Thiên 3 — Quyển 3 – Vì sao Như Lai ra đời, ví dụ trồng cây, chúng sinh trẻ và chúng sinh già

 Kinh Tăng-già-tra (tên bộ kinh, phiên âm tiếng Phạn Saṅghāṭa, nghĩa là "sự tập hợp, kết hợp"), quyển thứ ba

 Đời Nguyên Ngụy (tức triều Bắc Ngụy ở Trung Hoa), Nguyệt-bà-thủ-na, con vua nước Ưu-thiền-ni (một vương quốc ở miền tây Ấn Độ xưa), dịch.

 Bấy giờ, Bồ-đề-tát-đỏa Ma-ha-tát-đỏa Dược Thượng (Bồ-đề-tát-đỏa: tức Bồ-tát, người phát nguyện tu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh; Ma-ha-tát-đỏa: "bậc đại sĩ", tiếng tôn xưng các vị Bồ-tát lớn; Dược Thượng: tên vị Bồ-tát này, nghĩa là "thuốc bậc nhất") bạch Phật (thưa với Phật) rằng: "Thế Tôn (đấng được cả thế gian tôn kính, một danh hiệu của Phật), vì nhân duyên (lý do, duyên cớ) gì mà Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân lý như thật mà đến) ra đời?"

 Phật bảo Bồ-đề-tát-đỏa Dược Thượng: "Thiện nam tử (người con trai hiền lành, tiếng Phật dùng để gọi người tu học)! Vì muốn cho chúng sinh được đầy đủ đa văn (nghe nhiều, hiểu rộng giáo pháp), cho nên Như Lai xuất hiện ở đời. Như Lai ra đời để mở ra pháp cam lộ (giáo pháp được ví như nước cam lộ — thứ nước bất tử của cõi trời; ai thấm được pháp ấy thì thoát khỏi sống chết). Khi Như Lai ra đời thì biết hết thảy các pháp (pháp: mọi sự vật, hiện tượng, và cũng chỉ giáo lý). Nhờ phương tiện (cách thức khéo léo, thích hợp để dẫn dắt người), Ngài biết pháp thế gian và pháp xuất thế gian (pháp thế gian: những điều thuộc đời sống còn trong vòng sống chết; pháp xuất thế gian: những điều đưa người ra khỏi vòng sống chết), biết trí thế gian và trí xuất thế gian."

 Bồ-đề-tát-đỏa Dược Thượng bạch Phật: "Thế Tôn, Thế Tôn biết những pháp gì?" Phật bảo Bồ-đề-tát-đỏa Dược Thượng: "Dược Thượng, Như Lai biết trí về chánh pháp (giáo pháp chân chính). Dược Thượng, nhờ trí ấy mà thâu tóm hết thảy các pháp. Dược Thượng, nếu chúng sinh nghe Như Lai ra đời mà tin theo pháp, đó là lợi ích bậc nhất.

 Dược Thượng, ví như có người đi xa làm ăn, vì muốn kiếm lời nên đem theo một nghìn người gánh vác vàng bạc châu báu. Cha mẹ người ấy dặn: 'Con hãy lắng nghe cho kỹ. Số vàng báu này là của người khác. Con phải giữ gìn cẩn thận, đừng để mất.' Người ấy mang của chưa được bao lâu thì buông thả, phóng túng, khiến số vàng báu mang theo tan mất hết. Lúc ấy người ấy buồn lo như mũi tên bắn vào tim, xấu hổ, nhục nhã, không dám trở về nhà. Cha mẹ nghe tin, buồn rầu khóc lóc mà nói: 'Chúng ta sinh ra đứa con xấu ác này, chỉ mang tiếng là con sinh trong nhà ta, mà của cải đều tan mất hết, khiến chúng ta nghèo khổ, phải làm tôi tớ cho người.' Rồi tuyệt vọng mà chết. Người con nghe cha mẹ đã chết, cũng tuyệt vọng mà chết.

 Cũng như thế, cũng như thế, Dược Thượng, Phật nói pháp này: trong pháp của ta, kẻ nào không có lòng tin trong sạch thì kẻ ấy chẳng còn gì để trông mong; khi sắp chết, bị mũi tên buồn khổ bắn vào tim mà chết, giống như cha mẹ kia vì số vàng báu mà tuyệt vọng, buồn khổ. Cũng vậy, Dược Thượng, trong pháp của ta, kẻ không có tâm trong sạch, khi sắp chết phải chịu mọi đau đớn. Phúc đời trước đã hưởng hết, lại không gieo trồng điều lành; khi giờ chết đến, bị mũi tên buồn khổ bắn vào, rơi vào địa ngục, súc sinh, ngạ quỷ (ba đường khổ: địa ngục là chốn chịu hình phạt khổ sở dưới lòng đất; súc sinh là loài vật; ngạ quỷ là loài quỷ đói), chịu mọi đau đớn, rồi nói rằng: 'Ai cứu giúp ta, cho ta thoát khỏi nỗi khổ của địa ngục, súc sinh, ngạ quỷ?'

