# Sơn Hải Kinh (Sách về núi và biển)
Sơn Hải Kinh
● Nam Sơn Kinh (Thiên về các núi phương Nam)
Dãy núi đầu tiên trong thiên các núi phương Nam là dãy Thước Sơn. Ngọn đầu tiên của dãy là núi Chiêu Dao, nằm sát bờ Tây Hải (biển phía tây). Núi có nhiều cây quế, nhiều vàng và ngọc.
Có một loài cỏ, hình dạng như cây hẹ nhưng hoa màu xanh, tên là Chúc Dư; ăn vào thì không thấy đói.
Có một loài cây, hình dạng như cây cốc (một loài cây dâu có vỏ dùng làm giấy) nhưng thớ gỗ có vân đen. Hoa của nó chiếu sáng ra bốn phía. Cây tên là Mê Cốc; đeo trên người thì không bị lạc đường.
Có một loài thú, hình dạng như con ngu (một loài khỉ đuôi dài) nhưng tai trắng. Nó lúc thì bò rạp bằng bốn chân, lúc thì đứng thẳng đi như người. Tên nó là Tinh Tinh (?); ăn thịt nó thì chạy giỏi.
Sông Lệ Kỷ (?) bắt nguồn từ núi này, chảy về phía tây, đổ ra biển. Trong sông có nhiều dục bái (một vật lạ, không rõ là gì); đeo nó thì không mắc bệnh hà (bệnh có khối u, cục báng nổi trong bụng).
Lại đi về phía đông ba trăm dặm (dặm ở đây là đơn vị đo đường thời xưa của Trung Quốc, mỗi dặm chừng vài trăm mét) là núi Đường Đình. Núi có nhiều cây Viêm (?), nhiều vượn trắng, nhiều thủy ngọc (thứ đá trong suốt như nước, tức pha lê, thạch anh) và nhiều vàng.
Lại đi về phía đông ba trăm tám mươi dặm là núi Viên Dực. Trong núi có nhiều thú lạ, dưới nước có nhiều cá lạ. Núi có nhiều ngọc trắng, nhiều phúc trùng (một loài rắn độc), nhiều rắn lạ và nhiều cây lạ. Núi này không thể leo lên được!
Lại đi về phía đông ba trăm bảy mươi dặm là núi Dương (?) (tên núi có lẽ bị thiếu một chữ). Sườn dương của núi (sườn hướng về phía mặt trời, tức sườn nam) có nhiều xích kim (kim loại màu đỏ, tức đồng). Sườn âm (sườn khuất nắng, tức sườn bắc) có nhiều bạch kim (kim loại màu trắng, tức bạc).
Có một loài thú, hình dạng như ngựa nhưng đầu trắng, có vằn như hổ, đuôi đỏ, tiếng kêu như người hát, tên là Lộc Thục. Đeo (da lông của) nó trên người thì con cháu đông đúc.
Sông Quái bắt nguồn từ núi này, chảy về phía đông, đổ vào sông Hiến Dực. Trong sông có nhiều rùa đen. Loài rùa này hình dạng như rùa thường nhưng có đầu chim, đuôi giống đuôi rắn hủy (một loài rắn độc), tên là Toàn Quy. Tiếng kêu của nó như tiếng bổ gỗ. Đeo nó trên người thì không bị điếc, lại có thể chữa được chai chân (?).
Lại đi về phía đông ba trăm dặm là núi Để. Núi có nhiều nước, không có cây cỏ. Có một loài cá, hình dạng như con bò, sống trên gò đất cao, đuôi rắn và có cánh. Lông cánh của nó mọc ở dưới hai bên sườn (?). Tiếng kêu như con lưu ngưu (?) (một loài bò). Tên nó là Khuê (?). Mùa đông nó chết, rồi lại sống lại. Ăn thịt nó thì không bị bệnh sưng phù.
Lại đi về phía đông bốn trăm dặm là núi Thiện Viên. Núi có nhiều nước, không có cây cỏ, không thể leo lên được. Có một loài thú, hình dạng như con ly (mèo rừng) nhưng có bờm, tên là Loại. Mỗi con tự mang cả giống đực lẫn giống cái. Ai ăn thịt nó thì không còn lòng ghen ghét.
Lại đi về phía đông ba trăm dặm là núi Cơ. Sườn nam có nhiều ngọc, sườn bắc có nhiều cây lạ.
Có một loài thú, hình dạng như con dê, có chín đuôi, bốn tai, mắt mọc trên lưng, tên là Bác Thi (?). Đeo (da lông của) nó trên người thì không biết sợ hãi.
Có một loài chim, hình dạng như gà nhưng có ba đầu, sáu mắt, sáu chân, ba cánh, tên là Thượng Phó (?). Ăn thịt nó thì không buồn ngủ.
