Phẩm Pháp Môn, thứ tư.
Bấy giờ Phật (bậc giác ngộ hoàn toàn) bảo các tỳ-kheo (người nam xuất gia đã thọ giới đầy đủ): "Bồ-tát (người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh) quan sát dòng họ như thế xong. Ở cung trời Đâu-suất (cõi trời thứ tư của cõi Dục, nơi Bồ-tát chờ giáng sinh thành Phật) ấy có một tòa điện lớn tên là Cao Tràng, chiều dọc và chiều ngang đều bằng sáu mươi bốn do-tuần (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, mỗi do-tuần khoảng mười mấy cây số). Bấy giờ Bồ-tát lên tòa điện ấy, bảo chúng trời rằng: 'Các vị hãy tụ họp đông đủ, nghe pháp môn (cửa vào giáo pháp) cuối cùng ta giảng. Pháp môn này gọi là: Răn dạy, suy xét về tướng rời bỏ cõi trời và phương cách giáng sinh.'
Lúc ấy tất cả thiên tử và thiên nữ cõi Đâu-suất nghe lời ấy đều kéo đến như mây. Bồ-tát dùng thần lực, ngay trong điện ấy hóa ra một đạo tràng (nơi tụ hội tu tập, giảng pháp) rộng bằng bốn thiên hạ (bốn châu lớn quanh núi Tu-di), lại dùng đủ thứ châu báu trang hoàng. Ai thấy cũng đều vui mừng. Khi ấy các thiên tử cõi Dục và cõi Sắc thấy đạo tràng trang nghiêm lộng lẫy như vậy, nhìn lại chỗ mình ở thì thấy như mồ mả.
Nhờ phúc đức và sức căn lành của Bồ-tát mà thành tựu một tòa sư tử (tòa ngồi cao quý của bậc thuyết pháp) thù thắng mầu nhiệm. Tòa được trang sức bằng vàng bạc và các thứ châu báu quý đẹp, phủ áo trời nhẹ mềm vô giá, đốt các hương trời, rải các hoa trời. Trong đó vô lượng trăm nghìn châu báu tỏa sáng rực rỡ. Lưới báu lớn phủ khắp bên trên. Chuông báu rung động phát ra âm thanh hòa nhã. Vô lượng lọng báu, lụa đủ màu, cờ phướn đẹp lạ (?) bày xen chung quanh. Vô lượng trăm nghìn tràng hoa, dải gấm được dùng để trang hoàng. Vô lượng trăm nghìn thể nữ cõi trời ca múa đủ kiểu để cúng dường. Nhạc trời ấy vang âm thanh vi diệu, xưng tán vô lượng công đức của Bồ-tát.
Tòa ấy được vô lượng trăm nghìn Tứ đại Thiên vương (bốn vị vua trời giữ gìn bốn phương) ủng hộ, vô lượng trăm nghìn Thích-đề-hoàn-nhân (Đế Thích, vua cõi trời Đao-lợi) vây quanh, vô lượng trăm nghìn Đại Phạm Thiên vương (vua cõi trời Phạm thiên) ngợi khen. Vô lượng trăm nghìn câu-chi (câu-chi: mười triệu) na-do-tha (con số rất lớn) Bồ-tát nâng tòa sư tử. Tòa lại được vô lượng trăm nghìn câu-chi na-do-tha Phật Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc theo đường chân như mà đến) ở mười phương hộ niệm. Tòa sư tử ấy sinh ra từ tư lương phúc đức (vốn liếng phúc đức tích lũy cho đường tu) của các ba-la-mật (các hạnh tu đưa người từ bờ mê sang bờ giác ngộ) đã tu trong vô lượng trăm nghìn câu-chi na-do-tha kiếp (khoảng thời gian cực dài)."
