Thiên 2 — Quyển hạ: Hạnh Bồ Tát, thọ ký cho Thiện Tư và kinh danh Quán Đỉnh Vương

 Kinh Thiện Tư Đồng Tử (kinh: bản ghi lời Phật dạy; Thiện Tư Đồng Tử: cậu bé tên Thiện Tư), quyển hạ

 Đời Tùy (triều đại Trung Hoa, năm 581–618), Tam tạng (danh hiệu dành cho vị pháp sư thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo: Kinh, Luật, Luận) người Thiên Trúc (Ấn Độ) là Xà-na-quật-đa dịch.

 Bấy giờ Thế Tôn (danh hiệu của Phật: bậc được cả thế gian tôn kính) lại bảo cậu bé Thiện Tư dòng Ly-xa (tên một dòng tộc quý tộc ở thành Tỳ-da-ly, miền bắc Ấn Độ xưa) rằng: “Này Thiện Tư, hạnh Bồ-tát (việc tu hành của Bồ-tát — người phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh) này là hạnh không hư dối. Thiện Tư, hạnh Bồ-tát này là hạnh thương xót. Thiện Tư, hạnh Bồ-tát này là hạnh không lỗi lầm tai hại, vì dứt được tất cả lỗi lầm tai hại, vì thương xót tất cả chúng sinh (mọi loài có sự sống, có tâm thức). Thiện Tư, hạnh Bồ-tát này là hạnh rất sâu, vi diệu, không có tướng. Thiện Tư, hạnh Bồ-tát này thật sự lìa được mọi tướng ham muốn. Thiện Tư, hạnh không ham muốn này là vì không có yêu ghét.

 Thiện Tư, hạnh Bồ-tát này là hạnh giữ tâm bình đẳng với tất cả chúng sinh, vì tâm ấy rốt ráo không có gì để được. Thiện Tư, hạnh Bồ-tát này là hạnh đại từ bi (lòng thương lớn: mang niềm vui cho người và cứu người khỏi khổ), vì đối với tất cả pháp (mọi sự vật, hiện tượng; cũng chỉ giáo lý) không có gì để được. Thiện Tư, hạnh Bồ-tát này là hạnh đại bố thí (đem của cải, giáo pháp… cho người), vì không có cái để cho. Thiện Tư, hạnh Bồ-tát này là hạnh không dối trá, vì không nhận quả báo ở thân đời sau. Thiện Tư, hạnh Bồ-tát này là hạnh nhẫn nhục không phiền não, vì hiện ra không tranh cãi. Thiện Tư, hạnh Bồ-tát này là hạnh phát thệ nguyện, vì đã bỏ lười biếng.

 Thiện Tư, hạnh Bồ-tát này là hạnh tam-muội (trạng thái tâm định tĩnh, chuyên nhất), vì lặng lẽ. Thiện Tư, hạnh Bồ-tát này là hạnh trí tuệ, vì đối với tất cả pháp không có gì để được. Thiện Tư, hạnh Bồ-tát này là hạnh không sợ, vì tâm không hãi. Thiện Tư, hạnh Bồ-tát này là hạnh không ngăn ngại, vì thành tựu các trí lực (những năng lực trí tuệ đặc biệt) của Như Lai (danh hiệu Phật: bậc đến từ chân như, tức sự thật như vốn là). Thiện Tư, hạnh Bồ-tát này là hạnh tăng thêm lợi ích, vì vào cửa trí tuệ mà không bám chấp. Thiện Tư, hạnh Bồ-tát này là hạnh quán xét mười phương, vì không vướng mắc.”

 Bấy giờ Thế Tôn muốn vì Thiện Tư nói lại ý này, nên đọc kệ (thể thơ dùng trong kinh Phật):

 Hạnh không nghi hoặc ấy, vì các Bồ-tát mà nói;

 Nghi hoặc và các hạnh, hai điều này không thể nắm được.

 Vì các Bồ-tát mà nói, chỗ có hạnh và không hạnh;

 Nếu biết chỗ của hạnh này, họ không có tranh cãi.

 Thâu nhiếp tất cả pháp, vì các Bồ-tát mà nói;

 Chỗ không có gì để được, hạnh này là trên hết.

 Nói “ta hành ở chỗ hạnh này”, người ấy là hạnh điên đảo;

 Đã ở trong hạnh điên đảo, người ấy không có chỗ đáng sợ (?).

 Đây tuy gọi là hạnh tranh cãi, sự tranh cãi ấy không nắm được;

 Nếu biết được như thế, hạnh người ấy là thừa tối thượng (thừa: cỗ xe, ví con đường tu đưa đến giải thoát).

 Thừa này không có kinh hoảng, Phật thừa (cỗ xe đưa đến quả vị Phật) là trên hết;

 Kinh hoảng và không kinh sợ, tất cả pháp đều là tên gọi giả.

 Tuy nói chỗ của các hạnh, tất cả đều không nắm được;

 Tất cả đã không nắm được, hạnh ấy là trên hết.

 Hạnh này là hạnh rất sâu, thương xót tất cả pháp;

 Thương xót và hạnh rất sâu, đều sinh từ phân biệt.

 “Rất sâu” và “các hạnh”, ở chỗ ấy cả hai đều không;

 Nếu biết bờ mé này, người ấy không chìm đắm trong pháp.

 Các pháp không thể làm nhiễm, những gì chẳng phải pháp cũng vậy;

 Bản tính của các pháp này, nên nói là chỗ không nhiễm.

