Thiên 31 — Hồi 31: Quan tuần phủ dò hỏi kẻ ác ôn, tên hoạn quan nhỏ tham đòi bạc hối lộ

 Hồi thứ ba mươi mốt: Quan tuần phủ (quan đứng đầu một tỉnh, nắm việc cai trị, xét xử và giám sát quan lại trong tỉnh) đi dò hỏi bọn côn đồ hung ác; viên hoàng môn (chức quan nhỏ trong cung, lo ghi tên và trình báo cho các quan muốn vào chầu vua) tham lam đòi tiền đút lót.

 Lại nói Địch công (tức Địch Nhân Kiệt) nghe Diêm Lập Bản nói một hồi, trong lòng cũng bất bình. Hôm ấy ông nghỉ lại một đêm ở nha môn tuần phủ (dinh làm việc của quan tuần phủ). Hai người cùng uống rượu tâm sự, nên thân thiết hơn hẳn mọi khi.

 Sáng sớm hôm sau, Địch công lên đường, từ biệt Diêm công. Ông chỉ đem theo bọn Mã Vinh và vài người hầu bên mình. Đến trường đình (nhà nghỉ dựng bên đường ngoài thành, nơi người ta tiễn biệt nhau), ông vái chào một cái rồi đi thẳng. Qua sông Hoàng Hà thì đã vào đất Hà Nam. Nhà Đường nối sau nhà Tấn, nhà Tùy, đóng đô ở Biện Lương, nên tỉnh Hà Nam là vùng kỳ phụ (vùng đất bao quanh kinh đô) hệ trọng. Võ hậu tuy dâm loạn, không theo đạo lý, cũng biết vùng quanh kinh thành phải có một người tài năng xuất chúng, đức độ và uy tín rõ ràng thì mới trấn giữ nổi. Vì thế bà cử Địch công Nhân Kiệt làm tuần phủ Hà Nam.

 Hôm ấy, xe ngựa hành lý của Địch công đã tới địa phận, nhưng ông không muốn làm rùm beng. Ông rất sợ quan lại dọc đường ra ngoài thành đón rước, khao lạo. Như thế chẳng những tốn kém tiền cung đốn, mà các nơi biết có tuần phủ mới đến thì bọn gian tà lưu manh, cường hào ác bá cùng bọn quan tham lại nhũng sẽ thu mình ẩn giấu, có dò hỏi cũng không ra. Vì vậy ông chỉ đem vài người hầu, ở trọ trong quán. Nghỉ một đêm, hôm sau ông bảo mọi người ở lại chỗ trọ chờ, còn mình chỉ dẫn Mã Vinh ra đi, đi dọc các làng, các trấn để dò xét ngầm một lượt.

 Một hôm, ông đến huyện Thanh Hà. Huyện này đời Hán gọi là huyện Mạnh Tân, đời Tấn đổi thành Đương Bình, đời Đường đổi thành hai chữ Thanh Hà. Địa giới huyện giáp liền với hai huyện Lạc Dương và Yển Sư, đều thuộc phủ Hà Nam. Bấy giờ huyện lệnh (quan đứng đầu một huyện) Thanh Hà họ Chu tên Bốc Thành, vốn là đầy tớ trong nhà Trương Xương Tông. Ngày thường hắn làm điều gian, phạm phép, chiều theo ý chủ, nên chạy được chức huyện lệnh thực khuyết (chức quan chính thức, có chỗ thật, không phải tạm quyền). Nhậm chức rồi, không điều ác nào hắn không làm. Hắn chuyên cấu kết với bọn thân sĩ xấu xa và bọn giám sinh (người mang danh học trò trường Quốc Tử Giám, thường là mua được danh ấy, có thế lực ở làng) điêu ngoa trong vùng để cùng nhau làm bậy. Dân bị hắn hà hiếp tàn bạo, hận đến mức muốn lột da nằm lên, ăn thịt hắn. Họ đã cùng nhau ký tên làm đơn lên nha môn quan trên tố cáo. Nhưng quan trên thấy hắn có người chống lưng trong triều nên không dám xét hỏi, trái lại còn bắt bẻ, trách mắng dân, bác đơn không nhận.

