Chiếc bè quý về song tu cho phái nữ, của tổ sư họ Lý hiệu Nê Hoàn
Thái Hư ông, đại sư họ Thẩm, thuật lại và chú giải. Học trò theo thầy học nghề là Mân Nhất Đắc hiệu đính lại.
Điều thứ nhất
Nê Hoàn thị nói: Công phu tu luyện của nữ giới (nữ công) muốn tiến bước, thì trước hết phải chỉ niệm (dứt bặt ý nghĩ lăng xăng), sau đó điều tâm (điều hòa, làm cho tâm lắng dịu). Khi ý nghĩ đã dứt, tâm đã điều hòa, thì có thể bắt tay vào xoa bóp.
Phép này kỵ việc tránh nóng tìm mát. Bởi vì nữ giới lấy huyết làm gốc, tính chất nghiêng về âm, mà tính âm thì ưa mát. Nếu không nhờ xoa bóp để khẽ vận hành khí cơ (sự vận động lên xuống, ra vào của khí trong cơ thể), thì dễ rơi vào chỗ thuần âm. Âm thì mát, mát thì lạnh cứng như băng; nếu không thêm sự vận động, sẽ sinh ra các bệnh như đờm đọng, huyết ứ, và công phu khó mà làm được.
Tuy vậy, vẫn phải bắt đầu từ dứt ý nghĩ và điều hòa tâm. Nữ giới thuộc quẻ Khôn (quẻ thuần âm trong Kinh Dịch, tượng trưng cho đất, cho người mẹ, người nữ), mà trong Khôn có ẩn chân hỏa (lửa chân thật, nguồn dương khí gốc ẩn trong thân). Lửa ấy nằm yên thì tốt; lửa bùng lên thì nung chảy kim (kim: một trong năm hành, ở đây chỉ phần tinh khí quý báu cần giữ gìn). Không điều hòa tâm mà đã vận khí, thì kim bị lửa ép, sẽ có hiện tượng "hàn âm đăng thiên" (điển trong Kinh Dịch, quẻ Trung Phu: "tiếng gà bay lên trời, dù giữ chính vẫn xấu" — ý nói con gà vốn không bay cao được mà cố vượt lên, tức khí bị ép bốc ngược lên trên, là điềm xấu).
Cho nên bí quyết tu của nữ giới chỉ có bắt đầu từ dứt ý nghĩ và điều hòa tâm. Công phu dứt ý nghĩ, điều hòa tâm thì làm bao nhiêu cũng không thấy thừa, làm lâu bao nhiêu cũng không kỵ, vì trong tĩnh có động.
[Thái Hư thị nói: Ý nghĩ dứt thì khí thuần nhất, tâm điều hòa thì khí êm hòa. Tiếp theo đó làm xoa bóp thì có cơ dương khí phát động; e rằng cơ ấy bị uất lại mà sinh bứt rứt, nên lại răn dạy thêm.
Vả lại tính nữ giới vốn ưa mát ghét nóng. Lúc mới đạt được dứt ý nghĩ, điều hòa tâm, khí êm hòa, giữa chừng có khi gặp cảnh khí cơ uất lại sinh bứt rứt, ắt sẽ khởi ý muốn kéo chân âm (phần âm tinh túy, gốc của thân) lên tưới cho mát; đó chính là nguyên do khiến khí thuần âm dồn tụ ào ạt. Bởi vì tĩnh thì âm đọng lại, không động thì dương bị uất; người mới học tất có chỗ sai này. Không biết truy xét nguyên do sinh bứt rứt, phiền nóng, mà vội tìm cái mát mẻ nhất thời — hiểu như vậy là sai! Cần phải thêm công phu, dùng phép vận hành khí cơ; khí lưu thông thì bứt rứt tự tan. Không hiểu điều này mà cầu hiệu nghiệm, thì chỉ càng thêm bệnh; đây lại là nguyên do dẫn tới đờm đọng, huyết ứ. Cho nên phải hết sức răn ngừa.
Phép ở đây chỉ là tiếp tục làm xoa bóp, chính là để bịt cái lỗ hổng sinh ra ứ đọng ấy. Lại vì lòng người thích làm công phu, ưa tiến nhanh, có khi xoa bóp quá mạnh, khiến địa hỏa (lửa ở phần dưới thân) bốc cao, lửa phàm (lửa của dục vọng, của thân xác) theo đó bùng lên, thì có cái hại nung chảy kim; vì thế mới có lời răn "tiếng gà bay lên trời". "Hàn âm" là con gà, loài chim thuộc Dậu (chi thứ mười, thuộc hành Kim); bị dồn ép đến cùng thì bay vọt lên cao. Cho nên lại nói rõ thêm cái diệu của việc dứt ý nghĩ, điều hòa tâm. Ý là chỉ ra rằng đây chính là yếu quyết xuyên suốt từ đầu đến cuối của phái nữ vậy.]
Điều thứ hai
Nê Hoàn thị nói: Nữ giới tu luyện tinh chuyên, lấy việc dương khí thịnh vượng làm khởi đầu, và lấy việc chế phục âm (?) làm kết thúc. Phép này cực kỳ bí mật, người biết rất ít! Kẻ mê muội thì theo phép tu của nam giới; người khôn ngoan thì hướng về Thiền tông, cũng tự chứng được một quả vị, đạt được cái hiệu nghiệm đứng mà chết, ngồi mà hóa (lúc lâm chung tự tại, đứng hoặc ngồi mà qua đời), nhưng không biết rằng vẫn rơi vào quỷ thú (cõi của quỷ thần, tức chỉ thành âm thần chứ không thành tiên), cách Đạo rất xa.
