Phẩm Dược Thảo Dụ (phẩm "Thí dụ về cây cỏ làm thuốc") thứ năm.
Bấy giờ đức Thế Tôn (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc được cả thế gian tôn kính) bảo Ma-ha Ca-diếp (một vị đại đệ tử của Phật) và các vị đại đệ tử: "Hay thay, hay thay! Ca-diếp đã khéo nói về công đức (phẩm chất tốt đẹp và năng lực có được nhờ tu hành) chân thật của Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân lý mà đến). Đúng như lời ông nói. Như Lai còn có vô lượng vô biên a-tăng-kỳ (con số lớn đến mức không đếm được) công đức nữa, các ông dù nói suốt vô lượng ức kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài) cũng không hết được.
Này Ca-diếp! Nên biết Như Lai là vua của các pháp (mọi giáo lý, cũng là mọi sự vật, hiện tượng), hễ nói điều gì đều không hư dối. Đối với tất cả các pháp, Như Lai dùng trí tuệ và phương tiện (cách khéo léo, thích hợp để dẫn dắt người khác) mà giảng nói; các pháp Ngài nói ra đều dẫn đến địa vị nhất thiết trí (trí tuệ biết tất cả, tức trí tuệ của Phật). Như Lai thấy biết chỗ quy về của tất cả các pháp, cũng biết chỗ vận hành trong sâu thẳm lòng của tất cả chúng sinh, thông suốt không trở ngại; lại đối với các pháp, Ngài thấu triệt rõ ràng đến tận cùng, chỉ bày cho chúng sinh tất cả trí tuệ.
"Này Ca-diếp! Ví như trong cõi tam thiên đại thiên thế giới (một vũ trụ rộng lớn gồm một tỷ thế giới nhỏ), các loài cỏ cây, bụi rậm, rừng cây và các thứ cây cỏ làm thuốc mọc trên núi sông, khe suối, hang hốc và đất đai, có rất nhiều chủng loại, tên gọi và hình sắc khác nhau. Mây dày giăng khắp, che phủ toàn cõi tam thiên đại thiên thế giới, cùng lúc mưa xuống đều khắp, nước mưa thấm nhuần mọi nơi. Cỏ cây, bụi rậm, rừng cây và các cây thuốc, loại rễ nhỏ, thân nhỏ, cành nhỏ, lá nhỏ; loại rễ vừa, thân vừa, cành vừa, lá vừa; loại rễ lớn, thân lớn, cành lớn, lá lớn; các cây lớn nhỏ, tùy theo bậc trên, giữa, dưới mà mỗi loại tiếp nhận khác nhau. Cùng một đám mây mưa xuống, mỗi loài tùy theo giống loại và bản tính của mình mà sinh trưởng, ra hoa kết trái. Tuy mọc trên cùng một mảnh đất, được cùng một trận mưa thấm nhuần, nhưng các loài cỏ cây mỗi thứ mỗi khác.
"Này Ca-diếp! Nên biết Như Lai cũng như vậy. Ngài xuất hiện ở đời như đám mây lớn nổi lên; dùng âm thanh lớn vang khắp trời, người, a-tu-la (loài thần hiếu chiến, có phúc báo nhưng hay sân hận) trong thế giới, như đám mây lớn kia che phủ khắp cõi tam thiên đại thiên. Ở giữa đại chúng, Ngài tuyên bố:
'Ta là Như Lai, Ứng Cúng (bậc xứng đáng nhận sự cúng dường của trời người), Chánh Biến Tri (bậc hiểu biết chân chính và khắp cả), Minh Hạnh Túc (bậc trí tuệ sáng suốt và đức hạnh đầy đủ), Thiện Thệ (bậc đã khéo léo đi đến nơi giải thoát), Thế Gian Giải (bậc hiểu thấu mọi lẽ của thế gian), Vô Thượng Sĩ (bậc cao quý không ai hơn), Điều Ngự Trượng Phu (bậc khéo điều phục, dẫn dắt con người), Thiên Nhân Sư (thầy của trời và người), Phật (bậc giác ngộ hoàn toàn), Thế Tôn. Người chưa qua được bờ khổ thì Ta giúp cho qua, người chưa hiểu thì Ta làm cho hiểu, người chưa yên thì Ta làm cho yên, người chưa đạt Niết-bàn (trạng thái dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sống chết luân hồi) thì Ta làm cho đạt Niết-bàn. Đời này đời sau, Ta biết đúng như thật. Ta là bậc biết tất cả, bậc thấy tất cả, bậc biết đạo, bậc mở đạo, bậc nói đạo. Các ông, chúng trời, người, a-tu-la, đều nên đến đây để nghe pháp.'