Phật bảo các tỳ-kheo: "Bồ-tát ngồi trên tòa sư tử do công đức thành tựu ấy, bảo chúng trời: 'Các vị hãy xem thân ta được trang nghiêm bằng tướng tốt do trăm nghìn khối phúc đức tạo nên.' Lúc ấy đại chúng chiêm ngưỡng dung nhan Ngài, mắt không rời giây lát. Họ liền thấy khắp mười phương đông, tây, nam, bắc, bốn phương phụ, trên và dưới, có vô số cung trời Đâu-suất không thể đếm. Mỗi cung đều có vị Bồ-tát thân cuối cùng sắp giáng sinh, được vô lượng chư thiên cung kính vây quanh, và vị nào cũng đang diễn nói các pháp minh môn (cửa pháp sáng tỏ) về tướng sắp rời cõi trời. Đại chúng thấy như thế rồi, lòng hết sức buồn vui lẫn lộn, cung kính cúi đầu, khen rằng: 'Lành thay! Chúng con chiêm ngưỡng tôn giả mà được thấy vô lượng Bồ-tát như thế, đều là nhờ sức thần thông của tôi giả.'
Bồ-tát bảo: 'Các vị hãy lắng nghe kỹ. Như các Bồ-tát kia đều vì chúng trời mà nói các pháp minh môn về tướng sắp rời cõi trời để an ủi trời và người, nay ta cũng sẽ vì các vị mà nói các pháp minh môn. Có một trăm lẻ tám pháp môn. Thế nào là một trăm lẻ tám pháp môn?
Lòng tin là pháp môn, vì ý hướng thiện không đứt đoạn. Tâm trong sạch là pháp môn, vì trừ sự rối loạn vẩn đục. Vui mừng là pháp môn, vì làm tâm an ổn. Ưa thích là pháp môn, vì tâm được trong sạch. Giữ giới nơi thân là pháp môn, vì trừ ba điều ác của thân (giết hại, trộm cắp, tà dâm). Giữ giới nơi lời nói là pháp môn, vì lìa bốn lỗi của lời nói (nói dối, nói đâm thọc, nói lời độc ác, nói thêu dệt). Giữ giới nơi ý là pháp môn, vì dứt ba độc (tham lam, giận dữ, si mê).
Niệm Phật (tưởng nhớ Phật) là pháp môn, vì thấy Phật thanh tịnh. Niệm Pháp (tưởng nhớ giáo pháp) là pháp môn, vì sự thuyết pháp được thanh tịnh. Niệm Tăng (tưởng nhớ đoàn thể người tu hành) là pháp môn, vì chứng được thánh đạo. Niệm xả (nhớ nghĩ việc buông bỏ, bố thí) là pháp môn, vì buông bỏ mọi sự. Niệm giới là pháp môn, vì các nguyện đều đầy đủ. Niệm thiên (nhớ nghĩ về cõi trời do phước lành sinh ra) là pháp môn, vì khởi tâm rộng lớn.
Từ (lòng thương yêu, muốn ban vui cho chúng sinh) là pháp môn, vì vượt hơn và che lấp mọi việc làm phước. Bi (lòng xót thương, muốn cứu khổ) là pháp môn, vì tăng thêm sự không làm hại. Hỷ (vui theo điều lành của người) là pháp môn, vì lìa mọi lo buồn. Xả (tâm buông bỏ, bình đẳng) là pháp môn, vì tự mình lìa năm dục (năm thứ ham muốn với hình sắc, âm thanh, mùi hương, vị nếm, xúc chạm) và dạy người khác lìa.
Vô thường (mọi sự đều đổi thay, không thường còn) là pháp môn, vì dứt các tham ái. Khổ là pháp môn, vì nguyện cầu dứt hẳn khổ. Vô ngã (không có cái "tôi" thường còn làm chủ) là pháp môn, vì không chấp vào cái tôi. Tịch diệt (vắng lặng, dứt hết phiền não) là pháp môn, vì không để tham ái tăng trưởng. Tàm (tự hổ thẹn với mình) là pháp môn, vì bên trong được trong sạch. Quý (hổ thẹn với người) là pháp môn, vì bên ngoài được trong sạch. Chân thật là pháp môn, vì không lừa dối trời người. Thành thật là pháp môn, vì không tự dối mình. Hành theo pháp là pháp môn, vì nương vào pháp. Tam quy (quy y, tức nương tựa, Phật, Pháp, Tăng) là pháp môn, vì vượt khỏi ba đường ác (địa ngục, ngạ quỷ tức quỷ đói, súc sinh).
