Thiên 3 — Phẩm 3 – Dòng tộc thù thắng

 Phẩm Dòng Tộc Thù Thắng, thứ ba.

 Phật (bậc giác ngộ hoàn toàn) bảo các tỳ-kheo (người nam xuất gia đã thọ giới đầy đủ): "Bấy giờ Bồ-tát (người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh) nghe những lời kệ như thế, liền rời chỗ ngồi, ra khỏi cung mình, đến pháp tập đường (giảng đường nơi tụ hội nghe pháp) và ngồi lên tòa sư tử (tòa ngồi cao quý của bậc thuyết pháp). Lại có vô lượng vô biên chúng đại Bồ-tát cùng theo một giáo pháp, cùng tu một hạnh, đều lên pháp đường ngồi tòa sư tử. Mỗi vị có sáu mươi tám câu-chi (câu-chi: mười triệu) quyến thuộc vây quanh trước sau.

 Mười hai năm trước khi Bồ-tát giáng sinh, có một vị trời cõi Tịnh Cư (cõi trời cao ở cõi Sắc, nơi các bậc thánh không còn trở lại cõi Dục cư ngụ) xuống cõi Diêm-phù (châu phía nam, tức thế giới loài người) làm bà-la-môn (giai cấp tu sĩ, tư tế của Ấn Độ), giảng luận Vi-đà (kinh điển cổ của đạo Bà-la-môn). Trong luận ấy ghi rằng: mười hai năm sau sẽ có một bậc người thù thắng hiện hình voi trắng vào thai mẹ. Người ấy đầy đủ ba mươi hai tướng đại nhân (ba mươi hai đặc điểm trên thân của bậc vĩ nhân) và có hai điều chắc chắn: nếu ở nhà sẽ làm Chuyển luân Thánh vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thế giới bằng chính pháp); nếu xuất gia sẽ thành Phật.

 Lại có một vị thiên tử xuống cõi Diêm-phù-đề, bảo các vị Bích-chi Phật (bậc tự giác ngộ không cần thầy, không giáo hóa rộng) rằng: 'Thưa nhân giả, các vị nên rời bỏ cõi này. Vì sao? Mười hai năm sau sẽ có Bồ-tát giáng thần nhập thai.' Lúc ấy, trong núi Vĩ-bàn ở thành Vương Xá có vị Bích-chi Phật tên là Ma-đăng. Nghe lời ấy xong, ông tự thấy thân mình như đống đất bỏ đi (?). Ông rời chỗ ngồi đứng dậy, vọt lên hư không cao bằng bảy cây đa-la (cây thốt nốt cao, dùng làm đơn vị đo chiều cao), hóa lửa tự đốt thân mà nhập Niết-bàn (sự tịch diệt, chấm dứt hoàn toàn sinh tử). Chỉ còn xá-lợi (phần di cốt còn lại sau khi thân bị thiêu) từ trên không rơi xuống. Vì thế nơi ấy có tên là Tiên Nhân Đọa Xứ (chỗ các bậc tiên rơi xuống).

 Này các tỳ-kheo, khi ấy năm trăm vị Bích-chi ở nước Ba-la-nại nghe lời trời cũng làm như thế: hóa lửa đốt thân nhập Niết-bàn, chỉ còn xá-lợi từ không trung rơi xuống. Lại vì thuở xưa có vị vua nhân từ ban cho bầy nai một nơi không phải sợ hãi, nên đất ấy cũng có tên là Tiên Nhân Lộc Uyển (vườn nai của các bậc tiên).

 Bấy giờ Bồ-tát ở cung trời, dùng bốn cách mà quan sát khắp: một là xem thời, hai là xem phương, ba là xem nước, bốn là xem dòng tộc. Này tỳ-kheo, vì sao phải xem thời? Bồ-tát không nhập thai mẹ vào thời đầu kiếp (thời con người sống lâu vô kể, chưa thấy rõ khổ), mà chỉ nhập vào thời kiếp giảm (thời kỳ tuổi thọ con người giảm dần), khi chúng sinh thế gian biết rõ có nỗi khổ già, bệnh, chết. Vì sao phải xem phương? Bồ-tát không hiện ra ở Đông Phất-bà-đề, Tây Cù-da-ni, Bắc Uất-đan-việt (ba châu lớn ở phía đông, tây, bắc núi Tu-di) và các vùng biên địa khác, mà chỉ hiện ra ở Diêm-phù. Vì sao vậy? Vì người cõi Diêm-phù-đề có trí tuệ.

