Thiên 25 — Phẩm 25: Phổ Môn của Bồ-tát Quán Thế Âm
Kinh Diệu Pháp Liên Hoa (kinh "Hoa Sen Pháp Mầu"), phẩm thứ hai mươi lăm: Quán Thế Âm Bồ-tát Phổ Môn (Bồ-tát: người tu theo con đường giác ngộ, nguyện thành Phật và cứu giúp mọi chúng sinh; Quán Thế Âm: bậc lắng nghe, quán xét tiếng kêu cầu của thế gian; Phổ Môn: "cửa khắp", tức mở ra mọi cách để cứu độ khắp mọi nơi). Bấy giờ, Bồ-tát Vô Tận Ý liền từ chỗ ngồi đứng dậy, trịch áo bày vai phải (mặc áo để lộ vai phải, cách tỏ lòng cung kính theo lễ Ấn Độ), chắp tay hướng về Phật mà thưa: "Bạch Thế Tôn (Đấng được cả thế gian tôn kính, danh hiệu của Phật)! Bồ-tát Quán Thế Âm vì nhân duyên gì mà tên là Quán Thế Âm?" Phật bảo Bồ-tát Vô Tận Ý: "Thiện nam tử (người nam có lòng lành)! Nếu có vô lượng trăm nghìn vạn ức chúng sinh chịu các khổ não, nghe đến Bồ-tát Quán Thế Âm mà một lòng xưng danh, thì Bồ-tát Quán Thế Âm ngay lúc ấy quán xét tiếng kêu của họ, khiến họ đều được giải thoát. Nếu có người trì niệm danh hiệu Bồ-tát Quán Thế Âm, giả sử rơi vào đám lửa lớn, lửa cũng không đốt được, là nhờ sức oai thần của vị Bồ-tát ấy. Nếu bị nước lớn cuốn trôi, xưng danh hiệu ngài, liền được đến chỗ nước cạn. Nếu có trăm nghìn vạn ức chúng sinh vì tìm các thứ báu như vàng, bạc, lưu ly (ngọc màu xanh), xa cừ (vỏ một loài sò lớn, quý như ngọc), mã não, san hô, hổ phách, ngọc trai mà vào biển lớn, giả sử gió bão đen thổi thuyền bè của họ trôi dạt vào nước của quỷ la-sát (loài ác quỷ ăn thịt người), mà trong đó dù chỉ có một người xưng danh Bồ-tát Quán Thế Âm, thì tất cả những người ấy đều thoát khỏi nạn la-sát. Vì nhân duyên ấy mà gọi là Quán Thế Âm. Nếu lại có người sắp bị giết hại, xưng danh Bồ-tát Quán Thế Âm, thì dao gậy của kẻ kia cầm liền gãy ra từng khúc, mà người ấy được thoát. Nếu khắp cõi tam thiên đại thiên (một nghìn triệu thế giới nhỏ hợp lại) đầy dạ-xoa (loài quỷ thần có sức mạnh, đi rất nhanh), la-sát muốn đến làm hại người, nghe người ấy xưng danh Bồ-tát Quán Thế Âm, thì các ác quỷ ấy còn không dám nhìn người ấy bằng mắt dữ, huống nữa là làm hại. Giả sử lại có người, dù có tội hay không tội, bị gông cùm, xiềng xích trói buộc thân mình, xưng danh Bồ-tát Quán Thế Âm, thì gông xiềng đều đứt gãy, liền được thoát. Nếu khắp cõi tam thiên đại thiên đầy giặc cướp, có một người chủ buôn dẫn các thương nhân mang theo của báu quý giá đi qua đường hiểm, trong đó có một người lên tiếng: 'Các thiện nam tử! Chớ sợ hãi, các vị nên một lòng xưng danh hiệu Bồ-tát Quán Thế Âm. Vị Bồ-tát này có thể ban sự không sợ hãi cho chúng sinh. Các vị nếu xưng danh ngài, sẽ thoát khỏi bọn giặc cướp này.' Các thương nhân nghe vậy, cùng cất tiếng niệm: 'Nam mô (xin quy kính) Quán Thế Âm Bồ-tát.' Nhờ xưng danh ngài, liền được thoát nạn. "Vô Tận Ý! Sức oai thần của Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát bậc lớn) Quán Thế Âm cao lớn như thế. Nếu có chúng sinh nhiều dâm dục, thường niệm và cung kính Bồ-tát Quán Thế Âm, liền được lìa dâm dục. Nếu nhiều giận dữ, thường niệm và cung kính Bồ-tát Quán Thế Âm, liền được lìa giận dữ. Nếu nhiều ngu si, thường niệm và cung kính Bồ-tát Quán Thế Âm, liền được lìa ngu si. "Vô Tận Ý! Bồ-tát Quán Thế Âm có sức oai thần lớn như thế, làm nhiều lợi ích, cho nên chúng sinh thường nên để tâm niệm ngài. Nếu có người nữ muốn cầu con trai, lễ bái cúng dường (dâng lễ vật, tỏ lòng tôn kính) Bồ-tát Quán Thế Âm, liền sinh con trai có phúc đức trí tuệ; nếu muốn cầu con gái, liền sinh con gái đoan chính xinh đẹp, vốn đã gieo trồng gốc rễ công đức từ đời trước, được mọi người yêu kính. "Vô Tận Ý! Bồ-tát Quán Thế Âm có sức như thế. Nếu có chúng sinh cung kính lễ bái Bồ-tát Quán Thế Âm, phúc ấy không mất uổng; cho nên chúng sinh đều nên thọ trì (nhận lấy, ghi nhớ và giữ gìn) danh hiệu Bồ-tát Quán Thế Âm. "Vô Tận Ý! Nếu có người thọ trì danh hiệu của sáu mươi hai ức Bồ-tát nhiều như cát sông Hằng (con sông lớn ở Ấn Độ; chỉ số nhiều không đếm xuể), lại suốt đời cúng dường các vị ấy đồ ăn uống, y phục, giường nằm, thuốc men. Ý ông nghĩ sao? Công đức của thiện nam tử, thiện nữ nhân ấy có nhiều không?" Vô Tận Ý thưa: "Rất nhiều, bạch Thế Tôn!" Phật nói: "Nếu lại có người thọ trì danh hiệu Bồ-tát Quán Thế Âm, dù chỉ lễ bái, cúng dường trong một lúc, thì phúc của hai người này ngang nhau không khác, trong trăm nghìn vạn ức kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài) cũng không thể hết. Vô Tận Ý! Thọ trì danh hiệu Bồ-tát Quán Thế Âm được lợi ích phúc đức vô lượng vô biên như thế." Bồ-tát Vô Tận Ý thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn! Bồ-tát Quán Thế Âm đi lại ở thế giới Ta-bà (cõi thế giới của chúng ta, nghĩa là cõi phải "chịu đựng" khổ đau) này như thế nào? Vì chúng sinh thuyết pháp như thế nào? Sức phương tiện (sự khéo léo dùng cách thích hợp với từng người để dẫn dắt) của ngài ra sao?" Phật bảo Bồ-tát Vô Tận Ý: "Thiện nam tử! Nếu chúng sinh ở cõi nước nào nên dùng thân Phật mà độ (cứu giúp, dẫn dắt ra khỏi khổ), Bồ-tát Quán Thế Âm liền hiện thân Phật mà thuyết pháp cho; người nên dùng thân Bích-chi Phật (bậc tự mình giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên) mà độ, liền hiện thân Bích-chi Phật mà thuyết pháp cho; người nên dùng thân Thanh văn (đệ tử nghe lời Phật dạy mà tu để tự giải thoát) mà độ, liền hiện thân Thanh văn mà thuyết pháp cho; người nên dùng