Bởi vì nữ giới lấy huyết làm gốc: huyết thịnh thì tinh đầy, tâm mát thì sinh huyết. Người xưa nói: việc luyện dịch (các chất lỏng trong thân như nước bọt, tân dịch) thành huyết, hóa huyết thành tinh, đều phải nhờ thần (tinh thần, ý thức) trong sáng. Huyết mà không có dịch hóa thành, dịch mà thiếu thần hun nóng, thì dịch đọng như bùn thành đờm, chảy vào tỳ vị, bốc lên bám vào phổi, tràn ra các kinh lạc (đường dẫn khí huyết trong thân theo y học cổ truyền), trăm bệnh mọc lên như lông nhím, năm tạng gặp tai họa, sáu phủ chịu khốn ách. Cho nên các bí quyết luyện đan xưa đều trước hết phải dứt lặng tâm. Tâm lặng yên thì thần trong, tâm ấy liền mát.
Vì vậy phải đợi khi tâm mát, dịch trào lên, rồi mới dồn ý vào nhũ khê (vùng giữa hai bầu vú, trước ngực), thêm việc dùng tay xoa tròn, cốt làm cho khí cơ dâng tràn. Kế đó đưa hai tay xoa tròn riêng từng bên vú, cũng chỉ đợi khi khí ấm êm quấn quýt khắp quanh, lại thấy hơi ấm hun từ phía sau, hai cửa ải (song quan: hai cửa ải ở sau lưng mà khí phải đi qua) như có khói lửa, thế khí dồn ép xuyên qua cửa ải, đầy cửa ải là dịch đặc như bùn, chia ra đổ vào nhũ khê như suối trào.
Liền dùng chân ý (ý niệm chân thật, chuyên nhất, không tạp) dẫn vào Nam Dương (một vùng trong thân, ở đây có lẽ chỉ vùng giữa ngực xuống bụng trên) (?), lặng lẽ mà giữ ở đó, chừng ba mươi sáu hơi thở; rồi buông ý thả lỏng, sẽ thấy cái ở trong đó tự nhiên hạ xuống, chia ra đổ về hai bên eo lưng, xoay vòng bên trái bên phải, mỗi bên chừng ba mươi sáu thần tức (hơi thở có thần ý đi kèm). Rồi một lòng dẫn gom về chỗ sâu trong vòng rốn, xoay chậm bốn mươi chín vòng, xoay nhanh bốn mươi chín vòng.
Xét chỗ vĩ lư (xương cụt, đầu dưới cột sống), thấy hơi ấm xuyên ra phía sau; nếu thế khí còn chậm, có thể dùng phép co thắt nâng hai lối đại tiện và tiểu tiện, tự nhiên khí sẽ xuyên qua xương cụt, lên theo sống lưng, vượt qua Côn Lôn (chỉ đỉnh đầu), đổ xuống Nê Hoàn (vùng óc trong đầu, còn gọi là thượng đan điền).
Thấy Nê Hoàn ấy rộng lớn như biển, tự có thể dừng lại ở đó để nuôi dưỡng thấm nhuần. Rồi đổ xuống Hoa Trì (vùng trong miệng, dưới lưỡi, nơi sinh nước bọt) và Giáng Khuyết (cung đỏ, chỉ vùng tim), cả "mặt đất Diêm Phù" (Diêm Phù vốn là tên cõi người trong kinh Phật, ở đây ví toàn thân) như được giọt sương rưới tràn khắp. Hoàn toàn quên mình đang làm gì, chỉ thấy mơ mơ hồ hồ, không thở ra mà tự thở ra, không hít vào mà tự hít vào, không nâng lên mà tự nâng lên, không nuốt mà tự nuốt. Lúc này mùi vị ngọt thơm, khí và thần đầy đủ, êm hòa, ba đan điền (ba vùng luyện khí: đầu, ngực, bụng dưới) thông suốt làm một.
Rồi cảnh huyền diệu bao trùm bốn phía, phải mau quay vào trong mà soi xét, thuận theo đó buông bỏ hết thảy mọi duyên, liền thấy thân trống rỗng như hang núi, cả mặt đất cũng không còn, khí mát thấp thoáng thấm vào người, hơi khí mờ mịt bao khắp bốn bề. Bỗng nhiên mây mù tan hết, phía dưới hiện ra biển tính (biển của bản tính chân thật), sóng biếc trong lặng. Ta vẫn giữ một niệm không động, quên cảnh quên tình; bỗng hiện ra muôn đạo ánh vàng, mưa nhỏ như ngọc, theo ánh sáng đổ xuống, xoay trái xoay phải, hóa thành vầng trăng sáng, chìm nổi trong biển pha lê, rồi bỗng như tỉnh giấc mộng.
Nê Hoàn thị nói: Lúc này phải mau soi xét thân này bên trong; khi ấy lấy việc khí sảng khoái, thần trong sáng, khắp thân êm hòa thư thái làm đạt. Đạt được thì soi chiếu, ngưng giữ toàn thân trong chốc lát, đưa ý dồn vào tẫn (cửa âm, chỗ kín của người nữ; trong đan pháp cũng gọi là cửa huyền tẫn, nơi sinh hóa), thấy trong đó yên ổn thư thái, thế là đúng.
