Thiên 0 — Lời tựa của Ngu Ứng Long

 # Chiết ngục quy giám (Tấm gương soi về việc xét xử án kiện; "chiết ngục" là phân xử, kết án các vụ kiện tụng; "quy giám" vốn là mai rùa dùng để bói và tấm gương để soi, ý nói khuôn mẫu để noi theo)

 Chiết ngục quy giám, Trịnh Khắc soạn, đời Nam Tống.

 Lời tựa của Ngu Ứng Long

 Gặp lúc vận trời mở ra, thiên hạ thống nhất về một mối, cả nước dùng chung một nền văn tự. Quận Nghi Xuân xưa có sẵn các bản gỗ khắc để in sách, khóa cất trong thư phòng của quận. Ngày nay, không việc gì cần làm trước hơn việc tìm lại những bản thất lạc và bổ sung những bản rách nát, đứt đoạn.

 Giữa mùa thu năm Tân Tỵ, niên hiệu Chí Nguyên (năm 1281), Phủ doãn (quan đứng đầu một phủ) là ông Trương Quốc Kỷ mở kho, giao các bản khắc ấy cho giáo quan (quan coi việc học trong phủ). Trong đó có "Xuân Thu phân ký", "Tứ thư" do Tử Dương (tức Chu Hi) chú giải, văn của Xương Lê (tức Hàn Dũ), sách chú thích thơ của Hoàng Đình Kiên và Trần Sư Đạo, "Chiết ngục quy giám", "Liêm lại truyện" (truyện các viên quan thanh liêm), cùng các bài giảng giải của các nhà Nho đời trước. Lại có cả "Nam Dương hoạt nhân thư" và sách thuốc "Cục phương". Những sách ấy đều rất thiết thực, nhưng bản khắc đã nát vụn, không còn bản nào nguyên vẹn.

 Qua nửa năm, quan Đồng tri (viên quan phó, giúp việc quan đứng đầu phủ) là ông Hách Cư Chính đến nhận việc cai quản quận. Ông lấy việc giáo hóa dân cho thuần hậu, làm cho phong tục tốt đẹp làm trách nhiệm của mình, nên chuyên ra lệnh khắc bổ sung những phần thiếu. Nhờ vậy các bản in đều đầy đủ.

 Viên Văn học duyện (thuộc quan trông coi việc văn học trong quận) là ông Triệu Biện Thạch (?) viết thư báo cho tôi là quan coi việc học. Nhân đó tôi nghĩ: thánh hiền gửi gắm phép tắc, để lời dạy lại cho người đời sau, là để cùng nhau vâng giữ mệnh trời, dựng nên đạo lý thường hằng của dân. Khắc in cho tốt để truyền bá rộng rãi là bổn phận của bậc thầy giỏi và người cầm đầu biết lo cho dân.

 Vậy cớ sao gặp thời biến loạn mà sách vở lại khuyết mất nhiều đến thế (?) Kinh Dịch nói: "Vua Thang, vua Vũ thay đổi mệnh trời, dựng triều đại mới, là thuận theo trời và hợp lòng người." Người đất này cũng hiểu biết đôi chút lẽ phải, thành trì vững chắc mà quy phục triều đình, chưa từng gặp báo động khói lửa chiến tranh. So với sách vở cất giữ ở các lộ khác, lẽ ra ở đây phải còn nguyên vẹn như cũ (?). Vậy mà sách lại rơi rụng, không có bản tốt, thật khó mà hiểu nổi.

 May thay, những người làm việc chính sự ngày nay biết chấn hưng nền văn học này, lại riêng mình chuyên cần, dốc lòng tinh tường mà hoàn thành công việc. Từ nay về sau, các bạn cùng học hãy khích lệ lẫn nhau: nuôi cho chắc gốc rễ để chờ kết quả, thêm dầu vào đèn để mong ánh sáng (ý nói bồi dưỡng cái học từ căn bản, chăm chỉ không ngừng thì tự khắc thành tựu). Chớ học suông nơi tai nghe miệng nói mà phụ lòng người khởi xướng ban đầu.

 Năm Nhâm Ngọ, niên hiệu Chí Nguyên (năm 1282), mùa hạ, tháng năm, đúng ngày thả lá xương bồ vào rượu (tức tết Đoan ngọ, mùng năm tháng năm), Phụng huấn đại phu (một bậc trong hệ thống phẩm hàm của quan văn), Nho học đề cử (quan trông coi việc học Nho) đạo Hồ Nam, người Lăng Dương là Ngu Ứng Long viết lời tựa.

 Mục lục: Thích oan (gỡ oan cho người bị kết tội sai), phần trên; Thích oan, phần dưới; Biện vu (làm rõ những vụ vu cáo); Cúc tình (tra hỏi để tìm ra sự thật của vụ án); Nghị tội (bàn định mức tội cho đúng); Hựu quá (khoan dung, tha cho lỗi lầm); Trừng ác (trừng trị kẻ ác); Sát gian (xem xét để nhận ra kẻ gian dối); Hạch gian (tra vấn kẻ gian dối); Trích gian (vạch trần kẻ gian dối); Sát thắc (xem xét những điều gian tà được che giấu); Chứng thắc (dùng chứng cứ để làm rõ điều gian tà ngầm); Câu thắc (lần moi ra điều gian tà ngầm); Sát đạo (xem xét để tìm ra kẻ trộm cướp); Tích đạo (lần theo dấu vết kẻ trộm cướp); Quyệt đạo (dùng mưu kế để bắt kẻ trộm cướp); Sát tặc (xem xét để tìm ra kẻ hại người, giết người); Tích tặc (lần theo dấu vết kẻ hại người, giết người); Quyệt tặc (dùng mưu kế để bắt kẻ hại người, giết người); Nghiêm minh (xử án nghiêm khắc mà sáng suốt); Căng cẩn (xử án với lòng thương xót và sự thận trọng).

Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video