thân Phạm vương (vua cõi trời Phạm thiên) mà độ, liền hiện thân Phạm vương mà thuyết pháp cho; người nên dùng thân Đế Thích (vua của các vị trời ở cõi trời Ba mươi ba) mà độ, liền hiện thân Đế Thích mà thuyết pháp cho; người nên dùng thân Tự Tại thiên (vị trời ở tầng trời cao nhất của cõi dục) mà độ, liền hiện thân Tự Tại thiên mà thuyết pháp cho; người nên dùng thân Đại Tự Tại thiên (vị trời ở tầng cao nhất của cõi sắc) mà độ, liền hiện thân Đại Tự Tại thiên mà thuyết pháp cho; người nên dùng thân Thiên đại tướng quân (vị đại tướng cõi trời) mà độ, liền hiện thân Thiên đại tướng quân mà thuyết pháp cho; người nên dùng thân Tì-sa-môn (vị thiên vương giữ phương bắc, một trong bốn vị vua trời hộ đời) mà độ, liền hiện thân Tì-sa-môn mà thuyết pháp cho; người nên dùng thân vua nhỏ mà độ, liền hiện thân vua nhỏ mà thuyết pháp cho; người nên dùng thân trưởng giả (người giàu có, có danh vọng) mà độ, liền hiện thân trưởng giả mà thuyết pháp cho; người nên dùng thân cư sĩ (người tại gia sống thanh cao, mến đạo) mà độ, liền hiện thân cư sĩ mà thuyết pháp cho; người nên dùng thân tể quan (quan lại) mà độ, liền hiện thân tể quan mà thuyết pháp cho; người nên dùng thân Bà-la-môn (tầng lớp tu sĩ lo việc tế lễ ở Ấn Độ) mà độ, liền hiện thân Bà-la-môn mà thuyết pháp cho; người nên dùng thân tì-kheo (nam tu sĩ xuất gia), tì-kheo-ni (nữ tu sĩ xuất gia), ưu-bà-tắc (nam cư sĩ tại gia giữ giới), ưu-bà-di (nữ cư sĩ tại gia giữ giới) mà độ, liền hiện thân tì-kheo, tì-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di mà thuyết pháp cho; người nên dùng thân phụ nữ trong nhà trưởng giả, cư sĩ, quan lại, Bà-la-môn mà độ, liền hiện thân phụ nữ mà thuyết pháp cho; người nên dùng thân bé trai, bé gái mà độ, liền hiện thân bé trai, bé gái mà thuyết pháp cho; người nên dùng thân trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà (thần âm nhạc cõi trời, sống bằng mùi hương), a-tu-la (loài thần tính hiếu chiến), ca-lâu-la (chim thần cánh vàng, ăn rồng), khẩn-na-la (thần ca hát cõi trời), ma-hầu-la-già (thần rắn lớn), người và những loài chẳng phải người mà độ, liền đều hiện ra các thân ấy mà thuyết pháp cho; người nên dùng thân Chấp Kim Cương (vị thần cầm chày kim cương bảo vệ Phật pháp) mà độ, liền hiện thân Chấp Kim Cương mà thuyết pháp cho. "Vô Tận Ý! Bồ-tát Quán Thế Âm này đã thành tựu công đức như thế, dùng đủ loại hình tướng đi khắp các cõi nước để cứu độ chúng sinh. Vì vậy các ông nên một lòng cúng dường Bồ-tát Quán Thế Âm. Bồ-tát ma-ha-tát Quán Thế Âm này, ở giữa cơn sợ hãi, nguy nan cấp bách, có thể ban cho sự không sợ hãi; vì vậy ở thế giới Ta-bà này, mọi người đều gọi ngài là Đấng Ban