Rồi lại xoa tay, xoa mặt, vận thần quấn quanh bụng, nhún hai vai xoay như ròng rọc kéo nước (lộc lô), mỗi động tác đều làm bốn mươi chín hơi thở; thong thả vặn eo, vẩy rũ đầu gối và chân, ngồi nhón đầu ngón chân, mỗi động tác làm hai mươi bốn hơi thở rồi thôi. Làm như vậy một trăm ngày, mỗi ngày ba lần không gián đoạn, thì nền móng thành thiên tiên (bậc tiên cao nhất, thành tiên trên trời) được dựng nên.
[Thái Hư thị nói: Điều này là đại lược, xưa gọi là "thang lên trời"; bí quyết luyện đan của Đại Đạo nằm cả ở đây, chỉ còn thiếu "nước cờ cuối cùng" (bước quyết định sau chót). Người học sau này cần phải đọc cho thật thuộc trước, từng chữ một đem thân mình mà nghiệm, lắng tâm mà thầm hiểu, mỗi ngày đọc mười lần, trăm lần; thì đến khi làm công phu sẽ như đi trên con đường quen, không bị cảnh tượng làm mê hoặc; dù có hiện tượng hơi khác đi, thì thứ tự các tầng bậc vẫn rõ ràng. Hết sức răn người học chớ coi như đọc truyện "Tây Du Ký" cho qua.
Bởi vì sách luyện đan cho nam giới nhiều đến mức trâu kéo đổ mồ hôi, chất đầy tới nóc nhà; còn sách luyện đan cho nữ giới thì đời ít có bộ trọn vẹn. Có được như "Kim Hoa trực chỉ" mười tám điều đã là bí truyền không truyền ra ngoài; nay lại có được kim chỉ nam này để đối chiếu cùng tham khảo, thì bí quyết thành thiên tiên của Khôn đạo (đạo tu của nữ giới) đã đầy đủ. Nếu chỉ có "Trực chỉ" thôi thì chỉ thành được địa tiên (tiên sống lâu ở cõi đất) hay nhân tiên (bậc tiên trong cõi người, thấp nhất) mà thôi.]
Điều thứ ba
Nê Hoàn thị nói: Nam giới song tu không dùng đỉnh (cái vạc luyện đan; ở đây chỉ việc lấy người khác giới làm "vạc", tức tà thuật hút tinh khí của người khác); dùng đỉnh rốt cuộc không phải người đắc đạo. "Thêm dầu" (lấy tinh khí người khác bù vào cho mình) chỉ là thuật nhỏ, không phải chân quyết; chân quyết là ba tài (Trời, Đất, Người) hợp thành một thân. Nữ giới song tu cũng đều như thế: không có gì mà bao chứa cả ba, có mà nuôi dưỡng thành đan; cái "chân nhất" (cái Một chân thật, gốc nguyên sơ của sự sống) trong đó như thóc trong kho, lấy tạo hóa làm lò nấu chín thì tha hồ mà ăn.
Lại nói: Nên biết đời có hội vô già (hội lớn bố thí, không ngăn cách ai, mọi người đều được dự), hạt giống vốn có khắp ba ngàn đại thiên thế giới; mượn đàn tràng làm lò vạc, từ khi Lư Năng (tức Lục tổ Huệ Năng của Thiền tông, họ Lư) đi rồi thì mất chân truyền.
Lại nói: Ta nói bài kệ này, Thiên long bát bộ (tám loại thần hộ pháp trong kinh Phật như trời, rồng…) ắt đều kinh hãi, cho rằng ta lắm lời, e phải chịu hình phạt của cõi huyền. Thế mà ta vẫn nói rõ ràng, là vì vâng ý chỉ của Ngọc Thanh Thần Mẫu, người thương tiếc Đại Đạo bị dứt mất truyền thừa, đã truyền lệnh cho Bất Nhị Thánh Cô (tức nữ tiên Tôn Bất Nhị) trịnh trọng tuyên bày, miệng truyền cho ta, ý muốn tiết lộ thẳng ra, không còn mượn tên đổi hiệu nữa để khỏi làm lầm lạc người đời sau lần nữa.
Lời ấy rằng: Tu một mình không phải đạo tột bậc; cùng loại thì tự cần đến nhau; người có thân ngoài thân, quên được hình hài thì mới có thể làm được mọi việc.
Khẩu quyết ấy rằng: "Càn nguyên (nguyên khí của Trời, của dương) có được từ đỉnh đầu; Khôn nguyên (nguyên khí của Đất, của âm) mất đi từ cửa âm. Nhân nguyên (nguyên khí của Người) có khắp ba ngàn đại thiên thế giới (?); ba nguyên do một tâm lĩnh hội. Không ngoài tâm lặng lẽ trống rỗng, không ngoài thân không vướng mắc. Động tĩnh hợp với lẽ chân thường; ta không còn, thì các nguyên tự hợp lại. Các nguyên hợp thì cái Một cũng hợp; một nguyên chính là tình và tính. Tình là gốc của tính, tính cùng tài năng đều do trời phú. Có thể không còn nguyên, không còn một mà hóa đi, thì tự vượt lên phẩm bậc cao nhất." Đó là ý chỉ của Ngọc Thanh Thần Mẫu, là lời miệng truyền của Bất Nhị Thánh Cô; ai có khả năng thì theo đó.