 Không bền và không chắc, đây chỉ là sự hiện ra của cái “có”;

 Chỗ không có tên gọi, câu này là trên hết.

 Ta tuy nói có ái (sự yêu thích, khao khát), ở chỗ ấy không sợ hãi;

 Vì không có vật gì, chỗ ấy không sinh tranh cãi.

 Đây là hạnh của các chúng sinh, chỗ này không có cái thật;

 Nếu có người biết điều này, người ấy là người khéo nói về hạnh.

 Chỗ này không có chúng sinh, nên Ta nói là chúng sinh;

 Chúng sinh và pháp ngang bằng nhau, con đường này là trên hết.

 Tâm và có chúng sinh, rốt ráo không nắm được;

 Đây gọi là lòng từ tột bậc, trước đây Ta đã nói đại từ.

 Đại thí chủ (người bố thí lớn) của thế gian, cũng gọi là đại chúng sinh (chúng sinh lớn, tức bậc Ma-ha-tát);

 Thường vui làm việc bố thí, nên gọi là đại thí chủ.

 Pháp còn không nắm được, huống gì lại có bờ mé;

 Hàng Bồ-tát đại trí, vì thế gọi là thí chủ.

 Phật đã không nắm được, pháp cũng không thể nghĩ bàn;

 Giới (những điều răn cấm người tu phải giữ) này không thiếu sót, vi phạm, vì các pháp không có chỗ nương tựa.

 Họ không thể nghĩ bàn, giới của Phật không thể nghĩ bàn;

 Không phân biệt giới hạnh, vì các Bồ-tát mà nói.

 Nhẫn nhục đối với chúng sinh, mà chúng sinh rốt ráo không có;

 Đây là nhẫn tối thắng, nói trong việc hành pháp của Ta.

 Vì tâm không nắm được, tranh cãi không có chỗ sinh;

 Đây là nhẫn tối thượng, các pháp không nắm được.

 Bồ-tát không biếng nhác, không bị người khác hủy nhục;

 Đó gọi là tinh tấn (siêng năng không ngừng trong việc tu thiện) tột bậc, gọi là không bỏ không lấy.

 Thân tâm khéo ngay thẳng, làm được hạnh này;

 Đó gọi là tinh tấn tột bậc, vì các Bồ-tát mà nói.

 Bồ-tát dù như lười biếng, không khởi lên các hạnh,

 Mà có thể không bỏ không lấy, người ấy trụ trong tinh tấn tột bậc.

 Cõi tâm không nắm được, dù ở ngoài hay ở trong;

 Nên gọi là tâm định tột bậc, tâm ấy không có chỗ ở.

 Sự bám víu vào đối tượng và hoạt động của tâm, trong chân như (sự thật như vốn là, bản tính chân thật của mọi pháp) đều không có;

 Không nghĩ đến tam-muội ấy, chỉ bày định như thế.

 Ta nói tam-muội này, bậc Tu-già-đà (tiếng Phạn Sugata, tức Thiện Thệ — danh hiệu Phật: bậc khéo đi đến giải thoát) tự tại;

 Ai thực hành được hạnh này, Ta nói người ấy được định.

 Không dùng trí mà biết được, có các pháp chân như;

 Chân như và trí tuệ, hai bên này đều không có.

 Pháp này không nắm được, đây là cảnh giới của thức (sự nhận biết, phân biệt của tâm) (?);

 Pháp không do thức mà biết, thể chân thật ở đây lặng yên.

 Ai biết được như thế, người ấy gọi là chánh niệm (sự tỉnh giác, ghi nhớ đúng đắn) chân thật.

 Hạnh chân như của Bồ-tát, người đời không làm theo được;

 Người ấy hơn tất cả mọi người, vì chúng sinh mà nói pháp.

 Người ấy không có tướng chúng sinh, huống gì có đồ chúng;

 Chúng sinh như huyễn hóa (ảo ảnh, trò ảo thuật), huyễn hóa cũng không có.

 Ai nói được như thế, người ấy không có sợ hãi.

 Hoặc thân ta hoặc thân người, cả hai đều không có;

 Ai có được trí này, người ấy không kinh sợ.

 Những gì ở trong và ở ngoài, tướng “có” rốt ráo là không;

 Tâm không có chỗ khiếp nhược, liền hơn tất cả thế gian.

 Các pháp không ngăn ngại, như đi giữa hư không;

 Đã như đi giữa hư không, chân như của pháp cũng vậy.

 Nếu biết được trí này, Bồ-tát không sợ gì.

 Khéo hiểu tất cả pháp, người ấy biết hạnh chúng sinh;

 Đã biết không có chúng sinh, tất cả pháp cũng vậy.

 Khéo hiểu biết trí về các giới (các cõi, các thành phần cấu tạo nên sự vật), giới ấy không nắm được;

 Nếu vào pháp môn (cửa ngõ giáo pháp, con đường tu) này, con đường này là hơn hết.

 Ai theo được đạo này, liền biết hạnh chúng sinh;

 Cảnh giới và chúng sinh, hai thứ này không có vật.

 Muốn biết các pháp môn, cần biết trí thù thắng này.

 Dù ở trong hay ở ngoài, trí tuệ không có chỗ tụ lại;

 Trong các pháp không ngăn ngại, nên gọi là thật tế (cái “bờ mé chân thật”, tức bản chất rốt ráo của mọi sự vật).