Biết ơn (biết việc người khác đã làm cho mình) là pháp môn, vì căn lành đã gây dựng không để mất hoại. Hiểu việc cần làm là pháp môn, vì không cần nhờ người khác mới hiểu. Tự biết mình là pháp môn, vì không tự kiêu. Hiểu chúng sinh là pháp môn, vì không khinh chê người. Biết pháp là pháp môn, vì tu hành theo pháp. Biết thời là pháp môn, vì không có cái thấy mê tối. Phá kiêu mạn là pháp môn, vì trí tuệ đầy đủ. Tâm không chướng ngại là pháp môn, vì bảo vệ mình và người. Không ân hận là pháp môn, vì không có gì phải ăn năn. Thắng giải (sự tin hiểu quyết định, vững chắc) là pháp môn, vì không nghi ngờ vướng mắc.
Quán bất tịnh (quán xét sự nhơ nhớp của thân để dứt lòng dục) là pháp môn, vì dứt các ý nghĩ tham dục. Không giận là pháp môn, vì dứt các ý nghĩ giận dữ. Không si mê là pháp môn, vì phá sự không hiểu biết. Cầu pháp là pháp môn, vì nương vào nghĩa lý. Ưa pháp là pháp môn, vì chứng hợp với pháp sáng tỏ. Đa văn (nghe nhiều, học rộng) là pháp môn, vì quán sát đúng lý. Phương tiện (cách thức khéo léo) là pháp môn, vì tu hành siêng năng đúng đắn. Biết khắp danh sắc (phần tinh thần và phần vật chất hợp thành con người) là pháp môn, vì vượt qua mọi sự đắm chấp vào sự hòa hợp. Nhổ bỏ chấp kiến về nhân (?) là pháp môn, vì chứng được giải thoát. Dứt tham và giận là pháp môn, vì không vướng nhơ si mê.
Khéo léo mầu nhiệm là pháp môn, vì biết khắp về khổ. Thấy tính chất các giới (các thành phần cấu tạo nên chúng sinh) đều bình đẳng là pháp môn, vì đã dứt hẳn tập (nguyên nhân gây ra khổ). Không chấp lấy là pháp môn, vì siêng tu chính đạo. Vô sinh nhẫn (sự an trụ vững vàng nơi chân lý các pháp vốn không sinh không diệt) là pháp môn, vì chứng được diệt (sự dứt khổ).
Thân niệm trụ (an trú tâm quán xét về thân) là pháp môn, vì phân tích quán sát thân. Thọ niệm trụ (an trú tâm quán xét các cảm giác vui, khổ) là pháp môn, vì lìa mọi cảm thọ. Tâm niệm trụ (an trú tâm quán xét chính tâm) là pháp môn, vì trí ra khỏi màn che. Bốn chính cần (bốn sự siêng năng đúng đắn: dứt ác đã sinh, ngăn ác chưa sinh, làm thiện chưa sinh, tăng thiện đã sinh) là pháp môn, vì dứt mọi điều ác và tu mọi điều thiện. Bốn thần túc (bốn nền tảng của thần thông: ý muốn, tinh tấn, tâm, quán xét) là pháp môn, vì thân tâm nhẹ nhàng nhanh nhạy.
Tín căn (lòng tin, căn lành thứ nhất trong năm căn) là pháp môn, vì không bị tà đạo dẫn dắt. Tinh tấn căn là pháp môn, vì khéo suy xét. Niệm căn (sự ghi nhớ tỉnh giác) là pháp môn, vì nghiệp lành được làm nên. Định căn là pháp môn, vì tâm được giải thoát. Tuệ căn là pháp môn, vì trí hiện ra trước mắt mà chứng biết. Tín lực (sức mạnh của lòng tin) là pháp môn, vì vượt qua khắp sức mạnh của ma. Tinh tấn lực là pháp môn, vì không thối lui. Niệm lực là pháp môn, vì không quên mất. Định lực là pháp môn, vì dứt mọi tư tưởng tạp loạn. Tuệ lực là pháp môn, vì không gì làm hư hoại được.