[Thái Hư thị nói: Cùng loại thì cần đến nhau, đó là lẽ của Thái cực (cái gốc nguyên sơ sinh ra âm dương); đó chính là điều gọi là "tinh của nhị ngũ (hai khí âm dương và năm hành) hợp nhau một cách huyền diệu mà ngưng kết" vậy. Các thiên trong và ngoài của sách "Ngộ Chân", toàn bộ sách "Tham Đồng" (hai bộ kinh điển lớn của đan đạo), đều chỉ nói một lẽ ấy thôi. Người đời hiểu lầm, nên mới có những việc làm ô uế của phái Tam Phong (một phái tà thuật phòng trung, lấy việc giao hợp hút tinh làm tu luyện). Nay được lời thầy dạy, cái tâm truyền nghìn trăm năm mới được sáng tỏ.
Bỉnh này may mắn biết bao mà được truyền cho! (Bỉnh là tên trong dòng phái của Thái Hư ông.) Đời may mắn biết bao mà được rõ! Đây là "nước cờ cuối cùng" của cả hai phái nam và nữ. Chỉ có điều, không có sức trí tuệ thì ít ai đi được đến cùng.
Bỉnh này nghiền ngẫm tông chỉ, thấy phép chỉ là không có ta, thì mới có thể không có vật; vật và ta đều quên, thì cái chân nhất mới hiện. Chân nhất đã hiện, cứ theo cái Một mà giữ, cái Một tự hòa tan với nhau, hóa rồi lại hóa, sinh rồi lại sinh, không cùng không dứt. Cái đạo lớn lao trong đó, không gì bằng hội Phật vô già, cũng như sách đan nói "rồng sống hổ sống đầy khắp hư không". Bỉnh này thấy được điều ấy ở hội vô già. Nhưng phải hoàn toàn theo phép tắc xưa thì mới không có điều hối hận, hổ thẹn.
Bởi vì hội ấy, nghĩa của nó cực kỳ kín đáo mà dấu vết lại cực kỳ rõ ràng, chớ có hiểu lầm. Cái gọi là kín, là kín ở một tâm: được hay mất, người khác không thể biết. Cái gọi là rõ, là rõ như chợ búa đông người: đi đi dừng dừng, mảy may không giấu giếm gì. Chính vì phép tắc như vậy nên mới không bị đời ghét bỏ. Ôi! Tấm lòng của bậc hiền triết thật khổ tâm thay, cái thấy của bậc hiền triết thật xa thay!]
Điều thứ tư
Nê Hoàn thị nói: Đúng vậy. Bậc thánh xưa có nói: chất phàm không hóa thì ngày xong đạo không biết đến bao giờ; công hạnh không tròn thì ngày chứng quả không có. Vượt bậc mà tiến thì chỉ chứng lấy đường rẽ lầm lạc; chưa tròn mà chứng thì chỉ được quả nhỏ bậc thấp. Người học hãy kính sợ lời dạy từ bi này, cần phải luyện trước cho pháp thân (thân đạo, thân thứ hai được luyện thành bên ngoài thân xác) vững chắc, thì mới có nền để chịu sự nung luyện. Nền ấy không dựng được thì chưa thể nói đến điều trên. Việc làm ở điều trên hoàn toàn là công phu hóa, nhưng mỗi bước đều khởi từ sắc thân (thân xác bằng xương thịt); đó là cách dùng gửi cái hư trong cái thật, từ cái thật mà đạt tới cái hư. Phép công phu của thiên tiên là như vậy.
[Thái Hư thị nói: Pháp thân là thân ở ngoài thân. Thân ấy không phải nhờ tưởng tượng mà có, không phải nhờ luyện theo phép mà thành được. Bí quyết của nó là mượn cái giả để tu cái thật; việc tu thêm không ngoài sắc thân, bí quyết chỉ là luyện sắc thân này cho trong ngoài đều trong sạch, là thân mà không phải thân, không phải thân mà là thân; như người ta nói: công phu nổi lên thì thân không còn, công phu dừng thì thân lại có.
Đến lúc thân không còn, mọi nóng lạnh đều thấy không phải của ta, mọi đau ngứa đều thấy không phải của ta, đó là điều gọi là "biết mà không bám víu". Làm sao đạt được? Phép chỉ là để thần ở trong chốn hư không, thân không còn là thân, thì đạt được. Nhận biết được cái chân nhất, thấy ngoài cái Một ra đều là huyễn, thì càng đạt được.
Luyện như vậy đến chỗ không xa không gần, không trong không ngoài, thì càng tiến hơn. Tu thêm đến chỗ không đi không đến, không vào không ra, thì mới thật đạt tới không xa không gần, không trong không ngoài. Lại tu thêm được đến chỗ không khởi không diệt, không động không tĩnh, thì mới thật là không đến, không ra, không vào. Như thế là đã có đủ cảnh giới thanh tịnh của pháp thân. Nhưng vẫn không ngoài việc tìm trong sắc thân mà có.]
Điều thứ năm
Nê Hoàn thị nói: Lời của Chân Dương là đúng. (Chân Dương là hiệu của Thái Hư thị, do Nê Hoàn thị đặt cho.) Tu tinh chuyên như vậy thì pháp thân tự có; như vậy mà không thối lui thì có thân ngoài thân.
Ngươi phải biết, bậc hiền triết xưa sở dĩ phải nhờ "nước cờ cuối cùng" để xong đạo, ấy là con đường tắt trong việc xong đạo mà thôi! Bởi vì chân âm, chân dương (phần âm và dương chân thật, nguyên sơ) trong một thân có hạn; theo đó mà luyện, cũng không ngoài việc hậu thiên (phần có sau khi sinh ra) và tiên thiên (phần bẩm sinh, có từ trước khi sinh) nung luyện lẫn nhau. Bình thường luyện được bí quyết này, không phải là không có công hiệu ngày thêm tháng chồng; khốn nỗi những lụy phàm hậu thiên trong một thân cũng có cái thế ngày sinh tháng thêm. Dù có mạnh mẽ tu luyện tinh chuyên, mà người gặp tai ách lớn, xưa nay không ít, thật đáng thương.