 Các pháp không thể nghĩ bàn, nên gọi là Phật pháp;

 Chỗ không có gì ấy, chỗ ấy cũng không có.

 Nếu thực hành được như thế, ở thế gian không chướng ngại;

 Trí đã không ngăn ngại, nên gọi là trí Phật.

 Các pháp không thể nghĩ bàn, chúng không có cái chân chính;

 Các pháp đã không có thể, đó là giác ngộ Phật pháp.

 Phật và các Phật pháp, cả hai đều không có;

 Vì Bồ-đề (sự giác ngộ hoàn toàn) không có, nên gọi là Phật đạo.

 Người đi trên Đại thừa (cỗ xe lớn: con đường tu cứu độ tất cả chúng sinh để cùng thành Phật) này, đến chỗ an vui của pháp;

 Ở đời này là hơn hết, mà trong cõi người không nắm được.

 Phàm những gì thế gian có, chúng sinh ở mọi chốn,

 Vị Bồ-tát ấy là hơn hết, người thực hành trí thù thắng này.

 Có thể cầu các pháp này, Phật pháp không thể nghĩ bàn;

 Có thể được các pháp này, người ấy liền gần Bồ-đề.

 Bồ-đề và các pháp, hai thứ này rốt ráo không có;

 Thực hành được như thế, liền gần các Phật pháp.

 Ai thực hành được hạnh này, không nhiễm các thế gian;

 Đã không có tâm nhiễm, người ấy cách Bồ-đề gần.

 Bấy giờ Thế Tôn nói kệ xong, lại bảo cậu bé Thiện Tư dòng Ly-xa: “Lại nữa, Thiện Tư, nay Ta tuyên nói: nếu có những vị Bồ-tát Ma-ha-tát (Bồ-tát lớn, bậc Bồ-tát đã tu tập sâu dày) khéo khoác áo giáp (ví lời nguyện kiên cố của Bồ-tát như áo giáp ra trận), đối với kinh điển rất sâu như thế có thể khéo nói, khi khéo nói chỗ vi diệu kín nhiệm tột bậc, người nghe rồi có thể không kinh sợ, không hối hận, không chìm đắm, thì những Bồ-tát Ma-ha-tát như thế liền được trụ nơi đạo tràng Bồ-đề (nơi Phật ngồi thành đạo), liền được vào cảnh giới của chư Phật, liền chứng sự không ngăn ngại, liền trụ trong pháp môn giải thoát vô vi (không do tạo tác, vượt ngoài sinh diệt), lại khéo trụ trong hạnh không có gì để được, liền có thể quán xét tất cả mười phương, liền chứng được đại từ đại bi, liền được mười tám pháp bất cộng của chư Phật (mười tám phẩm chất chỉ riêng Phật có, không chung với các hàng khác), liền được lễ quán đảnh lớn nhất, vô thượng (quán đảnh: lễ rưới nước lên đỉnh đầu, vốn là nghi lễ phong vương ở Ấn Độ; ở đây chỉ việc được chư Phật ấn chứng địa vị như bậc vua pháp).

 Khi nói pháp rất sâu vi diệu này, ai có thể tin và thực hành, có thể suy ngẫm pháp như thế, thì chư Phật đã nhìn thấy các vị Bồ-tát ấy, tất cả chư Phật đã che chở giữ gìn họ. Bồ-tát nào có thể tin hạnh này, hoặc có người không tin hạnh này, cũng đều được tất cả chư Phật biết rõ. Nếu ai có thể vào pháp môn này, chư Phật đã biết. Nếu ai có thể tin và thực hành pháp môn này, Ta sẽ làm thầy của họ; họ sẽ là người theo Ta xuất gia.”

 Bấy giờ Thế Tôn muốn vì Thiện Tư nói lại ý này, nên đọc kệ:

 Họ chứng đạo tràng, mà đạo tràng tức là không;

 Nếu không chấp lấy Bồ-đề, họ liền trụ nơi trí.

 Các pháp không ngăn ngại, rốt ráo không nắm được;

 Pháp đã không nắm được, giải thoát cũng như vậy.

 Người thực hành trí của chư Phật, ở chỗ của tất cả các pháp,

 Cùng với việc hành các pháp, Thế Tôn nói như thế.

 Chỗ có ngăn ngại, không ngăn ngại, kẻ ngu si khởi tâm như vậy;

 Phật và các đại Bồ-tát, không phân biệt như thế.

 Tuy quán xét pháp thế gian, thế gian rốt ráo là không;

 Trí có thể quán xét thế gian, trí ấy cũng không có.

 Chúng sinh và chư Phật, cùng một loại, không phân biệt;

 Đã không có chỗ phân biệt, lòng từ ấy là hơn hết.

 Tính rộng lớn của pháp giới (toàn thể mọi pháp), chúng sinh giới (toàn thể chúng sinh) cũng vậy;

 Các Bồ-tát đại trí, không suy nghĩ như thế.

 Tuy lại muốn khởi lòng từ, lòng từ ấy thật không có thể;

 Thể của lòng từ và cái không có tính, chẳng phải cảnh giới của chúng sinh.

 Như khoảng trống rộng bằng năm ngón tay, trước đã không có, nay cũng không;

 Các thế gian cũng vậy, lòng từ này là hơn hết.

 Các pháp vô thượng, gọi là Phật pháp;

 Chúng không có chỗ để được, đó chính là thể chân thật.

