Kinh Trung Hoàng lại có phép "bảy thể năm biến". Quyết rằng: "Độn can (thiên can 'ẩn' gắn vào mỗi địa chi, tìm bằng cách đếm can chi theo thứ tự) sâu nhiệm, một thể mà nhiều tên; can chi độn biến, mỗi cái có tên riêng. Người đời học nông, gọi phép ấy là tông môn (?); không dò chỗ sâu, lại mất chỗ chính đáng (?). Lấy ngày giờ Giáp Tý diễn ví dụ cho rõ." Chỉ dựa vào chỗ can chi nằm để phân biệt tên khóa, lấy bảy giờ trong một ngày Giáp Tý, dùng bảy thể để nói hết các biến, tức là quyết "trên giờ truyền sang giờ".
Bảy thể năm biến (năm biến đã chép ở trước)
Ngày Giáp Tý, giờ Giáp Tý, nguyệt tướng (chi của vị trí mặt trời trong tháng) Tý đặt lên giờ Tý (để xoay thiên bàn — vòng mười hai chi xoay được — chồng lên địa bàn — vòng mười hai chi cố định) thành khóa.
Giáp thứ nhất vào Tý (tức theo lần độn thứ nhất, can Giáp của ngày rơi vào cung Tý), gọi là khóa Tự Tín ("tự tin"); Giáp thứ hai vào Ngọ, xung Tý (Tý với Ngọ đối nhau) mà hợp với can, gọi là khóa Xung Hợp; Giáp thứ ba vào Thân, gọi là khóa Phản Ngâm (thể khóa mỗi chi trên thiên bàn nằm đối xung với chi dưới địa bàn, chủ việc đảo ngược, qua lại), là chỗ "phản" của Phục Ngâm (thể khóa thiên bàn trùng với địa bàn, mọi chi nằm yên chỗ cũ, chủ việc trì trệ). Giáp thứ tư vào Dần, gọi là Tự Nhậm ("tự gánh vác"); Giáp thứ năm vào Thìn, thành tam hợp với chi (ba chi hợp thành một cục, như Thân, Tý, Thìn hợp thành Thủy).
Dần
Tỵ
Thân
Tý · Tý · Dần · Dần
Tý · Tý · Dần · Giáp
Giáp thứ hai vào Ngọ ……… Giáp thứ ba vào Thân
Tỵ · Ngọ · Mùi · Thân
Giáp thứ năm vào Thìn · Thìn ……… Dậu
Mão ……… Tuất
Dần · Sửu · Tý · Hợi
Giáp thứ tư vào Dần ……… Giáp thứ nhất vào Tý
Ngày Giáp Tý, giờ Ất Sửu, nguyệt tướng Tý đặt lên giờ Sửu thành khóa.
Giáp thứ nhất vào Sửu, lục hợp với chi (Tý với Sửu là cặp hợp nhau); Giáp thứ hai vào Thân, gọi là khóa Bế Khẩu ("ngậm miệng"), Thân và Dậu chồng lên nhau; Giáp thứ ba vào Thìn, gọi là Đức Hợp, là đức của chi, hợp của can; Giáp thứ tư vào Ngọ, gọi là Mộ Hại (mộ: chỗ chôn cất, thu tàng của một hành; hại: cặp chi làm hại nhau), là mộ của can, mộ của chi; Giáp thứ năm vào Dần rồi lại vào Tý, là lộc (chỗ hưởng bổng lộc của can), là vượng. Trong khóa này có các tên Tam Kỳ, Trảm Quan, Quan Quang, Thăng Giai, Tiến Dụng, Liên Như (đều là tên các thể khóa trong Lục Nhâm — môn bói toán cổ dựa trên thiên bàn và địa bàn).
