Phẩm thứ tám: Năm trăm đệ tử được thọ ký (được Phật báo trước về việc tương lai sẽ thành Phật).
Bấy giờ ngài Phú-lâu-na Di-đa-la-ni Tử (một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng giỏi thuyết pháp), theo Phật được nghe cách dùng trí tuệ phương tiện (cách khéo léo, tùy hoàn cảnh để dẫn dắt người) mà tùy theo căn cơ thuyết pháp, lại nghe Phật thọ ký A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chính, trọn vẹn của Phật) cho các vị đại đệ tử, lại nghe chuyện nhân duyên đời trước, lại nghe chư Phật có sức thần thông tự tại lớn lao, được điều chưa từng có, lòng trong sạch, vui mừng hớn hở.
Ngài liền từ chỗ ngồi đứng dậy, đến trước Phật, cúi đầu mặt sát chân Phật mà lễ, rồi lui đứng một bên, ngước nhìn dung nhan của Phật, mắt không rời giây lát, và nghĩ rằng: "Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính) thật kỳ lạ đặc biệt, việc Ngài làm thật hiếm có! Ngài thuận theo các loại căn tính khác nhau của thế gian, dùng sự thấy biết phương tiện mà thuyết pháp cho họ, nhổ chúng sinh ra khỏi sự tham đắm ở khắp nơi. Đối với công đức của Phật, chúng con không thể dùng lời mà nói hết; chỉ có Phật Thế Tôn mới biết được bản nguyện sâu kín trong lòng chúng con."
Bấy giờ Phật bảo các tỳ-kheo (người xuất gia nam đã thọ giới đầy đủ): "Các ông có thấy Phú-lâu-na Di-đa-la-ni Tử này không? Ta thường khen ông ấy là bậc nhất trong những người thuyết pháp, cũng thường ngợi khen đủ các công đức của ông: siêng năng giữ gìn, giúp ta tuyên dương giáo pháp, có thể đối với tứ chúng (bốn chúng đệ tử Phật: tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ) mà chỉ bày, dạy bảo, làm lợi ích, khiến họ vui mừng, giải thích đầy đủ chánh pháp của Phật, làm lợi ích lớn cho những người cùng tu phạm hạnh (đời sống trong sạch, giữ giới). Trừ Như Lai ra, không ai có thể theo kịp tài biện luận của ông ấy.
Các ông chớ cho rằng Phú-lâu-na chỉ giữ gìn, giúp tuyên dương giáo pháp của ta mà thôi; ông ấy cũng từng ở chỗ chín mươi ức (ức: một con số rất lớn) đức Phật trong quá khứ, giữ gìn, giúp tuyên dương chánh pháp của Phật, và trong những người thuyết pháp thời ấy cũng là bậc nhất.
Ông ấy lại hiểu rõ, thông suốt pháp Không (lẽ mọi sự vật không có tự tính cố định) mà chư Phật đã nói, được bốn trí vô ngại (bốn thứ trí tuệ thông suốt không ngăn ngại: về giáo pháp, về ý nghĩa, về ngôn ngữ, và về tài nói năng biện luận), thường có thể xét kỹ mà thuyết pháp trong sạch, không chút nghi ngờ, đầy đủ sức thần thông của Bồ-tát (người tu hạnh lớn, nguyện thành Phật để cứu độ chúng sinh).
Suốt cả đời mình, ông thường tu phạm hạnh; người đời thời các đức Phật ấy đều cho rằng ông thật là một vị thanh văn (người tu nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, mục đích là tự giải thoát). Nhưng Phú-lâu-na dùng phương tiện ấy mà làm lợi ích cho vô lượng trăm nghìn chúng sinh, lại giáo hóa vô lượng a-tăng-kỳ (con số nhiều đến mức không đếm được) người, khiến họ đứng vững nơi chí cầu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Vì làm trong sạch cõi Phật, ông thường làm Phật sự, giáo hóa chúng sinh.
"Này các tỳ-kheo! Phú-lâu-na cũng từng là bậc nhất trong những người thuyết pháp ở chỗ bảy đức Phật (bảy vị Phật quá khứ gần nhất, kể cả Phật Thích-ca), nay ở chỗ ta cũng là bậc nhất trong những người thuyết pháp, và với các đức Phật sẽ ra đời trong Hiền kiếp (kiếp hiện tại, trong đó có một nghìn vị Phật ra đời; kiếp là khoảng thời gian cực kỳ dài) cũng sẽ là bậc nhất trong những người thuyết pháp, đều giữ gìn, giúp tuyên dương Phật pháp.