Lại đi về phía đông ba trăm dặm là núi Thanh Khâu. Sườn nam có nhiều ngọc, sườn bắc có nhiều thanh hoạch (?) (một loại đất đá màu xanh dùng làm chất màu, thuốc nhuộm).
Có một loài thú, hình dạng như con cáo nhưng có chín đuôi, tiếng kêu như trẻ sơ sinh, biết ăn thịt người. Ai ăn thịt nó thì không bị trúng cổ (thứ tà độc, bùa độc làm người ta mê loạn, ốm đau).
Có một loài chim, hình dạng như chim cưu (chim gáy), tiếng kêu như tiếng người quát mắng, tên là Quán Quán. Đeo (lông của) nó trên người thì không bị mê muội.
Sông Anh bắt nguồn từ núi này, chảy về phía nam (?), đổ vào đầm Tức Dực. Trong sông có nhiều Xích Nhu (?). Loài này hình dạng như cá nhưng có mặt người, tiếng kêu như chim uyên ương. Ăn thịt nó thì không bị ghẻ.
Lại đi về phía đông ba trăm năm mươi dặm là núi Cơ Vĩ. Đuôi núi trải đến tận Đông Hải (biển phía đông) (?). Núi có nhiều cát sỏi. Sông Phương bắt nguồn từ núi này, chảy về phía nam, đổ vào sông Dục. Trong sông có nhiều ngọc trắng.
Tính chung dãy Thước Sơn, từ núi Chiêu Dao cho đến núi Cơ Vĩ, có tất cả mười ngọn núi, dài hai nghìn chín trăm năm mươi dặm. Thần núi ở đây đều mình chim, đầu rồng.
Lễ tế các thần này như sau. Vật tế có lông (tức con vật dâng cúng) cùng một tấm ngọc chương (tấm ngọc dẹt, dài, đầu nhọn, dùng trong nghi lễ) đem chôn xuống đất. Gạo tinh để cúng thần thì dùng gạo nếp. Thêm một tấm ngọc bích (ngọc hình tròn, dẹt, có lỗ ở giữa) và gạo tẻ (?). Lấy cỏ gian trắng (một loài cỏ tranh) làm chiếu lót.
Dãy núi thứ hai trong thiên các núi phương Nam, ngọn đầu tiên là núi Quỹ. Phía tây núi giáp Lưu Hoàng, phía bắc trông sang Chư Tì, phía đông trông sang Trường Hữu. Sông Anh bắt nguồn từ núi này, chảy về phía tây nam, đổ vào sông Xích Thủy. Trong sông có nhiều ngọc trắng và nhiều đan túc (cát chu sa hạt nhỏ như hạt kê).
Có một loài thú, hình dạng như lợn con, có cựa, tiếng kêu như chó sủa, tên là Ly Lực. Nó hiện ra ở đâu thì huyện ấy có nhiều công việc đào đắp đất đai.
Có một loài chim, hình dạng như con cú diều nhưng có bàn tay người, tiếng kêu như tiếng chim tê (?). Tên nó là Chu (?); nó kêu tức là tự gọi tên mình. Nó hiện ra ở đâu thì huyện ấy có nhiều người tài bị đuổi đi, đày ải (?).
Đi về phía đông nam bốn trăm năm mươi dặm là núi Trường Hữu. Núi không có cây cỏ, có nhiều nước. Có một loài thú, hình dạng như con ngu nhưng có bốn tai, tên là Trường Hữu, tiếng kêu như người rên rỉ. Nó hiện ra thì quận huyện ấy có lụt lớn.
Lại đi về phía đông ba trăm bốn mươi dặm là núi Nghiêu Quang. Sườn nam có nhiều ngọc, sườn bắc có nhiều vàng. Có một loài thú, hình dạng như người nhưng có bờm như lợn. Nó ở trong hang, mùa đông thì nằm im ngủ đông. Tên nó là Hoạt… (?) (thiếu một chữ). Tiếng kêu của nó như tiếng đẽo gỗ. Nó hiện ra thì trong huyện có lao dịch lớn (việc nhà nước bắt dân đi phục dịch, làm không công).
Lại đi về phía đông ba trăm năm mươi dặm (?) là núi Vũ. Dưới núi có nhiều nước, trên núi hay mưa. Núi không có cây cỏ, có nhiều rắn độc.
Lại đi về phía đông ba trăm bảy mươi dặm là núi Cù Phụ. Núi không có cây cỏ, có nhiều vàng và ngọc.
Lại đi về phía đông bốn trăm dặm là núi Câu Dư. Núi không có cây cỏ, có nhiều vàng và ngọc.
