Thiên 4 — Quyển 4 – Khổ của cái chết, Dược Thượng thuyết pháp cho chúng sinh trẻ, đại chúng hoan hỷ

 Kinh Tăng-già-tra (tên bộ kinh, phiên âm tiếng Phạn Saṅghāṭa, nghĩa là "sự tập hợp, kết hợp"), quyển thứ tư

 Đời Nguyên Ngụy (tức triều Bắc Ngụy ở Trung Hoa), Nguyệt-bà-thủ-na, con vua nước Ưu-thiền-ni (một vương quốc ở miền tây Ấn Độ xưa), dịch.

 Bấy giờ Bồ-đề-tát-đỏa Ma-ha-tát-đỏa Dược Thượng (Bồ-đề-tát-đỏa: tức Bồ-tát, người phát nguyện tu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh; Ma-ha-tát-đỏa: "bậc đại sĩ", tiếng tôn xưng các vị Bồ-tát lớn; Dược Thượng: tên vị Bồ-tát, nghĩa là "thuốc bậc nhất") bạch Phật (thưa với Phật) rằng: "Thế Tôn (đấng được cả thế gian tôn kính, một danh hiệu của Phật), dùng phương tiện (cách thức khéo léo, thích hợp để dẫn dắt người) nào để khiến các chúng sinh đều được nghe chánh pháp (giáo pháp chân chính)?" Phật bảo Bồ-đề-tát-đỏa Ma-ha-tát-đỏa Dược Thượng: "Thiện nam tử (người con trai hiền lành, tiếng Phật dùng để gọi người tu học)! Có những chúng sinh, ta nói về cái khổ của sinh ra mà họ không chịu nghe nhận, cùng cái khổ của già, khổ của bệnh, khổ của buồn lo sầu thảm, khổ vì oán tằng hội (phải gặp gỡ, chung sống với người mình ghét), khổ vì ái biệt ly (phải xa lìa người mình thương), khổ của chết mất. Dược Thượng, đó gọi là hết thảy khổ."

 Bấy giờ các chúng sinh trẻ nghe pháp ấy xong, chắp tay lễ Phật, bạch Phật: "Thế Tôn, chúng con cũng phải chết sao?" Phật bảo những người trẻ ấy: "Các ngươi và hết thảy chúng sinh đều đi đến cái chết." Các chúng sinh trẻ bạch Phật: "Thế Tôn, cái chết đến như thế nào?" Phật nói: "Thiện nam tử, lúc sắp chết thì nổi lên luồng gió (phong: các luồng khí vận hành trong thân, theo quan niệm xưa; khi chết các luồng gió này làm thân rã tan) làm diệt hành thức (dòng tâm thức đang vận hành, tức sự sống của tâm), nổi lên luồng gió làm chuyển dời thức, nổi lên luồng gió tương ứng với thức. Thiện nam tử, ba thứ gió ấy, lúc sắp chết, làm lay động hành thức." Các chúng sinh trẻ bạch Phật: "Thế Tôn, ba thứ gì lúc sắp chết làm khổ thân và thức?" Phật nói: "Thiện nam tử, một là khổ như dao cắt, hai là khổ như kim đâm, ba là khổ như gậy đánh. Ba thứ gió ấy hành hạ cắt xé thân người."

 Các chúng sinh trẻ bạch Phật: "Thế Tôn, cái gì là thân?" Phật nói: "Thiện nam tử, thân gọi là đống lửa; thân gọi là sự thiêu đốt; thân gọi là ngu si; thân gọi là sự sụp đổ; thân gọi là đống gai; thân gọi là gò mả; thân gọi là bọt nước; thân gọi là gánh nặng; thân gọi là sinh ra phiền não; thân gọi là khổ não của già và bệnh; thân gọi là cái chết, là xa lìa người thương, là gặp gỡ người ghét. Đó gọi là thân." Những người trẻ ấy lại bạch Phật: "Thế Tôn, cái thân như thế, thế nào gọi là chết, thế nào gọi là sinh?" Phật nói: "Thiện nam tử, thức diệt gọi là chết; nhờ nhân duyên phúc đức mà thức khởi lên gọi là sinh.

 Thiện nam tử, cái gọi là thân có vô lượng ức gân mạch quấn quýt nhau. Thân có tám vạn bốn nghìn lỗ chân lông, lại có tám vạn bốn nghìn loài trùng (?) ở trong đó. Các loài trùng ấy cũng có chết mất. Khi người sắp chết, các loài trùng sợ hãi, ăn thịt lẫn nhau, chịu mọi đau đớn; quyến thuộc trai gái của chúng sinh ra đau buồn lớn, lần lượt ăn nhau. Các trùng ăn nhau, cuối cùng chỉ còn hai con, đánh nhau bảy ngày. Qua bảy ngày, một con hết mạng, một con còn sống. Như hai con trùng kia đánh nhau đến lúc chết vẫn không thôi, người phàm phu (người thường, chưa giác ngộ) cũng như vậy, cho đến lúc sắp chết vẫn tranh cãi không thôi, không sợ khổ của sinh, không sợ khổ của già, không sợ khổ của bệnh, không sợ khổ của chết. Như hai con trùng kia đến chết không thôi, chúng sinh phàm phu cũng như vậy.