Trong tương lai, ông cũng sẽ giữ gìn, giúp tuyên dương giáo pháp của vô lượng vô biên đức Phật, giáo hóa và làm lợi ích cho vô lượng chúng sinh, khiến họ đứng vững nơi A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Vì làm trong sạch cõi Phật, ông thường siêng năng tinh tấn giáo hóa chúng sinh, dần dần đầy đủ đạo Bồ-tát.
Trải qua vô lượng a-tăng-kỳ kiếp, ông sẽ ở cõi này đạt được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, hiệu là Pháp Minh Như Lai (Như Lai: danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đến từ chân lý), Ứng Cúng (bậc đáng được trời người cúng dường), Chánh Biến Tri (bậc hiểu biết đúng đắn và trọn khắp), Minh Hạnh Túc (bậc trí tuệ và đức hạnh đều đầy đủ), Thiện Thệ (bậc đã khéo đi đến nơi giải thoát), Thế Gian Giải (bậc hiểu thấu mọi lẽ của thế gian), Vô Thượng Sĩ (bậc cao nhất, không ai hơn), Điều Ngự Trượng Phu (bậc khéo dạy dỗ, dẫn dắt con người), Thiên Nhân Sư (thầy của trời và người), Phật (bậc giác ngộ), Thế Tôn.
Đức Phật ấy lấy số tam thiên đại thiên thế giới (một vũ trụ rộng lớn gồm một tỷ thế giới nhỏ) nhiều như cát sông Hằng làm một cõi Phật. Đất làm bằng bảy thứ báu (vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xà cừ, san hô, mã não…), mặt đất bằng phẳng như bàn tay, không có núi đồi, khe suối, ngòi rạch, hang hố; đài lầu bằng bảy báu đầy khắp trong đó. Cung điện của chư thiên ở trong không trung gần đó; người và trời qua lại với nhau, hai bên đều thấy được nhau.
Ở đó không có các đường ác (những cảnh giới khổ như địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh), cũng không có phụ nữ; tất cả chúng sinh đều do hóa sinh (tự nhiên sinh ra, không qua cha mẹ), không có dâm dục. Họ được thần thông lớn, thân phát ra ánh sáng, bay đi tự tại, ý chí vững chắc, tinh tấn, có trí tuệ, thân thể đều màu vàng, có ba mươi hai tướng (ba mươi hai đặc điểm tốt đẹp trên thân) tự trang nghiêm.
Chúng sinh ở cõi nước ấy thường dùng hai thứ thức ăn: một là pháp hỷ thực (lấy niềm vui khi nghe và hiểu giáo pháp làm thức ăn nuôi thân tâm), hai là thiền duyệt thực (lấy niềm an vui trong thiền định làm thức ăn nuôi thân tâm).
Có vô lượng a-tăng-kỳ nghìn vạn ức na-do-tha (một con số cực lớn) chúng Bồ-tát, được thần thông lớn và bốn trí vô ngại, khéo giáo hóa các loài chúng sinh. Chúng thanh văn ở đó nhiều đến mức tính đếm không thể biết được, đều được đầy đủ lục thông (sáu năng lực siêu phàm), tam minh (ba trí sáng suốt: biết đời trước, thấy đời sau, dứt sạch phiền não) và bát giải thoát (tám tầng thiền định đưa đến giải thoát).
Cõi Phật ấy được thành tựu với vô lượng công đức trang nghiêm như thế. Kiếp ấy tên là Bảo Minh, cõi nước tên là Thiện Tịnh. Đức Phật ấy sống lâu vô lượng a-tăng-kỳ kiếp, giáo pháp tồn tại rất lâu. Sau khi Phật diệt độ (nhập niết-bàn, rời bỏ thân xác, hoàn toàn dứt khổ đau và sinh tử), tháp bảy báu được dựng lên khắp cõi nước ấy."
Bấy giờ Thế Tôn muốn nói lại ý nghĩa này, bèn nói bài kệ (bài thơ tụng trong kinh Phật) rằng:
"Các tỳ-kheo hãy lắng nghe kỹ! Con đường mà Phật tử (con Phật, chỉ người tu theo Phật) đi,
vì khéo học phương tiện nên không thể nghĩ bàn.
