Phẩm Đạo Hành (phẩm nói về việc thực hành con đường tu), thứ hai mươi tám.
Phẩm này gồm hai mươi tám chương (bài kệ). Phẩm Đạo Hành nhằm nói điều cốt yếu lớn nhất của con đường độ thoát (vượt qua và thoát khỏi vòng sống chết); đây là điều tuyệt diệu nhất.
Bát trực (tức Bát chánh đạo, tám con đường ngay thẳng: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống bằng nghề nghiệp đúng, cố gắng đúng, nhớ giữ tâm đúng, tập trung tâm đúng) là con đường cao nhất; Tứ đế (bốn chân lý: đời là khổ, nguyên nhân của khổ, sự chấm dứt khổ, và con đường dẫn đến chấm dứt khổ) là dấu vết của Pháp (lời dạy và chân lý của Phật).
Không buông theo dâm dục là hạnh đáng tôn quý nhất; bố thí đèn thì ắt sẽ được đôi mắt sáng.
Đi theo con đường này thì không còn gì phải sợ; thấy được sự trong sạch thì mới vượt ra khỏi cõi đời.
Con đường này phá tan được quân ma (Ma: thế lực ngăn cản người tu, tượng trưng cho phiền não, dục vọng và cái chết); gắng sức thực hành thì diệt được điều tà và nỗi khổ.
Ta đã mở ra con đường chân chính, vì chúng sinh mà làm hiện ra ánh sáng lớn lao khác thường.
Đã nghe rồi thì phải tự mình thực hành; có thực hành mới cởi được dây trói của điều tà.
Sống chết là vô thường (không bền, luôn biến đổi) và là khổ; quán xét mà thấy rõ được điều ấy là trí tuệ.
Muốn lìa mọi nỗi khổ thì hãy thực hành đạo, mọi khổ đều được trừ.
Sống chết là vô thường và là không (trống rỗng, không có thực thể cố định); quán xét mà thấy rõ được điều ấy là trí tuệ.
Muốn lìa mọi nỗi khổ thì chỉ nên siêng năng thực hành đạo.
Lúc cần vùng dậy thì phải vùng dậy ngay, chớ như kẻ ngu chìm trong vực sâu (?).
Cứ lười nhác sa sút, quanh quẩn tụ tập (?), ý chí mỏi mệt buông xuôi thì không tiến lên trên đường đạo.
Ý nghĩ hợp với điều đáng nghĩ thì là chính; ý nghĩ không hợp thì là tà.
Có trí tuệ mà không khởi ý tà, suy nghĩ chân chính thì đạo mới thành.
Thận trọng lời nói, giữ gìn ý nghĩ, thân không làm điều bất thiện.
Ba loại hành động (của thân, lời nói và ý nghĩ) được gột sạch như thế, Phật nói đó là đắc đạo (đạt được đạo).
Chặt cây mà không đốn tận gốc, rễ còn thì cây vẫn mọc lại.
Trừ tận rễ thì không còn cây; tỳ-kheo (người nam xuất gia tu theo Phật) như thế thì đạt được nê-hoàn (tức Niết-bàn: trạng thái tắt hẳn mọi phiền não, thoát khỏi vòng sống chết).
Không chặt được cây (dục vọng), người thân quyến luyến nhau, lòng tham tự trói lấy mình,
như con bê thèm sữa mẹ. Chặt được gốc rễ của ý thì sống chết không còn sức trói buộc.
Đó là gần với đạo, mau đạt Niết-bàn. Tham dâm dẫn đến già,
giận dữ dẫn đến bệnh, ngu si dẫn đến chết; trừ được ba thứ này thì đắc đạo.
Buông bỏ cái trước, cởi bỏ cái sau, thoát khỏi cái ở giữa, vượt sang bờ bên kia; mọi ý niệm đều tắt,
không còn già và chết. Người đời lo toan cho vợ con, không chịu quán xét lẽ bệnh tật.
Cái chết bỗng ập đến như nước lũ chảy xiết; cha con không cứu được nhau,
còn mong gì ở những người thân khác. Lúc mạng sống đã hết mà còn nương cậy người thân thì như người mù giữ đèn.
Người trí hiểu được ý này thì nên tu theo kinh và giới (những điều răn cấm người tu phải giữ), siêng năng thực hành để vượt khỏi cõi đời.
Trừ sạch mọi khổ, xa lìa các vực sâu, như gió thổi tan mây.
Đã dập tắt mọi suy tưởng, đó gọi là tri kiến (sự biết và thấy đúng như thật); trí tuệ là bậc đứng đầu ở đời.
Lặng lẽ an vui trong vô vi (trạng thái không tạo tác, không còn bị nhân duyên chi phối, tức Niết-bàn); biết tiếp nhận lời dạy chân chính thì sống chết được chấm dứt.
Biết các hành (mọi sự vật, hiện tượng do nhân duyên hợp thành) đều là không, đó là thấy bằng trí tuệ; chán lìa nỗi khổ ở đời
thì nhờ con đường này mà trừ được. Biết các hành đều là khổ, đó là thấy bằng trí tuệ;
chán lìa nỗi khổ ở đời thì nhờ con đường này mà trừ được. Các hành đều không phải là thân ta,
đó là thấy bằng trí tuệ; chán lìa nỗi khổ ở đời thì nhờ con đường này mà trừ được.
Ta nói Pháp cho các ngươi: ái (lòng tham luyến) như mũi tên bắn vào người; các ngươi nên tự gắng sức,
tiếp nhận lời của Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đến từ chân lý như thật).
Ta đã dập tắt hết thảy, việc qua lại trong vòng sống chết đã chấm dứt.
Không chỉ một mối tình cảm được cởi bỏ (?); điều ta giảng ra là con mắt của đạo.
Dòng nước chảy xiết đổ vào biển, nước dâng tràn mau đầy (?).
Cho nên ta nói cho người trí, ai cũng có thể đến mà uống cam lộ (nước ngọt của cõi trời, ví cho giáo pháp đưa đến Niết-bàn, nơi không còn sống chết).
Pháp luân (bánh xe Pháp, ví lời Phật dạy lan truyền khắp nơi và nghiền nát phiền não) trước kia chưa ai từng nghe, nay ta chuyển nó vì thương xót chúng sinh.
Thế nên người phụng sự, kính lễ Pháp ấy sẽ vượt qua tam hữu (ba cõi tồn tại: cõi còn ham muốn, cõi còn hình sắc, cõi không còn hình sắc).
Ba ý niệm nên nghĩ là điều thiện; còn ba ý niệm kia là điều khó trừ, là bất thiện (?).
Từ ý niệm mà sinh ra hành động; dập tắt những ý niệm bất thiện ấy gọi là chánh đoạn (sự đoạn trừ chân chính, tức nỗ lực dứt bỏ điều ác).
Ba định (ba phép tập trung tâm: quán không, quán không có tướng, quán không mong cầu) dùng để chuyển đổi ý niệm; bỏ chỗ nương dựa, thực hành vô lượng tâm (lòng thương yêu, xót thương, vui theo và buông xả rộng khắp không giới hạn) (?).
Đạt được ba điều ấy thì ba hang ổ (phiền não) được trừ (?); cởi được kết (những sợi dây phiền não trói buộc), có thể giữ ý niệm cho đúng.
Biết dùng giới để ngăn điều ác, suy xét bằng trí tuệ, vui trong chánh niệm.
Đã biết sự thành và hoại của cõi đời, dừng lắng ý nghĩ thì mọi thứ đều được giải thoát.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video