Tý
Hợi
Tuất
Tuất · Hợi · Tý · Sửu
Hợi · Tý · Sửu · Giáp
Giáp thứ tư vào Mùi
Giáp thứ ba vào Thìn · Thìn · Tỵ · Ngọ · Mùi
Mão ……… Thân · Giáp thứ hai vào Thân
Giáp thứ năm vào Mão · Dần ……… Dậu
Sửu · Tý · Hợi · Tuất
Giáp thứ nhất vào Sửu
Ngày Giáp Tý, giờ Bính Dần, nguyệt tướng Tý đặt lên giờ Dần thành khóa.
Giáp thứ nhất vào Dần, gọi là khóa Đức Lộc; Giáp thứ hai vào Thân, gọi là khóa Bế Khẩu; Giáp thứ ba vào Tuất, vừa hợp vừa không vong (chi rơi vào chỗ trống, không có thiên can trong tuần mười ngày); Giáp thứ tư vào Thìn, là mộ của chi; Giáp thứ năm vào Tý, gọi là Bại Tài. Trong khóa này có các tên Loạn Thủ, Lục Nghi, Bất Bị, Trảm Quan, Thiệp Hại, Hồi Dương, Xuất Hộ.
Tuất
Thân
Ngọ
Thân · Tuất · Tuất · Tý
Tuất · Tý · Tý · Giáp
Giáp thứ hai vào Thân
Mão · Thìn · Tỵ · Ngọ
Giáp thứ tư vào Thìn · Dần ……… Mùi
Sửu ……… Thân · Giáp thứ ba vào Tuất
Tý · Hợi · Tuất · Dậu
Giáp thứ nhất vào Dần ……… Giáp thứ năm vào Tuất (?)
Ngày Giáp Tý, giờ Đinh Mão, nguyệt tướng Tý đặt lên giờ Mão thành khóa.
Giáp thứ nhất vào Mão là Chân Tam Giao; Giáp thứ hai vào Mùi là mộ của can, thành khóa Giá Sắc (cục Thổ, "cày cấy gặt hái"); Giáp thứ ba vào Tỵ là Huyền Thai ("treo thai"); Giáp thứ tư vào Hợi là không vong; Giáp thứ năm vào Dậu.
Ngọ
Mão
Tý
Ngọ · Dậu · Thân · Hợi
Dậu · Tý · Hợi · Giáp
Giáp thứ ba vào Tỵ ……… Giáp thứ hai vào Mùi
Dần · Mão · Thìn · Tỵ
Sửu ……… Ngọ · Giáp thứ năm vào Dậu
Giáp thứ nhất vào Mão · Tý ……… Mùi
Hợi · Tuất · Dậu · Thân
Giáp thứ tư vào Hợi
Ngày Giáp Tý, giờ Mậu Thìn, nguyệt tướng Tý đặt lên giờ Thìn thành khóa.
Giáp thứ nhất vào Thìn là khóa Nhuận Hạ (cục Thủy, "thấm xuống dưới"); Giáp thứ hai vào Ngọ là khóa Viêm Thượng (cục Hỏa, "bốc lên trên"); Giáp thứ ba vào Tuất là không vong; Giáp thứ tư vào Thân gọi là Bế Khẩu; Giáp thứ năm vào Tý là Nhuận Hạ.
Tuất
Ngọ
Dần
Thìn · Thân · Ngọ · Tuất
Thân · Tý · Tuất · Giáp
Giáp thứ hai vào Ngọ ……… Giáp thứ tư vào Thân
Sửu · Dần · Mão · Thìn
Giáp thứ nhất vào Thìn · Tý ……… Tỵ
Hợi ……… Ngọ · Giáp thứ ba vào Tuất
Tuất · Dậu · Thân · Mùi
Giáp thứ năm vào Tý
Ngày Giáp Tý, giờ Kỷ Tỵ, nguyệt tướng Tý đặt lên giờ Tỵ thành khóa.
Giáp thứ nhất vào Tỵ là Đức Hợp; Giáp thứ hai vào Hợi là không vong; Giáp thứ ba vào Mùi là mộ của can; Giáp thứ tư vào Dậu là Bế Khẩu; Giáp thứ năm vào Sửu là tam hợp với chi; khóa đầu của quẻ thứ sáu tên là Thiên Đức.