Bấy giờ vô số nghìn vạn ức loài chúng sinh đến chỗ Phật nghe pháp. Lúc ấy Như Lai quan sát các căn (năng lực tiếp nhận giáo pháp) của chúng sinh ấy là sắc bén hay chậm lụt, là siêng năng hay lười biếng, tùy theo khả năng tiếp nhận của họ mà nói pháp, đủ loại vô lượng, khiến ai cũng vui mừng, nhanh chóng được lợi ích tốt lành. Các chúng sinh ấy nghe pháp rồi, đời này được yên ổn, đời sau sinh vào chỗ tốt, nhờ đạo mà hưởng an vui, lại được nghe pháp. Nghe pháp rồi, họ lìa được các chướng ngại, ở trong các pháp, tùy theo sức mình, dần dần vào được đạo. Như đám mây lớn kia mưa xuống tất cả cỏ cây, bụi rậm, rừng cây và các cây thuốc, mỗi loài tùy theo giống loại bản tính mà được thấm nhuần đầy đủ, đều được sinh trưởng.
"Như Lai nói pháp chỉ có một tướng, một vị (cùng một bản chất, như nước mưa chỉ một vị), đó là: tướng giải thoát (thoát khỏi mọi trói buộc của sinh tử), tướng xa lìa (lìa bỏ mọi chấp trước), tướng diệt (dứt sạch phiền não), rốt cùng đạt đến nhất thiết chủng trí (trí tuệ biết rõ mọi sự vật trong từng chi tiết, tức trí tuệ của Phật). Có chúng sinh nghe pháp của Như Lai, hoặc thọ trì (tiếp nhận và giữ gìn), đọc tụng, tu hành đúng như lời dạy, nhưng công đức có được thì tự mình không hay biết.
Vì sao vậy? Vì chỉ có Như Lai mới biết giống loại, hình tướng, bản thể, tính chất của chúng sinh ấy: họ nhớ việc gì, nghĩ việc gì, tu việc gì; nhớ thế nào, nghĩ thế nào, tu thế nào; dùng pháp gì để nhớ, dùng pháp gì để nghĩ, dùng pháp gì để tu; nhờ pháp gì mà được pháp gì. Chúng sinh ở trong đủ các mức độ tu chứng khác nhau, chỉ có Như Lai thấy đúng như thật, rõ ràng không trở ngại. Như cỏ cây, bụi rậm, rừng cây và các cây thuốc kia, tự chúng không biết bản tính mình là bậc trên, giữa hay dưới.
Như Lai biết pháp một tướng một vị ấy, tức là tướng giải thoát, tướng xa lìa, tướng diệt, rốt ráo là tướng Niết-bàn mãi mãi vắng lặng, cuối cùng quy về không. Phật biết vậy rồi, xét lòng ham muốn của chúng sinh mà che chở, giữ gìn cho họ, vì thế không nói ngay cho họ về nhất thiết chủng trí.
"Này Ca-diếp, các ông thật là hiếm có, biết được Như Lai tùy chỗ thích hợp mà nói pháp, lại tin được, nhận được. Vì sao vậy? Vì việc chư Phật Thế Tôn tùy chỗ thích hợp mà nói pháp thật khó hiểu, khó biết."
Bấy giờ Thế Tôn muốn nói lại ý nghĩa ấy, liền đọc bài kệ (thể thơ trong kinh Phật, mỗi câu có số chữ đều nhau) rằng:
"Đấng Pháp vương (vua của giáo pháp, chỉ Phật) phá tan sự tồn tại trong luân hồi, xuất hiện ở thế gian, tùy theo ham muốn của chúng sinh
mà nói pháp bằng nhiều cách. Như Lai tôn quý, trí tuệ sâu xa,
lâu nay im lặng về điều cốt yếu này, không vội vàng nói ra. Người có trí nếu nghe
thì tin hiểu được; kẻ không trí sinh nghi ngờ, hối hận, thì mãi mãi đánh mất.