 Thế Tôn đại từ bi, không có hình và sắc;

 Pháp không có sắc như thế, hạnh này gọi là thế gian (?).

 Hư không không có bờ, cảnh giới không thể nắm giữ;

 Pháp của chư Phật là như thế, bậc trí thực hành thuận theo.

 Đó tức là trí vô thượng, mà trí không thể nắm được;

 Trí đã không có chỗ để được, chỗ ấy thật không có.

 Bờ bên này và bờ bên kia (bờ mê và bờ giác ngộ), dù suy nghĩ hay thấy,

 Họ không có hạnh này; rất sâu, đó gọi là tướng (?).

 Nếu biết các pháp này, mọi chỗ đều bình đẳng;

 Trong việc hành pháp của Ta, không cần nhờ tìm cầu thầy bạn.

 Nếu khởi tâm lấy bỏ, phân biệt chỗ thấy hai bên,

 Nói việc này là có, người ấy không phải thiện tri thức (bậc thầy bạn hiền dẫn dắt đúng đường tu).

 Có kẻ nói pháp này thành, hoặc nói pháp này diệt;

 Thiện Tư, tỳ-kheo (người nam xuất gia đã thọ đủ giới luật) ấy, không phải là đệ tử của Ta.

 Kẻ nói chứng được khổ diệt (sự chấm dứt khổ đau), điều ấy rốt ráo không nắm được;

 Pháp sư (người giảng pháp) nói pháp như thế, người ấy không nói pháp của Ta.

 Các pháp không có chỗ khởi, sao lại nói các pháp tụ tập (tập: sự tụ họp sinh ra, tức nguyên nhân sinh khổ)?

 Không có chỗ khởi mà nói diệt, họ xa rời pháp của Ta.

 Trong pháp lặng lẽ như thế, không có chỗ phân biệt;

 Các pháp đã không có, chỗ diệt cũng không có.

 Nếu có tâm tranh cãi, sao gọi là nói về sự lặng tắt?

 Thiện Tư con hãy biết điều này, kẻ ấy không gọi là chân thật.

 Nói về đạo và pháp, đó là chỉ bày cái “có”;

 Đã chỉ bày chỗ “có”, đó là tạm hiện ra con đường “có”.

 Ta nói các Bồ-tát, bậc đại trí ở đời vị lai,

 Có thể thực hành như thế, họ nương vào cảnh giới này.

 Ai thực hành được hạnh này, chư Phật nói là rất sâu;

 Người ấy đã cúng dường Ta, làm lợi cho các hàm thức (mọi loài có tâm thức, tức chúng sinh).

 Ai thọ trì (nhận lấy và giữ gìn) được kinh điển này, là các Bồ-tát đại trí;

 Họ ở đời vị lai, vì giữ gìn các pháp.

 Các pháp Ta đã nói, thường còn, không phân biệt;

 Đây chính là Bồ-đề, ngoài đây không có đạo nào khác.

 Bấy giờ Thế Tôn nói pháp ấy xong, lúc ấy cậu bé Thiện Tư dòng Ly-xa đối với các pháp liền chứng được vô sinh thuận nhẫn (sự an nhẫn thuận theo chân lý rằng các pháp vốn không sinh không diệt; cũng gọi là vô sinh pháp nhẫn). Đã chứng được vô sinh nhẫn rồi, cậu xa lìa mọi lo buồn và vui mừng của thế gian, được niềm vui lớn, liền bay vút lên hư không, cách mặt đất cao bằng bảy cây đa-la (loại cây cọ rất cao, thường dùng làm đơn vị ước lượng chiều cao).

 Bấy giờ Thế Tôn ngay lúc ấy liền mỉm cười. Mà các đức Thế Tôn, khi mỉm cười theo cách như thế, thì từ miệng phóng ra đủ thứ ánh sáng nhiều màu: xanh, vàng, đỏ, trắng, hồng, xanh nhạt, lục, xanh tím và màu pha lê. Ánh sáng ấy chiếu khắp vô lượng vô biên thế giới của chư Phật, cho đến tận cõi Hữu đảnh (cõi trời cao nhất) và cung Đại Phạm thiên (cung điện của vị trời làm chúa cõi Phạm thiên). Chiếu xong, ánh sáng quay về chỗ Phật, nhiễu quanh ba vòng, nhiễu xong thì từ đỉnh đầu Phật đi vào.

 Khi ánh sáng đi vào, mặt đất này chuyển động đủ sáu cách, mười tám tướng: động, động khắp, động khắp đều; vọt lên, vọt khắp, vọt khắp đều; chìm xuống, chìm khắp, chìm khắp đều; rung, rung khắp, rung khắp đều; gầm, gầm khắp, gầm khắp đều; lay tỉnh, lay tỉnh khắp, lay tỉnh khắp đều.

 Bấy giờ trong hư không cõi trên, trời mưa xuống đủ thứ bột chiên-đàn (gỗ đàn hương) mịn, bột hương trầm thủy (trầm hương) và mưa hoa trời. Đủ thứ âm thanh vi diệu của cõi trời tự nhiên vang lên. Tam thiên đại thiên thế giới (một nghìn triệu thế giới, phạm vi giáo hóa của một đức Phật) này thanh tịnh trang nghiêm, giống như châu Uất-đơn-việt (châu ở phương bắc theo vũ trụ quan Phật giáo, nơi con người sống sung sướng) ở phương bắc, trang nghiêm đẹp đẽ y hệt, không khác. Tam thiên đại thiên thế giới này cũng như vậy, không khác gì.

