Tám bí quyết chế ngự đối thủ, giành phần thắng khi giao đấu, của Nam Khê Tử người Sơn Tả (tức vùng Sơn Đông, phía đông dãy Thái Hành)
Tám bí quyết là: Bị (phòng bị), Liệu (lường đoán), Dụ (nhử), Kích (khích, chọc cho đối thủ động), Bì (làm cho mệt), Hoặc (làm cho hoa mắt, rối lòng), Truy (đuổi đánh), Nhân (dựa theo, thuận theo đối thủ).
Phép phòng bị trước đối thủ: Bí quyết thứ nhất khi đối địch gọi là "Bị". Chỉ khi biết mình đã có phòng bị thì mới đỡ được đòn tấn công của người. Chỉ khi biết rình lúc đối thủ không phòng bị thì mới đánh được vào chỗ sơ hở của người. Ý nghĩa của chữ "bị" thật rộng lắm thay!
Có sự phòng bị trong công phu (kỹ năng có được nhờ luyện tập). Trong lúc tiến có ẩn sẵn kình (sức lực được vận dụng theo một hướng nhất định trong võ thuật) để lùi, là để phòng đối thủ kéo mình. Trong lúc lùi có ẩn sẵn kình để tiến, là để phòng đối thủ húc vào mình. Trong kình dọc có kình ngang, là để phòng đối thủ đỡ gạt. Trong kình ngang có kình dọc, là để phòng đối thủ lọt vào chỗ hở trong thế thủ của mình.
Có sự phòng bị trong tán môn (các đòn thế giao đấu thực chiến, đánh tự do với đối thủ). Khi đánh vào đường trên (đầu, ngực) của đối thủ thì trước hết phải phòng đối thủ đánh vào đường dưới (bụng, chân) của mình. Khi đánh vào lý môn (cửa trong: phía trong hai cánh tay, vùng trước ngực và bụng) của đối thủ thì trước hết phải phòng đối thủ đánh vào ngoại môn (cửa ngoài: phía ngoài cánh tay, hai bên sườn và lưng) của mình.
Suy rộng ra: không dám tiến khinh suất là phòng đối thủ nhử mình. Không dám nóng vội là phòng đối thủ khích mình. Không dám động nhiều lần là phòng đối thủ làm mình mệt. Vậy ý nghĩa của chữ "bị" (?) không sao nói hết, thật là điều cốt yếu để tự giữ mình và là bí quyết để tấn công đối thủ vậy.
Phép lường đoán đối thủ: Bí quyết thứ hai khi đối địch gọi là "Liệu". Lường được trình độ của đối thủ nông hay sâu thì tự nhiên chế ngự được chỗ hiểm yếu của đối thủ. Không để đối thủ lường được mình nông hay sâu thì mới không bị đối thủ đùa giỡn, dắt mũi. Ý nghĩa của chữ "liệu" thật sâu xa thay!
Lường khoảng cách xa gần của đối thủ để quyết định tiến hay lùi. Lường hư thực (chỗ thật sự có sức và chỗ trống, chỗ giả) của đối thủ để chọn đòn tán môn. Lường đối thủ mạnh hay yếu để dùng cương (cứng, đánh bằng sức mạnh) hay nhu (mềm, dùng sự mềm dẻo để hóa giải). Phải dùng nhiều cách để lường đoán, rồi sau mới giao đấu.
Với đối thủ: nhử y để lường sự hiểu biết của y, khích y để lường sự điềm tĩnh của y, làm y mệt để lường sức lực của y, thuận theo y để lường sự biến hóa của y. Vậy phép "liệu" này không chỗ nào là không dùng được, là điều bắt buộc phải làm lúc mới gặp đối thủ.
Phép nhử đối thủ: Bí quyết thứ ba khi đối địch gọi là "Dụ". Khi gặp đối thủ, hai bên mạnh yếu ngang nhau, thủ pháp (cách dùng tay ra đòn) không khác gì nhau, bên nào cũng hiểu cả, ai nấy đều tự che chở thân mình. Ta không tham đánh vào chỗ hở của đối thủ thì ắt không để lộ chỗ hở nào cho đối thủ. Đối thủ không tham đánh vào chỗ hở của ta thì ắt cũng không để lộ chỗ hở nào cho ta. Như thế ta không có chỗ hở để bị đánh, đối thủ không có lòng tham đánh, thì cũng chẳng có cơ hội nào để lợi dụng mà thi triển thuật tấn công của ta.