 Khi cái chết đến, các bậc hiền thánh quở rằng: 'Này trượng phu, ngươi đã làm điều chẳng lành. Lẽ nào ngươi không thấy những cái khổ ở đời sao? Không thấy khổ của sinh, không thấy khổ của bệnh, không thấy khổ của già, không thấy khổ của chết?' Người ấy đáp: 'Đúng vậy, tôi đã thấy khổ của sinh, khổ của bệnh, khổ của già, khổ của chết.' 'Nếu ngươi đã thấy những cái khổ như thế, sao không làm các thiện căn (gốc rễ điều lành, tức công đức)? Vì sao không tu các pháp lành để được vui ở đời sau? Này trượng phu, ta lại hỏi ngươi: sao không làm điều lành để lìa khổ của sinh, khổ của già, khổ của bệnh và khổ của chết? Sao không tu phép quán chánh niệm (chú tâm tỉnh giác, quán xét đúng đắn)? Ngươi ở cõi Diêm-phù-đề (châu lục phía nam theo vũ trụ quan Ấn Độ xưa, tức thế giới loài người), lẽ nào không nghe tiếng kiền chùy (dụng cụ bằng gỗ hoặc kim loại, gõ lên để báo giờ tụ họp trong chùa)? Không thấy chúng sinh làm việc bố thí (đem của cải, sức lực giúp đỡ người khác) sao? Không thấy chúng sinh gieo hạt giống thiện căn nơi ruộng phúc (nơi gieo việc lành để gặt phúc, ở đây ví Phật như thửa ruộng tốt) của Phật, lúc họ dâng hương, hoa, cờ phướn, lọng che lên Phật, ngươi không thấy sao? Như Lai có bốn chúng đệ tử: tỳ-kheo (nam tu sĩ xuất gia), tỳ-kheo-ni (nữ tu sĩ xuất gia), ưu-bà-tắc (nam cư sĩ tại gia giữ giới), ưu-bà-di (nữ cư sĩ tại gia giữ giới); trong pháp Phật có bốn chúng này có thể cứu khổ nạn.' Các bậc hiền thánh quở rằng: 'Trượng phu chẳng lành, đã tạo ra nghiệp (việc làm có kết quả về sau) chẳng lành như thế.' Bấy giờ Pháp Vương (vua của giáo pháp, chỉ Phật) nói kệ (bài thơ tụng trong kinh) rằng:

 Thấy Như Lai (danh hiệu của Phật, bậc từ chân lý như thật mà đến) ra đời, nghe tiếng trống pháp vang,

 thấy lúc giảng giải pháp, lặng yên đến Niết-bàn (cảnh giới dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sống chết).

 Ta thấy nhiều chúng sinh, mà người làm phúc rất ít.

 Phúc đem lại vui đời sau, cớ sao lại không làm?

 Bấy giờ người kia dùng kệ đáp Pháp Vương rằng:

 Tôi ngu si không trí, gần gũi ác tri thức (bạn xấu, thầy tà dẫn mình vào đường sai),

 tạo ra nghiệp chẳng lành, vì dục vọng làm mê lòng.

 Tôi vì nhiều thói ham muốn, nay chịu quả báo đau đớn.

 Tôi giết hại nhiều chúng sinh, phá hoại hòa hợp Tăng (đoàn thể người xuất gia đang sống hòa thuận, gây chia rẽ là tội rất nặng),

 phá hoại tháp Phật, chùa chiền, ngu si không có trí tuệ,

 miệng nói lời chẳng lành, mắng nhiếc cả cha mẹ.

 Vì tôi không hay biết, tự gây nhiều lỗi lầm.

 Tôi thấy nơi mình sẽ sinh là ở ngục Đại Khiếu (địa ngục Kêu Gào Lớn, tội nhân bị hành hạ kêu gào thảm thiết),

 ở địa ngục Chúng Hợp (địa ngục Ép Dồn, tội nhân bị núi đá ép nghiền) chịu đau khổ lớn lao,

 lại ở ngục A-tỳ (địa ngục khổ nhất, đau đớn liên tục không ngừng) chịu vô lượng khổ dữ dội,

 ở địa ngục Đại Liên Hoa (địa ngục Sen Lớn, lạnh buốt khiến da thịt nứt toác như hoa sen nở) chịu vô lượng khổ,

 ở đại địa ngục Hắc Thằng (địa ngục Dây Đen, tội nhân bị căng dây mực đen trên thân rồi bị cưa xẻ) trăm nghìn đời chịu khổ,

 ở khắp hết thảy địa ngục chịu đủ mọi khổ não,

 vô số trăm nghìn kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực dài) chịu đau đớn lớn lao.

 Đi trong ngục tối tăm, chẳng thấy cửa ngõ đâu,

 lại rơi vào vạc lửa, lần lượt chịu mọi khổ.

 Lại có một địa ngục tên là ngục Đao Kiếm,

 trăm nghìn ức đao kiếm xếp hàng ngay trước tôi,

 dùng chúng cắt xẻ thân; nghiệp mình tự chịu khổ.

 Chẳng phải thợ làm ra, do nghiệp cảm tự sinh.

 Gió lớn thổi chúng nổi lên, cắt xẻ khắp thân mình.

 Tôi đáng phải chịu như thế các khổ não địa ngục.

 Hết thảy các chúng sinh thấy tôi chịu khổ này.

 Bao của báu tôi có đều để lại thế gian:

 con trai, con gái và anh em, chị em cùng họ hàng thân thích,

 cha mẹ và bạn quen, tôi tớ, người sai bảo,

 trâu dê cùng gia súc; lòng tôi mê đắm nơi đó,

 ham luyến vàng bạc châu báu cùng áo quần tinh xảo đẹp đẽ,

 ham luyến dựng nhà cửa, thợ khéo vẽ trang trí nhà,

 bầy thể nữ vui chơi, tiếng đàn không hầu, tiêu, sáo.

 Với cái tâm si mê ấy, tắm gội bằng nước thơm,

 tự vui chơi như thế, cái thân trơ lì không trí ấy,

 bằng đủ cách mà nuôi dưỡng; tôi cũng chẳng có anh em (?),

 lòng hư dối tham luyến, hôm nay phải chịu vô lượng

 đau khổ không cùng tận. Những vị ngon nhất ở đời

 tôi ham luyến mà ăn, lấy dầu thơm thoa tóc,

 lấy châu báu làm vòng hoa, ham sắc đẹp tự mê say.