 Vì sao phải xem nước? Bồ-tát không sinh ở vùng biên địa, vì người vùng biên địa phần nhiều ngu muội, không có căn cơ tiếp nhận đạo. Họ như con dê câm, không thể hiểu ý nghĩa lời nói về thiện và bất thiện. Vì thế Bồ-tát chỉ sinh ở vùng đất trung tâm. Vì sao phải xem dòng tộc? Bồ-tát không sinh vào nhà chiên-đà-la (hạng người thấp hèn nhất, ngoài bốn giai cấp), tỳ-xá (giai cấp buôn bán, làm ruộng), thủ-đà (giai cấp nô lệ, làm thuê). Trong bốn giai cấp, Bồ-tát chỉ sinh vào hai dòng là sát-đế-lợi (giai cấp vua chúa, võ tướng) và bà-la-môn. Thời nay thế gian trọng dòng sát-đế-lợi, nên Bồ-tát sinh vào nhà sát-lợi. Quan sát như thế rồi, Ngài im lặng. Bấy giờ chúng Bồ-tát và các thiên tử trong hội bàn với nhau: "Nay Bồ-tát sẽ thác sinh ở nước nào, vào dòng họ nào?"

 Có vị trời nói: "Vua Tỳ-đề-ha nước Ma-già-đà rất giàu sang, có thể sinh vào đó." Lại có vị nói: "Bồ-tát không sinh vào đó. Vì sao? Cha mẹ của vua ấy đều không chính đáng. Vua kiêu mạn, nóng nảy thô bạo, căn lành rất ít, không có phúc đức lớn, nên không thích hợp sinh vào đó."

 Có vị trời nói: "Dòng vua Kiều-tát-la danh vọng thù thắng, có nhiều của báu, voi, ngựa, xe cộ, quan dân và tôi tớ, có thể sinh vào đó." Lại có vị nói: "Bồ-tát không sinh vào đó. Vì sao? Vua ấy vốn thuộc dòng Ma-đăng-già (một dòng hạ tiện). Cha mẹ, họ hàng đều thấp kém, ít lòng tin, mỏng phúc, nên không thích hợp sinh vào đó."

 Có vị trời nói: "Dòng họ vua Độc Tử ấy hùng mạnh, giàu có sung túc, ưa làm bố thí, có thể sinh vào đó." Lại có vị nói: "Bồ-tát không sinh vào đó. Vì sao? Vua ấy tầm thường, kém cỏi, không có oai đức lớn, hung bạo đáng sợ. Họ mẹ thấp hèn, lại cướp ngôi vua, nên không thích hợp sinh vào đó."

 Có vị trời nói: "Vua Tỳ-da-ly tôn quý, giàu mạnh, an ổn vui vẻ, không có kẻ thù, dân chúng đông đúc. Cung điện, vườn tược, rừng suối, hoa quả trang nghiêm lộng lẫy như cung trời, có thể sinh vào đó." Lại có vị nói: "Bồ-tát không sinh vào đó. Vì sao? Trong nước ấy, các con cháu dòng Ly-xa không kính trọng, không thuận theo nhau, ai cũng tự xưng là bậc tôn quý. Vì thế Bồ-tát không thích hợp sinh vào đó."

 Có vị trời nói: "Vua Thắng Quang có uy lực lớn, cai quản quân đội, phá được kẻ thù, có thể sinh vào đó." Lại có vị nói: "Bồ-tát không sinh vào đó. Vì sao? Vua ấy cứng cỏi ngang ngược, không tu nghiệp lành. Vì thế Bồ-tát không thích hợp sinh vào đó."