Cho nên chỗ hở thật thì không được có, còn chỗ hở giả thì không thể thiếu. Nếu hai bên đều không có chỗ hở, đều không tham, thì làm sao phân được thắng bại? Phương pháp là giả vờ tạo cho đối thủ cơ hội có thể đánh mình. Nếu y tham đánh ta, ắt sẽ có chỗ không phòng bị, ta bèn đánh vào lúc y không ngờ tới.
Cho nên muốn đánh lý môn của đối thủ thì trước phải nhử ở ngoại môn. Muốn đánh đường dưới thì trước phải nhử ở đường trên. Muốn dùng cương thì trước dùng nhu, muốn đánh vào chỗ hư thì trước dùng thực, muốn đánh vào chỗ thực thì trước dùng hư. Đạo lý thì rõ ràng, dễ hiểu, nhưng nếu ngày thường không luyện trước thì đến lúc giao đấu chưa chắc đã dùng được.
Phép khích đối thủ: Bí quyết thứ tư khi đối địch gọi là "Kích". Không phải dùng lời để khích, mà dùng tay để khích. Bởi "dụ" là thử đối thủ bằng cái giả, còn "kích" là lay động đối thủ bằng cái thật. Nếu dùng phép nhử mà đối thủ không có lòng tham đánh, chẳng lẽ đứng đối mặt mà không có cách gì sao?
Phải làm ra vẻ nổi giận, áp sát người mà dồn ép y, để thử xem y gan hay nhát và quan sát y động hay tĩnh, rồi sau mới thi triển thuật tấn công của ta. Cho nên khích bên trái thì đối thủ không thể không quay sang trái để đón ta; khích bên phải thì đối thủ không thể không quay sang phải để đón ta. Thế là ý đồ thật của đối thủ có thể nhìn thấy được.
Chỗ huyền diệu ở đây cần phải thể nghiệm sâu sắc, tuyệt đối đừng câu nệ vào lối "khích tướng" (dùng lời chọc tức khiến tướng địch nổi giận mà hành động liều lĩnh) mà người đời hay nói. Bởi cùng những thủ pháp ấy, nếu dùng khi đã nắm được ý đồ của đối thủ thì gọi là đánh; nếu dùng để dò ý đồ của đối thủ thì gọi là khích. Tóm lại, tay thì thật mà ý thì giả.
Phép làm mệt đối thủ: Bí quyết thứ năm khi đối địch gọi là "Bì". "Bì" là làm cho đối thủ mệt nhọc, làm cho đối thủ khốn đốn, khiến y uể oải rồi sau mới đánh. Con người trong một ngày thì buổi sáng khí (sinh lực, nhuệ khí trong người) hăng hái, buổi chiều khí uể oải. Trong một lúc thì lúc đầu khí hăng, lúc cuối khí uể oải. Lúc mới động, khí ắt hăng, khí hăng thì sức mạnh. Động mãi không thôi thì khí ắt uể oải, uể oải thì khí suy, đó là lẽ tất nhiên.
Nếu gặp đối thủ mạnh, y muốn đánh gấp thì ta cẩn thận hợp toàn thân thành một khối để chờ. Y muốn lùi bước thì ta dùng thần vận (dùng tinh thần, ý chí điều động toàn thân di chuyển linh hoạt) cả toàn thân để quấy rối y. Hoặc trong thực có hư, hoặc trong hư có thực, hoặc trong nhu giấu cương, hoặc trong cương giấu nhu. Chẳng qua là muốn y không được nghỉ ngơi, động lâu thành uể oải, uể oải rồi mới đánh.
Nhưng khi dùng phép làm mệt, phải luôn quý trọng tinh thần của mình, dè sẻn khí lực của mình, để dành mà tấn công đối thủ. Nếu không thì sau khi động lâu, đối thủ hẳn đã mệt, nhưng chẳng lẽ riêng ta còn hăng hái được sao?
Phép làm rối đối thủ: Bí quyết thứ sáu khi đối địch gọi là "Hoặc". "Hoặc" là làm cho hoa mắt, làm cho rối lòng. Ta không bị đối thủ làm rối thì sao đối thủ thắng được ta. Đối thủ không bị ta làm rối thì sao ta lừa được y. Vậy rối hay không rối chính là chỗ phân chia thắng bại.
Cho nên gặp đối thủ mạnh ắt phải dùng nhiều cách để làm y rối. Tiến thì tỏ ra không cố định, ấy là tiến mà làm y rối. Lùi thì tỏ ra khó lường, ấy là lùi mà làm y rối. Chỗ yếu của ta thì ta giấu đi không dùng, chỗ mạnh của ta thì ta đem ra dùng trước, đó là phép làm rối đối thủ kém cỏi. Giấu chỗ mạnh của ta để khiến y kiêu ngạo, phô chỗ yếu của ta để khiến y coi thường, đó là phép làm rối đối thủ khôn ngoan.