 Lại như cha mẹ bảo con rằng: 'Rồi đây sẽ có khổ vì bệnh; bệnh thì có khổ vì chết. Khi các con được thoát ra thì thấy hành và thức (dòng tâm thức vận hành, sự sống của tâm) sinh khởi (?). Thân chịu đau đớn, khắp mình nóng nảy khổ não. Tự thấy mình đã chết: mắt không thấy hình sắc, tai không nghe tiếng, tứ chi đều đau, ắt phải đi đến cái chết. Khắp mình trơ lì như gỗ đá, không còn hay biết gì.' Người con đáp cha mẹ: 'Xin đừng nói như thế, khiến con sợ hãi. Con xem thân mình không nóng sốt, cũng không có bệnh gì khác, chỉ thấy sợ chết. Con biết nương tựa vào ai? Ai cứu giúp con? Cha mẹ hay trời, ai có thể cứu vớt con?' Cha mẹ đáp: 'Cúng tế thần trời thì ắt được yên ổn.' Người con thưa với cha mẹ: 'Xin hãy mau cúng tế để cầu yên vui. Hãy mau đến đền thờ trời hỏi người giữ miếu.'

 Bấy giờ cha mẹ ấy đến đền thờ trời, đốt hương cầu nguyện. Người giữ miếu nói: 'Thần trời đang nổi giận. Phải giết dê, giết người để cúng tế thì con ông bà mới thoát được.' Lúc ấy cha mẹ tự nghĩ: 'Chúng ta biết làm sao, chúng ta đã nghèo khó. Nếu thần trời giận thì con ta ắt chết; nếu thần trời vui thì ắt được ơn lớn.' Liền vội về nhà, bán sạch của cải trong nhà, mua được một con dê. Lại nói với người khác: 'Xin cho tôi vay vàng, mười ngày sẽ trả. Nếu không trả được thì thân tôi sẽ làm tôi tớ cho ông.' Người ấy lấy được vàng thì ra chợ mua người. Người bị mua không biết mình sắp bị giết để cúng đền thờ trời. Cha mẹ người bệnh ngu si không trí khôn, rốt cuộc không về nhà, đi thẳng đến đền thờ trời, nói với người giữ miếu: 'Ông hãy mau lập lễ cúng đền thờ trời cho tôi.' Bấy giờ cha mẹ tự tay giết dê, giết người, đốt lửa tế trời. Sau đó thần trời giáng xuống (?) bảo cha mẹ ấy: 'Các ngươi đừng sợ. Ta che chở con các ngươi, cho nó được yên ổn.' Bấy giờ cha mẹ mừng rỡ nhảy nhót, nói rằng: 'Thần trời ban cho ta ơn lớn, khiến con ta khỏi bệnh.' Rồi cha mẹ ấy vui mừng về nhà, thì thấy con đã chết. Bấy giờ cha mẹ thấy con đã chết, vô cùng sầu khổ, mũi tên buồn lo bắn vào tim, tuyệt vọng mà chết."

 Phật bảo Dược Thượng: "Thiện nam tử, gần gũi ác tri thức (bạn xấu, thầy tà, người dẫn dắt mình vào đường sai) cũng giống như vậy." Bấy giờ Bồ-đề-tát-đỏa Dược Thượng bạch Phật: "Thế Tôn, những chúng sinh như thế rơi vào nơi nào?" Phật bảo Bồ-đề-tát-đỏa Dược Thượng: "Thiện nam tử, đừng hỏi việc ấy." Bồ-đề-tát-đỏa Dược Thượng bạch Phật: "Thế Tôn, xin Phật vì lòng từ bi mà nói cho biết những người như thế rơi vào nơi nào." Phật bảo Bồ-đề-tát-đỏa Dược Thượng: "Thiện nam tử, nay ông hãy lắng nghe kỹ. Người mẹ ấy rơi vào địa ngục Đại Khiếu (địa ngục Kêu Gào Lớn, nơi tội nhân bị hành hạ đến mức kêu gào thảm thiết); người cha rơi vào địa ngục Chúng Hợp (địa ngục Ép Dồn, nơi tội nhân bị núi đá ép nghiền); người con rơi vào địa ngục Hỏa Thiêu Nhiên (địa ngục lửa thiêu đốt); kẻ giữ miếu thờ trời rơi vào đại địa ngục A-tỳ (địa ngục khổ nhất, nơi đau đớn liên tục không lúc nào ngừng)."

 Bấy giờ Bồ-đề-tát-đỏa Ma-ha-tát-đỏa Dược Thượng bạch Phật: "Thế Tôn, người bị giết oan kia sinh về nơi nào?" Phật bảo Bồ-đề-tát-đỏa Dược Thượng: "Người bị giết oan ấy sinh lên cõi trời Ba Mươi Ba (tức trời Đao-lợi, một cõi trời ở trên đỉnh núi Tu-di, do ba mươi ba vị trời cai quản)." Bồ-đề-tát-đỏa Dược Thượng bạch Phật: "Thế Tôn, người bị giết oan ấy vì nhân duyên gì mà được sinh lên cõi trời Ba Mươi Ba?" Phật bảo Bồ-đề-tát-đỏa Dược Thượng: "Thiện nam tử, nay ông hãy lắng nghe kỹ. Người ấy lúc sắp chết đã khởi lên một niệm tâm trong sạch, quy y (quay về nương tựa) Phật-đà (đức Phật, bậc giác ngộ). Nhờ thiện căn (gốc rễ điều lành, tức công đức đã gieo) ấy, người ấy sẽ hưởng niềm vui ở cõi trời Ba Mươi Ba suốt sáu mươi kiếp (kiếp: một khoảng thời gian cực kỳ dài, không đếm được bằng năm tháng), trong tám mươi kiếp tự biết túc mạng (các đời sống trước của mình); nơi sinh ra đều lìa mọi buồn khổ; đời đời sinh ra đều lìa mọi buồn khổ, hết thảy khổ đau đều dứt.