Dần
Dậu
Thìn
Dần · Mùi · Thìn · Dậu
Mùi · Tý · Dậu · Giáp
Giáp thứ nhất vào Tỵ ……… Giáp thứ ba vào Mùi
Tý · Sửu · Dần · Mão
Hợi ……… Thìn · Giáp thứ tư vào Dậu
Tuất ……… Tỵ
Dậu · Thân · Mùi · Ngọ
Giáp thứ năm vào Sửu ……… Giáp thứ hai vào Hợi
Ngày Giáp Tý, giờ Canh Ngọ, nguyệt tướng Tý đặt lên giờ Ngọ thành khóa.
Giáp thứ nhất vào Ngọ gọi là Phản Ngâm; Giáp thứ hai vào Dần là Phục Ngâm trong Phản Ngâm; Giáp thứ ba vào Tuất là tuần không (không vong trong tuần); Giáp thứ tư vào Tý là Phản Ngâm của chi; Giáp thứ năm vào Thân là Phản Ngâm.
Dần
Thân
Dần
Tý · Ngọ · Dần · Thân
Ngọ · Tý · Thân · Giáp
Giáp thứ nhất vào Ngọ ……… Giáp thứ năm vào Thân
Hợi · Tý · Sửu · Dần
Tuất ……… Mão
Dậu ……… Thìn · Giáp thứ ba vào Tuất
Thân · Mùi · Ngọ · Tỵ
Giáp thứ hai vào Dần ……… Giáp thứ tư vào Tý
Trên đây là mẫu khóa bảy thể của bảy giờ trong ngày Giáp Tý. Mỗi giờ có độn can riêng của giờ ấy, mà nhật can theo độn của giờ lại biến ra năm cách; mỗi cách đều có tên khóa và tên các khóa phụ, tùy theo chỗ độn can nằm mà mỗi cái có lời đoán riêng. Bên trong chứa ngần ấy biến động, có thể đoán cho năm người, năm việc, không cần dời thần đổi tướng. Một khóa năm tên, không được lẫn lộn, tự nhiên mà thế, tròn đầy không dấu vết. Giáp Tuất không được dùng mà lấy Giáp khác để dùng, là vì trong tuần Giáp Tý thì Tuất, Hợi là không vong; cho nên gọi là "hội thí" (?). Nếu trong tuần Giáp Tý mà kỵ Chu Tước (thiên tướng chủ giấy tờ, văn chương) gặp Giáp Tuất là "Giáp trống", gọi là "tên rơi ra ngoài Tôn Sơn" (thành ngữ chỉ thi trượt: Tôn Sơn đỗ cuối bảng, ai trượt thì tên còn ở sau cả Tôn Sơn).
Gọi là tuần không, là chỗ mà mười can đếm theo phép độn không đến được. Các phép trên đều là diệu dụng tròn đầy linh hoạt của độn can, người đời ít ai biết, người hiền trước chưa tiết lộ; đầu mối tuy nhiều mà lý vẫn một mạch. Vì muôn cái khác nhau đều chung một gốc, một gốc sinh ra muôn cái khác nhau; nắm chắc độn can mà dùng, để mổ xẻ mối ngờ của muôn việc trên đời, rõ như nhìn lửa, không chỗ tối nào không soi tới. Những chỗ sai lệch xưa nay của phái Lục Nhâm nhờ có "một mái chèo trên sông Ngân" (ám chỉ tên sách này — Ngân Hà Trạo) mà tìm tòi, hiệu chính. Người quân tử yêu đạo nhờ đây mà biết được cái cơ tiến lui, còn mất (?), cái lý lành dữ tăng giảm, để mà theo, mà tránh, há chỉ là chút bổ ích nhỏ thôi sao?
Hết quyển Ngân Hà Trạo.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video