Không vì gì khác, chung quy là do cái chân, cái tiên thiên trong một thân thì nhiều ít có thể đếm được, còn cái giả, cái hậu thiên trong một thân thì sinh sôi không lường được; huống chi tu không phải từ lúc còn trinh nguyên đồng tử, thì bị nhiễm ô, hư hỏng, ai mà tránh khỏi? Về chỗ này, ngươi có thể lo sợ thay cho người đời rồi!
[Thái Hư thị nói: Uống nước lạnh hay uống canh nóng, lạnh ấm tự mình biết. Nếu pháp thân đã có đủ, thì cái gọi là bí quyết điều hòa giữ gìn, chỗ nên thu nên buông, không cần phải đi tìm hỏi, vì vốn đã có sự nghiệm chứng bên trong đủ để xét rồi. Còn nếu pháp thân chưa có đủ, thì cái gọi là bí quyết điều hòa giữ gìn, chỗ nên buông nên thu, cũng chỉ nên tìm dấu hiệu trong một thân này, cũng không ngoài các chuyện tắc hay thông, lên hay xuống, lạnh hay ấm, khô hay nhuận.
Ở đây mà áp dụng phép tắc, há lại ra ngoài việc chỗ tắc thì làm cho thông, chỗ lạnh thì làm cho ấm, chỗ khô thì làm cho nhuận, xoay vòng đảo lộn trong khoảng ấy hay sao? Đại ý là: lấy chuyên nhất, lấy mềm mại, không bị vật bên ngoài dụ dỗ, điều hòa nền móng tâm và khí, làm cho khí cơ thống nhất, biết thân này chỉ là đồ chứa gửi tạm. Phàm xoa bóp, co thắt nâng lên, cùng các phép tưởng giữ, vận chuyển làm nhiều lần, chẳng qua chỉ để làm cho khí cơ linh hoạt mà thôi.
Nếu khí cơ đã linh hoạt rồi, thì phép chỉ lấy chuyên nhất, mềm mại làm chủ: niệm khởi lên thì hóa ngay, thu vào một lần thì thôi. Hãy cẩn thận chớ "cưỡi trâu đi tìm trâu" (có rồi còn đi tìm), thu vào mà không biết dừng, ấy gọi là "trên đầu đặt thêm cái đầu" (làm thừa, chồng chất thêm vô ích). Ngay như những nghiệm chứng thông suốt đầy đủ, lên xuống, ấm mát, êm nhuận khi đã đạt được, đều kỵ dính mắc, cũng như nghĩa "thu vào phải biết dừng" vậy! Theo đó mà tu mà dưỡng thì muôn phần không lo bị chết thoát xác. Cái thấy của Bỉnh này là như vậy.]
Điều thứ sáu
Nê Hoàn thị nói: Đúng, lời ngươi nói phải. Thần của nữ bay đi, tinh của nam đọng thành bùn, đều do "trên đầu đặt thêm cái đầu". Bởi vì cái mà thần quyến luyến là tinh. Thần ngưng, tinh bình ổn thì yên; tinh cạn, thần lẻ loi thì bay đi. Kẻ không biết lại lầm cho là thoát xác thành tiên, thật đáng thương lắm.
Do đó có thể biết việc làm quá mức xoa bóp, tưởng giữ ý là sai; vì sao vậy? Nữ giới bên trong âm mà bên ngoài dương, nghĩa quẻ thuộc quẻ Ly (quẻ có hào âm ở giữa, hai hào dương ở ngoài, tượng lửa), mà chân âm thường theo kinh nguyệt rò mất; cho nên tĩnh thắng động thì tốt, động thắng tĩnh thì xấu. Nam giới lấy tinh làm gốc, nữ giới lấy huyết làm gốc; tinh nhờ ấm mà thịnh, huyết nhờ mát mà sinh. Biết điều này thì biết cách nuôi dưỡng.
Công phu của nữ giới không bỏ xoa bóp, tưởng giữ ý, là có hai nghĩa: một là để thông khí cơ, thì kinh lạc thông suốt thư thái; hai là để luyện tân dịch, không để dịch đọng hóa đờm, mà dịch hóa thành huyết. Người hiền triết xưa nói lấy tĩnh giữ làm tông chỉ, cũng có hai nghĩa: vua yên thì bề tôi và dân chúng đều yên (tâm là vua, tâm yên thì cả thân yên), thì thần trong mà không bay; lại tĩnh thì trí tuệ sinh, không bị dục vọng quấy nhiễu, mà mạng sống được giữ vững. Đó là bí quyết song tu trong một thân mình.
Khí cơ đã thư thái, chí ý trong sạch lặng lẽ, thêm vào sự đầy đủ êm hòa, tiếp đến sự trong sạch ngay thẳng; tính theo ngày thì không thấy đủ, tính theo tháng thì có dư; cứ nối tiếp mà làm, một sớm chứng được thân ngang với hư không, ba đan điền thông suốt làm một, chỉ thấy từng chi, từng đốt, từng khiếu đều sáng rỡ. Công phu tu đến đây thì thân của riêng mình và thân ở ngoài đều đủ.