 Nay không người cứu giúp. Mắt là nhân của nghiệp ác:

 thấy rồi liền sinh tham; tai nhân các âm thanh,

 nghe rồi liền sinh tham. Cánh tay đeo xuyến báu,

 ngón tay đeo nhẫn vàng báu, cổ đeo chuỗi ngọc báu,

 chân đeo vòng vàng, kết lưới vàng báu,

 màn ngọc rủ che thân, mình đeo đủ thứ báu.

 Lấy đó tự trang điểm, những thứ bậc nhất ở đời

 dùng làm đồ trang sức thân; những thứ chạm vào mềm mịn tuyệt hảo

 làm tăng thêm ái dục; đủ loại giường ghế đẹp

 để làm thân mình vui thích; đủ thứ hương thơm quý

 dùng thoa lên thân mình; hương chiên-đàn (gỗ đàn hương), long não,

 dùng thoa lên thân mình; xạ hương cùng các hương,

 dùng thoa lên thân mình; hoa chiêm-bặc (loài hoa vàng rất thơm), hoa tu-ma-na (loài hoa giống hoa nhài),

 dùng thoa lên tóc mình; áo quần tinh xảo bậc nhất,

 vải bông trắng (?) tự may mặc; khi bỏ xe voi trắng

 lại cưỡi xe ngựa; làm vua cai trị việc nước,

 mọi người đều kính trọng; trong cung các phi hậu

 khéo học múa hát, đùa vui; chim thú ở nơi đồng hoang,

 vô cớ săn bắn giết hại; làm những điều ác như thế,

 chẳng biết quả báo đời sau. Vì ăn thịt kẻ khác,

 chịu quả báo khổ như thế; ngu si không có trí tuệ,

 chẳng biết mình sẽ chết. Tôi bằng tâm ngu si

 nuôi dưỡng thân mạng này; hôm nay đến cửa chết,

 không ai cứu giúp được. Các người họ hàng thân thích,

 nhìn tôi mà làm gì? Sao không mặc áo đẹp?

 Cớ sao tự buồn khóc? Cớ sao không chải tóc

 mà chịu khổ não như vậy? Mạng tôi rốt cuộc chẳng còn.

 Vì đã tạo ác quá nhiều, cáo, sói, quạ, chim chóc

 sẽ ăn thịt thân này. Nuôi dưỡng thân thể này

 để cho loài trùng ăn; sống chết đều do thân này.

 Chúng sinh thì có sinh, nên trao thuốc như vầy

 để thoát khỏi nạn ấy; thầy thuốc đời chẳng chữa nổi,

 không có ai cứu giúp; nay trao cho thuốc pháp

 để diệt bệnh phiền não (những trạng thái tâm làm rối loạn, khổ sở như tham, giận, si mê). Đủ cách nuôi thân này,

 rốt cuộc cũng về cõi chết. Đấng tôn quý không ai hơn ở đời

 cứu độ các chúng sinh; các Phật tử đã tịch diệt (lặng yên, dứt hết phiền não)

 cũng có thể cứu chúng sinh, ban cho thuốc pháp mầu,

 khiến xa lìa sống chết. Ăn thịt để nuôi thân này,

 chẳng biết các quả báo khổ; nuôi dưỡng thân này mãi

 chẳng có chút lợi ích nào. Thân này là khối trơ lì,

 chẳng biết chút ơn nghĩa; vợ, thiếp, con trai, con gái

 chẳng biết sức ơn ấy, nuôi nấng cho thành người,

 mà không ai cứu giúp được; tuyệt vọng chẳng hay biết gì,

 buồn rầu đi vào đất chết. Chúng sinh sinh ra thì có khổ,

 về sau thì có khổ của chết; tưởng, hành, xúc, thọ (các hoạt động của tâm: nhận biết hình tướng, tạo tác ý muốn, tiếp xúc, cảm nhận vui khổ) các thứ,

 ấy là cái khổ ở giữa. Bị ngu si và ái luyến trói buộc,

 sinh trong các cõi hữu (các cõi tồn tại trong vòng luân hồi), bị ái dục trói buộc,

 ưa đắm nơi cảnh giới (những đối tượng của giác quan). Vì chúng sinh không hiểu biết,

 chỉ có khổ buồn lo; pháp lành thì chẳng nhận ra,

 lòng chỉ đắm nơi danh tiếng, chẳng biết đến đời sau.

 Giống như rắn độc ác, vô minh (si mê, không thấy rõ sự thật) xoay chuyển chúng sinh,

 xa lìa sự giải thoát; vì không biết giải thoát,

 bị nghiệp ác cuốn trôi; vì trong tâm có phiền não,

 chúng sinh ở trong sống chết; phiền não thiêu các điều lành,

 như lửa đốt cây khô; trôi lăn trong năm đường (năm nẻo luân hồi: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, người, trời),

 chẳng hưởng chút vui nào; chẳng biết niềm vui tốt đẹp

 ở nơi chốn nào: cõi nước Phật thanh tịnh,

 Thế Tôn chuyển bánh xe pháp (giảng dạy giáo pháp, ví như quay bánh xe lăn đi khắp nơi), Như Lai cất tiếng trong sạch,

 giảng về giới, định, tuệ (giữ giới luật, giữ tâm định tĩnh, phát sinh trí tuệ — ba môn học cốt yếu của người tu).

 Bấy giờ Thế Tôn lại bảo Bồ-đề-tát-đỏa Ma-ha-tát-đỏa Dược Thượng: "Đúng vậy, đúng vậy. Chúng sinh làm điều ác, sau khi chết phải chịu mọi khổ não, không ai cứu giúp. Về quả báo lành, nay ta nói già-đà (kệ tụng, lời thơ)":

 Kẻ tạo nghiệp ác chẳng lành, ắt phải vào địa ngục (chốn chịu hình phạt khổ sở dưới lòng đất),

 nuốt hòn sắt nung đỏ, uống nước đồng sôi chảy,

 mưa lửa rưới lên thân, khắp mình bị lửa đốt,

 không chỗ nào không khắp, lần lượt chịu khổ não,

 chẳng biết niềm vui trong sạch, đối với pháp cũng chẳng biết,

 ngu si làm điều trái pháp, xa lìa quả an vui.