 Dược Thượng, kẻ gần gũi ác tri thức thì không thể vào Niết-bàn (cảnh giới dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sống chết)." Bồ-đề-tát-đỏa Dược Thượng bạch Phật: "Thế Tôn, vì sao chúng sinh không thể vào Niết-bàn?" Phật bảo Bồ-đề-tát-đỏa Dược Thượng: "Người muốn cầu Niết-bàn thì phải siêng năng tinh tấn (nỗ lực không ngừng, bền bỉ tu tập điều lành)." Bồ-đề-tát-đỏa Dược Thượng bạch Phật: "Thế Tôn, thế nào gọi là tinh tấn?" Phật bảo Bồ-đề-tát-đỏa Dược Thượng: "Thiện nam tử, tinh tấn gọi là Tu-lư-đa-ba-đế (?) (phiên âm tiếng Phạn, tức quả vị Nhập Lưu — bậc thánh đầu tiên, bước vào dòng thánh). Quả Nghịch Lưu (đi ngược dòng sống chết, cũng tức quả Nhập Lưu) gọi là chỗ tinh tấn. Quả Ta-cát-lợi-đà-già-di (quả Nhất Lai — bậc thánh thứ hai, chỉ còn trở lại cõi người một lần nữa) gọi là chỗ tinh tấn. Quả A-na-già-di (quả Bất Lai — bậc thánh thứ ba, không còn trở lại cõi dục) gọi là chỗ tinh tấn. Quả A-la-ha (A-la-hán — bậc thánh thứ tư, đã dứt sạch phiền não, không còn tái sinh) gọi là chỗ tinh tấn. Quả Ba-la-đề-ca Phật-đà (Bích-chi Phật — bậc tự mình giác ngộ khi không có Phật ra đời) gọi là chỗ tinh tấn. Trí tuệ của Duyên giác (bậc giác ngộ nhờ quán xét lý nhân duyên, tức Bích-chi Phật) gọi là chỗ tinh tấn. Danh hiệu Bồ-đề-tát-đỏa, quả vị các địa (các giai vị tu chứng) của Bồ-đề-tát-đỏa, gọi là chỗ tinh tấn. Dược Thượng, những chỗ như thế gọi là chỗ tinh tấn."

 Bồ-đề-tát-đỏa Dược Thượng bạch Phật: "Thế Tôn, Thế Tôn, thế nào là nghịch lưu? Thế nào là quả nghịch lưu?" Phật bảo Bồ-đề-tát-đỏa Dược Thượng: "Thiện nam tử, ví như có người trồng cây. Người ấy trồng xong thì ngay trong ngày cây nảy mầm; mỗi ngày cây ấy mọc lên trên và đâm xuống dưới, mỗi phía dài thêm một do-tuần (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, khoảng mười mấy cây số). Lại có một người khác cũng trồng cây nhưng không đúng chỗ, gió lay nên không mọc, phải dời sang chỗ khác. Hai người cùng tranh cãi, nói xấu lẫn nhau. Họ cứ tranh luận như thế. Vua nước ấy nghe chuyện, liền ra lệnh cho bề tôi: 'Ở chỗ kia có hai người nói xấu lẫn nhau, hãy mau đi gọi về đây.' Viên quan cận thần nhận lệnh, sai sứ đi bắt. Người sứ ấy mặc thường phục mà đi, đến chỗ hai người nói rằng: 'Vua gọi các ông.' Hai người ấy kinh sợ, lo buồn: 'Nay vua vì cớ gì mà gọi hai ta?'

 Bấy giờ hai người đến chỗ vua, đứng im lặng. Vua hỏi: 'Các ngươi vì sao nói xấu lẫn nhau mà sinh ra tranh đánh?' Hai người ấy tâu với đại vương: 'Xin đại vương nghe chúng tôi nói. Tôi mượn được một khoảnh đất trống nhỏ để trồng cây, ngay trong ngày đã nảy mầm, ra lá, hoa quả chín được một nửa. Người này trồng thì không nảy mầm, không ra lá, không có hoa quả; phút chốc dời đi mấy lần mà cây vẫn không mọc, rồi đến nói xấu tôi mà sinh ra tranh đánh. Đại vương, sự việc là như thế. Đại vương nên biết tôi không có tội lỗi gì.'