 Địch công vào địa phận, đang dò xét thì đến một làng quê. Ông thấy nhiều người vây quanh một ông lão hơn năm mươi tuổi, đang bàn tán. Không biết có chuyện gì, ông cùng Mã Vinh đến gần, chỉ nghe mọi người nói: "Ông này chẳng biết lợi hại gì cả. Tháng trước, thằng Vương Tiểu Tam vì chuyện vợ nó mà bị người nhà hắn đánh cho thừa sống thiếu chết, rốt cuộc vẫn phải lủi thủi quay về. Con gái Hồ Đại Kinh nay bị hắn cướp đi, đến muốn tìm cái chết cũng không có kẽ hở. Con dâu ông bị hắn cướp đi, ông thử nghĩ xem ông có bao nhiêu bản lĩnh mà kiện đổ được tên quan ôn dịch ấy? Thế chẳng phải là lấy trứng chọi đá sao! Chúng tôi khuyên ông bớt tốn sức, cứ coi như không có đứa con dâu này là xong. Đằng nào con trai ông cũng mất rồi, thằng út lại còn bé, dù ông có liều cái mạng già này thì ai đoái hoài đến ông?"

 Địch công nghe vậy, trong lòng đã hiểu quá nửa, bèn bước lên hỏi: "Ông lão này họ gì tên gì, sao lại nghĩ quẩn như thế, khóc thảm thiết đến vậy?" Một người bên cạnh đáp: "Ông là khách qua đường, nghe giọng thì không phải người vùng này, nên kể cho ông nghe cũng chẳng sao; chắc nghe xong ông cũng phải tức uất. Huyện này có một nhà giàu họ Tăng, tên Hữu Tài, tuy xuất thân hèn kém nhưng rất có đường dây…" Rồi người ấy hạ giọng hỏi: "Chắc các ông cũng đã nghe chuyện hiện nay Võ hậu dâm loạn. Bà cho Trương Xương Tông làm tán kỵ thường thị (chức cận thần hầu bên vua, lo khuyên can và bàn việc), Trương Dịch Chi làm tư vệ thiếu khanh (phó quan của cơ quan coi việc nghi trượng, vũ khí trong cung). Hai người ấy trẻ tuổi, đẹp mã, được công chúa Thái Bình tiến vào cung. Võ hậu rất ưa thích, ngày ngày bảo họ thay áo đánh phấn, phong làm Đông cung (?) (vốn là danh hiệu chỉ thái tử; ở đây ý nói được sủng ái, cao quý như thái tử). Bọn Võ Thừa Tự, Võ Tam Tư đều nghe họ sai bảo, cầm roi dắt bàn đạp ngựa cho họ (ý nói hầu hạ như tôi tớ). Hiện nay người ta chỉ gọi Trương Dịch Chi là Trương Ngũ Lang (chàng thứ năm nhà họ Trương), Trương Xương Tông là Trương Lục Lang (chàng thứ sáu), đều là chiều theo ý Võ hậu. Vì thế các quan văn võ nịnh bợ họ còn hơn cả con vua cháu chúa gấp mười lần.

 Tên họ Tăng kia là con của một đứa a hoàn hạng ba nhà họ Trương. Chẳng biết bằng cách nào mà hắn có được nhiều tiền của, rồi đến ở vùng này. Thêm vào đó, quan huyện Chu Bốc Thành cũng xuất thân từ nhà họ Trương, nên hai bên đầu đuôi hô ứng với nhau. Vì thế Tăng Hữu Tài coi thường phép nước, ngày thường chiếm đoạt ruộng đất, cướp bóc đàn bà con gái, tội ác kể không xiết.

