Thiên 7 — Lầm nhận độ đi của Mặt trời làm Nguyệt tướng

 Lầm nhận nhật triền (vị trí mặt trời đi đến trên vòng trời theo từng độ) là nguyệt tướng (trong phép bói Lục Nhâm, "vị tướng" nắm quyền trong một tháng, dùng để đặt lên giờ xem quẻ mà dựng bàn trời).

 Chỗ hợp của đẩu kiến (phương mà chuôi sao Bắc Đẩu chỉ vào trong từng tháng, dùng để định tháng theo mười hai địa chi) chính là thiên nguyệt tướng (nguyệt tướng của trời). Khí còn sót lại nối nhau như vòng tròn, đan cài vào nhau như răng chó; đi ngược qua mười hai cung, mỗi tướng nắm quyền một tháng. Trước và sau tiết khí (hai mươi bốn mốc chia năm theo vận hành của mặt trời, mỗi tháng có một "tiết" ở đầu tháng và một "trung khí" ở giữa tháng), tướng cũ và tướng mới thay nhau, giao tiếp nối liền. Khi hào (dấu hiệu, vị trí) của tướng xuất hiện, có lúc chậm, có lúc dừng, có lúc đầy, có lúc vơi; việc trao và nhận quyền có kỳ hạn, có khi đến trước, có khi tiếp nối theo sau. Dương thì theo sinh số, âm thì theo thành số, lấy số của Hà Đồ (bức đồ số cổ xưa, xếp các số từ một đến mười theo năm phương) mà đo tính.

 Đoạn này truy tìm gốc của nguyệt tướng là ở Thái cực (khởi nguyên của trời đất, nơi âm dương còn hợp làm một) và Hà Đồ, chứ không phải là mặt trời trong phép lịch. Nguyệt tướng là hợp thần (chi hợp với chi khác theo cặp lục hợp, như Dần hợp Hợi, Mão hợp Tuất…) của đẩu kiến, được làm "tướng", nắm hiệu lệnh trong một tháng, giống như trời sai quan khanh ra làm tướng. Vì thế gọi là nguyệt tướng (tướng của tháng). Khi khí của tháng ấy hết thì đổi sang một tướng khác, để nắm quyền tháng sau.

 Mười hai nguyệt tướng bắt đầu từ Đăng Minh (tên tướng ứng với chi Hợi), kết thúc ở Thần Hậu (tên tướng ứng với chi Tý), theo phép xoay về bên trái của hậu thiên (thứ tự vận hành của trời đất sau khi đã thành hình, ứng với bốn mùa). Việc đi tuần và thay phiên của các tướng tuy giống với việc mặt trời quá cung (mặt trời đi từ cung này sang cung khác trong mười hai cung trên vòng trời), nhưng thực ra không phải là mặt trời trong phép lịch.

 Tướng có âm có dương, mô phỏng Thái cực của trời đất. Trong Thái cực, hai khí âm dương nối nhau như vòng tròn, trong dương có âm, trong âm có dương, ắt có chỗ còn sót lại chưa hết; cũng như khi chia ranh giới, định ranh giới, ắt có chỗ đất đan xen nhau, như răng chó cài vào nhau. Cho nên khi nguyệt tướng nắm quyền và thay phiên, ắt có lúc khí còn sót của tướng trước chưa hết mà khí mới của tướng sau chưa tới, nên phải xét thời điểm giao tiếp trong tháng.

 Trước trung khí (mốc khí ở giữa tháng), xem chi thần (địa chi) của nguyệt lệnh (khí chủ của tháng); khi đến ngày nó đã xuất hiện, thì tướng dương phỏng theo sinh số (các số một, hai, ba, bốn, năm) của Hà Đồ, còn tướng âm thì theo thành số (các số sáu, bảy, tám, chín, mười) của Hà Đồ để định xem ngày nào giao tiếp. Điều này giống như phép siêu tiếp trong Kỳ Môn (Kỳ Môn Độn Giáp, một môn thuật số khác; "siêu" là khí của cục đến trước tiết khí, "tiếp" là đến sau rồi nối tiếp theo), chứ không như mặt trời trong phép lịch, phải đợi đến trung khí mới qua ranh giới cung. Như vậy (theo cách dùng mặt trời) thì một cung lại gồm cả tiết lệnh của hai tháng, có lẽ nào như thế được?

 Các sách đều đợi mặt trời quá cung rồi mới đổi tướng, thế là mặt trời bị coi luôn là nguyệt tướng. Xét rằng vị trí mặt trời đi đến ắt phải ở sau trung khí của mỗi tháng, như vậy thì cách xa hợp thần của nguyệt kiến (địa chi của tháng, do chuôi sao Bắc Đẩu chỉ định) lắm rồi. Người đời chỉ tìm lúc mặt trời quá cung mỗi tháng mới đổi tướng, thì tiết lệnh của nguyệt kiến đã qua mất, tướng ấy còn hợp với cái gì nữa?

 Bài quyết của Diêu Thiếu Sư (tức Diêu Quảng Hiếu, nhà sư làm mưu sĩ đời Minh) nói: "Người đời dùng tướng thường rơi vào chỗ trống, vì lầm nhận mặt trời nên lệch đông lệch tây; số sinh, số thành của Hà Đồ ứng với bát tiết (tám tiết lớn trong năm: Lập Xuân, Xuân Phân, Lập Hạ, Hạ Chí, Lập Thu, Thu Phân, Lập Đông, Đông Chí), phải biết rằng vượt quá mốc ấy thì tướng mất không còn dấu vết." Lại nói: "Nguyệt tướng đi trước mặt trời, số của bát tiết ẩn trong đồ; âm dương hợp theo sinh số và thành số, vượt quá mốc này thì rơi vào không vong (trạng thái trống rỗng, mất hiệu lực)."

 Thơ quyết của các bậc hiền trước vẫn còn đó, vậy mà người đời lại lấy vị tướng đã rơi vào chỗ trống đặt lên chính thời (giờ đang xem quẻ), ắt dẫn đến sai lệch đông tây, mất đi vị tướng thật của tháng ấy, vì thế xem việc thường không ứng nghiệm. Đây là khẩu quyết hàng đầu của Lục Nhâm (một môn bói toán cổ, lấy nguyệt tướng đặt lên giờ xem để dựng bàn trời mà đoán việc). Kinh văn đặc biệt phân biệt điều này, nên phép nguyệt tướng mới được sáng tỏ.

 Số âm dương của Hà Đồ là dương sinh ra, âm làm thành; cho nên trong Lục Nhâm, tướng dương theo sinh số mà siêu tiếp, tướng âm theo thành số mà siêu tiếp, để định kỳ chậm, dừng, giao tiếp và thay phiên của hai loại tướng âm dương, há phải là vị trí mặt trời đi đến hay sao? Phương nam là hỏa, số hai và bảy; phương bắc là thủy, số một và sáu; phương đông là mộc, số ba và tám; phương tây là kim, số bốn và chín; trung ương là thổ, số năm và mười. Một, hai, ba, bốn, năm là sinh số; sáu, bảy, tám, chín, mười là thành số; âm dương phối hợp, mô phỏng Thái cực.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video