Nếu quả thật nối tiếp làm mà không thối lui, thần đủ khí đầy, niệm không chạy ra ngoài, thì thần không đuổi theo niệm, huyết sinh ắt thịnh, chân âm cũng đủ, khí và tinh tự có cục diện tràn trời lấp đất. Nhưng nếu đuổi theo niệm mà bay vọt lên, thì rơi vào nhị thừa (con đường tu bậc thấp, chỉ được quả nhỏ); sách đan gọi là "âm thần ra khỏi vỏ" (thần thức thuộc âm rời thân, chỉ thành quỷ tiên chứ không thành tiên thật) vậy. Người học không thể không răn ngừa.
[Thái Hư thị nói: Bỉnh này từng nghe thầy dạy: thần là tâm thần; giữ được mà không bay đi là vì quyến luyến tinh mà giữ lại. Tinh hễ cạn thì thần bay đi. Tinh là tinh của thận; tinh không đọng lại như bùn là nhờ có thần chế ngự! Bởi vì thứ tinh đọng ấy còn chưa phải nguyên tinh (tinh nguyên sơ, bẩm sinh), mà là loại dịch, chưa thành hình. Chân thần hễ rời đi thì tinh ấy đọng lại như bùn.
Kinh Dịch nói: "Một âm một dương gọi là Đạo." Kệ nói: "Nửa cân với tám lạng (tức hai bên ngang bằng nhau, vì xưa một cân là mười sáu lạng) mới thành chân." Lại nói: Âm lẻ loi thì không sinh, dương đơn độc thì không lớn. Càn Khôn, Khảm Ly, Chấn Tốn, Đoài Cấn (tám quẻ, từng cặp âm dương đối nhau), đất trời, mặt trời mặt trăng, tính và mạng, nam và nữ, một âm một dương, xoay vòng hết rồi lại bắt đầu, gọi là đạo thường. Tu mà chỉ theo một bên, cảm mà lệch một phía, thì thành ra hỏng việc.
Lại nói: Đại phàm người mới tu chỉ tìm sự phối hợp trong một thân, nhưng có phân trước sau: trước gọi là chân (thật), sau gọi là giả. Xét gốc thì cái giả được nuôi từ cái chân, nên cái chân cũng gọi là giả; cái giả trở về với cái chân thì cũng gọi là nguyên. Hái thuốc (thu lấy tinh khí lúc vừa phát sinh) mà lỡ thời, hoặc bám vào hình tướng sắc dục, thì rơi vào đường bàng môn, thành ra huyễn phàm, đủ gây họa lớn. Nhưng vẫn còn cứu được.
Điều dữ dội nhất, không gì bằng lúc tu một mình đã đủ công, cảm nhập vào cõi mờ mịt sâu thẳm, mà niệm hễ lệch một chút thì sự cảm ứng thấu suốt cũng lệch theo; dù muốn dừng giữa chừng thì đã không kịp nữa. Nữ thì thần bay, nam thì tinh đọng, há có thể không cẩn thận sao!
Ôi, nên biết sách "Nhập dược kính" của Thôi công nói: "Là tính và mạng, không phải thần và khí." Nói thần, nói tinh, chẳng qua như lấy lá vàng dỗ trẻ nín khóc (giả làm vàng để dỗ trẻ — tức chỉ là cách nói tạm để dẫn dắt). Không biết vàng thật thì sao phân biệt được lá vàng?
Chung tổ (tức Chung Ly Quyền, một vị tổ của đạo luyện đan) có nói: "Tứ đại (đất, nước, lửa, gió — bốn yếu tố cấu thành thân) một thân đều thuộc âm, chẳng biết vật nào là dương tinh; có duyên gặp được thầy sáng chỉ cho, thần tiên đắc đạo chỉ việc ở thân." Lại nói: "Có và không giao nhập làm gốc của đan, ẩn và hiện nâng đỡ nhau là thủy và kim; chớ cố chấp thân này mà bảo là đạo, tu một mình không có vật thì là âm lẻ loi." Hợp với lời thầy chỉ dạy, hẳn là có cái gọi là "hạt giống chân thật" vậy! Thế mà vẫn không ngoài việc tìm trong thân này; ý chỉ ấy thật huyền diệu.]
Điều thứ bảy
Nê Hoàn thị nói: Đúng vậy. Đạo Đức Kinh nói: "Có một vật hỗn độn mà thành, sinh trước trời đất, lặng lẽ thay, trống không thay, đứng một mình mà không đổi, đi khắp nơi mà không mỏi, có thể làm mẹ của thiên hạ; ta không biết tên nó, gượng đặt tên là Đạo (?)." Lại nói: "Mơ mơ hồ hồ, trong đó có vật; sâu thẳm mờ mịt, trong đó có tinh; tinh ấy rất chân thật, trong đó có sự tin chắc."
Vật này bị nhốt trong hình sơn (núi hình hài, tức thân thể). Người xưa có nói: không tìm trong thân, không hái ngoài thân, mơ mơ lại hồ hồ, dường như ở trong chốn hư không mờ mịt sâu thẳm, mà không ngoài một khiếu huyền quan (cửa ải huyền diệu, nơi giao hội của tiên thiên và hậu thiên, không có vị trí cố định trên thân). Khiếu này lớn đến không có gì ở ngoài, nhỏ đến không có gì ở trong; nghĩ thì không được, vận thì không mở.