 Ông cụ này họ Hác tên Can Đình, là dân lương thiện ở đây, sinh được hai con trai: con cả tên Hữu Lâm, con thứ tên Hữu Tễ. Hữu Lâm bệnh mất hồi tháng bảy năm ngoái, để lại người vợ là con gái Ngô Minh Xuyên. Chị Hác Ngô thị (người vợ họ Ngô của nhà họ Hác) tuy là con nhà nông thôn nhưng hiểu đạo nghĩa lớn. Chị quyết chí ở nhà phụng dưỡng cha mẹ chồng, nghèo khó mà vẫn giữ tiết (ở vậy thờ chồng, không lấy chồng khác). Nào ngờ hôm trước Tăng Hữu Tài đến Đông Trang thu tô, đi ngang qua đây, thấy chị có mấy phần nhan sắc, liền quát bọn tá điền (người thuê ruộng của chủ để cày cấy, nộp tô cho chủ) cướp chị đi, đến nay đã hai ngày. Ông cụ đã lên huyện kêu oan, lại bị quan nói là vô lý vu khống, bịa lời tố cáo. Ông cụ cho rằng quan huyện cùng một giuộc với hắn, nên còn muốn lên phủ kiện.

 Nếu người khác làm chuyện phạm pháp này thì dù ông cụ già yếu, chúng tôi là hàng xóm láng giềng cũng sẽ cùng ký đơn kêu oan thay. Khốn nỗi bây giờ thói đời và phép tắc triều đình đều đã đổi khác cả. Dù có lên phủ kiện, chịu khổ, tốn tiền, kiện rồi vẫn bị bác. Dù có đưa đơn lên tận kinh đô, thì có Trương Xương Tông đứng trước mặt Võ hậu, chỉ một câu của hắn là mối oan thù biển máu của ông cũng thành vô ích. Đến thái tử Trung Tông còn vô tội mà bị giáng chức, đày đi, huống chi đám dân thường chúng tôi, tất nhiên phải chịu tai họa của lũ bè đảng cáo chó ấy. Ông tuy là người nơi khác, nhưng thời cuộc bây giờ thì chẳng ai là không hiểu. Chúng tôi không trả được mối thù này, đành khuyên ông cụ bỏ qua, để còn sống yên ổn vài ngày cho hết tuổi già, khỏi tự chuốc lấy khổ nữa. Vì vậy cả làng chúng tôi ở đây hết lời khuyên nhủ."

 Địch công nghe vậy, không khỏi tức giận đầy ngực, trong lòng nghĩ: "Nước nhà mất đạo lý đến mức này, dân không sống nổi, kẻ tiểu nhân ở trong triều, người quân tử mất chỗ đứng. Nghe lời những người này, tuy là giọng dân chất phác, nhưng trong lòng họ đã căm hận thấu xương. Địch mỗ ta không biết chuyện này thì thôi, đã tận mắt trông thấy, tận tai nghe thấy, sao có thể bỏ mặc không hỏi?"

 Ông bèn nói với ông lão: "Ông đã bị oan uổng như thế, quan địa phương lại cấu kết bè đảng làm điều gian, tôi chỉ cho ông một con đường sáng. Trước mắt ông hãy nhẫn nhịn vài hôm. Ông có biết tuần phủ tỉnh này nay đã bổ Địch đại nhân không? Tính người này quen chống lại bọn gian thần, chuyên thay dân kêu oan, vì nước trừ hại. Hiện ông ấy đã từ Xương Bình qua Sơn Đông, vượt Hoàng Hà về kinh, chẳng quá nửa tháng nữa là đến nhậm chức. Bấy giờ ông đến nha môn của ông ấy tố cáo, tôi cam đoan đơn sẽ được nhận xét, chắc chắn như vậy. Vừa rồi nghe mọi người nói còn hai nhà nữa cũng bị hắn hại, một nhà mất con gái, một nhà mất con trai (?), đều bị hắn cướp đi. Tốt nhất ông hẹn cả hai nhà ấy cùng đi, tôi cam đoan sẽ có kết quả. Tôi chỉ là người qua đường, thấy các ông khổ sở như vậy nên nói cho các ông nghe."