 Bấy giờ trưởng lão tỳ-kheo A-nan (thị giả của Phật, nổi tiếng nghe nhiều nhớ kỹ bậc nhất) từ chỗ ngồi đứng dậy, sửa lại y phục, để trần vai phải, gối phải quỳ sát đất, chắp tay hướng về Phật thưa rằng: “Hiếm có thay Thế Tôn! Chẳng hay Như Lai vì nhân duyên gì mà mỉm cười phóng ánh sáng? Chư Phật Thế Tôn không bao giờ vô cớ mà phóng ánh sáng.” Nói lời ấy xong, liền dùng kệ thưa Phật:

 Chư Phật là bậc tôn quý tối thắng của thế gian, mỉm cười phóng hào quang ắt có lý do;

 Chỗ lợi ích xin Thế Tôn nói, có điềm lành này vì nhân duyên gì?

 Trên hư không trời mưa hoa, vì cúng dường Thế Tôn;

 Vui mừng đều ca hát, ngợi khen việc nói kinh này.

 Trong ba nghìn thế giới, đủ thứ trang nghiêm thanh tịnh,

 Giống như châu Uất-đơn-việt, ánh sáng chiếu khắp mười phương.

 Như các đức Thế Tôn xưa, trong đó có việc thụ ký (Phật báo trước cho một người rằng tương lai người ấy sẽ thành Phật);

 Phật phóng ánh sáng chiếu xong, quay trở vào đỉnh đầu Phật.

 Ánh sáng Thế Tôn phóng ra, ánh sáng ấy đủ các màu,

 Từ miệng Phật phát ra, xin vì con nói nguyên nhân.

 Bấy giờ Thế Tôn liền dùng kệ bảo trưởng lão A-nan:

 Cậu bé Thiện Tư này, xưa đã gieo căn lành (gốc rễ của điều lành, tức việc thiện sẽ sinh quả tốt) dày dặn;

 Ở đời vị lai, sẽ thành Phật, bậc Lưỡng Túc Tôn (bậc tôn quý nhất trong loài hai chân, tức loài người).

 Bấy giờ Thế Tôn nói kệ xong, bảo A-nan: “A-nan, cậu bé Thiện Tư dòng Ly-xa này, từ nay về sau sẽ cúng dường, cung kính các đức Phật Như Lai trong ức na-do-tha a-tăng-kỳ kiếp (na-do-tha: con số cực lớn; a-tăng-kỳ: con số nhiều không đếm xuể; kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài), vâng theo không trái lời dạy của các đức Phật ấy. Lại cúng dường các đức Thế Tôn ấy đầy đủ bốn thứ: y phục, thuốc thang, nhà cửa, giường nằm.

 Sau khi các đức Như Lai ấy diệt độ (nhập Niết-bàn, tức qua đời), cậu lại cúng dường xá-lợi (di cốt của Phật sau khi hỏa táng), dùng các thứ báu xây tháp, mỗi tháp cao trăm nghìn do-tuần (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, mỗi do-tuần khoảng mười mấy cây số). Trong tất cả các tháp báu ấy an trí xá-lợi, dùng các thứ hương quý cúng dường tháp, lại đem tất cả vòng hoa trang sức, tất cả châu báu, tất cả cờ phướn, đủ thứ hoa đẹp, bột chiên-đàn, bột trầm thủy… mà rải lên trên; lại đem đủ thứ âm nhạc tuyệt diệu nhất để cúng dường.

 Cúng dường các đức Đa-đà-a-già-độ A-la-ha Tam-miệu-tam-Phật-đà (dịch âm tiếng Phạn ba danh hiệu Phật: Như Lai; Ứng Cúng — bậc đáng được cúng dường; Chánh Biến Tri — bậc hiểu biết chân chính, trọn khắp) ấy rồi, cậu bỏ thân cuối cùng mà được thành Phật, hiệu là Tịnh Nguyệt Đa-đà-a-già-độ A-la-ha Tam-miệu-tam-Phật-đà, xuất hiện ở đời, đủ các hiệu: Thiện Thệ (bậc khéo đi đến giải thoát), Thế Gian Giải (bậc hiểu rõ thế gian), Vô Thượng Sĩ (bậc không ai hơn), Điều Ngự Trượng Phu (bậc khéo điều phục, dẫn dắt người), Thiên Nhân Sư (thầy của trời và người), Phật Thế Tôn.”

 Bấy giờ Thế Tôn muốn vì A-nan và đại chúng nói lại ý này, nên đọc kệ:

 Nếu đem châu báu quý lạ, chất đầy khắp các cõi mười phương,

 Bố thí cho Phật Thế Tôn, cùng chúng Bồ-tát;

 Còn ai được nghe tướng pháp này, như bậc Đại Thánh đã tuyên nói,

 So lường với công đức bố thí của cải, phúc này nhiều hơn kia.

 Bấy giờ trưởng lão Xá-lợi-phất (đệ tử lớn của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất) nghe Phật Thế Tôn nói lời so lường công đức ấy, liền dùng kệ thưa Phật:

 Thế Tôn nói kinh này, rất sâu, vi diệu nhất,

 Mà chưa nói tên gọi, chúng con làm sao thọ trì?