 Có vị trời nói: "Vua thành Ma-du-la tên là Thiện Tý, dũng mãnh, an vui, giàu sang tự tại, có thể sinh vào đó." Lại có vị nói: "Bồ-tát không sinh vào đó. Vì sao? Vua ấy vốn thuộc dòng tộc tà kiến, tàn hại vô đạo, nên không thích hợp sinh vào đó."

 Có vị trời nói: "Vua Bàn-trà-bà đóng đô ở Tượng Thành, siêng năng việc nước, mạnh mẽ, thân thể đầy đặn, đủ tướng tốt của người, chế ngự được kẻ thù, có thể sinh vào đó." Lại có vị nói: "Bồ-tát không sinh vào đó. Vì sao? Vua ấy là người bị hoạn, gia đình rối loạn. Tuy có năm con trai nhưng đều không phải dòng giống của vua, nên không thích hợp sinh vào đó."

 Có vị trời nói: "Thành Di-thê-la trang nghiêm lộng lẫy. Vua tên là Thiện Hữu, oai thế khuất phục các vua khác, voi, ngựa và bốn loại binh đều đầy đủ, châu báu vô lượng, lại ưa nghe chính pháp, có thể sinh vào đó." Lại có vị nói: "Bồ-tát không sinh vào đó. Vì sao? Vua ấy tuy có những điều tốt như thế, nhưng tuổi đã già yếu, không còn sức lực, lại có nhiều con cái, nên không thích hợp sinh vào đó."

 Phật bảo các tỳ-kheo: "Vô lượng Bồ-tát và các thiên tử đã quan sát khắp các dòng vua có oai đức, danh vọng thù thắng trong mười sáu nước lớn ở cõi Diêm-phù-đề, thấy đều không xứng để Bồ-tát đến sinh. Họ cùng nhau bàn bạc mà rốt cuộc không biết được nơi Bồ-tát sẽ sinh. Bấy giờ trong hội có một thiên tử tên là Trí Tràng, khéo vào Đại thừa (giáo pháp hướng đến thành Phật và cứu độ khắp chúng sinh), tâm không còn thối lui. Vị ấy bảo các thiên tử: 'Các vị nên đến hỏi Bồ-tát sẽ sinh ở đâu.' Các thiên tử đều chắp tay, đến chỗ Bồ-tát, bước tới hỏi rằng: 'Trong cõi Diêm-phù-đề, dòng họ nào, có công đức gì, thì Bồ-tát bổ xứ (vị Bồ-tát chỉ còn một đời nữa sẽ kế vị ngôi Phật) sẽ sinh vào nhà ấy?'

 Bấy giờ Bồ-tát bảo các thiên tử: "Trong cõi Diêm-phù-đề, nếu có dòng tộc danh vọng thù thắng thành tựu sáu mươi bốn công đức, thì Bồ-tát thân cuối cùng sẽ sinh vào nhà ấy. Thế nào là sáu mươi bốn đức?

 Một là đất nước rộng lớn, dòng họ chân chính. Hai là được mọi người tôn kính ngưỡng mộ. Ba là không sinh ra từ dòng họ pha tạp. Bốn là tướng mạo đoan trang. Năm là dòng tộc trọn vẹn. Sáu là trong ngoài không có điều đáng chê. Bảy là tâm không thấp kém. Tám là cả hai họ (họ cha và họ mẹ) đều cao quý. Chín là hai họ đáng kính. Mười là hai họ có danh vọng. Mười một là hai họ có đức. Mười hai là nhà nhiều con trai. Mười ba là người trong nhà không sợ hãi. Mười bốn là không có tì vết. Mười lăm là tham ái mỏng ít. Mười sáu là tuân giữ giới cấm. Mười bảy là ai cũng có trí tuệ. Mười tám là phàm vật gì dùng đều bắt kẻ dưới xem xét thử trước. Mười chín là mọi người đều khéo tay. Hai mươi là đối với bạn bè thì tốt đẹp trước sau như một.