 Mọi người vội hỏi: "Người ấy có phải tên là Địch Nhân Kiệt không? Ông ấy là bề tôi lâu năm của tiên hoàng (vua đời trước). Nghe nói khi làm quan ở Xương Bình, ông đã xử không ít vụ án khó. Nếu quả thật ông ấy đến thì đúng là phúc của dân vùng này." Địch công lại dặn dò một hồi, rồi cùng Mã Vinh đi. Dọc đường ông còn dò ra vô số vụ án, phần nhiều là do bè đảng Trương Xương Tông gây ra. Ông ghi nhớ từng việc trong lòng, rồi trở về quán trọ nghỉ một ngày, sau đó mới về kinh.

 Trước hết, ông đến chỗ viên hoàng môn quan để ghi tên, chuẩn bị vào cửa cung vấn an và chờ được triệu kiến. Nào ngờ từ khi Võ hậu lên ngôi coi triều, các quan không ai không tham lam, dâm loạn, làm trái phép. Viên hoàng môn quan này là em vợ Võ Tam Tư, họ Chu tên Lợi Nhân, cũng nhờ Võ Tam Tư hết sức tâu cử trước mặt Võ hậu. Võ Tắc Thiên thấy hắn là bà con bên nhà mẹ đẻ, bèn cho giữ chức việc này: một là chiều ý Võ Tam Tư, hai là để bọn Trương Xương Tông ra vào cung không bị ngăn trở. Từ khi Chu Lợi Nhân nhận việc, bất kể quan lớn hay nhỏ, ở kinh hay ở ngoài, hễ muốn tâu trình triều đình, vào chầu Võ hậu, đều phải nộp cho hắn khoản "tiền lệ" (tiền lót tay theo lệ ngầm) mới được. Từ tuần phủ, tiết độ sứ (quan nắm cả quân sự lẫn hành chính một vùng) trở xuống, cho đến quan các cấp đạo, phủ, châu, huyện (các đơn vị hành chính từ lớn đến nhỏ), hắn đều định sẵn mức tiền. Lúc này thấy Địch công đến ghi tên, biết ông là tuần phủ mới được chọn bổ, hắn đoán ông cũng biết lệ này và sẽ đưa ít tiền của. Thấy người gác cửa vào bẩm, hắn liền sai người mời vào gặp. Địch công nghĩ hắn là quan của triều đình, theo phép định sẵn thì tuy phẩm cấp hắn thấp nhỏ, ông cũng đành vào gặp.

 Hai bên chào hỏi xong, ngồi xuống. Chu Lợi Nhân mở lời: "Hôm trước Võ hậu truyền chỉ, đặc cách trao cho đại nhân chức tuần phủ Hà Nam. Đó là sự cất nhắc vượt bậc, ân điển đặc biệt. Chẳng hay đại nhân có nhờ vị thân thích của tôi tâu cử chăng?" Địch công nghe, trong lòng đã không vui. Biết rõ hắn là em vợ Võ Tam Tư, ông vẫn cố ý hỏi: "Vị thân thích của ngài là ai, xin chỉ cho hạ quan được biết." Chu Lợi Nhân cười: "Thì ra đại nhân mới làm quan ở kinh nên chưa biết. Bản quan tuy giữ chức hoàng môn, cũng được xếp vào hàng quốc thích (?) (họ hàng nhà vua). Võ Tam Tư là anh rể của bản quan, quan lớn ở kinh không ai không biết. Xem như thế, chẳng phải là quốc thích sao? Đại nhân gửi thư về kinh nhờ ông ấy giúp sức từ bao giờ vậy?"

 Địch công nghe nói, biến sắc mặt: "Hạ quan là bề tôi cũ của tiên hoàng, đỗ khoa minh kinh (một khoa thi thời Đường, khảo việc thông hiểu kinh sách Nho gia) rồi được bổ làm tri huyện Xương Bình. Tuy quan thấp chức nhỏ, hạ quan chỉ biết hết lòng trung thành ra sức, yêu nước vì dân, quyết không đứng chung với bọn gian thần làm hại nước, bọn giặc lừa dối vua. Đừng nói thư từ đút lót là điều hạ quan căm ghét đến nghiến răng, đến cả gặp mặt bọn gian đồ ấy, hạ quan cũng hận không thể ăn thịt, lột da chúng, đem phép nước ra trị tội, để báo đáp tiên hoàng nơi chín suối. Còn việc thăng chức là ân điển của thánh thượng, đâu phải bọn tiểu nhân các ngươi biết được!"