Lại đi về phía đông năm trăm dặm là núi Phù Ngọc. Phía bắc trông sang Cụ Khu, phía đông trông sang Chư Tì. Có một loài thú, hình dạng như hổ nhưng đuôi bò, tiếng kêu như chó sủa, tên là Trệ; nó ăn thịt người. Sông Thiều bắt nguồn từ sườn bắc núi này, chảy về phía bắc, đổ vào Cụ Khu. Trong sông có nhiều cá Tễ (?).
Lại đi về phía đông năm trăm dặm là núi Thành. Núi vuông vức bốn mặt, có ba tầng như ba bậc đàn tế. Trên núi có nhiều vàng và ngọc, dưới núi có nhiều thanh hoạch (?). Sông … (?) (tên sông là chữ hỏng) bắt nguồn từ núi này, chảy về phía nam, đổ vào sông Chước. Trong sông có nhiều vàng.
Lại đi về phía đông năm trăm dặm là núi Cối Kê. Núi vuông vức bốn mặt. Trên núi có nhiều vàng và ngọc, dưới núi có nhiều đá. Sông Chước bắt nguồn từ núi này, chảy về phía nam, đổ vào sông Xú (?).
Lại đi về phía đông năm trăm dặm là núi Di. Núi không có cây cỏ, có nhiều cát sỏi. Sông Xú (?) bắt nguồn từ núi này, chảy về phía nam, đổ vào Liệt Đồ.
Lại đi về phía đông năm trăm dặm là núi Bộc Câu. Trên núi có nhiều vàng và ngọc, dưới núi có nhiều cây cỏ. Núi không có chim thú, không có nước.
Lại đi về phía đông năm trăm dặm là núi Hàm Âm. Núi không có cây cỏ, không có nước.
Lại đi về phía đông bốn trăm dặm là núi Tuần. Sườn nam có nhiều vàng, sườn bắc có nhiều ngọc. Có một loài thú, hình dạng như dê nhưng không có miệng, không thể giết chết được, tên là Hoạn. Sông Tuần bắt nguồn từ núi này, chảy về phía nam, đổ vào đầm Át. Trong sông có nhiều ốc tím (?).
Lại đi về phía đông bốn trăm dặm là núi Chước. Trên núi có nhiều cây tử (một loài cây gỗ tốt) và cây nam (?) (một loài gỗ quý). Dưới núi có nhiều cây kinh (một loài cây bụi có gai) và cây kỷ (cây câu kỷ). Sông Bàng bắt nguồn từ núi này, chảy về phía đông, đổ ra biển.
Lại đi về phía đông năm trăm dặm là núi Khu Ngô. Núi không có cây cỏ, có nhiều cát sỏi. Sông Lộc bắt nguồn từ núi này, chảy về phía nam, đổ vào sông Bàng.
Lại đi về phía đông năm trăm dặm là núi Lộc Ngô. Trên núi không có cây cỏ, có nhiều vàng và đá. Sông Trạch Canh bắt nguồn từ núi này, chảy về phía nam, đổ vào sông Bàng. Trong sông có một loài thú tên là Cổ Điêu. Nó hình dạng như chim điêu (một loài chim săn mồi lớn như đại bàng) nhưng có sừng, tiếng kêu như tiếng trẻ sơ sinh. Nó ăn thịt người.
Lại đi về phía đông năm trăm dặm là núi Tất Ngô. Núi không có cây cỏ, có nhiều đá bác (thứ đá dùng làm quân cờ), không có ngọc. Núi nằm ở Đông Hải, trông sang các gò núi. Ánh sáng ở đó lúc hiện ra lúc lặn vào (?). Đó chính là nơi mặt trời dừng nghỉ.
Tính chung dãy núi thứ hai phương Nam, từ núi Quỹ đến núi Tất Ngô, có tất cả mười bảy ngọn núi, dài bảy nghìn hai trăm dặm. Thần núi ở đây đều mình rồng, đầu chim. Lễ tế các thần này như sau: vật tế có lông cùng một tấm ngọc bích đem chôn xuống đất; gạo tinh để cúng thần thì dùng gạo nếp.
Dãy núi thứ ba trong thiên các núi phương Nam, ngọn đầu tiên là núi Thiên Ngu. Dưới núi có nhiều nước, không thể leo lên được.
Đi về phía đông năm trăm dặm là núi Đảo Quá. Trên núi có nhiều vàng và ngọc. Dưới núi có nhiều tê giác, nhiều con hủy (một loài giống tê giác, có một sừng) và nhiều voi.
Có một loài chim, hình dạng như … (?) (thiếu chữ) nhưng đầu trắng, có ba chân, mặt người, tên là Cù Như; nó kêu tức là tự gọi tên mình.
Sông Lãng bắt nguồn từ núi này, chảy về phía nam, đổ ra biển. Trong sông có Hổ Giao, mình cá đuôi rắn, tiếng kêu như chim uyên ương. Ăn thịt nó thì không bị sưng phù, lại chữa được bệnh trĩ.