Vì vậy, này Ca-diếp! Ta tùy sức mỗi người mà nói, dùng đủ loại duyên cớ
để họ được chánh kiến (cái thấy đúng đắn về chân lý). Ca-diếp nên biết! Ví như đám mây lớn
nổi lên ở thế gian, che phủ khắp tất cả; mây trí tuệ chứa đầy nước mát,
chớp sáng lóe lên, tiếng sấm vang xa, khiến mọi loài vui sướng.
Ánh mặt trời bị che khuất, mặt đất mát mẻ, mây dày rủ xuống giăng khắp,
như có thể đưa tay hứng lấy. Mưa rơi đều khắp, bốn phương cùng đổ xuống,
tuôn chảy vô lượng, khắp cõi đất đều thấm nhuần. Trong núi sông, hang hiểm,
những nơi sâu thẳm mọc lên cỏ cây, cây thuốc, các loài cây lớn nhỏ,
trăm thứ lúa mạ hoa màu, mía, nho, được mưa thấm nhuần,
không loài nào không tươi tốt; đất khô đều được thấm, cây thuốc cùng xanh tốt.
Nước từ mây kia đổ xuống chỉ một vị, cỏ cây, bụi rậm, rừng cây
tùy phần mình mà nhận sự thấm nhuần. Tất cả các cây, bậc trên, giữa, dưới,
tùy theo lớn nhỏ mà đều được sinh trưởng; rễ, thân, cành, lá,
hoa trái, màu sắc, được cùng một trận mưa, đều tươi sáng mượt mà.
Tùy theo thể chất, hình tướng và bản tính lớn nhỏ, sự thấm nhuần thì chỉ là một,
mà mỗi loài đều tươi tốt. Phật cũng như vậy, xuất hiện ở đời,
ví như đám mây lớn che phủ khắp tất cả. Đã ra đời rồi,
vì các chúng sinh mà phân biệt giảng nói sự thật của các pháp.
Đấng Đại Thánh Thế Tôn, ở giữa chư thiên (các vị trời), loài người và tất cả đại chúng,
tuyên bố rằng: 'Ta là Như Lai, bậc tôn quý nhất trong loài hai chân,
xuất hiện ở thế gian, như đám mây lớn thấm nhuần tất cả.
Chúng sinh khô héo, Ta đều làm cho lìa khổ, được an vui yên ổn,
tức niềm vui ở thế gian và niềm vui Niết-bàn. Chúng trời và người,
hãy một lòng lắng nghe, đều nên đến đây chiêm bái đấng Vô Thượng Tôn (bậc tôn quý không ai hơn).'
Ta là Thế Tôn, không ai sánh kịp; vì muốn làm cho chúng sinh yên ổn
nên hiện ra ở đời. Ta vì đại chúng mà nói pháp trong sạch như cam lộ (nước ngọt của cõi trời, ví giáo pháp làm mát lòng, dứt khổ),
pháp ấy chỉ một vị, là giải thoát, Niết-bàn. Ta dùng một âm thanh nhiệm mầu
để giảng rộng nghĩa ấy, luôn tạo nhân duyên cho Đại thừa (cỗ xe lớn: giáo pháp đưa mọi chúng sinh cùng đến quả vị Phật).
Ta nhìn tất cả đều bình đẳng, không có lòng phân biệt người này người kia,
yêu người này ghét người khác. Ta không tham đắm, cũng không giới hạn ngăn ngại,
luôn vì tất cả mà nói pháp bình đẳng. Như nói cho một người,
thì nói cho nhiều người cũng vậy; Ta thường giảng nói pháp, chưa từng làm việc gì khác.
Dù đi, dù đến, dù ngồi, dù đứng, Ta chẳng bao giờ mỏi mệt chán nản, làm đầy đủ cho thế gian,
như mưa thấm nhuần khắp nơi. Kẻ sang người hèn, bậc trên bậc dưới, người giữ giới, kẻ phạm giới (giới: những điều răn cấm Phật đặt ra),
người đủ oai nghi (dáng vẻ, cử chỉ đúng phép của người tu) và kẻ không đủ, người chánh kiến và kẻ tà kiến (cái thấy sai lệch),
người căn tính sắc bén và kẻ căn tính chậm lụt, Ta đều rưới mưa pháp bình đẳng, không hề lười mỏi.