Sự Không Sợ Hãi." Bồ-tát Vô Tận Ý thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn! Nay con xin cúng dường Bồ-tát Quán Thế Âm." Rồi liền cởi chuỗi anh lạc (chuỗi ngọc quý đeo làm trang sức) kết bằng nhiều ngọc báu trên cổ, giá trị trăm nghìn lượng vàng, trao cho Bồ-tát Quán Thế Âm và nói: "Thưa nhân giả (cách gọi tôn kính, nghĩa là "người có lòng nhân")! Xin nhận chuỗi anh lạc châu báu này, là của dâng tặng vì Pháp." Lúc ấy, Bồ-tát Quán Thế Âm không chịu nhận. Vô Tận Ý lại thưa với Bồ-tát Quán Thế Âm: "Thưa nhân giả! Xin vì thương xót chúng tôi mà nhận chuỗi anh lạc này." Bấy giờ, Phật bảo Bồ-tát Quán Thế Âm: "Ông nên vì thương xót Bồ-tát Vô Tận Ý này cùng tứ chúng (bốn hạng đệ tử Phật: tì-kheo, tì-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di), trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà, a-tu-la, ca-lâu-la, khẩn-na-la, ma-hầu-la-già, người và những loài chẳng phải người, mà nhận chuỗi anh lạc ấy." Ngay lúc ấy, Bồ-tát Quán Thế Âm vì thương xót tứ chúng cùng trời, rồng, người và những loài chẳng phải người, nhận chuỗi anh lạc ấy, chia làm hai phần: một phần dâng lên Phật Thích-ca Mâu-ni (đức Phật lịch sử, giáo chủ cõi Ta-bà, người nói kinh này), một phần dâng lên tháp của Phật Đa Bảo (vị Phật đã diệt độ từ thời quá khứ rất xa, ngồi trong tháp báu để làm chứng cho kinh Pháp Hoa). "Vô Tận Ý! Bồ-tát Quán Thế Âm có sức thần thông tự tại như thế, đi khắp thế giới Ta-bà." Bấy giờ, Bồ-tát Vô Tận Ý nói kệ (bài tụng có vần) hỏi rằng: "Thế Tôn đủ tướng tốt mầu nhiệm, nay con xin hỏi lại Ngài: người Phật tử ấy vì nhân duyên gì mà tên là Quán Thế Âm?" Đấng đầy đủ tướng tốt mầu nhiệm dùng kệ đáp Vô Tận Ý: "'Ông hãy nghe hạnh của Quán Âm, khéo ứng hiện khắp mọi phương nơi, lời nguyện lớn sâu như biển, trải bao kiếp không thể nghĩ bàn, đã hầu hạ nhiều nghìn ức Phật, phát nguyện lớn trong sạch. Ta vì ông nói sơ lược: người nghe tên và thấy thân ngài, tâm niệm không để luống qua, thì diệt được mọi khổ của các cõi sống chết. Giả sử có kẻ khởi ý hại, xô người rơi xuống hố lửa lớn, nhờ niệm sức Quán Âm kia, hố lửa biến thành ao nước. Hoặc trôi dạt giữa biển lớn, gặp nạn rồng, cá, các loài quỷ, nhờ niệm sức Quán Âm kia, sóng lớn không thể nhận chìm. Hoặc ở trên đỉnh núi Tu-di (ngọn núi cao nhất ở trung tâm thế giới theo quan niệm Phật giáo), bị người xô cho rơi xuống, nhờ niệm sức Quán Âm kia, như mặt trời đứng giữa hư không. Hoặc bị kẻ ác đuổi theo, rơi xuống từ núi Kim Cương, nhờ niệm sức Quán Âm kia, không tổn hại một sợi lông. Hoặc gặp giặc cướp vây quanh, mỗi đứa cầm dao toan giết hại, nhờ niệm sức Quán Âm kia, chúng đều liền khởi lòng thương. Hoặc gặp nạn khổ vì vua quan, sắp bị hành hình mất mạng, nhờ niệm sức Quán Âm kia, dao liền gãy thành từng khúc. Hoặc bị giam cầm, gông xiềng, tay chân bị trói cùm kẹp, nhờ niệm sức Quán Âm kia, liền được cởi mở, thoát thân. Những bùa chú, các thuốc độc, kẻ muốn dùng để hại thân mình, nhờ niệm sức Quán Âm kia, quay trở lại dính kẻ gây ra. Hoặc gặp la-sát hung ác, rồng độc cùng các loài quỷ, nhờ niệm sức Quán Âm kia, lúc ấy đều không dám hại. Nếu thú dữ vây quanh, nanh vuốt sắc thật đáng sợ, nhờ niệm sức Quán Âm kia, chúng vội chạy biệt tăm xa. Rắn độc cùng rắn hổ, bò cạp, hơi độc như khói lửa đốt, nhờ niệm sức Quán Âm kia, theo tiếng niệm tự bỏ đi. Mây sấm rền như trống, chớp giật, mưa đá, mưa lớn tuôn, nhờ niệm sức Quán Âm kia, ngay lúc ấy liền tan hết. Chúng sinh bị khốn khổ, vô lượng nỗi khổ bức bách thân, sức trí tuệ mầu nhiệm của Quán Âm cứu được khổ của thế gian. Đầy đủ sức thần thông, tu rộng trí tuệ và phương tiện, khắp cõi nước mười phương (mọi hướng), không cõi nào không hiện thân. Các đường dữ đủ loại: địa ngục (cõi chịu cực hình), quỷ đói, súc sinh (loài vật), cùng nỗi khổ sinh, già, bệnh, chết, dần dần đều khiến diệt hết. Cái nhìn chân thật, cái nhìn trong sạch, cái nhìn trí tuệ rộng lớn, cái nhìn thương xót, cái nhìn hiền từ, thường nguyện, thường ngưỡng trông. Ánh sáng trong sạch không vết nhơ, mặt trời trí tuệ phá mọi tối tăm, dẹp được tai họa gió lửa, soi sáng khắp cả thế gian. Thể lòng bi (thương xót cứu khổ), giới luật như sấm vang, ý lòng từ (thương yêu ban vui) như mây lớn mầu nhiệm, tuôn mưa Pháp cam lộ (nước ngọt trời, tượng trưng sự bất tử và mát lành), dập tắt lửa phiền não. Khi kiện tụng ở cửa quan, khi sợ hãi giữa trận mạc, nhờ niệm sức Quán Âm kia, mọi oán thù đều lui tan. Tiếng mầu nhiệm, tiếng quán xét thế gian, tiếng trong sạch như của Phạm thiên, tiếng như sóng triều biển cả, hơn hẳn mọi tiếng ở thế gian, vì vậy phải thường niệm, niệm niệm chớ sinh nghi. Quán Thế Âm, bậc thánh trong sạch, trong khổ não và tai ách chết chóc, là chỗ nương tựa cho mọi người, đầy đủ tất cả công đức, mắt hiền từ nhìn chúng sinh, phúc tụ lại như biển không lường, vì vậy nên cúi đầu đảnh lễ.'" Bấy giờ, Bồ-tát Trì Địa liền từ chỗ ngồi đứng dậy, đến trước thưa với Phật: "Bạch Thế Tôn! Nếu có chúng sinh nghe phẩm Bồ-tát Quán Thế Âm này, nói về việc làm tự tại và sức thần thông thị hiện khắp mọi cửa của ngài, thì nên biết công đức của người ấy không ít." Khi Phật nói phẩm Phổ Môn này, trong đại chúng có tám vạn bốn nghìn chúng sinh đều phát tâm cầu A-nậu-đa-la-tam-miệu-tam-bồ-đề (sự giác ngộ trọn vẹn, cao tột của Phật), là quả vị vô đẳng đẳng (không gì sánh bằng, chỉ ngang với chư Phật).