Biết chúng sinh ưa pháp nhỏ mà sợ trí tuệ lớn,
vì thế các Bồ-tát hiện làm thanh văn, duyên giác (bậc tự mình quán xét nhân duyên mà giác ngộ),
dùng vô số phương tiện để giáo hóa các loài chúng sinh.
Họ tự nói mình là thanh văn, còn cách Phật đạo rất xa,
cứu độ giải thoát vô lượng người, khiến ai nấy đều được thành tựu;
dù những người ấy ít chí nguyện, lười biếng, dần dần cũng sẽ khiến họ thành Phật.
Bên trong giấu kín hạnh Bồ-tát, bên ngoài hiện làm thanh văn,
tỏ ra ít ham muốn, chán sinh tử, mà thật ra là tự làm trong sạch cõi Phật.
Họ tỏ cho mọi người thấy mình có ba độc (tham lam, giận dữ, si mê), lại hiện ra vẻ tà kiến (hiểu biết sai lầm),
các đệ tử của ta dùng phương tiện như thế để cứu độ chúng sinh.
Nếu ta nói đầy đủ những việc hiện thân giáo hóa ấy,
chúng sinh nghe được, trong lòng sẽ sinh nghi ngờ.
Nay Phú-lâu-na đây, thuở trước ở chỗ nghìn ức đức Phật,
siêng tu con đường mình đi, tuyên dương và giữ gìn giáo pháp của chư Phật.
Vì cầu trí tuệ cao nhất, nên ở chỗ chư Phật
hiện ra đứng đầu hàng đệ tử, nghe nhiều và có trí tuệ.
Ông thuyết pháp không chút sợ sệt, có thể khiến mọi người vui mừng,
chưa từng mệt mỏi, để giúp làm Phật sự.
Ông đã đạt thần thông lớn, đầy đủ bốn trí vô ngại,
biết căn cơ của người sắc bén hay chậm lụt, thường nói pháp trong sạch.
Ông diễn giảng nghĩa lý như thế, dạy nghìn ức chúng sinh,
khiến họ trụ nơi pháp Đại thừa (giáo pháp lớn, đưa mọi người cùng thành Phật), và tự làm trong sạch cõi Phật.
Trong tương lai ông cũng sẽ cúng dường vô lượng vô số đức Phật,
giữ gìn, giúp tuyên dương chánh pháp, cũng tự làm trong sạch cõi Phật.
Ông thường dùng các phương tiện, thuyết pháp không chút sợ sệt,
cứu độ số chúng sinh không thể tính đếm, thành tựu nhất thiết trí (trí tuệ biết tất cả của Phật).
Ông cúng dường chư Như Lai, giữ gìn kho tàng pháp báu,
về sau được thành Phật, hiệu là Pháp Minh.
Cõi nước ấy tên là Thiện Tịnh, do bảy thứ báu hợp thành,
kiếp tên là Bảo Minh. Chúng Bồ-tát rất đông,
số nhiều vô lượng ức, đều đạt thần thông lớn,
đầy đủ uy đức và sức mạnh, đầy khắp cõi nước ấy.
Thanh văn cũng vô số, đủ tam minh, bát giải thoát,
được bốn trí vô ngại, những vị như thế làm tăng chúng (đoàn thể người xuất gia).
Chúng sinh ở cõi nước ấy đều đã dứt dâm dục,
thuần là hóa sinh, thân đầy đủ các tướng tốt trang nghiêm.
Họ lấy niềm vui pháp và niềm vui thiền làm thức ăn, không còn nghĩ đến thức ăn nào khác.
Ở đó không có phụ nữ, cũng không có các đường ác.
Tỳ-kheo Phú-lâu-na, công đức đều đã viên mãn,
sẽ được cõi tịnh độ này, nơi có rất đông bậc hiền thánh.
Vô lượng việc như thế, nay ta chỉ nói sơ lược."
Bấy giờ một nghìn hai trăm vị a-la-hán (bậc thánh đã dứt sạch phiền não, không còn tái sinh) có tâm tự tại, nghĩ rằng: "Chúng ta vui mừng, được điều chưa từng có. Nếu Thế Tôn cũng thọ ký cho mỗi người chúng ta như các vị đại đệ tử khác, chẳng phải là sung sướng lắm sao!"
Phật biết những điều các vị ấy nghĩ trong lòng, liền bảo ngài Ma-ha Ca-diếp (một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng tu khổ hạnh): "Một nghìn hai trăm vị a-la-hán này, nay ta sẽ ngay trước mặt lần lượt thọ ký A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề cho họ.
Trong chúng này, đại đệ tử của ta là tỳ-kheo Kiều-trần-như (một trong năm vị đệ tử đầu tiên của Phật) sẽ cúng dường sáu vạn hai nghìn ức đức Phật, sau đó được thành Phật, hiệu là Phổ Minh Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.
Năm trăm vị a-la-hán là Ưu-lâu-tần-loa Ca-diếp, Già-da Ca-diếp, Na-đề Ca-diếp, Ca-lưu-đà-di, Ưu-đà-di, A-nậu-lâu-đà (?), Ly-bà-đa, Kiếp-tân-na, Bạc-câu-la, Châu-đà, Sa-già-đà v.v., đều sẽ đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, cùng chung một danh hiệu là Phổ Minh."
Bấy giờ Thế Tôn muốn nói lại ý nghĩa này, bèn nói kệ rằng:
"Tỳ-kheo Kiều-trần-như sẽ được gặp vô lượng đức Phật,
trải qua a-tăng-kỳ kiếp, mới thành bậc Đẳng Chánh Giác (giác ngộ chân chính, ngang bằng chư Phật).
Ngài thường phóng ánh sáng lớn, đầy đủ các thần thông,
danh tiếng vang khắp mười phương, được tất cả kính trọng,
thường nói đạo cao nhất, nên hiệu là Phổ Minh.
Cõi nước ấy trong sạch, các Bồ-tát đều dũng mãnh,
đều bước lên lầu gác nhiệm mầu, dạo khắp các cõi nước mười phương,
đem những đồ cúng dường cao quý nhất dâng lên chư Phật.
Cúng dường như thế xong, trong lòng rất vui mừng,
trong khoảnh khắc lại trở về nước mình, có sức thần thông như thế.
Đức Phật ấy sống lâu sáu vạn kiếp, thời chánh pháp (thời giáo pháp còn nguyên vẹn, có người tu chứng) kéo dài gấp đôi tuổi thọ,
thời tượng pháp (thời giáo pháp chỉ còn hình thức giống như chánh pháp) lại gấp đôi thời chánh pháp; khi giáo pháp diệt mất, trời và người đều buồn rầu.
Năm trăm vị tỳ-kheo kia sẽ lần lượt thành Phật,
cùng một danh hiệu là Phổ Minh, nối tiếp nhau mà thọ ký.
"Sau khi ta diệt độ, vị ấy sẽ thành Phật,
thế gian mà vị ấy giáo hóa cũng như ta hôm nay."
Cõi nước trang nghiêm trong sạch cùng các sức thần thông,
chúng Bồ-tát, thanh văn, thời chánh pháp và tượng pháp,
số kiếp thọ mạng nhiều ít, đều như đã nói ở trên.
Ca-diếp, ông đã biết về năm trăm vị tự tại ấy;
các chúng thanh văn khác cũng sẽ được như vậy.
Những ai không có mặt trong hội này, ông hãy vì họ mà nói lại."
Bấy giờ năm trăm vị a-la-hán được thọ ký trước Phật xong, vui mừng hớn hở, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, đến trước Phật, cúi đầu mặt lễ chân Phật, ăn năn lỗi lầm, tự trách mình rằng: "Bạch Thế Tôn! Chúng con thường nghĩ rằng mình đã được diệt độ rốt ráo; nay mới biết mình giống như người không có trí. Vì sao vậy? Chúng con lẽ ra phải được trí tuệ của Như Lai, vậy mà lại tự cho trí tuệ nhỏ là đủ.
"Bạch Thế Tôn! Ví như có người đến nhà bạn thân, say rượu rồi nằm ngủ. Lúc ấy người bạn thân có việc công phải đi, liền đem viên ngọc báu vô giá buộc vào trong vạt áo của người kia, cho rồi mới đi. Người ấy say nằm, hoàn toàn không hay biết.