 Bấy giờ đại vương họp các đại thần, đủ ba mươi ức người (ức: một con số rất lớn trong cách đếm xưa), bảo các quan: 'Các khanh mỗi người hãy nói.' Các quan tâu: 'Chúng thần không biết nói gì.' Vua hỏi các quan: 'Các khanh có từng thấy ai trồng cây ngay trong ngày đã nảy mầm, ra lá và hoa quả chín được một nửa không?' Bấy giờ các quan rời chỗ ngồi đứng dậy, tâu với đại vương: 'Đại vương, chúng thần không thể quả quyết tin nhận lời ấy. Vì sao? Đại vương, việc này hiếm có.' Bấy giờ đại vương hỏi người kia: 'Như lời ngươi nói, việc ấy có thật không?' Người ấy tâu: 'Việc này là thật, không sai.' Vua lại đáp: 'Như lời ngươi nói, việc trồng cây ngay trong ngày đã nảy mầm, ra lá và có hoa quả, việc này khó tin.' Người ấy tâu: 'Xin vua tự mình trồng thử để biết thật hay giả.'

 Bấy giờ vua họp ba mươi ức bề tôi canh giữ người ấy, rồi đại vương tự tay trồng cây; cây không nảy mầm, không ra lá, không ra hoa quả. Bấy giờ đại vương trong lòng giận dữ, ra lệnh cho các quan: 'Các khanh mau lấy búa sắc, chặt bỏ những cây người ấy đã trồng.' Các quan nhận lệnh vua chặt đứt cây ấy. Một cây bị chặt thì mọc lên mười hai cây; chặt mười hai cây thì mọc lên hai mươi bốn cây, thân, lá, hoa, quả đều là bảy thứ báu (thất bảo: vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xà cừ, san hô, mã não — các thứ quý giá nhất). Bấy giờ hai mươi bốn cây biến ra hai mươi bốn ức con gà, mỏ đều bằng vàng, lông cánh bằng bảy thứ báu. Đại vương lại nổi giận, tự cầm búa sắc đến chặt cây. Khi vua chặt cây, từ trong cây tuôn ra suối ngọt nước ngon. Bấy giờ vua hổ thẹn, ra lệnh cho các quan: 'Thả hai người ấy ra.' Các quan tâu: 'Xin tuân lệnh đại vương.' Các quan đi thả hai người ấy, dẫn đến chỗ vua.

 Vua hỏi người ấy: 'Ngươi trồng cây này, chặt một cây của ngươi thì mọc mười hai cây, chặt mười hai cây thì mọc hai mươi bốn cây; còn cây ta trồng thì không nảy mầm, không ra lá, không ra hoa quả. Việc này là thế nào?' Người ấy đáp vua: 'Phúc đức như của tôi thì đại vương không có được.' Bấy giờ ba mươi ức đại thần quỳ một gối (lối quỳ của người Tây Vực, gối phải chạm đất) thưa với người ấy: 'Ông nên lên ngôi vua mà cai trị đất nước.' Bấy giờ người ấy vì các quan mà nói kệ (bài thơ tụng trong kinh) rằng:

 Ta chẳng cầu ngôi vua, chẳng cầu của báu đời,

 lòng ôm nguyện cao nhất: nguyện thành bậc Nhị Túc Tôn (đấng tôn quý nhất trong loài hai chân, tức Phật),

 chứng Niết-bàn tịch diệt (lặng yên, dứt hết mọi phiền não khổ đau), đến nơi ấy thành Như Lai,

 sẽ thuyết pháp cho các ông, đưa các ông đến thành Niết-bàn.

 Thuở trước ta làm điều chẳng lành, khiến ta phải vào ngục vua,

 bị trói trong ngục chịu mọi khổ; quả báo của tội nay đã hết.

 Bấy giờ có ba vạn ba nghìn tòa cao, mỗi tòa cao hai mươi lăm do-tuần. Trên một tòa cao có hai mươi lăm ức con gà đậu, mỏ bằng vàng, lông cánh bằng bảy thứ báu, phát ra tiếng người mà nói với vua kia: "Đại vương, chẳng lành, chẳng lành, ngài chặt phá các cây. Do tội nghiệp (việc làm xấu tạo thành tội) này, ngài ắt phải vào ác đạo (các đường xấu ác: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh). Vua không biết sao? Người trồng những cây này là người thế nào?" Đại vương đáp: "Ta chưa rõ, xin hãy nói cho ta: bậc đại nhân nào đã trồng những cây này?" Gà bảo vua: "Người ấy soi sáng thế gian, gọi là Vô Thượng Sĩ (bậc trên hết, không ai hơn — một danh hiệu của Phật), sẽ cứu độ hết thảy chúng sinh thoát khỏi sinh, già, bệnh, chết." Vua lại hỏi: "Người trồng cây không mọc kia là ai? Người ấy đã làm nghiệp chẳng lành gì mà cây không mọc? Hãy nói cho ta biết." Chim đáp vua: "Đó là Đề-bà-đạt-đa (người anh em họ của Phật Thích-ca, nhiều lần mưu hại Phật), trồng cây không mọc. Không có chút thiện căn nào thì cây làm sao mọc được?"

 Bấy giờ ba mươi ức đại thần nghe pháp môn (cửa ngõ đi vào giáo pháp, tức bài giảng này) ấy, đều chứng được thập địa (mười giai vị cao của Bồ-tát trên đường thành Phật), thành tựu thần thông (những năng lực siêu phàm). Lúc ấy vị vua nước kia cũng chứng được thập địa, được tam-muội (trạng thái tâm định tĩnh, chuyên chú sâu xa) thông suốt hết thảy pháp lành.