 Kinh điển này làm sáng tỏ, các pháp đều bình đẳng;

 Không có được hay không được, hiếm có thay Phật khéo nói.

 Pháp hữu lậu (còn phiền não rỉ chảy, còn trong luân hồi) và hữu vi (do tạo tác, có sinh có diệt), pháp vô lậu (hết phiền não) và vô vi (không tạo tác, không sinh diệt),

 Kinh này không phân biệt, Thế Tôn khéo léo nói.

 Thế gian và xuất thế gian (vượt ra khỏi thế gian), thế đế (chân lý theo quy ước của thế gian) và đệ nhất nghĩa (chân lý tối thượng),

 Hai cõi không khác nhau, kinh này nói như thế.

 Các hạnh Phật đã nói, là phương tiện (cách khéo léo tạm dùng để dẫn dắt) vì chúng sinh;

 Theo lẽ chân thật thì đều không có, Thế Tôn từ miệng vàng nói ra.

 Chư Phật và các pháp, chúng thảy đều không có;

 Người nương, chỗ được nương và cỗ xe đều rỗng không, hiếm có thay Phật khéo nói.

 Các đức Thế Tôn mười phương, nói tướng các pháp,

 Chúng không có thể chân thật, kinh này nói như thế.

 Lành thay bậc Đại Thánh tôn quý, lành thay trí tối thắng;

 Kinh này tên là gì, xin vì chúng con giải nói.

 Bậc trí tuệ nói lời ấy xong, hôm nay Phật giải quyết các mối nghi:

 Dùng giọng nói tròn đủ tám công đức (tám phẩm chất tốt đẹp của giọng Phật như trong trẻo, êm dịu, rõ ràng, sâu xa…), bảo vị ấy rằng:

 Muốn biết kinh này, tên là Quán Đảnh Vương (Vua Quán Đảnh; quán đảnh: lễ rưới nước lên đỉnh đầu để phong vương — ví kinh này như vị vua đã được phong ngôi).

 Tuy nói là Quán Đảnh Vương, quán đảnh cũng không có.

 Ai thọ trì được kinh này, chư Phật nói người ấy

 Trong thế gian của trời và người, sẽ như tháp báu.

 Nơi Ta nói kinh này, thính chúng có tám nghìn,

 Đã gieo nhiều căn lành, phát tâm cầu đạo vô thượng;

 Họ ở đời vị lai, quyết sẽ thành bậc Vô Thượng Tôn (bậc tôn quý không ai hơn).

 Được nghe kinh mầu nhiệm này, phúc đức khó nghĩ bàn;

 Dừng ở chốn an ổn, trong căn lành rất sâu;

 Họ mới có thể như thế, thọ trì kinh điển này,

 Chú tâm chuyên đọc tụng, kinh Quán Đảnh Vương này.

 Những người ấy đối với các pháp, không còn nghi hoặc.

 Ở đây không nói sơ nhẫn (bậc nhẫn đầu tiên trên đường tu), nhẫn thứ hai cũng không có;

 Tướng các pháp đã rỗng không, sao có chỗ để nói?

 Nếu người thọ trì, kinh điển Quán Đảnh Vương này,

 Người ấy sẽ có tài biện thuyết, về các pháp và các thừa như thế.

 Nếu có người nữ có trí, thọ trì kinh điển này,

 Sẽ mau bỏ thân nữ uế tạp, thân không sạch do nghiệp tội.

 Một trí biết tất cả, nhất thiết trí (trí biết hết mọi sự, tức trí của Phật) biết cái một;

 Đây là việc gìn giữ các pháp, trong kinh này nói đầy đủ.

 Pháp kinh này nói, chỗ đi vào như hư không;

 Ta nói đường vào này, làm ánh sáng cho các pháp.

 Liền biết đủ thứ tên gọi, khắp nơi có nhiều loại;

 Tuy lại nói các pháp, pháp ấy không nắm được.

 Cái thể không lời nói có được, tướng ấy rốt ráo không có;

 Biết các pháp môn (cửa ngõ giáo pháp) này, gọi là thọ trì pháp.

 Nói không có các pháp, chỗ ấy cả có lẫn không đều không có;

 Đây là thể tướng của pháp, gọi là đà-la-ni (tổng trì: năng lực ghi nhớ, gìn giữ trọn vẹn giáo pháp không để mất).

 Nếu người muốn có ánh sáng vô biên, chiếu soi tất cả,

 Nên thọ trì kinh điển này, kinh Quán Đảnh Vương khéo nói.

 Muốn tìm bờ mé của pháp giới (toàn thể mọi pháp), trong đây đã nói xong;

 Cõi ấy không nắm được, nên gọi là đà-la-ni.

 Tất cả pháp rất sâu, pháp không có chỗ để được;

 Đã không có chỗ được pháp, chỗ ấy không có thường hay không (?).

 Nếu thành tựu tài biện thuyết, trí sâu xa không ngăn ngại,

 Mới biết được nghĩa này, kinh này không có chỗ bám chấp.

 Như rồng chúa A-nậu-đạt (vua rồng ở hồ A-nậu-đạt, hồ nước mát nơi phát nguyên các sông lớn theo truyền thuyết Ấn Độ), làm mưa giữa hư không,

 Nó không có tâm tưởng, gọi là không thể nghĩ bàn.

 Nếu muốn tuyên nói rộng nhiều, bằng đủ thứ tài biện thuyết,

 Hãy theo kinh này mà học, không nương tựa vào tất cả pháp.