Phép chỉ là thân ngang với hư không, buông bỏ mọi duyên, trống mà quên cả cái trống, lặng mà quên cả cái lặng, thì thần tự vào khuôn, khí tự từ trong mà ra. Khí thể mờ mịt êm hòa, không đầu không đuôi, đó là sự hiện ra của vật ấy, là điềm báo đầu tiên của thân ngoài thân. Khiếu này không mở, thì dù có thể "chém rồng" (?) (đan pháp nữ gọi là "chém rồng đỏ": luyện cho dứt kinh nguyệt) và hóa thần, vẫn chỉ là cái huyễn có huyễn không của lá vàng, sao gọi là kết thai (kết thành thai thánh, tức mầm của thân ngoài thân), sao gọi là vào cửa được? Những điều chỉ dạy ở trước vẫn còn là lá vàng, không phải vàng thật.
[Thái Hư thị nói: Xoa bóp tuy là giả, nhưng bỏ đi thì khí cơ không thông; tưởng giữ ý cũng là hư, nhưng bỏ đi thì khí và tinh không đủ. Nối tiếp mà tiến lên, tu đến chỗ có vật mà không có vật, thế mà ý thầy vẫn chưa cho là rốt ráo, vì đó vẫn là việc ở "bờ bên này"! Tuy vậy, việc bờ bên này làm trọn thì bờ bên kia dễ thông; bờ bên kia chưa thông thì cơ như cách nhau lớp lớp núi.
Khi thông, thì lấy niệm dẫn dắt, tự nhiên dồi dào, bốn bên tự kéo đến. Cho nên dù cách núi cách hồ, sự thông của khí cơ cũng như gặp mặt nhau. Phép ấy thế nào? Nghe thầy nói: phóng ánh sáng để dẫn dắt nó, thu nhiếp tâm để chờ đợi nó. Nếu bên kia lên bên ta xuống, bên kia lui bên ta về, thì chỉ là gặp nhau mà thôi, chẳng ích gì.
Phép chỉ là ở trong chỗ không lặng mà lặng yên không động, trống rỗng mà khéo tiếp nhận. Khí cơ hễ đến, thấy có cái thú hòa hợp thông suốt, vẫn tự lặng yên không động, lấy ý bao bọc thu giữ, cất sâu mà luyện bên trong, từ Khôn đến Cấn (từ phương của quẻ Khôn đến phương của quẻ Cấn, ý chỉ đường khí đi trong thân), như cưỡi bè lên sông Ngân (điển người xưa cưỡi bè lên tới sông Ngân Hà trên trời, ý chỉ khí đi lên cao), thấy có ánh vàng như chớp giật, hơi mát tràn đầy không gian, như mây như khói, quấn quanh trong ngoài thân.
Lúc ấy, phải răn không để xen ý người vào, hoặc ham muốn, hoặc ngờ vực; niệm khởi lên thì gạt bỏ ngay. Sẽ thấy có một thứ khí cơ tự nhiên tràn đầy bên trong, không có trong ngoài, không có bờ bến; trong khoảnh khắc biến hóa trùng điệp hiện ra, khó mà đếm được, không thể vẽ ra, không thể nói ra. Nhưng cũng có khi lặng yên không chút ánh sáng, đen kịt như đêm. Những cái ấy đều gọi là huyền ảnh (bóng hình huyền diệu), lại gọi là viên tượng (hình tượng tròn đầy) của bờ bên kia.
Thật ra đó là đồ hình tròn đầy của bên kia và bên ta, gọi là ba cảnh giới "Hoa Nghiêm", "Lăng Nghiêm", "Pháp Hoa" (tên ba bộ kinh Phật lớn, ở đây chỉ các cảnh giới được mô tả trong đó), là cảnh huyền diệu của ba núi tiên, mười châu tiên. Thật ra đó là khí cơ của công hóa giữa bên kia và bên ta; bờ bên kia không phải bờ bên kia. Mà chứng được bờ bên kia cũng không ngoài chỗ này. Thầy nói: Ta từng hỏi Thanh Tịnh Nguyên Quân (tức nữ tiên Tôn Bất Nhị), Nguyên Quân nói: "Đúng như vậy, đúng như vậy." Lại nói: "Công phu của nam giới há riêng không như thế sao?"]
Điều thứ tám
Nê Hoàn thị nói: Có câu kệ rằng: "Lật qua lật lại là việc Càn Khôn, hai khí giao tinh hợp thành Cấn kim (?)" (vàng thuộc quẻ Cấn, chỉ đan dược kết thành). Lại nói: "Chim ưng vồ chim én chim sẻ, chim cắt bắt quạ lạnh"; nhỏ trong cái nhỏ, diệu trong cái diệu, mà không ngoài "biết trắng giữ đen, biết trống giữ mái" (biết cái sáng, cái mạnh nhưng giữ lấy cái tối, cái mềm — lời Đạo Đức Kinh), lại há ngoài việc "giữ không mà nắm có" hay sao!
[Thái Hư thị nói: "Đạo Đức" (Đạo Đức Kinh) và "Nam Hoa" (sách Trang Tử) không phải là thứ nữ giới có thể đọc hằng ngày; riêng kinh "Thanh Tịnh" thì nên đọc cho thuộc; "Nội tắc" (thiên dạy phép tắc trong gia đình, trong sách Lễ Ký) thì nên tôn trọng; có lẽ chỉ có hai kinh "Khôn Ninh" và "Trinh Nhất" chăng (?)! Bởi vì tính chưa thấu suốt thì mạng khó giữ, giới luật không nghiêm thì công phu không vững chắc.