Niệm giác phân (yếu tố giác ngộ: ghi nhớ tỉnh giác) là pháp môn, vì an trụ trong pháp đúng như thật. Trạch pháp giác phân (yếu tố giác ngộ: phân biệt chọn lựa pháp đúng sai) là pháp môn, vì viên mãn mọi pháp. Tinh tấn giác phân là pháp môn, vì trí được quyết định. Hỷ giác phân là pháp môn, vì tam-muội (trạng thái thiền định sâu, tâm chuyên nhất) được an vui. Khinh an giác phân (yếu tố giác ngộ: thân tâm nhẹ nhàng an ổn) là pháp môn, vì việc làm được thành tựu. Định giác phân là pháp môn, vì giác ngộ bình đẳng mọi pháp. Xả giác phân là pháp môn, vì nhàm lìa mọi cảm thọ.
Chính kiến (cái thấy đúng đắn) là pháp môn, vì vượt lên chứng thánh đạo. Chính tư duy (suy nghĩ đúng đắn) là pháp môn, vì dứt hẳn mọi phân biệt. Chính ngữ (lời nói đúng đắn) là pháp môn, vì giác ngộ bình đẳng mọi văn tự. Chính nghiệp (hành động đúng đắn) là pháp môn, vì không còn quả báo của nghiệp. Chính mạng (sống bằng nghề nghiệp chân chính) là pháp môn, vì lìa mọi mong cầu. Chính tinh tấn là pháp môn, vì chuyên hướng đến bờ bên kia. Chính niệm là pháp môn, vì không còn niệm, không tạo tác, không khởi ý. Chính định là pháp môn, vì chứng được tam-muội không nghiêng động.
Tâm bồ-đề (tâm cầu giác ngộ thành Phật) là pháp môn, vì nối tiếp giống Tam bảo (ba ngôi báu: Phật, Pháp, Tăng) không để dứt. Ý nguyện lớn là pháp môn, vì không cầu hạ thừa (cỗ xe nhỏ, con đường chỉ cầu tự giải thoát cho riêng mình). Ý nguyện tăng thượng là pháp môn, vì hướng tâm vào pháp vô thượng rộng lớn. Chính hạnh phương tiện là pháp môn, vì viên mãn mọi căn lành.
Đàn ba-la-mật (hạnh bố thí đến bờ giác ngộ) là pháp môn, vì thành tựu tướng tốt, làm trong sạch cõi Phật, giáo hóa chúng sinh trừ lòng keo kiệt. Thi ba-la-mật (hạnh trì giới) là pháp môn, vì vượt qua mọi đường ác và những chỗ khó tu đạo, giáo hóa chúng sinh giữ giới cấm. Sằn-đề ba-la-mật (hạnh nhẫn nhục) là pháp môn, vì lìa hẳn kiêu mạn, giận dữ và mọi phiền não, giáo hóa chúng sinh dứt các trói buộc. Tỳ-lê-da ba-la-mật (hạnh tinh tấn) là pháp môn, vì thành tựu và khơi dậy mọi pháp lành, giáo hóa chúng sinh trừ lười biếng. Thiền ba-la-mật (hạnh thiền định) là pháp môn, vì sinh ra mọi thiền định và thần thông, giáo hóa chúng sinh có tâm tán loạn. Bát-nhã ba-la-mật (hạnh trí tuệ) là pháp môn, vì dứt hẳn vô minh (sự mê muội) và cái thấy chấp rằng có chỗ đạt được, giáo hóa chúng sinh ngu si, tối tăm, hiểu biết sai lầm.
Phương tiện thiện xảo (sự khéo léo dùng cách thích hợp để giáo hóa) là pháp môn, vì tùy theo sự hiểu biết khác nhau của chúng sinh mà hiện các oai nghi (dáng điệu, cử chỉ) và chỉ bày sự thiết lập của mọi pháp Phật. Bốn nhiếp sự (bốn cách thu phục lòng người: bố thí, nói lời dịu dàng, làm lợi ích, cùng làm việc với người) là pháp môn, vì thu nhận muôn loài, khiến họ cầu chứng pháp đại bồ-đề. Giáo hóa cho chúng sinh thành thục là pháp môn, vì không đắm niềm vui riêng, làm lợi cho người không mệt mỏi. Thọ trì chính pháp là pháp môn, vì dứt mọi tạp nhiễm của chúng sinh.