 Pháp ấy không từ đâu đến, khéo nói như kinh này;

 Các pháp không có sinh, như kinh này đã nói.

 Như ánh sáng mặt trời chiếu, ánh sáng ấy không từ đâu đến;

 Kinh này sáng tỏ như thế, ánh sáng pháp luôn tràn đầy.

 Thiện nam tử (người con trai hiền lành, cách Phật gọi người tu hành) đời sau, muốn có tài biện thuyết vô tận,

 Nên học Quán Đảnh Vương, gốc pháp được khéo nói này,

 Sẽ mau được biện tài không ngăn ngại, rất sâu, không thể nghĩ bàn.

 Nếu học Quán Đảnh Vương, ở đời làm được nhiều lợi ích.

 Nếu không tu pháp này, Quán Đảnh Vương vô thượng,

 Người ấy không thọ trì, pháp không gì sánh được như thế;

 Bốn chúng (tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di — tức tăng, ni và nam nữ cư sĩ tại gia) ấy, xa rời việc hành pháp của Ta.

 Người không hiểu nghĩa này, không có nghĩa lý nào có thể thành nghĩa lý (?).

 Nếu có bốn chúng, có thể thực hành hạnh này,

 Trong các pháp vô thượng, liền làm con mắt cho thế gian.

 Như cung điện trời Đao-lợi (cõi trời thứ hai thuộc cõi Dục, ở trên đỉnh núi Tu-di), hiện ra cao vòi vọi,

 Kinh điển này cũng vậy, trong thế gian là cao nhất.

 Như đứng trên đỉnh núi Tu-di (núi chúa ở trung tâm thế giới theo vũ trụ quan Phật giáo), nhìn thấy người thế gian,

 Cũng như thế, trụ nơi kinh này, quán thấy tất cả pháp.

 Như người giữa đêm tối, cầm bó đuốc cao lớn,

 Chỗ người ấy đi qua, rốt cuộc không có tối tăm;

 Ánh sáng kinh này chiếu đến, thấy rõ tất cả pháp;

 Ai thọ trì kinh này, người ấy không còn tối tăm.

 Ví như ánh sáng mặt trời, mọi nơi đều sáng tỏ,

 Kinh điển này cũng vậy, có thể sinh ra nhiều thứ pháp.

 Lại như vầng trăng giữa hư không, tỏa ánh sáng trôi đi khắp nơi,

 Kinh điển này cũng như thế, chiếu khắp các cõi mười phương.

 Ấn này là ấn của các pháp (pháp ấn: dấu ấn xác nhận giáo pháp chân chính), là ấn trong tất cả các ấn;

 Cho nên khiến trụ nơi ấn này, vì hàng Bồ-tát.

 Như muốn đóng ấn lên hư không, vốn không có, cũng không dừng lại;

 Hư không và con ấn, hai thứ này là do phân biệt.

 Phật và pháp cũng như thế, như trong kinh này đã nói;

 Chư Phật không thể nói, các pháp cũng như vậy.

 Như nhà vua lúc lâm chung, ân cần khéo dặn dò,

 Truyền bảo các đại thần: “Tài sản hãy giao cho các con ta”;

 Pháp thân (thân chân lý của Phật) thánh thiện như thế, xưa Ta tu tập mà được,

 A-nan, ông ở đời sau, hãy trao gửi lại cho các Bồ-tát.

 Ta đã nói kinh này, vì hàng Bồ-tát;

 Ai thọ trì kinh này, phúc người ấy rất nhiều.

 Ai tin nhận kinh này, theo lời Quán Đảnh Vương nói,

 Nếu người ấy còn sinh nghi, Ta sẽ không thành Phật (?).

 Người muốn biện tài tự tại, đối với các pháp không ngăn ngại,

 Nên học kinh này, kinh Quán Đảnh Ta khéo nói.

 Thế gian nói các pháp, đó là đạo Bồ-đề;

 Biết rồi chớ lười biếng, nên đọc tụng kinh này.

 Những người tin đúng đắn ấy, ở thế gian không mê lầm;

 Đã đọc tụng kinh này, lại có thể nói cho người khác.

 Đây là pháp của chư Phật, vì các Bồ-tát mà nói;

 Được nghe kinh này rồi, rất sâu, khó nghĩ bàn.

 Khi nói kinh này, tất cả chư Phật mười phương

 Đều mỉm cười phóng ánh sáng, mỗi vị đều nói: “Khéo nói điều này.”

 Dựng lên lá cờ chiến thắng lớn, lá cờ pháp không thể nghĩ bàn.

 Bài kệ bốn câu của kinh này, vì đại chúng mà diễn nói,

 Khéo dùng nhiều phương tiện, trong pháp không thể nghĩ bàn;

 Ai thọ trì kinh này, lại vì người khác mà nói,

 Người ấy cùng Phật chuyện trò, chứng pháp, thành bậc Vô Thượng Tôn.

 Ai thọ trì kinh này, được quán đảnh không thể nghĩ bàn.