 Hai mươi mốt là không làm hại chúng sinh. Hai mươi hai là không quên ơn nghĩa. Hai mươi ba là biết thực hành lễ nghi. Hai mươi tư là làm việc theo lời dạy. Hai mươi lăm là điều gì còn nghi thì không làm (?). Hai mươi sáu là không mê muội trong công việc. Hai mươi bảy là không keo kiệt của cải. Hai mươi tám là không làm tội ác. Hai mươi chín là công sức không uổng phí. Ba mươi là lòng bố thí thành khẩn. Ba mươi mốt là chí hướng vững vàng. Ba mươi hai là khéo biết nên lấy hay nên bỏ. Ba mươi ba là tin và ưa thích bố thí. Ba mươi tư là có tác phong của bậc trượng phu. Ba mươi lăm là việc làm đều thành tựu. Ba mươi sáu là siêng năng, mạnh mẽ, tự tại. Ba mươi bảy là dũng mãnh vượt trội. Ba mươi tám là cúng dường các tiên nhân (người tu hành ẩn dật). Ba mươi chín là cúng dường chư thiên. Bốn mươi là cúng dường các luận sư.

 Bốn mươi mốt là cúng dường vong linh tổ tiên. Bốn mươi hai là thường không oán hận. Bốn mươi ba là danh tiếng vang khắp mười phương. Bốn mươi bốn là có quyến thuộc lớn. Bốn mươi lăm là không ngăn trở bạn lành. Bốn mươi sáu là có nhiều quyến thuộc. Bốn mươi bảy là có quyến thuộc mạnh. Bốn mươi tám là quyến thuộc không rối loạn. Bốn mươi chín là oai đức tự tại. Năm mươi là hiếu thuận cha mẹ. Năm mươi mốt là kính thờ sa-môn (người xuất gia tu hành). Năm mươi hai là tôn trọng bà-la-môn. Năm mươi ba là có đủ bảy thứ báu. Năm mươi tư là năm thứ lúa đầy kho. Năm mươi lăm là voi ngựa vô số. Năm mươi sáu là nhiều tôi tớ. Năm mươi bảy là không bị người khác xâm lấn. Năm mươi tám là việc làm đều thành tựu. Năm mươi chín là thuộc dòng vua Chuyển luân. Sáu mươi là có căn lành đời trước làm tư lương (vốn liếng, hành trang cho đường tu).

 Sáu mươi mốt là mọi thứ trong nhà đều nhờ căn lành của Bồ-tát mà tăng trưởng. Sáu mươi hai là không có lỗi lầm. Sáu mươi ba là không bị chê bai. Sáu mươi tư là nếp nhà hòa thuận. Đó gọi là sáu mươi bốn đức. Nhà nào thành tựu các công đức như trên thì Bồ-tát bổ xứ sẽ sinh vào nhà ấy.

 Người nữ nào thành tựu ba mươi hai công đức thì sẽ làm mẹ của Bồ-tát. Thế nào là ba mươi hai đức? Một là danh tiếng cao xa. Hai là được mọi người khen ngợi. Ba là oai nghi (dáng điệu, cử chỉ đúng phép) không sai sót. Bốn là các tướng tốt đầy đủ. Năm là dòng họ cao quý. Sáu là đoan trang tuyệt vời. Bảy là danh và đức tương xứng. Tám là không cao không thấp, không mập không gầy. Chín là chưa từng mang thai sinh nở. Mười là tự nhiên thành tựu giới hạnh. Mười một là tâm không chấp trước. Mười hai là sắc mặt hòa vui. Mười ba là cử động đều thuận theo bên phải (điềm lành). Mười bốn là hiểu biết sáng suốt. Mười lăm là tính tình nhu hòa. Mười sáu là thường không sợ hãi.

 Mười bảy là nghe nhiều không quên. Mười tám là trí tuệ trang nghiêm. Mười chín là tâm không dua nịnh quanh co. Hai mươi là không dối gạt. Hai mươi mốt là chưa từng giận dữ. Hai mươi hai là luôn không keo kiệt. Hai mươi ba là tính không ganh ghét. Hai mươi tư là tính không nóng nảy. Hai mươi lăm là dung sắc tươi nhuận. Hai mươi sáu là miệng không nói lời ác. Hai mươi bảy là việc gì cũng nhẫn nhịn được. Hai mươi tám là đầy đủ tàm quý (biết tự hổ thẹn với mình và hổ thẹn với người). Hai mươi chín là ba độc (tham lam, giận dữ, si mê) đều mỏng. Ba mươi là xa lìa mọi lỗi của nữ giới. Ba mươi mốt là thờ trời như giữ giới (?). Ba mươi hai là các tướng tốt đều viên mãn. Đó gọi là ba mươi hai đức. Người nữ nào thành tựu các công đức như trên mới xứng đáng làm mẹ Bồ-tát.