Tư lương phúc đức là pháp môn, vì làm lợi ích cho tất cả chúng sinh. Tư lương trí tuệ là pháp môn, vì viên mãn mười lực (mười năng lực trí tuệ của Phật). Tư lương xa-ma-tha (chỉ: định tâm, dừng mọi vọng niệm) là pháp môn, vì chứng được tam-muội của Như Lai. Tư lương tỳ-bát-xá-na (quán: tuệ quán xét sáng suốt) là pháp môn, vì được tuệ nhãn (mắt trí tuệ thấy rõ lẽ không của các pháp). Vô ngại giải (sự hiểu biết và biện thuyết không ngăn ngại) là pháp môn, vì được pháp nhãn (mắt thấy rõ các pháp để độ người). Quyết trạch (sự phân định, chọn lựa dứt khoát) là pháp môn, vì Phật nhãn (mắt của Phật thấy suốt tất cả) được trong sạch. Đà-la-ni (năng lực ghi nhớ, nắm giữ mọi giáo pháp không quên) là pháp môn, vì giữ được mọi pháp Phật. Biện tài là pháp môn, vì khéo nói lời lẽ khiến tất cả chúng sinh vui mừng thỏa mãn.
Thuận pháp nhẫn (sự chấp nhận thuận theo giáo pháp) là pháp môn, vì tùy thuận mọi pháp Phật. Vô sinh pháp nhẫn (sự an trụ vững vàng nơi chân lý các pháp vốn không sinh không diệt) là pháp môn, vì được thọ ký (lời Phật báo trước sẽ thành Phật). Địa bất thoái chuyển (bậc tu không còn thối lui) là pháp môn, vì viên mãn mọi pháp Phật. Tiến lên các địa (các tầng bậc tu chứng của Bồ-tát) là pháp môn, vì nhận ngôi vị nhất thiết trí (trí biết tất cả, tức trí của Phật). Quán đỉnh (lễ rưới nước lên đỉnh đầu, chỉ việc được trao ngôi vị sắp thành Phật) là pháp môn, vì từ trời Đâu-suất giáng sinh, nhập thai, ra đời, xuất gia, tu khổ hạnh, đến đạo tràng bồ-đề hàng phục ma, thành Phật, chuyển pháp luân (giảng dạy giáo pháp, ví như lăn bánh xe pháp), khởi đại thần thông, từ trời Đao-lợi trở xuống, và thị hiện nhập Niết-bàn (sự tịch diệt, chấm dứt hoàn toàn sinh tử).'
Vì thế, khi Bồ-tát sắp giáng sinh, Ngài đã nói pháp như vậy giữa chúng trời."
"Này các tỳ-kheo, khi Bồ-tát nói các pháp minh môn ấy, trong hội có tám vạn bốn nghìn thiên tử phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (tâm cầu sự giác ngộ cao nhất, chân chính và trọn vẹn của Phật). Ba vạn hai nghìn thiên tử được vô sinh pháp nhẫn. Ba vạn sáu nghìn na-do-tha thiên tử xa lìa bụi bặm dơ bẩn đối với các pháp, được pháp nhãn tịnh (con mắt trong sạch thấy rõ chân lý, bước đầu vào thánh đạo). Chư thiên cõi Đâu-suất đều rải hoa đẹp, chất cao đến đầu gối. Này các tỳ-kheo, Bồ-tát lại muốn khiến chúng trời vui mừng sâu xa, nên nói kệ rằng:
Bồ-tát sắp giáng sinh; đang ở cung Đâu-suất.
Răn dạy chúng chư thiên; chỉ nên chớ buông lung.
Những gì nay lòng các vị ưa thích; những báu vật trang nghiêm vi diệu.
Đều từ nhân là nghiệp lành; mới được các quả tốt đẹp này.