Tất cả chúng sinh nghe pháp của Ta, tùy sức tiếp nhận,
đứng ở các mức độ khác nhau. Hoặc ở trong cõi người, cõi trời, làm Chuyển luân Thánh vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thiên hạ bằng chính pháp),
làm Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi), Phạm vương (vị trời cai quản cõi trời Sắc giới) và các vua, đó là loại cây thuốc nhỏ. Người biết pháp vô lậu (pháp không còn phiền não rỉ chảy),
đạt được Niết-bàn, khởi được sáu phép thần thông (sáu năng lực siêu phàm: thấy xa, nghe xa, biết lòng người, biết đời trước, biến hóa tự tại, dứt sạch phiền não) và được ba minh (ba trí sáng: biết đời trước, thấy đời sau của chúng sinh, dứt sạch phiền não),
một mình ở núi rừng, thường tu thiền định (tập trung tâm ý, lắng sâu tâm thức), chứng quả Duyên giác (bậc tự mình quán xét lẽ nhân duyên mà giác ngộ),
đó là loại cây thuốc vừa. Người cầu địa vị Thế Tôn, nguyện 'Ta sẽ thành Phật',
tu hành tinh tấn (nỗ lực không lười biếng) và thiền định, đó là loại cây thuốc lớn. Lại có những người con Phật
chuyên tâm vào Phật đạo, thường làm việc từ bi, tự biết mình sẽ thành Phật,
quyết chắc không nghi, đó gọi là cây nhỏ. Người an trú vững chắc trong thần thông,
chuyển bánh xe pháp không thoái lui (giảng pháp đưa người đi tới, không bao giờ lùi lại), cứu độ vô lượng ức trăm nghìn chúng sinh,
những Bồ-tát (người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh) như vậy gọi là cây lớn. Phật nói pháp bình đẳng,
như mưa chỉ một vị; tùy theo bản tính chúng sinh mà sự tiếp nhận không giống nhau,
như cỏ cây kia mỗi loài nhận một khác. Phật dùng thí dụ này
để khéo léo mở bày, dùng nhiều lời lẽ mà giảng nói một pháp;
so với trí tuệ của Phật, chỉ như một giọt nước giữa biển. Ta rưới mưa pháp
tràn đầy thế gian, pháp chỉ một vị, mỗi người tùy sức mà tu hành.
Như rừng cây, bụi rậm, cây thuốc và các cây kia, tùy theo lớn nhỏ,
dần dần thêm tươi tốt. Pháp của chư Phật luôn chỉ một vị,
khiến khắp thế gian đều được đầy đủ; dần dần tu hành,
đều được đạo quả (quả chứng ngộ do tu đạo mà có). Hàng thanh văn (đệ tử nghe lời Phật dạy mà tu, chỉ cầu tự giải thoát) và Duyên giác ở nơi núi rừng,
ở thân cuối cùng (thân không còn tái sinh nữa), nghe pháp được quả, đó gọi là cây thuốc,
mỗi loại đều được tăng trưởng. Nếu các Bồ-tát trí tuệ vững chắc,
thấu suốt ba cõi (ba cõi luân hồi: cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô sắc), cầu cỗ xe cao nhất, đó gọi là cây nhỏ
được tăng trưởng. Lại có người an trú trong thiền định, được sức thần thông,
nghe các pháp đều không, lòng rất vui mừng, phóng ra vô số ánh sáng,
cứu độ các chúng sinh, đó gọi là cây lớn được tăng trưởng.
Như vậy, này Ca-diếp! Pháp Phật nói ví như đám mây lớn,
dùng mưa một vị thấm nhuần những đóa hoa là con người, khiến mỗi người đều kết thành quả.
Ca-diếp nên biết! Ta dùng các nhân duyên (những câu chuyện về nguyên nhân và điều kiện dẫn đến sự việc), đủ loại thí dụ,
để mở bày Phật đạo, đó là phương tiện của Ta; chư Phật cũng như vậy.
Nay Ta vì các ông nói điều chân thật nhất: 'Các chúng thanh văn
đều chưa phải là diệt độ (tắt hết phiền não, qua khỏi bờ sinh tử, tức Niết-bàn chân thật). Điều các ông đang làm chính là con đường Bồ-tát;
dần dần tu học, rồi tất cả đều sẽ thành Phật.'"
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video