 Bồ-tát không nhập thai vào nửa tháng tối (thời kỳ trăng khuyết dần), mà phải vào nửa tháng sáng (thời kỳ trăng tròn dần), lúc trăng hợp với sao Phất-sa (một trong hai mươi tám chòm sao, được xem là sao lành), khi người mẹ đang thọ trì trai giới (giới thanh tịnh giữ trong ngày chay) trong sạch, thì Bồ-tát mới hiện ra nhập thai.

 Các Bồ-tát và các thiên tử nghe nói về dòng tộc thanh tịnh và công đức của cha mẹ như thế, mỗi vị tự suy nghĩ: "Ai có đủ các công đức này?" Rồi lại nghĩ: "Chỉ có vua Thâu-đầu-đàn (tức vua Tịnh Phạn) họ Thích là có dòng tộc danh vọng thù thắng, thuộc dòng vua Chuyển luân. Kinh đô và đất nước của vua dân chúng đông đúc, an ổn giàu có, rất đáng yêu thích. Vua Thâu-đàn tướng mạo trọn vẹn, dung nhan đoan chính, đẹp đẽ bậc nhất. Vua oai đức sáng lớn, phúc và trí trang nghiêm, việc làm ắt tốt lành, lấy điều thiện giáo hóa dân. Nhà vua giàu sang, nhiều của báu, voi ngựa và bảy thứ báu đều đầy đủ. Vua hiểu sâu nghiệp và quả báo, lìa mọi tà kiến. Trong họ Thích chỉ có vua làm chủ, bốn phương quy phục, ai thấy cũng vui mừng. Vua thông thạo các nghề, không già không trẻ, biết lời dạy, biết thời thế, mọi khuôn phép của thế gian không gì không hiểu. Vua lấy pháp làm vua, theo pháp mà cai trị muôn vật. Lại nữa, nhân dân trong nước đều đã trồng căn lành từ đời trước, một lòng phụng sự chủ của mình."

 Thánh hậu của vua tên là Ma-da, con gái của vua Thiện Giác. Bà đang tuổi trẻ đẹp, đầy đủ tướng tốt, chưa từng mang thai sinh nở. Bà đoan chính không ai sánh, dung nhan xinh đẹp như tranh vẽ, không có lỗi lầm, lời nói chân thật, giọng nói hay. Thân tâm bà điềm tĩnh hòa nhã, không tội lỗi, lìa phiền muộn, cũng không ganh ghét. Bà nói đúng lúc, ưa làm bố thí, tự nhiên thành tựu giới hạnh. Bà luôn biết đủ với chồng mình, tâm không xao động, tình không nhiễm người ngoài.

 Tay chân thân thể bà cân xứng, mày cao và dài, trán rộng phẳng, tóc đen biếc như ong đen. Bà mỉm cười khi nói, giọng hay mềm mại. Việc làm của bà đều thuận theo bên phải, tính chất ngay thẳng không quanh co, không dua nịnh, không dối trá, biết hổ thẹn với mình và với người. Tâm tính bà an tĩnh, dung nhan trong sạch, ba độc đều mỏng, ôn hòa và biết nhẫn nhịn. Bà khéo giữ gìn nét mặt, ánh mắt cùng tay chân. Thân thể bà mềm mại như áo ca-lân-đà (áo dệt bằng lông chim ca-lân-đà, rất mềm). Mắt trong và dài như hoa sen xanh. Môi đỏ đẹp như quả tần-bà (loại quả màu đỏ tươi). Cổ có ngấn như vỏ ốc xoắn, đẹp như cầu vồng. Thân hình cao thấp vừa phải, dáng vẻ đáng làm khuôn mẫu. Vai đẹp cân đối, cánh tay thon dài, thân thể đầy đặn, da dẻ tươi nhuận. Bà như kim cương, không gì làm hư hoại được.