 Chu Lợi Nhân thấy Địch công lời lẽ đanh thép, sắc mặt nghiêm khắc, biết đây là người như băng với than không thể hòa (ý nói cứng rắn, không lung lạc được), trong lòng thầm nghĩ: "Ngươi cũng không chịu dò xem hiện nay ai nắm quyền nước mà nói những lời độc địa ấy, chẳng phải cố ý mắng ta sao? Ngươi dù công chính thì cái lệ này của ta cũng không thể thiếu." Hắn bèn cười nhạt: "Thì ra đại nhân do thánh thượng chọn bổ, chẳng trách coi thường người như vậy. Chức việc của hạ quan cũng do triều đình cử, tuy có bổng lộc nhưng khốn nỗi thu vào rất ít, nên không thể không kiếm chút nhuận từ các vị quan thanh liêm. Đại nhân làm quan ở ngoài nhiều năm, nay một sớm gánh trọng trách này, chẳng hay tiền lệ của bản quan đã mang đến chưa?"

 Địch công nghe vậy, không nén được, quát to: "Đồ thất phu đáng chết! Ngày thường ngươi tham nhũng, làm trái phép, tội ác đã nhiều. Bản viện (tiếng quan tuần phủ tự xưng) vì mới vào kinh nên chưa tiện vội dâng sớ hạch tội. Ngươi tưởng bản viện cũng cùng một loại với các ngươi sao? Phải biết ăn lộc vua thì phải đền ơn vua. Bản viện là đại thần thanh liêm, trung chính, đâu có tiền đưa cho ngươi! Nếu ngươi còn chút biết điều, từ nay đổi mặt rửa lòng (bỏ điều xấu, làm lại người tốt), một lòng vì vua vì nước, thì bản viện có thể tha chuyện đã qua, không truy cứu. Còn nếu ngươi lấy Võ Tam Tư làm bùa hộ mệnh, thì nên biết bản viện chỉ biết phép nước nhà Đường, không biết bọn gian thần hại nước. Dù hắn là cháu (?) của thái hậu, ta cũng trị đúng theo pháp luật, huống hồ bọn chó săn các ngươi!"

 Chu Lợi Nhân bị Địch công mắng một trận, nhất thời không gỡ được thể diện, xấu hổ hóa giận, bèn nói: "Ta tưởng ngươi là tuần phủ đương nhiệm, giữ chức bình chương (?) (chức ngang hàng tể tướng, cùng bàn việc lớn của thiên hạ), nên mới tiếp ngươi. Nào ngờ ngươi coi khinh người trong họ nhà vua, mở miệng nói càn. Chức hoàng môn này không phải đặt ra vì ngươi, để nghe ngươi sai bảo! Ngươi tuy là quan lớn thanh chính, cũng không qua được cửa của ta đâu; ngươi có bản lĩnh thì cứ tự đi gặp thái hậu!" Nói rồi, hắn giận dữ hầm hầm, phất hai tay áo đứng dậy, đi vào nhà sau. Địch công đâu chịu nổi, lớn tiếng mắng một hồi, rồi nói: "Bản bộ viện (tiếng quan tuần phủ tự xưng) vì chỗ này là nơi theo phép định của nhà vua nên mới đến. Lẽ nào có ngươi ngăn trở mà ta không vào chầu thái hậu được sao? Ngày mai, trên kim điện (điện chính nơi vua thiết triều), bản viện nhất định cùng con chó súc sinh nhà ngươi phân rõ phải trái!" Nói xong, cơn giận vẫn chưa nguôi, ông cũng phất hai tay áo, hầm hầm ra cửa, để sáng mai vào canh năm (khoảng 3 đến 5 giờ sáng) lên triều chầu vua.

 Chưa biết việc sau thế nào, xem hồi sau sẽ rõ.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video