 Bấy giờ Bồ-đề-tát-đỏa Ma-ha-tát-đỏa Dược Thượng bạch Phật: "Thế Tôn, vì nhân duyên gì mà ba mươi ức bề tôi này đều chứng được thập địa, thành tựu thần thông?" Bấy giờ Thế Tôn bảo Bồ-đề-tát-đỏa Dược Thượng: "Thiện nam tử, nay ông hãy lắng nghe kỹ." Ngay lúc đó Ngài mỉm cười, từ mặt và miệng phóng ra tám vạn bốn nghìn tia sáng, vô số ánh sáng đủ màu xanh, vàng, đỏ, trắng, hồng, tía. Ánh sáng ấy chiếu khắp vô lượng thế giới; chiếu các thế giới xong thì trở về chỗ Phật, đi vòng quanh Phật ba vòng rồi nhập vào đỉnh đầu Phật. Bấy giờ Bồ-đề-tát-đỏa Ma-ha-tát-đỏa Dược Thượng bạch Phật: "Thế Tôn, vì nhân duyên gì mà Như Lai hiện tướng hiếm có này? Nếu không có nhân duyên thì Như Lai không bao giờ hiện việc hiếm có."

 Phật bảo Bồ-đề-tát-đỏa Dược Thượng: "Thiện nam tử, ông có thấy mọi người từ mười phương đến tụ hội ở đây không?" Bồ-đề-tát-đỏa Dược Thượng thưa: "Bạch Thế Tôn, con không thấy." Phật bảo Bồ-đề-tát-đỏa Dược Thượng: "Thiện nam tử, ông hãy nhìn khắp hết thảy thế giới trong mười phương (tám hướng cùng phương trên và phương dưới)." Bấy giờ Bồ-đề-tát-đỏa Ma-ha-tát-đỏa Dược Thượng liền nhìn khắp mười phương. Thấy ở phương đông có một cây lớn che phủ bảy nghìn do-tuần, thấy hai vạn năm nghìn ức chúng sinh tụ hội ở đó, ngồi im lặng, không uống không ăn. Lại thấy ở phương nam có một cây lớn che phủ bảy nghìn do-tuần, dưới cây có hai vạn năm nghìn ức chúng sinh cùng nhau tụ hội, không nói, không ăn, không đi, đứng im lặng. Lại thấy ở phương tây có một cây lớn che phủ bảy nghìn do-tuần, dưới cây có hai vạn năm nghìn ức chúng sinh cùng nhau tụ hội, không nói, không ăn, không đi, đứng im lặng. Lại thấy ở phương bắc có một cây lớn che phủ bảy nghìn do-tuần, dưới cây có hai vạn năm nghìn ức chúng sinh cùng nhau tụ hội, không nói, không ăn, không đi, đứng im lặng. Lại thấy ở phương trên có một cây lớn che phủ bảy nghìn do-tuần, dưới cây có hai vạn năm nghìn ức chúng sinh cùng nhau tụ hội, không nói, không ăn, không đi, đứng im lặng. Lại thấy ở phương dưới có một cây lớn che phủ bảy nghìn do-tuần, dưới cây có hai vạn năm nghìn ức chúng sinh cùng nhau tụ hội, không nói, không ăn, không đi, đứng im lặng.

 Bấy giờ Bồ-đề-tát-đỏa Dược Thượng bạch Phật: "Thế Tôn, con muốn hỏi chút ít với Như Lai Ứng Chánh Biến Tri (Ứng: Ứng Cúng, bậc xứng đáng được mọi loài cúng dường; Chánh Biến Tri: bậc hiểu biết đúng đắn và khắp hết mọi điều — đều là danh hiệu của Phật). Nếu Phật cho phép, con mới dám hỏi." Bấy giờ Thế Tôn bảo Bồ-đề-tát-đỏa Dược Thượng: "Thiện nam tử, ông cứ tùy ý hỏi, Như Lai đều có thể giải thích cho ông." Bấy giờ Bồ-đề-tát-đỏa Dược Thượng bạch Phật: "Thế Tôn, vì nhân duyên gì mà từ mười phương có vô lượng chúng sinh đến tụ hội? Nhờ thần lực (sức mạnh thần thông) của ai mà họ đến được đây?" Phật bảo Bồ-đề-tát-đỏa Dược Thượng: "Họ tự dùng thần lực của mình mà đến đây." Bấy giờ Bồ-đề-tát-đỏa Dược Thượng bạch Phật: "Thế Tôn, con muốn đi xem các thế giới, phải nhờ thần lực của ai mà đến được đó?" Phật bảo Bồ-đề-tát-đỏa Dược Thượng: "Ông hãy dùng thần lực của chính mình mà tự đi đến đó."