 Bà khéo hiểu nhiều nghề, vì thế gọi là Ma-da (nghĩa là "huyễn hóa, tài biến hóa"). Bà thường ở trong cung vua như ngọc nữ báu, cũng như người nữ do thần thông hóa ra, lại như thiên nữ ở vườn Hoan Hỷ (khu vườn trên cõi trời Đao-lợi). Có đủ các đức như thế mới xứng đáng làm mẹ Bồ-tát. Công đức như vậy chỉ họ Thích mới có, không nơi nào khác có được. Vì thế có kệ rằng:

 Bồ-tát ở cõi Đâu-suất (cõi trời thứ tư của cõi Dục, nơi Bồ-tát chờ giáng sinh); ngự nơi pháp tập đường.

 Các vị cùng thừa và chúng trời; đều cung kính vây quanh.

 Cùng xem xét dòng tộc thù thắng; Bồ-tát sẽ sinh ở đâu.

 Thấy trong cõi Diêm-phù-đề này; có dòng họ lớn của vua sát-lợi.

 Họ Thích trong sạch nhất; nên giáng thần vào nơi ấy.

 Thành tên là Ca-tỳ-la; nhiều đời là dòng vua Chuyển luân.

 An ổn, không có kẻ thù; khéo giáo hóa, được mọi người quy phục.

 Nước ấy rất trang nghiêm tốt đẹp; muôn họ đều vui vẻ.

 Vâng theo pháp mà làm lành; đều cùng một lòng với nhà vua.

 Bà con nhiều người tài giỏi hơn người; sức mạnh có thể sánh với voi lớn.

 Có người sức ngang bằng; hai, ba con voi.

 Dũng mãnh lại nhiều tài nghệ; mà không làm hại chúng sinh.

 Thánh hậu của vua ấy; đứng đầu trong nghìn phi.

 Đoan chính không ai sánh; nên gọi là Ma-da.

 Dung mạo hơn cả thiên nữ; tay chân thân thể đều cân xứng.

 Trời, người và a-tu-la (loài thần hiếu chiến); nhìn bà mãi không chán.

 Bà trong sạch, lìa mọi lỗi; không có lòng dục nhơ bẩn.

 Lời nói rất vi diệu; ngay thẳng mà dịu dàng.

 Thân thể thường thơm sạch; không có gì đáng chê ghét.

 Mỉm cười, không cau mày; hiểu pháp, đủ lòng hổ thẹn.

 Không kiêu mạn, dua nịnh, quanh co; cũng không có lòng ganh ghét.

 Lìa tà, làm sạch mọi nghiệp; thực hành lòng từ, ưa bố thí.

 Những lỗi của nữ nhân thế gian; bà đều vượt qua hết.

 Trong tất cả trời và người; không ai có thể hơn được.

 Đầy đủ mọi công đức; xứng đáng mang thai bậc đại thánh.

 Đã từng trong năm trăm đời; luôn làm mẹ Bồ-tát.

 Vua ấy cũng như vậy; nhiều đời làm cha Bồ-tát.

 Bà mẹ xin giữ giới cấm; trải qua ba mươi hai tháng.

 Nhờ phạm hạnh (đời sống thanh tịnh) mà tích oai đức; thân bà thường có ánh sáng.

 Nơi thánh hậu đi qua; chỗ ấy tự nhiên trang nghiêm.

 Trời, người và a-tu-la; không ai đem lòng dục mà nhìn bà.

 Tất cả đều thân kính bà; như mẹ, như chị em.

 Nhờ nghiệp trong sạch này; oai nghi sánh bằng thánh hiền.

 Khiến vua nổi danh vang dội; các vua nhỏ rải rác (như những hạt thóc vãi ra) đều quy phục.

 Công đức hai bên tương xứng; đó là mẹ của Bồ-tát.

 Không còn người nữ nào khác; xứng làm mẹ của Phật.

 Các thiên tử có oai đức; các Bồ-tát đại trí.

 Đều khen đức của bà mẹ ấy; Bồ-tát nên giáng sinh nơi đó.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video