 Ai tin giới cấm của Phật, tu tập trí tuệ,

 giữ giới trong sạch đầy đủ, mau chóng thành Bồ-đề (giác ngộ hoàn toàn, thành Phật).

 Tinh tấn (nỗ lực không ngừng) là bậc nhất, sinh về cõi nước Phật trong sạch,

 tuyên giảng chỗ cốt yếu của pháp lành, thâu nhận che chở các chúng sinh,

 đầy đủ lòng từ bi, tu hành phạm hạnh (nếp sống trong sạch, dứt bỏ dâm dục) thanh tịnh,

 đầy đủ giải thoát tri kiến (sự thấy biết của người đã giải thoát), thành danh hiệu tốt đẹp Như Lai.

 Là cha mẹ của thế gian, tâm bồ-đề (tâm nguyện cầu giác ngộ để cứu độ chúng sinh) là bậc nhất.

 Người giảng pháp môn (cửa ngõ đi vào giáo pháp, tức bài pháp) này là thiện tri thức (bạn lành, thầy tốt) bậc nhất;

 người nghe pháp môn này ắt thành đấng Vô Thượng Tôn (đấng tôn quý không ai hơn, tức Phật),

 đầy đủ mười danh hiệu của Thế Tôn (mười danh hiệu tôn xưng Phật như Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri…), tâm tương ứng với sự tịch diệt.

 Bấy giờ Bồ-đề-tát-đỏa Ma-ha-tát-đỏa Dược Thượng bạch Phật: "Thế Tôn, vì nhân duyên (lý do, duyên cớ) gì mà mặt đất rung chuyển?" Bấy giờ Thế Tôn bảo Bồ-đề-tát-đỏa Dược Thượng: "Ông hãy xem vì sao mặt đất rung chuyển." Bấy giờ Dược Thượng nhìn ra bốn phương, thấy ở phương dưới có hai mươi ức chúng sinh (ức: một con số rất lớn trong cách đếm xưa) từ dưới đất vọt lên; thấy ở phương trên có hai vạn năm nghìn ức chúng sinh cùng lúc sinh ra. Các người trẻ thấy việc ấy, bạch Phật: "Thế Tôn, những người vừa sinh ra là người như thế nào?" Phật nói: "Các ngươi có thấy đại chúng này không?" Họ bạch Phật: "Thưa vâng, Thế Tôn, chúng con đã thấy." Phật nói: "Những chúng sinh này xuất hiện để làm bạn đồng hành với các ngươi." Họ hỏi: "Thế Tôn, những chúng sinh này cũng có chết không?" Phật bảo những người trẻ: "Hết thảy chúng sinh đều có chết, những người này cũng không tránh khỏi."

 Bấy giờ những người trẻ chắp tay hướng về Phật, lạy sát chân Phật, bạch Phật: "Thế Tôn, chúng con không thể chịu đựng trôi lăn trong sống chết nữa." Phật bảo những người trẻ: "Các ngươi có thể phát khởi đại tinh tấn không?" Những người trẻ bạch Phật: "Thế Tôn, chúng con được tận mắt thấy Như Lai, tận tai nghe Như Lai giảng pháp cam lộ (giáo pháp ví như nước cam lộ — thứ nước bất tử của cõi trời), thấy Bồ-đề-tát-đỏa hiện thần lực lớn, thấy các chúng Thanh văn (đệ tử nghe lời Phật dạy mà tu chứng) đệ tử Phật tụ hội. Ở đây, bạch Thế Tôn, chúng con nguyện tu tinh tấn, không thể chịu đựng trôi lăn sống chết."

 Bấy giờ Bồ-đề-tát-đỏa Dược Thượng cùng năm trăm quyến thuộc dùng sức thần thông (những năng lực siêu phàm) vọt mình lên hư không; từ thân hiện ra sư tử, cọp dữ, voi trắng, hiện thần thông lớn; trên đỉnh núi cao ngồi kết già phu (ngồi xếp bằng, hai bàn chân đặt ngửa lên hai đùi), chiếm đầy hai vạn do-tuần (do-tuần: đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, khoảng mười mấy cây số), hóa ra mười nghìn ức mặt trời mặt trăng. Khi ấy các người trẻ bạch Phật: "Thế Tôn, vì sao thế gian có ánh sáng này?" Bấy giờ Thế Tôn bảo các người trẻ: "Thiện nam tử, các ngươi có thấy những mặt trời mặt trăng này không?" Các người trẻ bạch Phật: "Thưa vâng, Thế Tôn, chúng con đã thấy." Phật bảo những người trẻ: "Đó là ánh sáng từ chính thân Bồ-đề-tát-đỏa, hiện ra làm mặt trời mặt trăng để chỉ cho chúng sinh, vì họ mà thuyết pháp, đem lại an vui lợi ích cho hết thảy trời và người. Ở trong loài người mà tu hành thì được thần thông này." Các người trẻ bạch Phật: "Thế Tôn, xin nói về nhân duyên của ánh sáng này."

 Bấy giờ Thế Tôn bảo Bồ-đề-tát-đỏa Ma-ha-tát-đỏa Dược Thượng: "Thiện nam tử, ông có thấy tam thiên đại thiên thế giới (một vùng vũ trụ rộng lớn gồm một tỷ thế giới nhỏ, là phạm vi giáo hóa của một vị Phật) chấn động theo sáu cách (mặt đất rung chuyển theo sáu kiểu khác nhau, là điềm lành lớn) không?" Bấy giờ Bồ-đề-tát-đỏa Dược Thượng bạch Phật: "Thưa vâng, Thế Tôn, con đã thấy. Con có chút nghi muốn hỏi Như Lai, xin Phật cho phép." Phật bảo Bồ-đề-tát-đỏa Dược Thượng: "Thiện nam tử, ông cứ tùy ý hỏi, ta sẽ nói cho ông để ông vui mừng. Việc của ba đời quá khứ, vị lai, hiện tại, ta đều sẽ nói cho ông."