 Bấy giờ Bồ-đề-tát-đỏa Dược Thượng đi quanh Phật ba vòng rồi bỗng biến mất. Vượt qua chín mươi sáu ức thế giới, có một thế giới tên là Nhật Nguyệt Minh (Mặt Trời Mặt Trăng Sáng). Ở cõi ấy có Phật hiệu là Nhật Nguyệt Độ Như Lai Ứng Cúng Chánh Biến Tri, được tám vạn ức Bồ-đề-tát-đỏa cung kính vây quanh, Ngài đang thuyết pháp cho họ. Bồ-đề-tát-đỏa Ma-ha-tát-đỏa Dược Thượng đến cõi ấy rồi, tới trước Nhật Nguyệt Độ Như Lai, cúi đầu lạy sát chân Phật, bạch Phật rằng: "Thế Tôn, vì nhân duyên gì mà ở thế giới Ta-bà (cõi thế giới chúng ta đang sống, nghĩa là 'cõi phải nhẫn chịu'), trước Phật Thích-ca Mâu-ni (đức Phật của cõi này), con nhìn khắp mười phương thì thấy vô lượng chúng sinh tụ hội, mà đến đây lại không thấy?"

 Bấy giờ Bồ-đề-tát-đỏa Ma-ha-tát-đỏa Dược Thượng tới trước Nhật Nguyệt Độ Như Lai bạch Phật: "Thế Tôn, con đã vượt qua chín mươi sáu ức cõi nước của chư Phật đến đây mà không thấy một người nào. Thế Tôn, ai từng thấy, ai từng nghe có chúng sinh sinh ra trên cái cây không hay không biết?" Phật bảo Bồ-đề-tát-đỏa Dược Thượng: "Không có đâu, thiện nam tử. Ông có từng thấy, từng nghe cái cây không hay không biết mà sinh ra người được không?" Dược Thượng bạch Phật: "Thế Tôn, con chưa thấy, chưa biết." Phật bảo Bồ-đề-tát-đỏa Dược Thượng: "Ông có muốn thấy không? Nay ta chỉ cho ông." Dược Thượng bạch Phật: "Thế Tôn, con xin được thấy."

 Bấy giờ Nhật Nguyệt Độ Như Lai, chỉ trong khoảng co duỗi cánh tay, trăm nghìn ức chúng đều đến tụ hội, mỗi chúng sinh tay cầm hương hoa cúng dường (dâng lễ vật tỏ lòng tôn kính) Như Lai. "Dược Thượng, nay ông thấy chưa?" Bồ-đề-tát-đỏa Dược Thượng bạch Phật: "Con đã thấy, bạch Thế Tôn; con đã thấy, bạch Thiện Thệ (bậc đã khéo đi đến nơi giải thoát, một danh hiệu của Phật)." Phật bảo Dược Thượng: "Thiện nam tử, các chúng sinh này không hay không biết, đều như huyễn (như trò ảo thuật, có hình mà không thật)." Lúc ấy ba vạn ức chúng sinh ấy mỗi người duỗi hai tay, dâng hương hoa cúng dường Như Lai. Bồ-đề-tát-đỏa Dược Thượng bạch Phật: "Thế Tôn, việc này hiếm có. Trong chốc lát, các chúng sinh này mỗi người dù mọc ra trăm tay để cúng dường Như Lai mà còn chưa được giải thoát, huống chi chỉ có hai tay (?)." Phật bảo Bồ-đề-tát-đỏa Dược Thượng: "Đúng vậy, đúng vậy, thiện nam tử. Các chúng sinh này không hay không biết mà sinh ra rồi diệt mất. Thiện nam tử, thân ta cũng như thế, như huyễn, như hóa (như vật do phép thần thông biến ra), mà thị hiện (hiện ra cho người thấy) có sinh có diệt."

 Dược Thượng bạch Phật: "Thế Tôn, những chúng sinh nào là chúng sinh trẻ? Những chúng sinh nào là chúng sinh già?" Phật bảo Dược Thượng: "Thiện nam tử, cũng có kẻ già, cũng có kẻ trẻ." Dược Thượng bạch Phật: "Thế Tôn, xin Phật giải thích, những ai là như vậy?" Phật bảo Dược Thượng: "Kẻ không có phúc, suy tàn, là chúng sinh già; kẻ từ cây kia sinh ra là chúng sinh trẻ." Dược Thượng bạch Phật: "Thế Tôn, con muốn được thấy những chúng sinh trẻ ấy." Bấy giờ Nhật Nguyệt Độ Như Lai liền duỗi cánh tay phải, từ bốn phương có trăm nghìn ức chúng sinh cùng đến tụ hội nơi Như Lai, cúi đầu lạy sát chân Phật, đi quanh Phật ba vòng, rồi đứng trước Phật im lặng.

 Dược Thượng bạch Phật: "Thế Tôn, các chúng sinh này vì sao đứng im lặng trước Phật?" Phật bảo Dược Thượng: "Thiện nam tử, ông không biết sao? Tính của địa đại (yếu tố đất, một trong bốn yếu tố đất, nước, lửa, gió cấu thành thân thể và vật chất) thì không lời không nói; pháp tụ (khối tập hợp các pháp) thì không hay không biết. Vì sao vậy? Dược Thượng, các chúng sinh trẻ này không thấy sinh, không thấy diệt, không thấy già, bệnh, chết, buồn lo, đau khổ, phiền não, mà phải chịu đủ mọi nỗi đau khổ phiền não; làm sao mà nói được? Cho nên, Dược Thượng, những chúng sinh như thế cần phải được dạy dỗ."