Thức dậy, anh ta đi lang thang đến nước khác. Vì cái ăn cái mặc, anh ta phải ra sức tìm kiếm, vô cùng khó nhọc; nếu được chút ít thì đã cho là đủ.
Về sau người bạn thân gặp lại anh ta, liền nói rằng: 'Than ôi, anh bạn! Sao lại vì cái ăn cái mặc mà đến nỗi này? Ngày trước tôi muốn cho anh được an vui, thỏa thích năm dục (năm thứ ham muốn: của cải, sắc đẹp, danh vọng, ăn uống, ngủ nghỉ), nên vào năm ấy, tháng ấy, ngày ấy, đã đem viên ngọc báu vô giá buộc vào trong vạt áo anh. Nay nó vẫn còn đó, mà anh không biết. Anh khổ nhọc lo buồn để kiếm sống, thật là dại dột quá. Nay anh có thể đem ngọc báu này đổi lấy những thứ cần dùng, thì lúc nào cũng được như ý, không thiếu thốn gì.'
"Phật cũng như vậy. Khi còn là Bồ-tát, Ngài đã giáo hóa chúng con, khiến chúng con phát tâm cầu nhất thiết trí. Nhưng chúng con liền bỏ quên, không hay không biết. Khi đã được đạo a-la-hán, tự cho là đã diệt độ, sống khó khăn, được chút ít đã cho là đủ. Nhưng tâm nguyện cầu nhất thiết trí vẫn còn đó, không mất.
Nay Thế Tôn thức tỉnh chúng con, nói rằng: 'Này các tỳ-kheo! Điều các ông đạt được chưa phải là diệt độ rốt ráo. Từ lâu ta đã khiến các ông gieo căn lành thành Phật; vì dùng phương tiện nên mới chỉ bày tướng niết-bàn (cảnh giới dứt sạch phiền não, ra khỏi sinh tử), mà các ông lại cho là đã thật được diệt độ.'
"Bạch Thế Tôn! Nay chúng con mới biết mình thật là Bồ-tát, được thọ ký A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Vì nhân duyên này, chúng con rất vui mừng, được điều chưa từng có."
Bấy giờ các ngài A-nhã Kiều-trần-như v.v. muốn nói lại ý nghĩa này, bèn nói kệ rằng:
"Chúng con nghe lời thọ ký cao nhất, đem lại an ổn,
vui mừng chưa từng có, xin kính lễ đức Phật có trí tuệ vô lượng.
Nay ở trước Thế Tôn, chúng con tự ăn năn các lỗi lầm:
trong kho báu vô lượng của Phật, chỉ được một phần niết-bàn nhỏ,
như người ngu không có trí, liền tự cho là đủ.
Ví như người nghèo khổ, đến nhà bạn thân,
nhà ấy rất giàu có, bày đủ các món ăn ngon,
đem viên ngọc báu vô giá buộc vào trong áo lót,
lặng lẽ cho rồi bỏ đi, lúc ấy người kia nằm ngủ không hay biết.
Người ấy thức dậy rồi, đi lang thang sang nước khác,
tìm cái ăn cái mặc để tự nuôi thân, sinh sống rất khó khăn,
được chút ít đã cho là đủ, không còn mong thứ tốt hơn.
Không biết rằng trong áo lót có viên ngọc báu vô giá.
Người bạn thân đã cho ngọc, về sau gặp người nghèo này,
trách mắng thống thiết xong, chỉ cho thấy viên ngọc đã buộc.
Người nghèo thấy viên ngọc này, trong lòng vô cùng vui mừng,
trở nên giàu có, đủ các của cải, thỏa thích năm dục.
Chúng con cũng như vậy: Thế Tôn trong đêm dài
thường thương xót giáo hóa, khiến chúng con gieo nguyện cao nhất.
Chúng con vì không có trí, nên không hay cũng không biết,
được một phần niết-bàn nhỏ, tự cho là đủ, không cầu gì thêm.
Nay Phật thức tỉnh chúng con, bảo rằng đó chưa phải là diệt độ thật;
được trí tuệ cao nhất của Phật, đó mới là diệt độ chân thật.
Nay chúng con theo Phật được nghe những việc trang nghiêm khi thọ ký,
cùng việc lần lượt được thọ ký nối tiếp nhau, thân tâm đều vui mừng khắp cả."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video