 Dược Thượng bạch Phật: "Thế Tôn, con thấy Như Lai có tám vạn bốn nghìn thiên tử (các vị trời) vây quanh cung kính, lại có tám vạn bốn nghìn Bồ-tát cũng vây quanh cung kính, lại thấy một vạn hai nghìn ức loài rồng vây quanh cung kính, lại có một vạn tám nghìn ức thiên thần vây quanh cung kính, lại có hai vạn năm nghìn ức ngạ quỷ (loài quỷ đói) vây quanh Thế Tôn. Vì nhân duyên gì mà có chúng tụ hội này?" Bấy giờ Thế Tôn bảo Bồ-đề-tát-đỏa Ma-ha-tát-đỏa Dược Thượng: "Thiện nam tử, chúng tụ hội ở đây là vì muốn nghe pháp. Dược Thượng, các chúng sinh này nay sẽ quay lưng với sống chết, ngay hôm nay sẽ được trụ ở thập địa (mười giai vị cao của Bồ-tát trên đường thành Phật); trụ thập địa rồi thì lìa được phiền não, được pháp Phật tịch diệt."

 Bồ-đề-tát-đỏa Dược Thượng bạch Phật: "Thế Tôn, các chúng sinh này do nghiệp lẫn lộn (cả thiện lẫn ác) mà sinh ra, Như Lai làm sao làm cho các chúng sinh này trong sạch?" Phật bảo Bồ-đề-tát-đỏa Dược Thượng: "Thiện nam tử, nay ông hãy lắng nghe kỹ, ta sẽ nói cho ông. Dược Thượng, các chúng sinh này ngu si không trí, không biết giải thoát ở nơi đâu. Nhiều chúng sinh trẻ tuổi này hôm nay sẽ được pháp đà-la-ni (năng lực ghi nhớ và giữ gìn trọn vẹn giáo pháp không quên mất), được biết hết thảy các pháp, được thập địa; đến thập địa rồi thì làm được Phật sự (việc của Phật: giáo hóa, cứu độ chúng sinh), có thể chuyển bánh xe pháp, tuôn mưa pháp (giáo pháp thấm nhuần mọi loài như mưa tưới cây cỏ), nối tiếp pháp Phật cao nhất, đem an vui cho chúng sinh. Các loài trời, rồng, a-tu-la (loài thần có sức mạnh nhưng hay giận dữ, hiếu chiến), càn-thát-bà (thần nhạc của cõi trời, sống nhờ mùi hương), ngạ quỷ… nghe pháp vui mừng, đều trụ ở thập địa, đánh trống pháp lớn, thổi tù và pháp lớn (ví việc giảng pháp vang xa như tiếng trống, tiếng tù và báo hiệu). Những người trẻ này nhờ siêng năng tu hành nên được thập địa này; pháp họ được hôm nay như pháp của chư Phật mười phương."

 Bấy giờ năm nghìn chúng sinh trẻ tuổi từ chỗ ngồi đứng dậy, bạch Phật: "Thế Tôn, thân này là gánh nặng, thật đáng sợ hãi. Chúng con không biết đâu là đạo, lấy điều phi đạo làm đạo; chúng con như người mù trong bóng tối. Xin Phật thương xót. Chúng con khẩn thỉnh Thế Tôn, xin Phật thuyết pháp. Chúng con sinh ra không có trí tuệ, không biết thuốc pháp. Xin Thế Tôn vì chúng con thuyết pháp, để chúng con xa lìa nỗi khổ sống chết; sinh ra ở đâu cũng nguyện được thấy thân Phật."

 Bấy giờ Bồ-đề-tát-đỏa Ma-ha-tát-đỏa Dược Thượng nói với các chúng sinh trẻ: "Các ngươi ăn xong, rồi ta sẽ giảng chánh pháp cho các ngươi." Các người trẻ nói với Dược Thượng: "Chúng tôi không biết ông, ông là ai? Hình tướng ông lặng yên, lìa nỗi sợ ba đường ác (địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh). Như thân tướng ông lìa mọi pháp ác; thấy trong lòng bàn tay ông bảy thứ báu (vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xà cừ, san hô, mã não) trang nghiêm, thân đeo chuỗi ngọc báu, là khối công đức. Chúng tôi không biết ông là người thế nào. Chúng tôi không cần ăn, cũng không cần uống. Vì thức ăn vào thân thật đáng ghê tởm, biến thành phân, nước tiểu, làm thành máu, thịt, gân, da; cho nên chúng tôi không cần ăn uống, không cần mọi thứ áo quần mềm mại, không cần ấn đeo tay, vòng vàng, chuỗi ngọc trân châu và các đồ trang sức thân, đều không muốn, vì chúng là vô thường (không bền lâu, luôn đổi thay, rồi sẽ mất).

 Chúng tôi cũng chẳng tiếc thân mạng. Để lìa ác đạo, chúng tôi cầu pháp thí (sự bố thí giáo pháp); vì đem an vui cho trời và người, vì cầu thiện tri thức, chứ không cầu làm Chuyển Luân Thánh Vương (vị vua lý tưởng cai trị cả bốn châu thiên hạ bằng chánh pháp, có bảy báu vật). Vì Chuyển Luân Vương tuy làm chủ bốn phương mà không tránh khỏi tiêu mất; con trai con gái, vợ con không thể theo mình; bảy báu sở hữu cũng chẳng đi theo; vô lượng người cũng chẳng theo đi; ở bốn thiên hạ (bốn châu lớn quanh núi Tu-di, tức toàn cõi đất) không còn tự tại. Một thân làm vua thấy nhiều cảnh vô thường; vì tạo nghiệp ác mà rơi vào địa ngục Khiếu Hoán (địa ngục Kêu Gào, tội nhân bị hành hạ kêu la). Bảy báu tự tại đi khắp bốn thiên hạ, rốt cuộc nay ở đâu? Thưa nhân giả (tiếng gọi tôn trọng người đối diện), hãy nghe chúng tôi nói: hãy mau đến chỗ Phật.