 Bấy giờ Bồ-đề-tát-đỏa Ma-ha-tát-đỏa Dược Thượng bạch Phật: "Thế Tôn, chúng sinh trẻ từ đâu đến? Chết ở đâu? Sẽ sinh về đâu? Họ là những kẻ không biết pháp." Phật bảo Dược Thượng: "Thiện nam tử, nay ông hãy lắng nghe kỹ. Các chúng sinh này không phải do người làm ra, không phải do thợ vàng làm ra, không phải do thợ sắt làm ra, không phải do thợ mộc làm ra, không phải do thợ gốm làm ra, không phải do vua làm ra. Do nam nữ giao hợp với nghiệp ác mà sinh ra, chịu mọi đau khổ; vì làm những việc chẳng lành nên chịu khổ như thế, gọi là chúng sinh trẻ. Dược Thượng, họ không nói với Phật, không lễ Như Lai, họ chịu khổ vô lượng vô biên. Dược Thượng, có những chúng sinh trẻ không chịu nói chuyện với Phật thì phải chịu khổ não vô lượng vô biên như thế. Dược Thượng, vì không hiểu rõ nhân duyên của khổ nên không nói với Phật; vì không nói với Phật nên không biết lành, không biết dữ, không biết sinh; tuy được thân người mà không biết sinh, không biết diệt. Dược Thượng, đó gọi là chúng sinh trẻ tuổi."

 Bồ-đề-tát-đỏa Dược Thượng bạch Phật: "Thế Tôn, chúng sinh trẻ tuổi sinh như thế nào, diệt như thế nào?" Phật bảo Bồ-đề-tát-đỏa Dược Thượng: "Thiện nam tử, ví như có người dùng que gỗ khêu lửa, que gỗ dần dần cháy. Cũng vậy, Dược Thượng, loài chúng sinh lúc mới sinh đã khổ, ở giữa đời cũng khổ, chết cũng khổ." Dược Thượng bạch Phật: "Thế Tôn, khi sinh thì ai sinh? Khi diệt thì ai diệt?" Phật bảo Dược Thượng: "Thiện nam tử, như sự sinh của Phật, như sự diệt của Phật.

 Ví như có người bị nhốt trong phòng tối, mắt không thấy gì. Lại có một người khác từng chịu khổ não, nghĩ rằng: 'Người này chịu khổ thật đáng thương. Nếu không thoát ra được thì người này ắt chết.' Bèn đưa lửa cho, để người ấy có được chút ánh sáng. Người trong phòng tối thấy lửa thì vui mừng, lòng được yên vui. Bấy giờ ngọn lửa ấy vì một chút duyên cớ mà bùng cháy dữ dội, thiêu cháy căn phòng tối, người kia bị cháy mà chết. Khi ấy vua nghe chuyện, nghĩ thế này: 'Chúng sinh trong nước ta nếu có phạm lỗi gì thì không bắt trói nữa.' Bấy giờ nhà vua truyền xuống dân chúng: 'Các ngươi đừng sợ hãi. Trong nước ta, ta ban cho các ngươi sự không sợ hãi. Nếu có phạm lỗi, ta không làm hại các ngươi, cũng không giết các ngươi; tất cả đều được yên ổn, đừng sợ hãi.'

 Dược Thượng, Như Lai cũng như thế, thiêu đốt các phiền não (những trạng thái tâm làm rối loạn, khổ sở như tham, giận, si mê), dập tắt mọi bệnh khổ. Như người kia vì muốn cho chúng sinh trong phòng tối được yên ổn mà tự bị thiêu chết, Như Lai cũng thế, vì muốn cho các chúng sinh được yên ổn mà không tiếc thân mạng, nhổ bỏ mọi trói buộc, khiến họ được giải thoát. Như vậy, Dược Thượng, Như Lai đã vĩnh viễn lìa khổ não của tam độc (ba thứ độc trong tâm: tham lam, giận dữ, si mê), làm ngọn đèn sáng lớn cho thế gian; đối với chúng sinh già trẻ trong địa ngục, súc sinh, ngạ quỷ, a-tu-la (loài thần có sức mạnh nhưng hay giận dữ, hiếu chiến), Ngài đều cứu vớt cho được giải thoát."

 Bấy giờ chư thiên (các vị trời) ở giữa hư không nói kệ rằng:

 Ruộng phúc (nơi gieo việc lành để gặt được phúc, ví Phật như thửa ruộng tốt nhất) tốt đẹp bậc nhất, hơn hết trong mọi ruộng,

 là đấng tôn quý không ai hơn ở đời, làm lớn mạnh các Phật tử (những người con, người theo Phật).

 Ruộng Phật là ruộng hơn hết, trừ được mọi điều sợ hãi;

 bậc Đại Sư khéo dùng phương tiện, che chở giữ gìn các chúng sinh.

 Ngài trụ trong cõi Niết-bàn mà vẫn thị hiện ở thế gian,

 khiến thế gian được lặng yên; Phật là bậc thầy cao nhất.