Nghiền ngẫm câu kệ thầy dẫn, nghĩa của nó sâu kín, há dễ đo lường xét cho thấu; dù được thầy chỉ bày phép thượng thừa bậc nhất, người nữ tầm thường biết gì đâu, vẫn chỉ nhìn biển mà than, khắp thiên hạ đâu đâu cũng thế. Bởi vì trong đó gói cả bộ "Hỏa ký" (sách về hỏa hầu, tức phép điều tiết độ nóng, nhịp độ trong luyện đan). Phải đọc thuộc "Hoàng Đế Âm Phù kinh", tham khảo thêm "Long Hổ", "Tham Đồng", "Ngộ Chân", thì mới có thể bàn đến điều này.
Bỉnh này xin tạm chỉ ra đầu mối rằng: Lật qua rồi tự lật lại, việc ấy có xoay vòng. Nhận được cái Một trong cái Một, tham xét mãi thì cái Một ở trước mặt. Rốt cuộc chỉ là hai khí, tinh giao nhau thì bóng hình muôn vẻ. Thân không còn thì cái Một mới hiện, có thể bao trùm cả ba ngàn đại thiên thế giới kia. Đại thiên thế giới bóng hình rực rỡ, cái rực rỡ ấy là nguyên của bên kia. Không bị nguyên ấy kéo đi, thì nguyên thủy chính là nguyên của ta. Các nguyên không phải từng cái một, từng cái một thì không trọn cái Một. Lặng yên mà không buông tay, công phu há phải chuyện thường. Én sẻ cứ mặc nó là én, quạ lạnh cũng mặc nó lạnh. Không đói thì thời chưa đến, thời đến thì tùy ta ăn. Ấy là diệu trong diệu, trong huyền lại có huyền. Biết trắng nên giữ đen, mù mịt như mong được trọn vẹn lớn. Hỏi nó làm sao được như thế: cái cùng tột của không cùng tột có đủ ở đó.
Nghĩa tinh tế của thầy đại khái là như vậy. Tuy thế, có và không tự sinh lẫn nhau, lấy hay bỏ đều phải theo cái Một. Sắc thân không hóa thì trăm việc không thành.]
Điều thứ chín
Nê Hoàn thị nói: Hay thay lời ngươi nói. Có câu rằng: muốn làm việc vượt khỏi phàm tục, trước hết phải làm sạch ý nghĩ phàm, kế đến làm trống ba cõi (cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc — toàn bộ thế giới luân hồi theo đạo Phật); mà không trái phép tắc trong nhà, không nịnh bợ quỷ thần, hiếu kính, hiền từ, hòa nhã, không làm trái ý chồng; mềm mỏng thuận hòa, hanh thông ngay chính, không trái đạo của Khôn (đạo người nữ); động thì theo lẽ phải, tĩnh thì thư thái nhẹ nhõm; gửi cái diệu của Đạo vào việc cầm ki cầm chổi, ngộ ra hỏa hầu ngay trong việc nhóm bếp thổi cơm.
Kinh Thi nói: "Dáng vẻ khoan thai đoan trang, vững như núi, rộng như sông; người con gái ấy mà chẳng hiền lành, thì biết nói sao đây." Lời răn dạy ấy sâu sắc biết bao!
[Thái Hư thị nói: Điều này của thầy, ý chỉ thật sâu kín. Bởi vì người đời quy y đạo Lão hay quy y đạo Phật, ít ai theo phép tắc trong nhà, hiếm ai hiểu tông chỉ về tính; ít ai có thể mềm mỏng thuận hòa mà thờ thầy, kính bậc trên, lại thường ghen ghét hung dữ mà trái luân thường. Cả trò lẫn thầy đều bị đạo lý Nho giáo khinh rẻ, lại còn tự lao mình vào núi Thiết Vi và địa ngục A Tỳ (vòng núi sắt bao quanh thế giới và tầng địa ngục khổ nhất theo kinh Phật), há chẳng đáng thương sao.
Nhất Đắc nói: Đạo vô thượng của thầy ta là Thái Hư ông được truyền từ sư tổ Nê Hoàn thị, mười phần đến tám chín, lại thấy được ở sách này. Xét: phần tâm truyền trong đây há chỉ là chiếc bè quý cho phái nữ? Những bí quyết gối đầu giường của phái nam được hé lộ ở trong đó cũng không phải chỉ một hai chỗ. Bản gốc có lẽ do chép đi chép lại nhiều lần nên sai lầm khá nhiều; tôi kính cẩn sửa lại cho đúng và sắp xếp lại.
Tiếc là có cuốn "Nam tông song tu bảo phiệt" (Chiếc bè quý về song tu của phái nam) bị ông họ Viên ở Trường Sơn mang đi. Đợi tìm hỏi, hẳn chưa mất. Bởi vì trong sách của phái nam cũng hé lộ những điều bí quý của phái nữ, mà bản chép lại cũng bị sót nhiều đoạn; nếu có được mà sửa lại cho đúng, rồi khắc in chung, thì thành viên ngọc trọn vẹn, hai sách có thể đối chiếu cùng tham khảo, công cứu độ đời không nhỏ.
Ghi lại điều này để báo cho bậc quân tử nào có được sách của phái nam. Hủy bỏ sách lành tất bị âm phủ trừng phạt, điều ấy thấy rõ trong kinh điển, há có thể không răn ngừa sao. Người núi Kim Cái là Mân Nhất Đắc kính cẩn viết lời bạt. Lúc ấy là năm thứ mười niên hiệu Đạo Quang, năm Canh Dần, ngày rằm tháng đầu mùa thu (tức tháng Bảy âm lịch năm 1830).]
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video