 Phật nhìn hết thảy chúng sinh, thương như con. Chúng tôi không cha không mẹ, không anh em, họ hàng, hết thảy đều không. Phật là cha chúng tôi, Như Lai là mẹ. Phật như mặt trời mặt trăng, chỉ cho người đường lành; trong vòng sống chết có thể cứu chúng sinh không còn phải sinh nữa. Dòng sông phiền não thật đáng sợ hãi, chúng sinh ở trong đó bị phiền não cuốn trôi chìm đắm; Như Lai cứu họ, khiến không còn rơi vào nữa. Thế Tôn thương xót, vì họ nói chánh pháp, chỉ cho người chỗ bồ-đề cao nhất. Chúng tôi không tham ăn uống, không muốn giàu sang thế gian, không nguyện sinh lên trời, không sợ rơi vào ác đạo; được thân người rồi, chỉ nguyện thấy Thế Tôn.

 Chúng sinh mạng ngắn, trôi lăn vô thường; vì nghiệp ác mà tham đắm ngũ dục (năm thứ ham muốn nơi sắc đẹp, âm thanh, mùi hương, vị ngon, cảm giác chạm êm) mà không hay cái chết đến. Biết cái chết ắt đến mà cũng không sợ, không nghĩ đến sinh diệt, không biết pháp vi tế, không tu nghiệp vi tế, không biết cõi tịch diệt; vô minh (si mê, không thấy rõ sự thật) che lấp tâm. Sinh rồi về chết, chết rồi lại sinh, mà trong lòng cũng chẳng sinh ý nhàm chán xa lìa. Trong đêm dài chịu khổ, bị roi vọt đánh đập mà chẳng nhàm chán xa lìa, chỉ khởi lòng cướp đoạt, chịu khổ ngục tù trói buộc, bị năm thứ dây trói (trói cổ, hai tay và hai chân) buộc chặt. Vì nghiệp ác từ trước, khi mạng và thức sắp diệt thì khóc lóc mà nói: 'Ai cứu giúp tôi? Tôi xin dâng hết vàng bạc châu báu, thân xin làm tôi tớ, mọi việc sai khiến tôi đều làm được. Ngôi vua tự tại tôi đều không muốn; không cần của cải, chỉ cầu được sống.'

 Thế nên, thưa nhân giả, chúng tôi không cần ăn uống. Các vua tự tại ăn món ngon nhất rồi cũng về cõi chết; chư thiên ăn cam lộ cũng tiêu mất. Đủ trăm vị ngon mà vua tham đắm, tìm cầu sự thật thì chẳng có gì. Những vị ngon ăn uống ấy, chúng tôi không cần. Chúng tôi cầu được nghe chánh pháp để lìa khổ, nguyện lìa trói buộc của ái luyến, các kết sử (những mối trói buộc của tâm) phiền não; quy y (quay về nương tựa) Thế Tôn, nguyện lìa mọi trói buộc. Chúng tôi kính lễ đấng Đại Tiên (bậc tiên lớn, chỉ Phật) Thế Tôn vì các chúng sinh. Chưa biết danh tính nhân giả là gì, xin tự nói cho."

 Bồ-đề-tát-đỏa Dược Thượng nói: "Thế giới rộng lớn, tên của chúng sinh làm sao biết hết được." Các người trẻ nói: "Chúng tôi muốn biết danh tính nhân giả. Danh tính sâu xa ấy, xin hãy nói ra." Dược Thượng đáp: "Ta tên là Dược Thượng, chữa bệnh cho chúng sinh, là bậc nhất trong các thứ thuốc. Nay ta nói cho các ngươi, để lìa các bệnh, diệt trừ khổ bệnh của hết thảy thế giới. Ở đời, tham là bệnh lớn, ta có thể trừ diệt nó; giận là bệnh lớn, khiến chúng sinh không trí trôi lăn trong địa ngục, súc sinh (loài vật), ngạ quỷ; si là bệnh lớn — những khổ chúng sinh phải chịu, ta đều có thể trừ diệt."

 Các người trẻ nói: "Nghe pháp mầu này thì lìa mọi khổ nạn. Phàm phu (người thường, chưa giác ngộ) không trí chịu mọi khổ não; nghe pháp trong sạch này thì lìa các nghiệp ác; lìa nghiệp ác nên không sợ ác đạo. Hãy mau thấy Như Lai, đấng cứu hết thảy bệnh, vua thầy thuốc ban thuốc chữa mọi khổ. Nhân giả hãy mau đến lễ kính Như Lai, đem lời chúng tôi thưa với Thế Tôn: Thế Tôn có thể trừ bệnh cho chúng tôi, dập tắt lửa phiền não. Lửa dục đốt thân, không thể dập tắt. Chúng tôi khổ cực, xin Phật thương xót.

 Thân là gánh nặng, thật đáng sợ hãi; bị tam độc (ba thứ độc trong tâm: tham lam, giận dữ, si mê) đè nặng, không thể thắng nổi; đi đâu cũng phải gánh mãi, không thể xa lìa. Không biết cái chết đến, không sinh lòng kinh sợ, không biết con đường giải thoát, cũng không biết người chỉ đường giải thoát. Vì tâm ngu si, tự cho là mình không chết; thấy cha mẹ chết mà vẫn chẳng sợ. Các nghiệp phiền não làm vẩn đục, rối loạn tâm, chịu mọi khổ não, làm sao mà ăn được?