Hoặc cố ý làm ra vẻ lộn xộn không theo quy củ, hoặc cố ý làm ra dáng kỳ quái; muốn dùng cương thì trước tỏ ra nhu, muốn dùng nhu thì trước thử bằng cương, đều là để làm y rối. Thuật này một khi thi hành thì chưa đối thủ nào không hoa mắt rối lòng, so với thuật làm mệt thì còn sâu hơn. Bởi làm mệt chỉ đánh vào sức của y, còn làm rối thì đánh thẳng vào lòng y.
Phép đuổi đánh đối thủ: Bí quyết thứ bảy khi đối địch gọi là "Truy". Đối thủ trúng thuật làm mệt của ta thì sức ắt uể oải; trúng thuật làm rối của ta thì lòng ắt khinh suất. Đã uể oải (?) lại khinh suất, đối thủ không còn muốn đánh nữa. Nếu không nhân lúc này mà khiến y phục hẳn, còn đợi đến lúc nào?
Cho nên lại có thuật đuổi đánh: ở gần thì đuổi bằng đòn tán môn, ở xa thì đuổi bằng thần vận. Đối thủ dùng kình ngang để lùi thì ta đuổi bằng kình dọc; đối thủ dùng kình dọc để lùi thì ta đuổi bằng kình ngang. Đuổi chậm là để phòng y giở trò lừa, đuổi gấp là để nhân lúc y trống trải. Phép đuổi có nhiều cách, nhưng đều không để cho đối thủ thoát đi. Thấy được thì đuổi, biết khó thì lui, đó là sự khôn ngoan. Biết mấy phép này thì nắm được chỗ huyền diệu của việc đuổi đánh đối thủ.
Nhưng lại có phép vừa đuổi vừa đánh, là để đánh khi đối thủ không phòng bị; và phép đuổi mà không đánh, là để chờ đối thủ lộ chỗ hở. Không thể không biết.
Phép dựa theo đối thủ: Bí quyết thứ tám khi đối địch gọi là "Nhân". Một chữ "nhân" (?) diệu không sao nói hết. Theo vật mà ứng với vật, theo thời mà lập công, theo người mà dùng phép; người xưa (?) ứng biến không cùng, chẳng qua cũng nhờ cái diệu của chữ "nhân". Đó là điều Kinh Dịch gọi là "biến động không ở yên, lưu chuyển khắp nơi". Đòn tán môn bày thế theo đối thủ cũng không ngoài một chữ này.
Bởi lấy phép có sẵn mà chế ngự đối thủ thì đối thủ biến hóa vô cùng mà phép thì có hạn; dựa theo đối thủ mà lập phép thì đối thủ không có lối cố định, phép của ta cũng không có lối cố định. Ý nghĩa chữ "nhân" thật thần diệu thay!
Đối thủ muốn đánh đường trên của ta, ta nhân thế ở trên của y mà đánh, như phép ở chương thứ hai của cục thứ hai mươi (cục: một phần trong các bài tán môn của sách, mỗi cục chia thành nhiều chương). Đối thủ đánh đường dưới của ta, ta nhân thế ở dưới của y mà đánh, như phép ở chương thứ tư của cục thứ nhất. Đối thủ lao tới rất mạnh, ta nhân thế lao tới rất mạnh ấy mà lập phép để đánh, như phép ở chương thứ hai của cục thứ năm. Đối thủ quật ta ngã xuống đất, ta nhân việc bị quật ngã ấy mà lập một phép để đánh, như phép ở chương thứ tư của cục thứ mười.
Tóm lại, khi ta luyện công thì trong lòng có vô số phép đã thành sẵn, vì phép của người xưa đã đến mức tột cùng, ta không thể vượt ra ngoài phạm vi ấy, nên không thể không mượn phép có sẵn làm khuôn mẫu. Đến khi trong lòng không còn một phép có sẵn nào, thì dựa theo kình của đối thủ mà lập phép, dựa theo cửa của đối thủ mà lập phép, dựa theo thế của đối thủ mà lập phép, vốn không thể câu nệ vào một phép nào. Ôi! Hiểu được nghĩa diệu này mới có thể coi là đã thấy được tán môn của nội công (công phu luyện bên trong: khí, ý, tinh thần, kết hợp với kình lực).
◄ Trước
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video