 Bấy giờ Thế Tôn nói kệ đáp Xá-lợi-phất xong, lại bảo trưởng lão A-nan: “A-nan, nếu có tỳ-kheo, hoặc tỳ-kheo-ni (người nữ xuất gia đã thọ đủ giới luật), các ưu-bà-tắc (nam cư sĩ tại gia giữ giới) và ưu-bà-di (nữ cư sĩ tại gia giữ giới), ở đời vị lai có thể với lòng tin mà nghe kinh điển này, thọ trì, đọc tụng, thì người ấy sẽ được phúc đức lớn nhất; khối phúc đức ấy không thể cân lường, không có bờ bến. Ví như cõi hư không, không ai có thể đo biết được bờ mé. Cũng như thế, cũng như thế, trưởng lão A-nan, trong gốc pháp này, ai có thể thọ trì một bài kệ bốn câu, hoặc tự đọc tụng, hoặc vì người khác mà nói, thì công đức và căn lành người ấy có được cũng không thể lường, không thể nói, không có bờ bến.”

 Bấy giờ Thế Tôn muốn vì A-nan và đại chúng nói lại ý này, nên đọc kệ:

 Nếu đọc tụng được kinh này, thân phương tiện vô biên,

 Làm lợi ích nhiều chúng sinh, Quán Đảnh Vương thương xót.

 Giả sử nay Ta nói, hư không có thể đo lường,

 Nhưng muốn so sánh với kinh này, thì không thể tính cho hết.

 Tất cả chư Phật mười phương, bậc Vô Thượng Tôn trong đời,

 Nếu thọ trì kinh này, là đã cúng dường hết các vị ấy.

 Tất cả chư Phật mười phương, bậc Pháp Vương (vua của giáo pháp) đã dứt sinh tử,

 Người thọ trì kinh này, gọi là đã cúng dường các vị ấy.

 Các thế giới mười phương, trừ dứt gốc mười điều ác (giết hại, trộm cắp, tà dâm, nói dối, nói đâm thọc, nói lời độc ác, nói thêu dệt, tham lam, giận dữ, si mê),

 Người nghe kinh điển này, có thể cúng dường các bậc thánh ấy.

 Ta cùng chư Phật vị lai, và các đức Như Lai quá khứ,

 Hiện tại trong mười phương, bậc Lưỡng Túc Tôn (bậc tôn quý nhất trong loài người) vô thượng,

 Có thể rống tiếng sư tử (ví lời thuyết pháp oai hùng, không sợ hãi của Phật), người ấy đều cúng dường hết.

 Có thể thọ trì kinh này, do chư Phật tuyên nói;

 Còn đem của cải cúng dường, đó không phải người có trí chân chính;

 Nếu thọ trì được kinh này, là bậc nhất trong các sự cúng dường.

 Tất cả các cõi mười phương, chất đầy bảy báu (bảy thứ châu báu: vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xà cừ, san hô, mã não) đem bố thí,

 Để cúng dường các đức Thế Tôn, vẫn kém phúc thọ trì kinh này.

 Nếu học kinh điển này, đúng như Quán Đảnh Vương,

 Đó là kính các đức Như Lai, hiện rõ trong chân như chân thật.

 Các pháp Ta đã nói, chư Phật không nắm được;

 Người nghe mà không kinh sợ, tức là cúng dường Thế Tôn.

 Sự cúng dường này rất sâu, thế gian không ai hiểu;

 Không lấy cũng không bỏ, sự cúng dường này hơn hết.

 Chư Phật và các pháp, tất cả đều không lấy không bỏ;

 Sự cúng dường này hơn hết, chư Phật Thế Tôn khen ngợi.

 Thuở xưa, với Phật Định Quang (vị Phật thời quá khứ đã thụ ký cho Đức Thích-ca rằng sau này sẽ thành Phật), Ta đã cúng dường bằng pháp này;

 Sự cúng dường này hơn hết, vì các Bồ-tát mà nói.

 Lúc ấy ở bên đức Phật kia, Ta dâng sự cúng dường này;

 Đức Phật ấy thụ ký (báo trước việc thành Phật) cho Ta: “Ông sẽ được thành Phật.”

 Nếu muốn thành Phật, lại làm bậc nhất trong chúng sinh,

 Nên thành tựu con đường này, đó gọi là cúng dường Phật.

 Ta cúng dường như thế, nay được thành Phật đạo;

 Thông suốt tất cả pháp, xứng đáng nhận sự cúng dường của trời và người.

 Tất cả các Phật pháp, bậc Vô Thượng Tôn của thế gian,

 Nương vào sự cúng dường tối thắng này, bậc nhất trong các sự cúng dường,

 Chứng được cảnh giới Phật, trí tuệ không thể nghĩ bàn;

 Có thể rống tiếng sư tử, không sợ hãi như Ta hôm nay.

 Rống tiếng sư tử rồi, được tự tại đối với các pháp;

 Giải thoát cho chúng sinh, vào Niết-bàn vô lậu (cảnh giới tắt hết phiền não khổ đau, hoàn toàn trong sạch).

 Bấy giờ Thế Tôn nói kinh này xong, cậu bé Thiện Tư cùng tất cả đại chúng ở thành Tỳ-da-ly (một thành lớn ở miền bắc Ấn Độ xưa), trời, rồng, dạ-xoa (loài quỷ thần đi lại nhanh nhẹn), càn-thát-bà (thần âm nhạc cõi trời, sống bằng hương thơm), a-tu-la (loài thần hiếu chiến, thường đánh nhau với chư thiên), người và phi nhân (các loài không phải người như quỷ thần)…, nghe lời Phật dạy, thảy đều tin nhận, vui mừng vâng làm theo.

 Kinh Thiện Tư Đồng Tử, quyển hạ

◄ Trước

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video