?): Chuột; Kỷ: chốn Khỉ;
Bính: Lợn; Gà: chỗ Đinh;
Nhâm: Rắn; Quý: Thỏ ẩn;
Sáu ngày Tân chỉ dùng Ngựa;
Quý nhân âm (?) đi ngược mà theo.

 Hình và lời quyết về quý nhân âm trên địa bàn — chi dùng quý nhân theo can. Quý nhân trên thiên bàn thì mỗi can cai quản hai chi; quý nhân trên địa bàn thì mỗi chi cai quản hai can. Trên dưới gồm đủ cả thì sáu tầng mới trọn vẹn (sáu tầng: các lớp thông tin xếp chồng lên nhau trên bàn bói Lục Nhâm (?)).

 Địa bàn (quý nhân dương): Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Mậu, Quý, Tân, Giáp, Ất, Bính, Kỷ, Đinh

 Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi

 Chi ngày (quý nhân âm): Ất, Giáp, Tân, Quý, Kỷ, Nhâm, Tân, Canh, Kỷ, Đinh, Mậu, Bính

 Bài ca rằng: Trên địa bàn, dùng tuần độn để khởi can quý nhân, chỉ cần tìm can gắn trên chi mà lấy (?). (Tuần độn: phép xếp mười can lần lượt vào các chi theo từng tuần mười ngày, để biết mỗi chi mang can nào.)

 Ví như ngày Tý thì lấy Ất và Kỷ: Ất là quý nhân âm, Kỷ là quý nhân dương. Nếu khởi quý nhân từ Ất thì: Bính là Đằng Xà, Đinh là Chu Tước, Mậu là Lục Hợp, Kỷ là Câu Trận, Canh là Thanh Long, Tân là Thiên Không, Nhâm là Bạch Hổ, Quý là Thái Thường, Giáp là Huyền Vũ, Ất là Thái Âm, Bính là Thiên Hậu. (Đây là tên các thiên tướng đi theo sau quý nhân: Đằng Xà là rắn bay, Chu Tước là chim sẻ đỏ, Lục Hợp là sáu hợp, Câu Trận là thế trận móc xích, Thanh Long là rồng xanh, Thiên Không là trời trống, Bạch Hổ là hổ trắng, Thái Thường là lễ nghi lớn, Huyền Vũ là rùa rắn đen, Thái Âm là âm lớn, Thiên Hậu là hoàng hậu trời.) Hai vị Thiên Hậu và Thái Âm cũng là chỗ trống.

 Chi dùng quý nhân theo can thì cai quản mười vị. Can dùng quý nhân theo chi thì rõ ràng, dễ biết; chi dùng quý nhân theo can thì ẩn kín, khó hiểu. Thìn và Tuất không có quý nhân, Mậu và Kỷ gửi ở đó. Ngọ và Dần đều lấy Tân, không có gì khác nhau. Phép âm dương, đi xuôi, đi ngược cũng giống như với can. Quý nhân của trời và đất phải xem trên cả hai bàn.

 Bài ca quý nhân dương trên địa bàn

 Tý: Kỷ; Sửu: Canh; Dần lấy Tân;
Mão: Nhâm; Thìn: Mậu; Tỵ tìm Quý (?);
Ngọ: Tân; Mùi: Giáp; Thân dùng Ất;
Dậu: Bính; Tuất: Kỷ; Hợi tìm Đinh.

 Bài ca quý nhân âm trên địa bàn

 Tý: Ất; Sửu: Giáp; Dần cũng Tân;
Mão: Quý; Thìn: Kỷ, Tỵ: Nhâm (?);
Ngọ: Tân; Mùi: Canh; Thân dùng Kỷ;
Dậu: Đinh; Tuất: Mậu; Hợi gặp Bính.

 Vương Nguyên Minh nói: "Quý nhân của nguyên chi dưới đất chính là cái gọi là chỗ dùng vượng của nhân nguyên (can ẩn tàng bên trong mỗi địa chi). Nó ẩn nấp ở bên dưới, người ta khó hiểu thấu. Dưới đất có can chi tuần độn, trong tĩnh có động. Người đời đều nói Kỳ Môn coi trọng can mà không coi trọng chi, Lục Nhâm coi trọng chi mà không coi trọng can (Kỳ Môn: tức Kỳ Môn Độn Giáp, một môn bói toán và chọn phương hướng khác). Đó đều là thuyết thiên lệch, bỏ mất một bên. Quý nhân trên địa bàn bổ sung chỗ thiếu của thiên bàn, có đủ sáu tầng mới là trọn vẹn."