 Chúng tôi vì vô minh che tâm nên có khổ như thế: nỗi sợ lớn, gánh nặng, tưởng, hành và thọ (các hoạt động của tâm: nhận biết hình tướng, tạo tác ý muốn, cảm nhận vui khổ); si mê, ái luyến, không trí, trôi lăn trong các cõi hữu (các cõi tồn tại trong vòng luân hồi); ở đời sống hư dối, chẳng biết giải thoát. Người đời ngu si, tắm bằng nước thơm, mặc áo đẹp nhất, ăn món ngon nhất, tai nghe nhạc hay, đủ cách tự vui; đủ thứ sắc đẹp thì ham muốn ngắm nhìn; mọi vị ngon thì lưỡi tìm, tham ăn; những thứ chạm vào mềm mại thì thân muốn đắm vào; hai thân hòa hợp, tâm si mê cho là vui. Thân này trơ lì, có chỗ nào là vui? Mang giày dép tốt, áo quần, ăn uống, rốt cuộc cũng chẳng làm gì được. Đến lúc lâm chung khốn quẫn, không ai cứu được, tự mình cũng không cứu được mình; đồ áo quần lẽ nào cứu giúp được?

 Sinh ra ở đời, rong ruổi voi ngựa, thường làm nghiệp ác, không cầu giải thoát; tự làm, lại dạy người làm, không biết quả báo về sau. Chúng tôi trước đã chết rồi lại sinh, nay sinh ra rồi lại chết, buồn lo khổ não. Chúng tôi đã thấy đủ cha mẹ, anh em, chị em, vợ con chết mất; nỗi đau thương, buồn rầu, khổ não đều đã thấy cả. Các hành (mọi sự vật do nhân duyên tạo thành) đều là không (không có thực thể bền chắc); người trí sao lại sinh lòng ưa đắm? Không cầu pháp tịch diệt, không cầu pháp lìa sống chết, vì tham lam che lấp tâm. Lúc sống ở đời không làm bố thí; trong hết thảy lỗi lầm không lỗi nào hơn tâm tham. Đắm vào pháp thế gian, phần nhiều làm những việc thuộc hữu (những việc dẫn đến tái sinh), không biết tu tập thiền định (giữ tâm lặng yên, chuyên chú quán xét) và con đường giải thoát, không biết phát đại nguyện thành đạo cao nhất.

 Phật là cha mẹ, Phật là người chỉ đường giải thoát, có thể tuôn mưa lợi ích cho chúng sinh; chúng sinh ngu si không biết hộ trì pháp. Phát tâm nguyện cầu bồ-đề cao nhất, gọi là hộ pháp (giữ gìn bảo vệ giáo pháp). Hết thảy hành đều không, của cải cũng không. Nếu quán thấy ta là không thì không còn thọ sinh nữa. Xin nhân giả thương xót, đem lời chúng tôi thưa đủ với Phật. Vì các Bồ-đề-tát-đỏa, pháp của các Bồ-tát không nên lười biếng, phải siêng tu tinh tấn, bỏ ác làm lành. Nhân giả hãy vì chúng tôi đến chỗ Phật, lễ kính Như Lai, thưa như thế này: 'Thế Tôn biết hết thảy các pháp, đều không có chỗ nghi. Quyến thuộc của Ác ma (kẻ chuyên phá hoại việc tu hành) Phật đã hàng phục. Như Lai đã thắp được ngọn đuốc pháp lớn khiến mọi người được vui.' Pháp như thế có thể thành Phật, chúng tôi chưa từng nghe. Nhân giả hãy vì chúng tôi mau đến chỗ Phật. Chúng tôi chưa thấy Như Lai thì vẫn chưa được độ; thấy thân có ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp (những dấu hiệu đặc biệt trên thân Phật) rồi, sau đó mới được độ."

 Bấy giờ Bồ-đề-tát-đỏa Dược Thượng bảo các người trẻ: "Các ngươi hãy xem phương trên có tướng gì." Mọi người nghe xong, nhìn lên phương trên, thấy năm trăm hóa Phật (thân Phật do thần lực biến hiện ra), lại thấy ba nghìn tòa đài lớn trang hoàng bằng bảy thứ báu, lưới bảy báu phủ lên trên, như cánh hoa sen tỏa ra đủ thứ hương. Khi ấy các chúng sinh hỏi Dược Thượng: "Những tòa hoa này là tướng gì?" Dược Thượng đáp: "Đây là tòa của các ngươi. Hãy mau đến chỗ Phật lễ kính Như Lai." Các người trẻ nói: "Chúng tôi không biết đường đi, không thấy Như Lai, biết hướng về phương nào để lễ kính Như Lai?" Dược Thượng bảo: "Các ngươi chỉ cần lễ kính Như Lai Thế Tôn. Như bụi trong hư không không có chỗ dừng, Như Lai cũng như vậy. Chỗ Như Lai an trụ như núi Tu-di (ngọn núi lớn ở trung tâm thế giới theo vũ trụ quan Ấn Độ xưa); Như Lai ngang bằng núi Tu-di, như nước biển lớn. Các Bồ-tát mười phương nhiều như số bụi nhỏ trong ba nghìn thế giới, muốn tìm chỗ Phật ở mà không biết ở đâu; các Bồ-đề-tát-đỏa mười phương chỉ lễ kính từ xa." Các người trẻ nói: "Xin nhân giả từ bi ban ơn, làm tròn mong ước của chúng tôi. Lòng chúng tôi muốn thấy Phật, gần gũi lễ kính." Dược Thượng bảo: "Như Lai không cầu hương hoa, chỉ làm nhân duyên cho chúng sinh lìa sống chết. Không tranh cãi với quyến thuộc Ác ma. Người quy y Phật thì không vào cửa chết, mau được pháp đà-la-ni. Phát tâm nguyện trong sạch thì liền được thấy Phật."