 Ngài cứu giúp chúng sinh trẻ, cũng cứu cả chúng sinh già;

 các chúng sinh trong ba cõi (cõi Dục, cõi Sắc, cõi Vô Sắc — toàn bộ nơi chúng sinh trôi lăn sống chết), Ngài dùng phương tiện mà độ (đưa qua bờ khổ).

 Ngài đóng cửa các địa ngục, cùng cửa súc sinh, ngạ quỷ;

 đời này được yên vui, đời sau cũng yên vui.

 Bấy giờ Như Lai liền mỉm cười, nói kệ rằng:

 Lành thay được gặp người hiền, lành thay được gặp Phật-đà,

 lành thay người được nghe pháp, lành thay ai biết kính Tăng (đoàn thể những người xuất gia tu theo Phật).

 Lành thay pháp môn này, diệt trừ hết thảy điều ác.

 Bấy giờ Bồ-đề-tát-đỏa Ma-ha-tát-đỏa Dược Thượng bạch Phật: "Thế Tôn, vì nhân duyên gì mà Như Lai mỉm cười? Nếu không có nhân duyên thì Như Lai không bao giờ hiện tướng hiếm có." Phật bảo Dược Thượng: "Thiện nam tử, ông có thấy những chúng sinh trẻ này không?" Dược Thượng bạch Phật: "Thưa vâng, Thế Tôn, con đã thấy." Phật bảo Dược Thượng: "Thiện nam tử, các chúng sinh này hôm nay đều được trụ ở thập địa." Bấy giờ Bồ-đề-tát-đỏa Ma-ha-tát-đỏa Dược Thượng vọt mình lên hư không cao tám vạn do-tuần, cùng tám vạn ức thiên tử (các vị trời), rải các thứ hoa đẹp lên trên Như Lai. Các chúng sinh trẻ tuổi ở dưới đất đều lạy sát chân Phật.

 Bấy giờ Dược Thượng ở giữa hư không cất tiếng nói. Chúng sinh trong tam thiên đại thiên thế giới (một vùng vũ trụ rộng lớn gồm một tỷ thế giới nhỏ, là phạm vi giáo hóa của một vị Phật) đều nghe tiếng ấy. Chúng sinh địa ngục nghe tiếng ấy đều được giải thoát. Chư thiên cõi trời Ba Mươi Ba nghe tiếng ấy đều đến tụ hội. Khi ấy tam thiên đại thiên thế giới chấn động theo sáu cách (mặt đất rung chuyển theo sáu kiểu khác nhau, là điềm lành lớn). Lúc ấy trong biển lớn có tám vạn bốn nghìn long vương (vua loài rồng) chuyển động mà đến tụ hội; ba vạn ức dạ-xoa (loài quỷ thần mạnh mẽ, đi lại nhanh nhẹn) ở cõi Diêm-phù-đề (châu lục phía nam theo vũ trụ quan Ấn Độ xưa, tức thế giới loài người) cùng đến tụ hội; hai vạn năm nghìn ức la-sát (loài quỷ dữ ăn thịt người) và ngạ quỷ cùng đến tụ hội. Bấy giờ đại chúng đều tụ họp đông đủ nơi Như Lai.

 Bấy giờ Như Lai thuyết pháp cho các chúng sinh trẻ tuổi. Từ các thế giới mười phương có trăm nghìn ức chúng Bồ-tát, mỗi vị dùng thần lực của mình cùng đến tụ hội. Bấy giờ Bồ-đề-tát-đỏa Dược Thượng bạch Phật: "Thế Tôn, từ các cõi nước mười phương có vô lượng Bồ-tát cùng đến tụ hội; vô lượng trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà (thần nhạc của cõi trời, sống nhờ mùi hương), a-tu-la, ca-lâu-la (chim thần cánh vàng, ăn rồng), ngạ quỷ, chúng sinh địa ngục đều đến tụ hội, muốn nghe chánh pháp. Cúi xin Thế Tôn vì họ mà thuyết pháp." Phật bảo Bồ-đề-tát-đỏa Ma-ha-tát-đỏa Dược Thượng: "Thiện nam tử, ông hãy xuống đây."

 Bấy giờ Bồ-đề-tát-đỏa Dược Thượng dùng thần lực của mình từ trên hạ xuống, hướng về Phật chắp tay, lạy sát chân Phật, bạch Phật rằng: "Thế Tôn, pháp tụ, pháp tụ — vì nhân duyên gì mà gọi là pháp tụ?" Phật bảo Dược Thượng: "Thiện nam tử, pháp tụ gọi là tịnh hạnh (nếp sống, việc làm trong sạch). Tịnh hạnh thì lìa được hết thảy pháp chẳng lành. Thiện nam tử, ông có thấy những chúng sinh trẻ này không?" Dược Thượng bạch Phật: "Thưa vâng, con đã thấy." Phật bảo Dược Thượng: "Các chúng sinh này vì lìa bỏ tà dâm (quan hệ nam nữ sai trái, không chính đáng) nên ắt được các đà-la-ni (năng lực ghi nhớ và giữ gìn trọn vẹn giáo pháp không quên mất), ắt được đầy đủ hết thảy các pháp."

 Kinh Tăng-già-tra, quyển thứ ba (hết).

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video