 Hình chia giờ âm dương để dùng quý nhân

 Hạ chí: một hào âm sinh ra (hào: vạch của quẻ; ý nói khí âm bắt đầu nảy sinh)

 Tỵ — Ngọ — Mùi — Thân

 Thìn — Dậu: Thu phân

 Xuân phân: Mão — Tuất

 Dần — Sửu — Tý — Hợi

 Đông chí: một hào dương sinh ra (ý nói khí dương bắt đầu nảy sinh)

 Tỵ là cực dương, là tháng thuần dương; quẻ Địa Lôi Phục (?). Hợi là cực âm, là tháng thuần âm; quẻ Thiên Phong Cấu (?). (Quẻ Phục: quẻ có một hào dương ở dưới năm hào âm, tượng dương bắt đầu trở lại. Quẻ Cấu: quẻ có một hào âm ở dưới năm hào dương, tượng âm bắt đầu nảy sinh.)

 Xét: Đông chí, một hào dương sinh ở Tý, dừng ở Tỵ; Hạ chí, một hào âm sinh ở Ngọ, dừng ở Hợi. Đó là ranh giới giữa âm thật và dương thật của trời đất.

 Phép này lấy can của một ngày để cai quản quý nhân của hai chi, lại lấy chi của sáu giờ để chia dùng hai loại quý nhân. Giờ âm thì dùng quý nhân dương, giờ dương thì dùng quý nhân âm (?). Từ giờ Tý đến hết giờ Tỵ thì dùng quý nhân âm, đó là dương cưỡi lên tướng đất. Từ giờ Ngọ đến giờ Hợi thì dùng quý nhân dương, đó là âm cưỡi lên tướng trời. Trời động là dương, đất động là âm; đó là lẽ âm dương làm gốc cho nhau.

 Một hào dương sinh ở Tý, từ Tý đến Tỵ thì đến cực điểm; một hào âm sinh ở Ngọ, đến Hợi thì đến cực điểm. Cho nên trong một ngày chia âm chia dương, dùng xen hai quý nhân; âm dương phối hợp thì muôn vật mới được sinh thành nuôi lớn.

 Há lại lấy lúc mặt trời mọc, mặt trời lặn để chia sáng tối sao? Há lại để quý nhân dương cai quản ban ngày, quý nhân âm cai quản ban đêm sao? Nói sáng, tối, đêm theo vị trí quý nhân đóng trên địa bàn thì được, chứ há lại chia theo giờ sao?

 Bọn Lăng Di Văn (?) và Lưu Diễn chú giải sách "Tất pháp" và "Tâm ấn" (hai sách kinh điển về Lục Nhâm) đều ngầm giữ ý chỉ này mà không dễ dàng tiết lộ. Người đời không biết, giải thích sai rồi truyền sai, khiến môn học Lục Nhâm mất chân truyền đã lâu lắm rồi. Sao có thể không vì thế mà giảng cho sáng tỏ?

 Bài ca quyết theo lời kinh về việc chia giờ dùng quý nhân

 Quý nhân dương cưỡi tướng đất,
Quý nhân âm cưỡi tướng trời;
Động tĩnh làm gốc cho nhau,
Âm dương được tướng chân thật.
Sau giờ Ngọ là tướng âm,
Quý nhân dương cưỡi trên bàn;
Từ Tý khởi là giờ dương,
Quý nhân âm cưỡi trên bàn.
Tiên thiên, hậu thiên không rõ,
Quý nhân mất chỗ thân thiết;
Trâu, Dê chia sáng với tối,
Là cớ nằm mơ kể chuyện mơ.

 Bài ca trên làm sáng tỏ lời quyết chân truyền về cách dùng quý nhân. Kết hợp với hình vẽ và lời giảng ở trước mà xem thì hiểu rõ ràng. Người đời không hiểu vì sao lại như thế, nên sai lầm cũng là phải.

 Hình và lời quyết về việc quý nhân đi xuôi, đi ngược khi tuần hành cai quản

 Địa hộ (cửa đất): Tỵ — Ngọ — Mùi — Thân: Nhân môn (cửa người)

 Thìn — Dậu

 Mão — Tuất

 Quỷ hộ (cửa quỷ): Dần — Sửu — Tý — Hợi: Thiên môn (cửa trời)

 Thìn và Tuất là ranh giới giữa âm và dương. Quý nhân bước lên Thiên môn trở về trước thì đều đi xuôi; quý nhân đến Địa hộ trở về sau thì đều đi ngược. Há lại lấy Mão Dậu, Dần Thân để chia sáng tối sao? Quý nhân đóng trên địa bàn thì mới có sự khác nhau giữa ngày và đêm. Sách "Tất pháp" nói "quý nhân ban ngày, quý nhân ban đêm" là bàn theo chỗ quý nhân đóng trên địa bàn, người đời sau đã hiểu sai.

 Lời quyết rằng: Quý nhân ở Hợi, Tý thì đi trước; ở phía Tuất thì lấy Dậu dẫn lên trước; ở Tỵ thì đều theo cung Thìn mà xoay chuyển; nếu ở cung Thìn thì Tỵ đi trước.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video