 Bấy giờ Thế Tôn với tiếng như chim ca-lăng-tần-già (loài chim có tiếng hót hay tuyệt diệu) vui vẻ mỉm cười, từ mặt và miệng phóng ra tám vạn bốn nghìn tia sáng, chiếu khắp tam thiên đại thiên thế giới, dưới đến mười tám tầng địa ngục, trên đến cõi trời A-ca-ni-tra (cõi trời cao nhất trong cõi Sắc). Ánh sáng ấy nhiều màu: xanh, vàng, đỏ, trắng, màu pha-lê (như thủy tinh trong suốt)… Những ánh sáng như thế từ mặt và miệng phóng ra, chiếu khắp tam thiên đại thiên thế giới; hết thảy chúng sinh gặp ánh sáng ấy đều được an vui. Chiếu các thế giới xong, ánh sáng trở về chỗ Phật, đi quanh Phật bảy vòng rồi nhập vào đỉnh đầu Phật.

 Bấy giờ Bồ-đề-tát-đỏa Dược Thượng từ chỗ ngồi đứng dậy, chắp tay hướng về Phật thưa: "Thế Tôn, con muốn hỏi chút ít. Nếu Phật cho phép, con mới dám nói." Bấy giờ Thế Tôn bảo Dược Thượng: "Thiện nam tử, ông cứ tùy ý hỏi, Như Lai sẽ phân biệt giải thích cho ông để ông vui mừng." Dược Thượng bạch Phật: "Thế Tôn, ba vạn ức người trẻ này muốn nghe pháp sâu xa vi diệu của Như Lai, xin Phật nói cho họ." Phật bảo Dược Thượng: "Thiện nam tử, ai nghe pháp sâu xa vi diệu của Như Lai thì sẽ giác ngộ các pháp, được đầy đủ hết thảy công đức, ngay trong ngày được trụ ở thập địa, có thể đánh trống pháp lớn, dựng cờ pháp lớn (pháp tràng: lá cờ tượng trưng cho giáo pháp, dựng lên để tuyên dương chánh pháp). Dược Thượng, ông có thấy những tòa đài lớn như thế không?" Dược Thượng thưa: "Thưa vâng, Thế Tôn, con đã thấy."

 Phật bảo Dược Thượng: "Những người trẻ này hôm nay được ngồi trên đài này, chứng hết thảy pháp, đầy đủ hết thảy pháp thiện căn; hôm nay sẽ được đánh trống pháp lớn. Vô lượng trời người nghe pháp xong đều được lợi ích; vô lượng chúng sinh địa ngục nghe pháp xong được quay lưng với ác đạo." Khi nói lời ấy, trong chúng có chín nghìn ức chúng sinh già chứng được quả Tu-đà-hoàn (quả vị Nhập Lưu, bậc thánh đầu tiên trong bốn bậc thánh của người tu theo hàng Thanh văn, đã bước vào dòng thánh). "Dược Thượng, người nghe pháp này thì lìa được hết thảy khổ, đầy đủ hết thảy pháp lành. Dược Thượng, tất cả đều có thể thành tựu thân Phật. Dược Thượng, ông hãy nhìn các vị Đại Bồ-đề-tát-đỏa ở bốn phương."

 Bấy giờ Dược Thượng liền nhìn bốn phương: thấy ở phương đông năm mươi ức Hằng-già hà sa (nhiều như số cát của năm mươi ức sông Hằng — cách nói chỉ số lượng nhiều không đếm xuể) Bồ-đề-tát-đỏa đang đi về đây; thấy ở phương nam sáu mươi ức Hằng-già hà sa Bồ-đề-tát-đỏa đang đi về đây; thấy ở phương tây bảy mươi ức Hằng-già sa Bồ-đề-tát-đỏa đang đi về đây; thấy ở phương bắc tám mươi ức Hằng-già sa Bồ-đề-tát-đỏa đang đi về đây; thấy ở phương dưới chín mươi ức Hằng-già sa Bồ-đề-tát-đỏa đang đi về đây; thấy ở phương trên trăm ức Hằng-già sa Bồ-đề-tát-đỏa đang đi về đây. Đến nơi rồi, tất cả đều đứng một bên trước Phật.

 Dược Thượng bạch Phật: "Thế Tôn, trong hư không thấy màu đen, màu vàng, là tướng gì?" Phật bảo Dược Thượng: "Ông không biết sao?" Dược Thượng bạch Phật: "Chỉ có Phật Như Lai mới biết được hết thảy." Phật bảo Dược Thượng: "Đó là Ác ma (kẻ chuyên phá hoại việc tu hành) cùng các quyến thuộc muốn đến đây. Dược Thượng, ông có muốn thấy không?" Dược Thượng bạch Phật: "Thế Tôn, con muốn thấy." Phật khiến Dược Thượng liền thấy Ác ma. Dược Thượng thấy rồi, bạch Phật: "Thế Tôn, vì nhân duyên gì mà Ác ma đến đây?" Phật bảo Dược Thượng: "Ma muốn làm rối pháp tòa (nơi thuyết pháp) này." Dược Thượng bạch Phật: "Thế Tôn, các Bồ-đề-tát-đỏa này vì muốn xem các người trẻ thọ vị (nhận ngôi vị, tức được trụ thập địa) nên đến đây." "Dược Thượng, ông có thấy các Bồ-đề-tát-đỏa này đủ mọi hình sắc, đủ mọi tướng mạo, đủ mọi sức lực không?" Dược Thượng bạch Phật: "Thế Tôn, thưa vâng. Con thấy trăm nghìn ức Hằng-già sa Bồ-đề-tát-đỏa dùng thần thông tự tại mà đến đây."

 Bấy giờ Thế Tôn nói pháp này xong, Bồ-tát Nhất Thiết Dũng (tên vị Bồ-tát, nghĩa là "dũng mãnh trong mọi việc"), Bồ-tát Dược Thượng, hết thảy chúng sinh già trẻ, hết thảy trời, người, thế gian, a-tu-la, càn-thát-bà, nghe lời Phật nói đều rất vui mừng.

 Kinh Tăng-già-tra, quyển thứ tư (hết).

◄ Trước

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video