Vì thế nên nghĩ đến việc báo đền; chớ để nghiệp lành tiêu hết.
Rồi chìm đắm trong đường ác; chịu đủ khổ vô biên.
Pháp ta chỉ dạy các vị; nên sinh lòng tôn trọng.
Tự gắng siêng tu hành; sẽ được niềm vui vô vi (cảnh giới không còn tạo tác, không sinh diệt, tức Niết-bàn).
Tham dục đều vô thường; giả dối như giấc mộng.
Như trò huyễn thuật, như ảo ảnh hơi nắng (hơi nóng bốc lên trông như nước); như tia chớp, như bọt nước.
Tham dục không bao giờ chán; như người khát uống nước mặn.
Nếu được trí xuất thế (trí tuệ vượt khỏi thế gian); mới có thể gọi là biết đủ.
Cùng thiên nữ vui chơi với nhau; ví như người tụ họp nơi sân diễn.
Như cùng họp trong thành ấp; tạm tụ lại rồi tan.
Pháp hữu vi (mọi sự do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt) không phải bạn thường còn; cũng chẳng phải bạn thân lành.
Chỉ trừ hạnh lìa dơ bẩn; không có gì luôn theo mình mãi.
Các vị nên cùng hòa hợp; với tâm từ bi lợi ích.
Tinh cần cầu các pháp lành; rốt cuộc sẽ trừ được nóng bức phiền não.
Thường nhớ Phật, Pháp, Tăng; siêng năng chớ buông lung.
Bố thí, giữ giới, học rộng, nhẫn nhục; tất cả đều được viên mãn.
Quán xét các pháp đúng như lý; do nhân duyên hòa hợp mà sinh.
Là vô thường, là khổ, là không; không có chủ tể, cũng không có ngã.
Hãy xem ta có thần lực; biện tài và trí tuệ.
Đều do nghiệp lành, không buông lung; học rộng và giữ giới mà thành.
Ta tu học rộng và giữ giới; các vị nên theo mà học.
Bố thí, giữ giới và điều phục tâm; giữ lòng từ, chớ buông lung.
Nương theo nghĩa, chớ chấp vào lời; đúng như lời dạy mà vâng làm.
Bền vững siêng năng tu tập; làm lợi ích cho muôn loài.
Thường nên tự biết lỗi mình; chớ nhìn lỗi người khác.
Việc mình không làm thì chẳng tự thành; việc người kia làm thì ta chẳng chịu quả.
Hãy nghĩ về các kiếp quá khứ; nỗi khổ trôi lăn trong sinh tử.
Thường đi theo đường tà vọng; sinh tử trái xa với Niết-bàn.
Nay các vị đã lìa các nạn; sinh lên cõi trời, gặp bạn lành.
Lại được nghe pháp tối thắng; dứt trừ các tham lam vọng tưởng.
Hãy bỏ kiêu mạn, ngạo nghễ; nhu hòa, sống ngay thẳng.
Nên siêng tu chính đạo; ắt sẽ chứng Niết-bàn.
Hãy dùng đèn trí tuệ; tiêu diệt bóng tối ngu si.
Dùng trí kim cương tối thắng; phá tùy miên (phiền não ngủ ngầm trong tâm, chờ dịp khởi lên) của phiền não.
Ta được pháp vô biên; sẽ vì các vị mà tuyên nói.
Những pháp vô biên như thế; các vị há thực hành hết được sao?
Ta sẽ chứng bồ-đề (sự giác ngộ); rồi mới rưới mưa cam lộ (thứ nước ngọt bất tử của cõi trời, ví cho giáo pháp).
Nếu tâm các vị trong sạch; ta sẽ trao pháp thù thắng.
Kinh Phương Quảng Đại Trang Nghiêm (loại kinh Đại thừa giảng nghĩa lý rộng lớn về sự trang nghiêm lớn lao), hết quyển thứ nhất.
Kinh Phương Quảng Đại Trang Nghiêm, quyển thứ hai.
Sa-môn (người xuất gia tu hành) nước Trung Thiên Trúc (miền trung Ấn Độ) là Địa-bà-ha-la vâng chiếu vua mà dịch.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video