Lại đi về phía đông năm trăm dặm là núi Đan Huyệt. Trên núi có nhiều vàng và ngọc. Sông Đan bắt nguồn từ núi này, chảy về phía nam, đổ vào Bột Hải.
Có một loài chim, hình dạng như gà, lông năm màu có hoa văn, tên là Phượng Hoàng. Hoa văn trên đầu nó thành chữ Đức (đạo đức), trên cánh thành chữ Nghĩa (lẽ phải), trên lưng thành chữ Lễ (phép tắc lễ nghi), trên ngực thành chữ Nhân (lòng thương người), trên bụng thành chữ Tín (giữ chữ tín, giữ lời). Loài chim này ăn uống thong dong tự nhiên, tự hát, tự múa. Nó hiện ra thì thiên hạ yên ổn.
Lại đi về phía đông năm trăm dặm là núi Phát Sảng. Núi không có cây cỏ, có nhiều nước, nhiều vượn trắng. Sông … (?) (thiếu tên sông) bắt nguồn từ núi này, chảy về phía nam, đổ vào Bột Hải.
Lại đi về phía đông bốn trăm dặm thì đến đuôi núi Mao. Phía nam có một thung lũng tên là Dục Di, có nhiều chim lạ. Gió khải (gió nam ấm áp) từ đây thổi ra.
Lại đi về phía đông bốn trăm dặm thì đến đầu núi Phi Xuất (?). Trên núi có nhiều vàng và ngọc, không có nước. Dưới núi có nhiều rắn độc.
Lại đi về phía đông năm trăm dặm là núi Dương Giáp. Núi không có cây cỏ, có nhiều nước.
Lại đi về phía đông năm trăm dặm là núi Quán Tương. Trên núi có nhiều cây, không có cỏ; có nhiều chim lạ, không có thú.
Lại đi về phía đông năm trăm dặm là núi Kê. Trên núi có nhiều vàng, dưới núi có nhiều đan hoạch (?) (đất đá màu đỏ dùng làm chất màu). Sông Hắc Thủy bắt nguồn từ núi này, chảy về phía nam, đổ ra biển. Trong sông có cá Thanh (?), hình dạng như cá diếc nhưng có lông như lợn, tiếng kêu như lợn con. Nó hiện ra thì thiên hạ hạn hán lớn.
Lại đi về phía đông bốn trăm dặm là núi Lệnh Khâu. Núi không có cây cỏ, có nhiều lửa. Phía nam núi có một thung lũng tên là Trung Cốc. Gió điều (gió thổi từ hướng đông bắc) từ đây thổi ra.
Có một loài chim, hình dạng như chim cú, có mặt người, bốn mắt và có tai. Tên nó là … (?) (thiếu chữ); nó kêu tức là tự gọi tên mình. Nó hiện ra thì thiên hạ hạn hán lớn.
Lại đi về phía đông ba trăm bảy mươi dặm là núi Luân Giả. Trên núi có nhiều vàng và ngọc, dưới núi có nhiều thanh hoạch (?).
Có một loài cây, hình dạng như cây cốc nhưng thớ gỗ có vân đỏ. Nhựa của nó như sơn, vị ngọt như mạch nha. Ăn vào thì không đói, lại làm tan mệt nhọc. Cây tên là Bạch Cao (?). Có thể dùng nó nhuộm ngọc thành màu đỏ như máu (?).
Lại đi về phía đông năm trăm tám mươi dặm là núi Ngu Cảo. Núi có nhiều thú lạ và nhiều rắn lớn.
Lại đi về phía đông năm trăm tám mươi dặm là núi Nam Ngu. Trên núi có nhiều vàng và ngọc, dưới núi có nhiều nước. Có một cái hang: nước (mùa xuân) chảy vào trong (?), đến mùa hạ thì chảy ra, mùa đông thì hang đóng kín. Sông Tá bắt nguồn từ núi này, chảy về phía đông nam, đổ ra biển. Ở đây có phượng hoàng và chim sồ (?) (có lẽ là chim uyên sồ, một loài chim thần cùng họ với phượng hoàng).
Tính chung dãy núi thứ ba phương Nam, từ núi Thiên Ngu đến núi Nam Ngu, có tất cả mười bốn ngọn núi, dài sáu nghìn năm trăm ba mươi dặm. Thần núi ở đây đều mình rồng, mặt người. Lễ tế các thần này đều dùng một con chó trắng để cầu khấn; gạo tinh để cúng thần thì dùng gạo nếp.
Trên đây là phần ghi chép về các núi phương Nam, lớn nhỏ cộng tất cả bốn mươi ngọn núi, dài một vạn sáu nghìn ba trăm tám mươi dặm.
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video